Blogia

vgomez

#DígochoEu: Non digas *escabullirse

 

Este é outro castelanismo do que temos que fuxir! Non podemos *escabullirnos en galego.

 #DígochoEu

POR QUE TÓDOLOS PAXAROS CANTAN AO ANOITECER?

Paxaro cantando durante o solpor / GETTY

Hai varias razóns pola que os paxaros cantan, sobre todo, á noitiña. Por unha banda temos a contaminación acústica, e é que, cando empeza a anoitecer, o nivel de contaminación acústica é menor, e a iso súmase que a temperatura é máis baixa e o vento está máis acougado, o que mellora moito a transmisión do son. Iso ocorre tamén ao amencer e as aves aproveitan eses momentos para gastar menos enerxía co canto. Por iso é nesas horas cando xeralmente escóitaselles trinar. 

Os individuos de moitas especies aproveitan o amencer e o atardecer para facer os seus cantos de territorialidad, para alertar sobre posibles perigos, para comunicarse entre eles e, os machos, para atraer ás femias. A principal razón para realizalo a esas horas é a que che acabo de explicar, neses momentos escóitaselles mellor e gastan menos enerxía ao cantar. Ademais, moitos utilizan as horas centrais do día para alimentarse polo que están ocupados con outros asuntos. Pero é importante saber que depende da especie e de onde se atope, porque cada especie pode ter unha razón diferente para cantar no amencer e no atardecer.

Nós, no meu grupo de investigación, estamos a estudar agora unha ave, a hubara canaria (chlamydotis undulata fuertaventurae), unha ave en perigo de extinción que sobrevive nas illas de Fuerteventura e de Lanzarote, que fai algo parecido, empeza a cantar e a exhibirse cando está a anoitecer e mesmo o fai pola noite e unha das razóns é que o son se transmite moito mellor.

O canto é unha actividade moi importante: as aves cantan para comunicarse. Os machos fano para atraer ás femias e os pitos para chamar a atención das súas nais. Ademais cada especie ten o seu propio canto que é diferente ao das demais. E todas as aves cantan ou vocalizan que é como se chama en ornitoloxía aos sons que fan, tanto aos trinos ou cantos como aos reclamos. Os primeiros son máis longos e complexos e asociados xeralmente ao cortexo e os segundos son máis breves e teñen o obxectivo de alertar ou manter unida á bandada.

Hai especies ás que non se lles escoita esta vocalización, pero iso non significa que non a usen para comunicarse. Por exemplo coa hubara canaria coa que traballamos, eu estiven moito tempo estudándoa no campo e nunca a escoitei piar. Vina abrir o pico e pechalo así que se que está piando/vocalizando porque ademais os individuos que estudamos teñen posto un sistema de marcaxe con GPS e acelerómetro que nos permitiu detectar que están vocalizando, pero a frecuencia á que vocalizan non me permite escoitalo desde a distancia á que os observo.

Así que aínda que non se lles oia, todas as aves vocalizan. En xeral entre as aves urbanas que son as que estamos máis afeitos ver e a escoitar, todas trinan: merlos, pegas, gorrións, todos eles cantan.

FONTE: Inmaculada Abril Colón/elpais.com/ciencia

Inmaculada Abril Colón é investigadora do Departamento de Ecoloxía Evolutiva do Museo Nacional de Ciencias Naturais (CSIC), experta en ornitoloxía.

#DígochoEu: Un par de dúbidas: 'travieso'?; 'fedello'?

 

Esther Estévez segue respondendo preguntas dos seguidores da conta de TikTok do #DígochoEu É correcto ’travieso’? E ’fedello’?

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO LXXXIV

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO LXXXIV

 

VERTICAIS: 1. Cedeira 3. Moldavia 5. Pombo 6. Llivia 8. Malva.

HORIZONTAIS: 2. Xelmirez 4. CGPJ 7. Beleigán 9. Cabala 10. Turia.

Maís cultura xeral!

#DígochoEu: Non digas *serrín

 

Cando serras unha madeira non sae *serrín en galego. Pero tampouco *serriño nin nada que se lle pareza! Esther Estévez danos a solución!

