EN TECNOLOXÍA, A SOLUCIÓN NON É PROHIBIR, SENÓN COÑECER AO TEU FILLO
“Canto tempo de pantallas é demasiado? Como evito que a miña filla estea pendente dos “likes” e dos seguidores, ou que o meu fillo consuma contidos inadecuados en Internet?”. A estas e outras preguntas sobre o impacto das pantallas nos máis novos responde María Zabala, xornalista experta en Tecnoloxía e Cidadanía Dixital. Membro de The Dixital Citizenship Institute e autora do libro ‘Ser pais na era dixital’, Zabala leva 20 anos establecendo pontes de comunicación entre os “nativos” e “migrantes” dixitais, que supón unha brecha xeracional máis que tecnolóxica e novos retos para a chamada “e-paternidade”.
A través de cursos, conferencias e talleres sobre alfabetización dixital, o seu obxectivo é a reflexión conxunta sobre os cambios que introduciu a sociedade dixital nas nosas vidas e na crianza. No seu blog, iWomanish -premio Madresfera 2020 ao Blog do Ano-, tamén contribúe á divulgación de aspectos como a responsabilidade e pegada dixital, a conciliación entre o mundo físico e online, e como establecer unha relación de confianza na contorna familiar, para perder medo ás pantallas e convertelas nunha ferramenta máis da educación.
CANTO SABES SOBRE OS POLBOS? VIII
Continúo coa serie adicada aos polbos, considerados entre os animais máis intelixentes da fauna e un dos animais máis enigmáticos do océano... ou do espazo exterior...
A contestación correcta á pregunta do día anterior é Todas as respostas son correctas. En efecto, todas estas calidades fan do polbo o campión da camuflaxe. Por unha banda os polbos cambian de cor a través dun sistema de pigmentos e reflectores que se combina para xerar unha inmensa variedade de cores e debuxos. Por outro, a súa pel lisa, grazas á acción dos músculos, pode tornarse rugosa, imitando perfectamente mesmo o aspecto dunha alga mariña. Por último a maneira na que un polbo se coloca pode facer que sexa máis ou menos visible. Algúns, por exemplo, enróscanse para parecer un anaco de coral e logo arrástranse lentamente sobre o leito mariño utilizando só dous brazos.
E imos coa pregunta de hoxe!
8. E neste punto preguntaraste: como alcanzaron os polbos tal nivel de sofisticación? A resposta está na evolución, e é que os polbos levan habitando o planeta desde polo menos hai...
- 60 millóns de anos
- 140 millóns de anos
- 300 millóns de anos
Mañá a solución e unha nova pregunta!
FONTE: nationalgeographic.com.es/naturaleza Imaxe: David Liitschwager/National Geographic
#DígochoEu: Non digas *tirolina
Non hai *tirolinas no dicionario da RAG. Esther Estévez dinos a palabra que podes usar no seu lugar!
CANTO SABES SOBRE OS POLBOS? VII
Continúo coa serie adicada aos polbos, considerados entre os animais máis intelixentes da fauna e un dos animais máis enigmáticos do océano... ou do espazo exterior...
A contestación correcta á pregunta do día anterior é Todas as respostas son correctas. En efecto, un polbo pode facer todo isto e máis. Son capaces de camiñar polo fondo mariño acompasando de forma hipnótica o movemento dos seus brazos, pero tamén poden nadar si a situación esíxeo, deixarse arrastrar polas correntes ou utilizar un chorro de aire e tinta para propulsarse e protexerse. Tamén utilizan as cunchas doutros animais como protección e os seus potentes e sofisticados ollos desenvolveron a capacidade de recibir e procesar unha inmensa cantidade de información sensorial.
E imos coa pregunta de hoxe!
7. Ademais de todo isto, os polbos tamén son virtuosos da cripsis, é dicir, a capacidade de pasar desapercibidos aos sentidos doutros animais Sabes en que elementos se fundamenta a súa capacidade de camuflaxe?
- Nos seus receptores e pigmentos
- Na textura da súa pel
- Na súa postura
- Todas as respostas son correctas
Mañá a solución e unha nova pregunta!
FONTE: nationalgeographic.com.es/naturaleza Imaxe: iStock/nationalgeographic.com.es
#DígochoEu: #AquíDicímoloAsí O galego en Asturias
Hoxe no #AquíDicímoloAsí viaxamos ata o occidente de Asturias para analizar a súa fala. Variante do galego ou lingua de transición entre o galego e o asturiano?
A CAIXA NEGRA DA TERRA
Que é a Caixa Negra da Terra? Trátase dun edificio de carácter apocalíptico baixo a lema “Prepárate para o impacto” que se situará preto da costa occidental de Tasmania, a un catro horas de Hobart. Capturará datos científicos sobre temperatura, niveis do mar e CO2 atmosférico, así como titulares de noticias e publicacións en redes sociais.
