#DígochoEu: Aprende a distinguir vogais abertas e pechadas (capítulo 26) -ora
Hoxe falamos de vogais abertas e pechadas nas palabras acabadas en -ora.
#DígochoEu
A MOTIVACIÓN É UN AMPLIFICADOR DO TALENTO
Quería ser campión de Europa de balonmán e, camiño ao seu soño, Xesco Espar mudou varias veces de pel. A súa casa é o FC Barcelona. Baixo este teito foi xogador, preparador físico e adestrador.
Espar debutou nas categorías inferiores do club azulgrana e conquistou unha Recopa de Europa e unha Copa do Rei nas dúas únicas tempadas que xogou no primeiro equipo. “Dos malos era o bo, pero dos bos era o malo”, recoñece con humor o exxogador. Licenciado en Ciencias da Actividade Física e do Deporte na Universidade de Barcelona e Máster en Psicoloxía da Aprendizaxe pola Universidade Autónoma de Barcelona pasou a adestrar ao conxunto júnior do club a principios dos noventa. Tras seis anos deu o salto á primeira categoría do FC Barcelona como preparador físico e axudante do adestrador Valero Rivera. Xesco Espar foi o seu sucesor no banco barcelonista e, na súa primeira tempada á fronte do equipo, conquistou —ao fin— a Copa de Europa. “Non cambiei o meu obxectivo, cambiei o vehículo”, asegura o adestrador.
Durante case 30 anos foi tamén profesor do INEFC Barcelona, pero a última pel de Xesco Espar é a de especialista en planificación e coaching deportivo, alto rendemento, control emocional e motivación. Ademais, é autor dos libros superventas ‘Xogar co corazón’ e ‘O caderno: Os 10 hábitos que constrúen á xente extraordinaria’. Aos seus lectores, como aos seus alumnos, transmite a importancia destes piares: fe, respecto, paixón, determinación e familia. “Os valores son nosa guía na vida”, sentenza.
FLOREANO E O ANO SANTO
Non se trata do humor gráfico de Gogue (Ángel Rodríguez López - O Grove-Pontevedra, 1953), que aparece no xornal Faro de Vigo diariamente. É un selo! Si, un selo que Correos puxo onte en circulación, adicado ao Ano Santo Xacobeo 2021-2022 protagonizado por Floreano, neste caso de peregrino.
Esta emisión filatélica conta cunha tirada de 160.000 exemplares. Os efectos postais miden 28,8 x 40,9 mm e son de tarifa B, o que permitirá que a imaxe de Floreano viaxe por toda Europa a través de cartas e postais, axudando así a difundir o Ano Santo.
Unha boa iniciativa!
FONTE: R. V. /farodevigo.es
#DígochoEu: Non digas *barniz
Nin *barniz nin *barnizar! Esther Estévez explícanos como dicilo correctamente en galego!
#DígochoEu
#DígochoEu: Non digas *lijar
OS VACINADOS E OS CURADOS DA COVID PODEN TRANSMITIR O CORONAVIRUS AÍNDA QUE NON TEÑAN SÍNTOMAS
O rexistro de infeccións de persoas que pasaron a covid ou que están vacinadas é escaso. Pero danse e son unha chamada de atención: aínda é pronto para a barra libre, para a volta á normalidade absoluta. Diferentes estudos detectaron infeccións entre un 10% e menos dun 1% de persoas xa inmunizadas, segundo o momento, o colectivo, o lugar da investigación e a pauta de vacinación. Estas persoas, asintomáticas na maioría dos casos grazas á inmunidade natural ou inducida polas vacinas, aínda conservan durante un tempo capacidade de albergar e propagar o coronavirus, aínda que non desenvolvan a enfermidade. A clave para evitar o perigo de que impulsen os contaxios, segundo advirte Guillermo López Lluch, catedrático de Bioloxía Celular da Universidade Pablo de Olavide (UPO), é “alcanzar a inmunidade de grupo máis ampla posible no menor prazo de tempo”. “É unha carreira contra o virus”, advirte.
O biólogo puido comprobar unha infección dun inmunizado nun caso próximo: unha persoa próxima a el, de 92 anos e vacinada coa dobre dose dunha das marcas que se administran en España, tivo que ingresar en traumatoloxía nun hospital de Córdoba. Fixéronlle a proba rutineira da covid e deu positivo, a pesar de que carecía de síntomas compatibles coa enfermidade.