#DígochoEu

ENCRUCILLADO LXXXIV

ENCRUCILLADO LXXXIV

 

VERTICAIS: 1. Concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Ferrol, situado na ría do mesmo nome, onde desemboca o río Condomiñas 3. País sen saída ao mar da Europa do Leste, que limita con Romanía e Ucraína, e con capital en Chișinău 5. Ave da familia dos colúmbidos, de cor gris cinsenta, coas patas e o peito granates, pintas brancas nas ás e no pescozo e no extremo do rabo unha ancha banda negra e que ten por nome científico  Columba palumbus 6. Enclave catalán de España en territorio francés que pertence administrativamente á comarca da Baixa Cerdanya, situado a 153 quilómetros ao norte de Xirona e rodeado na súa totalidade por territorio francés 8. Planta ventureira da familia das malváceas, da que existen diversas especies, que pode alcanzar unha altura considerable, con flores, polo xeral, de cor violeta clara, rosa ou branca.

HORIZONTAIS: 2. Apelido do primeiro arcebispo de Santiago de Compostela e impulsr da construción la catedral de Santiago 4. Consello Xeral do poder Xudicial 7. Folgazán, persoa pouco amiga de traballar 9. Peixe fusiforme da familia dos escómbridos, de cor verde ou azul irisada con listas verticais negras no lombo e prateada ou branca no ventre e de nome científico Scomber scombrus   10. Río que nace na Muela de San Juan, no contorno dos Montes Universais, Serra de Albarracín (Teruel), e que despois de 280 km desemboca no Mediterráneo, a altura da cidade de Valencia.

CANTO SABES SOBRE OS MORCEGOS? XIII (FIN)

Remato coa serie adicada aos morcegos, a miúdo etiquetados como pragas chupadoras de sangue ou portadoras de patógenos potencialmente mortais, como os coronavirus, pero esa reputación oculta todas as cousas boas que fan, desempeñando un papel crucial en moitos ecosistemas ao polinizar plantas e cultivos, e regular as poboacións de insectos.

A contestación correcta á pregunta de onte é 34. A Guía de bolsillo de introducción a los murciélagos de la Península Ibérica y Baleares de Víctor J. Hernández, dinos que na Península Ibérica rexistráronse 31 especies, máis 2 especies nas Illas Canarias (1 delas endémica e exclusiva e outra compartida con Madeira), ademais doutra especie común norteafricana en Ceuta, en total, 34 especies en España. Como curisidade, ata o momento constatáronse en Galicia a presenza de 24 especies de morcegos, pertencentes a 10 xéneros e 3 familias diferentes.

E así remato esta serie esperando que servise para coñecer mellor a iste animal e eliminando parte da súa mala reputación.

Ata a proxima serie!

FONTE: Idea orixinal nationalgeographic.com.es/naturaleza, murcielagosclm.com e morcegosdegalicia.org     Imaxe: nature.org

SÉTIMA RESERVA DA BIOSFERA DE GALICIA

Ás 6 reservas actuais engádese a sétima: Imaxe 1: Reservas actuais marcabiosfera.marinasbetanzos.gal/es Imaxe 2. Nova Reserva TRVE.es

O Consello Internacional de Coordinación do Programa Man and the Biosphere (MaB) da Unesco aprobou a declaración da candidatura da Ribeira Sacra, Serras do Oribio e Courel como nova Reserva da Biosfera, que afecta a 23 municipios, 18 da provincia de Lugo e cinco da de Ourense. A aprobación foi nunha sesión celebrada o pasado mércores na cidade nixeriana de Abuja.

Trátase da sétima reserva da biosfera de Galicia, co que a superficie galega con este recoñecemento increméntase ata chegar a case o 35% de todo o territorio, pero tamén supoñerá que o 42% da Comunidade quede amparado baixo algunha figura de protección, afianzando o recoñecemento e a riqueza do patrimonio natural galego en todo o mundo.

De feito, a Reserva da Biosfera Ribeira Sacra e Serras do Oribio e Courel é a segunda máis grande da Comunidade, xa que abarca unha superficie total de 306.534,77 hectáreas que se estende polos canóns do Sil e polo Río Miño e destaca pola súa gran beleza natural e pola riqueza cultural e etnográfica que atesoura.

Tras a proclamación por parte da Unesco, este territorio intégrase oficialmente na Rede Mundial de Reservas da Biosfera e súmase aos outros seis que contaban xa en Galicia con este recoñecemento: Terras do Miño; Área de Allariz; Os Ancares Lucenses e Montes de Cervantes, Navia e Becerreá; Río Eo, Oscos e Terras de Burón; Transfronteiriza Gerês- Xurés; e Mariñas Coruñesas-Terras do Mandeo.

Parabéns!

FONTE: L.G/farodevigo.es   Imaxe: RTVE.es