A construción, situada na illa de Tasmania, ten unha estrutura irregular e un tamaño aproximado ao dun autobús e actuará como unha testemuña independente e indestructible da “saúde do planeta”. Fabricada con aceiro reforzado de 76 milímetros de espesor e con 10 metros de longo, aguantará os efectos do lume ou a auga. Este material foi escollido precisamente pola súa dureza e resistencia en xeral. A parte superior da Caixa Negra da Terra terá paneis solares que xerarán enerxía para alimentar os equipos do dispositivo, que inclúen discos duros de alta capacidade e outros equipos de comunicación sofisticados para a conexión inalámbrica e o intercambio de datos.
O seu obxectivo? Que os humanos que sobrevivan aos envites do cambio climático poidan acceder aos seus datos despois dunha apocalipse climática, rexistrando minuciosamente cada paso no camiño cara á desaparición do noso planeta. De aí esta chiscadela ao nome da instalación, en referencia á práctica habitual no mundo da aviación (cun mecanismo que rexistra automaticamente detalles importantes do voo como a altitude, o tempo transcorrido, a velocidade do aire ou o funcionamento do equipo).
"A caixa negra da Terra rexistrará cada paso que demos cara a esta catástrofe. Centos de conxuntos de datos, medicións e interaccións relacionados coa saúde do noso planeta recompilaranse e almacenarán de forma segura para as xeracións futuras", reza a páxina web do proxecto, que se espera que estea en marcha no primeiro semestre diste ano.
A conferencia COP26 celebrada en 2021 en Glasgow, por exemplo, xa forma parte das gravacións desta Caixa Negra.
Xestionada pola Universidade de Tasmania, Clemenger BBDO e a axencia creativa Glue Society, a idea deste rexistro en discos duros que incluirán calquera publicación en redes sociais sobre o cambio climático, e documentará a acidificación dos océanos, a cantidade de gases de efecto invernadoiro na atmosfera, a poboación humana, o consumo de enerxía, o gasto militar, os cambios de política e todo aquilo que poida estar relacionado co cambio climático grazas a un algoritmo especializado, pretenderá axudar ás xeracións futuras a evitar os erros cometidos polos humanos.
Este misterioso monólito situado no medio da nada (lugar elixido pola súa estabilidade xeopolítica e xeolóxica por diante doutros candidatos como Malta, Noruega e Qatar), ten a capacidade de almacenar suficientes datos para as próximas de tres a cinco décadas, e continúan a súa investigación para aumentar as súas capacidades de almacenamento máis aló do arquivo de historias e a compresión de datos.
Pero, como accederán os humanos do futuro a ela? Isto é aínda un labor por concluír. Os seus creadores saben que acceder á “Caixa Negra da Terra” non é sinxelo, xa que está deseñada precisamente para que sexa todo un reto abrila e requiriría tecnoloxías avanzadas. O monólito, coma se unha nova pedra de Rosetta tratásese, usará múltiples formatos de codificación, incluído o simbolismo matemático, para as súas inscricións de placas de aceiro analóxicas a longo prazo, que incluirían as instrucións necesarias para decodificar a caixa por parte de quen a descubra. Sexa quen sexa.
Así que, como remate a historia, dependerá exclusivamente de nós.
Lembremos que o último informe do Panel Intergobernamental sobre o Cambio Climático da ONU estimou que, nos escenarios actuais, o planeta probablemente alcanzaría o limiar de 1,5 graos Celsius para 2040. Esperemos que este proxecto contribúa a aumentar a “alarma climática” ante os preocupantes índices relacionados co quecemento global e outros aspectos ambientais porque, polo momento, non nos achegamos a cumprir os obxectivos do Acordo de París para limitar o cambio climático.
FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es/naturaleza Imaxe: Earth’s Black Box
DESCOBREN NOS PIRINEOS UN DINOSAURO TAN GRANDE COMA UN AUTOBUS ARTICULADO
Recreación do aspecto en vida do Abditosaurus kuehnei / Oscar Sanisidro/Museu da Conca Dellà
Un equipo de investigadores dirixido polo Instituto Catalán de Paleontoloxía Miquel Crusafont descubriu en Pajares de Yuso, nos Pireneos leridanos, os restos moi ben conservados dunha nova especie de dinosauro herbívoro xigantesco. Bautizado como Abditosaurus kuehnei, trátase dun tiranosaurio de case 18 metros de lonxitude -tan longo como un autobús urbano articulado- e 14 toneladas de peso que viviu hai 70,5 millóns de anos. Nese tempo era o animal máis impresionante do dominio iberoarmoricano, a antiga rexión que actualmente agrupa Iberia e o sur de Francia.