Jocelyn Keehner e Lucy E. Horton, xunto a outros membros da Facultade de Medicina da Universidade de California (UCLA) e da de San Diego (UCSD), publicaron o pasado marzo en The New England Journal of Medicine (NEJM) os resultados dunha investigación interna: “O risco absoluto de dar positivo para o SARS-CoV-2 [coronavirus causante da covid] despois da vacinación foi do 1,19% entre os traballadores sanitarios da UCSD e do 0,97% entre os de UCLA; estas taxas son superiores aos riscos notificados nos ensaios da vacina contra o coronavirus ARNM-12731 [Moderna] e a vacina BNT162 b2.2 [Pfizer-BioNTech]”
O estudo mostra as mesmas conclusións, aínda que con diferentes cifras, que outro publicado o pasado mes polos Centros para o Control e a Prevención de Enfermidades de Estados Unidos e outros previos reflectidos en Nature e British Medical Journal.
Todos eses traballos confirman a existencia de infeccións en inmunizados, aínda que o seu rexistro sexa escaso. López Lluch explica unha razón: “É moi probable que os casos sexan máis numerosos que os detectados, xa que, na maioría das ocasións, non producen síntomas e, por tanto, a esas persoas, que se consideran inmunizadas, non se lles fai PCR”. Mark Pandori, director do laboratorio de Saúde Pública de Nevada, coincide. “Estamos subestimando os casos de reinfección. Son moi difíciles de determinar, necesítanse equipos especializados para facer ese traballo ou un laboratorio central”, explica en Scientific American.
López Lluch remite a un recente estudo en The Lancet para argumentar que, aínda que a resposta inmunitaria xerada pola vacinación ou polo propio corpo prevén o contaxio e o padecemento das secuelas máis graves da covid, existen inmunizados que se infectan e poden ser un foco de dispersión do virus, aínda que mostren unha sintomatoloxía leve ou nula.
O especialista en bioloxía celular explica que a causa é a carga vírica, a cantidade de virus que circula polo sangue do infectado. As persoas inmunizadas dispoñen dunha liña de defensa formada polos linfocitos B e T. “Os primeiros producen os anticorpos, estorban ao virus para que non se introduza na célula. Os segundos atácano directamente e xeran intermediarios, como o interferón, as proteínas que sinalan a presenza dun virus e impiden a súa proliferación”, simplifica para explicalo.
Pero mentres este sistema actúa para eliminar a infección, unha persoa, aínda que non desenvolva a enfermidade, pode manter unha determinada carga viral. Neste sentido, López Lluch explica: “A inmunidade é unha cuestión de días. Mentres non somos inmunes, o virus ou o patóxeno ten moito tempo para provocar danos que se reflicten nos síntomas, que son máis graves. As defensas do noso corpo son ineficientes e tardan tempo, entre 10 e 14 días, en activarse por completo. Cando somos inmunes, a resposta dos linfocitos B e T é máis rápida e o patóxeno ten menos tempo para provocar danos. Con todo, se alguén inmunizado, pero con carga viral, emite aerosois fronte a alguén que non ten as mesmas defensas, pode contaxialo. Se a outra persoa está inmunizada, a capacidade de que a enfermidade se estenda é mínima”.
Por esta razón, o biólogo da UPO sinala a importancia de manter as medidas preventivas comúns ata que a vacinación sexa xeral. Esa realidade cambiará, segundo advirte López Lluch, canto máis rápido vacínese e maior alcance teña. “Mentres non se consiga a inmunidade de rabaño”, conclúe o especialista, “as mutacións que confiran unha maior infectividade ao virus terán maior capacidade de propagarse a máis persoas”.
As variantes de rápida propagación do coronavirus conlevan mutacións que lle permiten escapar de parte da resposta inmune creada naturalmente ou mediante a vacinación, segundo un novo estudo publicado en Science por científicos de EE UU, Alemaña e Países Baixos. Os investigadores centráronse principalmente en tres mutacións: K417N, E484K e N501E. Soas ou en combinación, estas atópanse na maioría das principais variantes de SARS-CoV-2 e afectan á espícula, a porta de entrada do patóxeno á célula humana. Os científicos determinaron que algúns anticorpos perden capacidade de neutralizar eficazmente o virus cando as mutacións están presentes.
