Blogia

vgomez

A VIDA NO UNIVERSO SERÍA MOITO MÁIS ANTIGA QUE NA TERRA

A vida no universo sería moito máis antiga que a Terra / Greg Rakozy en Unplash

Hai evidencias indirectas de que a vida que coñecemos non comezou na Terra, afirma o astrofísico Ethan Siegel, senón que existía antes da formación da Terra.

A Terra orixinouse hai uns 4.500 millóns de anos, onde xurdiu a vida hai 3.800 millóns de anos: ocorreu 700 millóns de anos despois da formación do noso planeta e case 10.000 millóns de anos despois do Big Bang.

Siegel destaca tamén que a vida non se puido orixinar inmediatamente despois do xurdimento do universo, pero que tampouco necesitou eses 10.000 millóns de anos para emerxer por primeira vez.

De feito, puido xurdir moito antes, uns centos de millóns de anos despois do Big Bang, calcula Siegel. Outras estimacións, realizadas por astrónomo sueco René Liseau, apuntan a que a primeira vida podería aparecer cando o universo tiña menos de 100 millóns de anos.

O afamado astrónomo de Harvard, Avi Loeb, vai mesmo máis lonxe: estima que a primeira forma de vida puido xurdir só uns 50 millóns de anos despois do Big Bang, cando as primeiras estrelas desenvolveron a nucleosíntese estelar: fusión do hidróxeno en helio e despois en carbono. O carbono e outros elementos formados por este proceso son fundamentais para a vida.

Loeb engade algo non menos sorprendente: a vida podería xurdir tamén no futuro, sen ningunha relación directa coa Terra, en planetas que orbitan ao redor de estrella ananas, como Proxima Centauri, situada a só 4,22 anos luz de nós.

En calquera caso, está asumido que no máis remoto pasado déronse oportunidades para a vida nos centros das galaxias máis antigas. A galaxia máis antiga coñecida formouse 400 millóns de anos despois do Big Bang, cando só existía o tres por cento de todo o universo. Pode ser considerada unha referencia temporal da aparición da vida, uns 9.000 millóns de anos antes de que xurdise na Terra.

Mesmo hoxe apreciamos enormes cantidades de moléculas orgánicas complexas no espazo que rodea os centros das galaxias da Vía Láctea (unhas cinco mil), ou nas contornas onde se están formando futuras estrelas.

Supoñemos que esas moléculas orgánicas complexas, precursoras da vida, están tamén en galaxias que están máis aló da Vía Láctea (uns dous billóns), pero temos máis dificultades técnicas para recoñecelas.

Aínda que damos por feito que a auga é o único líquido que pode sustentar a vida, non podemos descartar que no universo primitivo puido haber outros líquidos talvez capaces de acollela.

Loeb sinala respecto diso que, despois de que se formasen as primeiras estrelas, puideron existir no universo outros líquidos que se cadra puideron ser favorables para algún tipo de vida.

Engade que, cando se cre vida artificial no laboratorio, poderemos pescudar se a vida é viable noutros líquidos, ademais da auga, xa que reproduciriamos os mecanismos que fixeron posible o salto da química á bioloxía.

A Terra non está no centro do sistema solar, como se cría en tempos de Copérnico. Tampouco o sistema solar está no centro da Vía Láctea, nin a nosa galaxia é o centro do Universo. Mesmo é posible que o Universo coñecido non sexa o único, senón que pode haber moitos universos máis dos que non sabemos nada. Por lóxica, podemos deducir tamén que a Terra, probablemente, non sexa o único fogar para a vida.

No noso planeta, a vida foi o resultado de condicións extremas que se produciron a unha idade moi temperá da Terra. Hoxe sabemos que esas condicións iniciais son comúns en todo o universo: non hai ningunha razón de peso para dubidar de que a vida, con toda probabilidade, xurdiu noutras partes do universo, aínda que nunca puidemos confirmalo.

De momento estamos a observar que hai indicios indirectos de vida no noso sistema solar, tanto nas lúas de Xúpiter e Saturno, como en Marte. As nubes de Venus estarían tamén infestadas de microorganismos.

Calquera comprobación que podamos obter na nosa veciñanza será un indicio determinante de que a vida, tal como coñecémola, non é exclusiva do planeta que habitamos, e nin sequera da nosa galaxia. Iso cambiaría a mentalidade humana.

FONTE: Eduardo Martínez de la Fe/farodevigo.es

ESPECIES BAUTIZADAS CON HONORES

ESPECIES BAUTIZADAS CON HONORES

 

Cando un equipo de científicos descobre unha nova especie, tanto un fósil como un exemplar vivo aínda sen catalogar, ponse en marcha un complexo proceso para bautizala. “Existen moitas regras. Para ser exactos, un libro enteiro: o Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica (ICZN)”, destaca Thomas Geissmann, investigador no departamento de Antropoloxía da Universidade de Zúric (Suíza).