Precisamente, foron as extraordinarias dimensións do dinosauro uno dos aspectos que máis chamaron a atención dos investigadores. "Os titanosaurios que atopamos no Cretáceo superior de Europa adoitan ser máis pequenos. Podes coller os seus vértebras coa man", explica Bernat Vila, autor principal do estudo, publicado en Nature Ecology & Evolution. Que estes titanosaurios europeos medisen entre 6 e 10 metros, unha presenza non tan impactante, débese ao efecto da insularidade na fauna da rexión.
Durante o Cretácico superior (hai entre 83 e 66 millóns de anos), Europa era un extenso arquipélago formando por decenas de illas. Unha delas estaba constituída polo que hoxe son a Península Ibérica e o sur de Francia. As faunas que evolucionaban alí tendían a ser formas pequenas ou mesmo ananas debido á limitación de alimento que implica vivir nunha illa, un fenómeno recorrente na historia da vida na Terra e do que hai moitos exemplos no rexistro fósil.
"Con todo -prosegue o científico-, as vértebras dorsais de Abditosaurus miden 940 cm de ancho, e o fémur podía alcanzar o metro trinta". As análises filoxenéticos (é dicir, de parentesco) da nova especie indican que o xigante viña do sur, do antigo bloque continental de Gondwana, onde os titanosaurios eran moito máis grandes. "A hipótese que manexamos é que, hai uns 70,6 millóns de anos, produciuse unha baixada do nivel de mar e as zonas pouco profundas quedaron expostas, de forma que estes dinosauros máis grandes puideron cruzar ata aquí desde o norte do que hoxe é África", explica Vila. Hai outras evidencias que apoian a hipótese da migración, como o achado no mesmo xacemento de cascas de ovo de especies de titanosaurios que se sabe habitaban en Gondwana. Se chegaron en busca de alimento por mor dun cambio climático ou simplemente expandíronse polo mero feito de non ter barreiras xeográficas é algo que aínda non está claro.
Imaxes de distintos restos fósiles de Abditosaurus kuehnei no xacemento de Orcau-1 (a), do proceso de escavación (b e c) e do pescozo xa preparado (d)
A historia da investigación que conduciu á descrición da nova especie remóntase ao ano 1954, cando o paleontólogo alemán Walter Kühne escavou os seus primeiros restos e enviounos ao Instituto Lucas Mallada, en Madrid. O xacemento caeu no esquecemento ata 1986 onde se extraeron algúns restos máis, pero unha gran tormenta fixo cancelar a escavación. O lugar volveu abandonarse ata que en 2012, persoal investigador do ICP, o Museo da Conca Dellà e a Universidade de Zaragoza renovou as escavacións de forma sistemática. ‘Abditosaurus’ significa ‘o réptil esquecido’ e ‘kuehnei’ é unha homenaxe ao seu descubridor.
Os restos recuperados consisten en diversas vértebras e costelas do tronco e ósos das extremidades e as cinturas pélvicas e escapulares, pero destaca especialmente un fragmento semiarticulado do pescozo formado por 12 vértebras cervicais fusionadas entre si. Só preparar o pescozo e estudalo levou aos investigadores varios anos de traballo. Aínda que descoñecen a causa exacta da morte do animal, creen que puido morrer de vello. Non hai evidencias de depredación nos ósos, polo que parece que o corpo quedou sepultado rapidamente.
Silueta do novo titanosaurio que mostra en distintas cores os restos recuperados en distintas campañas de escavación. Os de rosa claro escaváronse no século pasado e perdéronse - Bernardo González Riga
Os titanosaurios dominaron os ecosistemas terrestres durante o Cretácico. O seu cranio era pequeno e acabado en punta, cuns dentes pequenos en forma de cravo que lles servían para arrincar a vexetación. Alimentábanse de plantas con flores e ximnospermas (a familia á que pertencen os piñeiros e as araucarias). Co seu longo pescozo podía alcanzar as ramas máis altas das árbores. Tiñan un corpo robusto, cunhas patas dianteiras máis curtas que as traseiras e un pescozo e unha cola relativamente longos. Algunhas especies ―entre elas moitas das que atopamos fosilizadas nos actuais Pireneos, entón unha gran conca― tiñan o tronco recuberto dunhas placas óseas chamadas osteodermos. Crese que estas estruturas podían servir como escudo protector ou como reserva de calcio. Abditosaurus compartía ambiente con hadrosaurios (o famosos pico de pato) e anquilosaurios. Entre os predadores que podían ameazalo, había abelisáuridos e velociraptores, aínda que, polo seu tamaño, non debía de ser unha presa fácil.
Os Pireneos cataláns son excepcionais en canto ao rexistro fósil de dinosauros. Inclúen as últimas especies que viviron en Europa antes da súa desaparición fai 66 millóns de anos a causa do impacto dun gran meteorito contra o que hoxe é México. É probable que Abditosaurus tamén fose vítima da gran extinción
FONTE: Judith de Jorge/abc.es/ciencia