A importancia da vacinación masiva que inclúa a todos os grupos de idade diante as reinfeccións apóiaa tamén o neurólogo da Facultade de Medicina Monte Sinaí (EE UU) Seth M. Glickenhaus, autor principal dun estudo sobre reinfección en mozos publicado en The Lancet: “Os nosos achados indican que se produce reinfección por SARS-CoV-2 en adultos novos. A pesar de sufrir unha infección previa, os mozos poden contraer o virus de novo e aínda poden transmitilo a outros. Este é un punto importante a coñecer e lembrar a medida que continúan os despregamentos de vacinas. Os mozos deben recibir a vacina sempre que sexa posible, xa que a vacinación é necesaria para aumentar as respostas inmunitarias, previr a reinfección e reducir a transmisión.”
O estudo mostra, segundo os autores, que os anticorpos inducidos pola infección polo SARS-CoV-2 son en gran medida protectores, pero non protexen completamente contra a reinfección nos mozos. O traballo fixo un seguimento de máis de 3.249 membros do corpo de marines (infantería de mariña) dos Estados Unidos entre maio e novembro de 2020. Ao redor do 10% (19 de 189) dos participantes que previamente pasaran a enfermidade reinfectouse. A investigación determinou que aqueles sen inmunidade tiñan cinco veces máis risco de infección que os participantes con anticorpos, pero estes últimos aínda presentaban algún risco de reinfección.
FONTE: Raúl Limón/elpais.com/ciencia Imaxe: dataqu.ai
A INTRIGANTE EVOLUCIÓN DA MANCHA DE XÚPITER
O pasado 15 de abril, durante o sobrevoo 33 de Xúpiter, a NASA capturou a intrigante evolución dunha característica na atmosfera do planeta xigante coñecida como "A mancha de Clyde".
A mancha leva este nome en honra ao afeccionado astrónomo Clyde Foster of Centurion, que foi quen a descubriu en 2020 usando o seu propio telescopio.
O 2 de xuño de 2020, só dous días despois do descubrimento inicial de Foster, JunoCam proporcionou observacións detalladas de "A mancha de Clyde". Os científicos determinaron que era unha columna de nubes que erupcionaba sobre as capas superiores da atmosfera xoviana xusto ao sueste da Gran Mancha Vermella de Xúpiter, que actualmente é aproximadamente 1,3 veces máis ancho que a Terra.
Moitas das características da atmosfera de Xúpiter son de curta duración. Con todo, a observación do pasado mes de abril revelou que case un ano despois do seu descubrimento, "A mancha de Clyde" non só afastouse da Gran Mancha Vermella, senón que tamén se converteu nunha estrutura complexa a que os científicos denominan rexión filamentosa encartada. Esta rexión ten o dobre de latitude e o triplo de lonxitude que o lugar orixinal, e ten o potencial de persistir durante un longo período de tempo.
FONTE: elmundo.es/ciencia
POR QUE NOS CUSTA TANTO MANTER A ATENCIÓN?
"Tiña unha alumna brillante: sentaba en primeira fila, seguía a clase estupendamente, participaba, pero ás veces estaba algo distraída, coma se a súa mente estivese noutra parte. Un día pasaba á beira do seu pupitre e como un escintileo de luz chamoume a atención, e deime conta de que tiña o móbil colocado no bolso, de tal maneira que podía ler as mensaxes a medida que lle chegaban. Unha gran estudante como ela, que ía ser profesora, que lle interesaba moito o tema e, con todo, non podía apartar a mirada do seu móbil. Nese momento díxenme que había que facer algo, había que comprender mellor por que sucedían esas cousas e que podiamos facer respecto diso".
O educador James M. Lang leva dúas décadas investigando como mellorar a aprendizaxe na aula e de que forma o profesorado pode motivar aos seus estudantes. Despois dos seus libros ’Small Teaching’, como recompilatorio de consellos prácticos sobre educación baseados na evidencia científica, e ’Cheating Lessons: Learning from Academic Dishonesty’, onde reflexiona sobre os motivos e estratexias dos alumnos que fan trampas nos exames, acaba de publicar ’Distracted: Why Students Can’t Focus and What You Can Do About It’, sobre as dificultades para manter a atención.
James M. Lang é profesor e director do D’Amour Center for Teaching Excellence en Assumption College en Estados Unidos; imparte conferencias e talleres sobre como crear mellores contornas de aprendizaxe e foi consultor de Nacións Unidas nun proxecto sobre ética e integridade para o profesorado.