Entre todas estas normas hai unha certa marxe para a creatividade, que os científicos utilizan para idear nomes cunha boa dose de enxeño. Bautizar a unha especie en honra a un investigador recoñecido, a un divulgador ou a un personaxe que loitou por conservar a biodiversidade é unha práctica moi habitual en zooloxía.

O naturalista británico David Attenborough (8 de maio de 1926) ten decenas de especies chamadas na súa honra. A máis recente é un fósil duns 430 millóns de anos, parente das lagostas e os cangrexos. Descuberto por un equipo internacional dirixido pola Universidade de Leicester (Reino Unido), o crustáceo, duns nove milímetros de lonxitude, conservábase nos depósitos de cinzas volcánicas dunha zona mariña de Herefordshire, na fronteira con Gales.

O naturalista británico David Attenborough tene decenas de especies chamadas na súa honra / Taylor Herring/Flickr

O fósil foi bautizado como Cascolus ravitis en honra ao naturalista, que medrou no campus da Universidade de Leicester. Cascolus derívase de castrum, que significa ‘fortaleza’, e de colus, que significa ‘que habita en’, e que alude aos devanceiros ingleses do apelido Attenborough. En canto a ravitis, é unha combinación de Ratae (‘Leicester’ en romano), vita (‘vida’) e commeatis (‘un mensaxeiro’).

Coñecido como membro do hilarante grupo británico Monty Python, o actor John Cleese (27 de outubro de 1939) é un comprometido defensor dos lémures. Cleese coñeceu a estes animais na película Criaturas feroces (1997) e desde entón interesouse en protexelos, especialmente, ao  lémur de colar branco e negro, en perigo crítico segundo a Lista Vermella de Especies Ameazadas da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN).

O lémur Avahi cleesi nomeado na honra do actor John Cleese / Dr. Urs Thalmann

En recoñecemento aos seus esforzos conservacionistas, o antropólogo Thomas Geissmann denominou Avahi cleesi a unha nova especie de lémur lanudo, descuberta ao oeste de Madagascar en 1990 e descrita en 2005. “John  Cleese expresara o seu apoio á conservación do lémur e participou nun documental sobre os lémures de Madagascar e a súa preservación”, explica Geissmann. A nova especie tamén está en perigo segundo a Lista Vermella da IUCN.

Se hai unha obra cume en bioloxía é A orixe da especies (1859) do lendario Charles Darwin (12 de febreiro de 1809-19 de abril de 1882). Por iso, non é de estrañar que centos de criaturas leven o seu apelido. Se temos que elixir unha quedámonos con Darwinius masillae, un primate extinto que viviu hai 47 millóns de anos. Ademais de ser o fósil máis completo desta orde de mamíferos, describiuse coincidindo cos 200º aniversarios de Darwin.

Esqueleto do Darwinius masillae / Franzen JL et al./PLOS ONE

Os restos acháronse en 1993 na canteira de Messel (Alemaña) e vendéronse en dous partes, que foron unidas en 2007. As probas revelaron que se trataba dunha femia falecida no seu primeiro ano de vida á que chamaron Ida. O achado, presentado en Nova York (EEUU) nunha multitudinaria rolda de prensa, foi cualificado por moitos medios como “o elo perdido”, algo esaxerado en opinión dun equipo de investigadores noruegueses.

O terceiro presidente dos Estados Unidos de América, Thomas Jefferson (13 de abril de 1743-4 de xullo de 1826), foi, ademais de político, un apaixonado pola ciencia. A súa obsesión por animais descoñecidos levoulle a describir en 1797 uns ósos achados en Virginia Occidental (EEUU) como megalonyx.

Pouco antes de que falecese, en 1825 este nome utilizouse para denominar a un xénero extinto de preguiceiros terrestres. Na súa honra, unha da especies chamouse Megalonyx jeffersonii. Co seu apelido tamén se bautizaron unha vise, unha planta e un  mamut.

Carlos Linneo (23 de maio de 1707-10 de xaneiro de 1778) revolucionou a bioloxía ao crear un novo sistema de clasificación dos seres vivos baseado en dous nomes: o primeiro, o do xénero, e o segundo, o da especie. Considerado o pai da taxonomía, calcúlase que, con este sistema, chegou a clasificar máis de 9.000 plantas e ao redor de 4.000 animais.

Linnaea borealis, unha das plantas nomeadas na honra do padre da taxonomía Carlos Linneo / Walter Siegmund

 Unha das plantas bautizadas na súa honra é Linnaea, a súa favorita, que descubriu no norte de Suecia en 1732. O seu profesor, Jan Frederik Gronovius, chamou ao xénero así en 1753, en recoñecemento ao seu brillante alumno.

FONTE: Laura Chaparro/bbvaopenmind.com

#DígochoEu: Non escribas *entroutros

 

Sabes por que non debes escribir *entroutros Esther Estévez explícanolo no capítulo de hoxe!

#DígochoEu

ADVERTENCIA DA OMM: A TEMPERATURA GLOBAL PODERÍA SUBIR TEMPORALMENTE POR RIBA DE 1,5º ANTES DE 2025

Un oso polar no Polo Norte / Norsk Polarinstitutt

A Organización Meteorolóxica Mundial (OMM) adverte que o aumento medio das temperaturas do planeta pode superar temporalmente nos próximos cinco anos o listón de 1,5 graos con respecto á que había na era preindustrial. Segundo o novo estudo, auspiciado pola Met Office británica e por outras 10 institucións a nivel mundial, existe un 40% de posibilidades de que se produza ese rexistro antes do 2025.


Os expertos destacaron, con todo, que ese feito puntual non supoñería por si un incumprimento do Acordo de París, pois o valor que contará realmente será o que resulte da evolución continuada das temperaturas ao longo dos anos. Con todo, consideran que trátase dunha tendencia preocupante que fixo saltar as alarmas e que se suma aos rexistros do último quinquenio.

Así, durante 2016, o ano máis caloroso da historia que se rexistrou desde que se realizan medicións sistemáticas, xa houbo dous meses nos que superou a subida global de 1,5 graos. A escala planetaria, as temperaturas pasaron xa o teito dun grao, aínda que en puntos determinados (de Australia ao Ártico) experimentouse mesmo un quecemento superior ao grao e medio.

O Cumio de París, subscrito por 195 países en decembro de 2015, estipula o compromiso de manter o aumento da temperatura mundial neste século moi por baixo dos dous graos centígrados, proseguindo os  esfuezos para limitar o aumento a 1,5 graos.O Cumio do Clima de Glasgow (COP26), cuxa celebración está prevista para novembro diste ano, está considerada como o momento crítico da acción climática para evitar que se pase ese límite por encima do cal a comunidade científica cre que as consecuencias do cambio climático serán moi graves a escala mundial. Baseándose nos seus modelos climáticos, os científicos alertaron que a temperatura global pode aumentar ata tres graos a finais de século se se mantén o nivel actual de emisións de gases de efecto invernadoiro.

O informe da OMM advirte que a variabilidade natural pode traducirse nalgún ano máis frío do habitual de aquí ao 2025, pero cunha tendencia xeral a un aumento global das temperaturas da orde de 1,2 graos. Pese ao 40% de posibilidades de que se pase temporalmente o listón de 1,5 graos, os científicos estiman que podemos estar aínda a unha ou décadas de que ese límite supérese permanentemente.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia

SOLUCIÓN Á SOPA DE LETRAS LXVIII

Especias e condimentos alimentarios!

#DígochoEu: #ApuntamentoLusófono Capítulo 2: vós, vocês e Salvador Sobral

 

Esther Estévez continúa o #ApuntamentoLusófono na nosa canle de Twitch con Rodrigo Paganelli! Aquí podes ver o segundo directo! Aprendemos as fórmulas de tratamento e cantamos ’Amar pelos dois’!

#DígochoEu

SOPA DE LETRAS LXVIII

CEBOLA          ALLO          PRIXEL          AZAFRÁN

CANELA          SAL            VAINILLA      PEMENTO

CRAVO           AZUCRE      CEBOLIÑO     OUREGO

MILKY WAY PHOTOGRAPHER OF THE YEAR 2021



A nosa galaxia, a Vía Láctea foi durante moito tempo unha fonte de fascinación para os fotógrafos. E cada ano, o blogue de fotografía e viaxes Capture the Atlas, dirixido polo fotógrafo Dan Zafra, rende unha especial homenaxe á galaxia co certame anual de Milky Way Photographer of the Year que reúne cada ano as 25 mellores imaxes da Vía Láctea realizadas nos últimos meses, seleccionadas de entre gran parte da gran comunidade de máis de 20.000 fotógrafos que conforman a web. Esta compilación sempre se publica sempre a finais de maio/principios de xuño coincidindo co pico da tempada da Vía Láctea, e o seu obxectivo non é outro que inspirar e compartir a beleza da nosa galaxia. 

A fotografía superior é unha desas 25, o seu autor é un fotógrafo español, Pablo Ruiz, e foi tomada no pasado invierno na Montaña de Riaño e o seu encoro, en León.

Se queres ver o resto das fotografías preme AQUÍ.

Espectáculo garantizado!