Blogia
vgomez

CURIOSIDADES

ICONOS SUBMARINOS

ICONOS SUBMARINOS

"Inercia" / Jason deCaires Taylor

Esta escultura cun televisor perforado con pequenos orificios que ofrece refuxo aos peixes está sumerxida na costa de Cancún. A ciencia demostrou que o noso modo de vida xa non é sostible, pero seguimos facendo oídos xordos.

Sumerxidas nas transparentes e cálidas augas do océano, as escultura, a tamaño natural de Jason deCaires Taylor (1974, escultor inglés), son como arrecifes naturais. Á primeira vista poden parecer as ruínas dunha civilizavión pasada, pero observándoas con atención representan persoas reais levando a cabo accións contemporáneas, e están feitas cun tipo de cemento cuxo PH neutro farvorece o crecemento do coral. A súa obra é contemplada polos buceadores e turistas que acuden en barcos con casco panorámico. 

É o punto de encontro entre a arte, a ciencia e o medio ambiente!

Nós hoxe temos esa posibilidade de facelo só cun dedo pinchando AQUÍ.

FONTE: Revista National Xeographic / Miradas


O ROSTRO DE ALFRED HITCHCOCK NAS ESTRELAS

O ROSTRO DE ALFRED HITCHCOCK NAS ESTRELAS

 Trata de localizar o rostro de Alfred Hitchcock no vídeo de arriba

O Universo está cheo de sorpresas, deso non cabe a menor dubida. E a última foi atopar nin máis nin menos que o rostro de Alfred Hitchcock debuxado nas estrelas. Ou, máis exactamente, perfilado nun dos bordos do sementeiro de estrelas NGC3324, na constelación de Carina, a 7.500 anos luz da Terra.

Sorprendente!

FONTE: Xornal ABC

A BUGANVILLA

A BUGANVILLA

Planta de buganvilla / Imaxe:mundojardin

A buganvilla é unha planta trepadora moi coñecida pola espectacular floración. En climas cálidos, sen xedas, florece practicamente durante todo o ano, incluso en inverno. Hai que aclarar que o que comunmente chamamos "flores" da buganvilla, non son botanicamente flores, senón brácteas, que rodean á verdadeira flor, que é pequeniña, branca e sen valor ornamental. Esta pranta emprégase para recubrir paredes, pérgolas, vallas, muros e celosías.

Pero a curiosidade deste artigo sobre a bungavilla é que debe o seu nome ao navegante francés Louis Antoine de Bougainville, quen a trouxo a Europa dende Brasil ao completar a súa viaxe de exploración científica ao redor do mundo no século XVIII. A expedición Bougainville contou cun equipo científico formado polo astrónomo Véron e o médico e naturista Philibert Commerson. Para completar a curioisidade, este naturista tiña un mozo que lle axudaba, pero que realmente non era tal mozo, senón unha muller. Chamábase Jeanne Baret (1740-1807) e ao paracer foi quen fixo a maior parte do traballo pois o naturista pasou a maior parte da viaxe enfermo.

Adicarenos outro antigo a esta moza que se fixo pasar por mozo, a que hoxe se lle reivindica como botanica por dereito propio.


A PONTE COLGANTE MÁIS ALTA DO MUNDO

A PONTE COLGANTE MÁIS ALTA DO MUNDO

Baluarte Bicentenario, en México / REUTERS

A ponte colgante máis alta do mundo chámase Baluarte Bicentenario e construíuse na cordilleira coñecida como o Espiñazo do Demo, parte da Serra Nai Occidental de México. Esta estructura une aos estados de Durango e Sinaloa (ao noroeste do país). A ponte cruza un precipicio de 402 metros sobre o río Baluarte. Grazas a 152 tirantes de aceiro se exténdese ao longo de 1.124 metros, e o seu claro central é de 520 metros.

FONTE: Xornal El Mundo

CAMUFLAXE

 

Ao polbo mimo saíulle tamén un imitador. "Thaumoctopus mimicus", un polbo que chega a medir ata 60 centímetros e ten o corpo cuberto de manchas ou raias de cor branco e marrón, é capaz de imitar os movementos doutras criaturas marinas. Agora, un grupo de científicos grabou por primeira vez unha curiosa escea nas augas de Indonesia: un peixe bocón do mármore negro (Stalix cf. histrio) imitando ao polbo mimo.

Grazas ás súas camaleónicas habilidades, o polbo mimo, catalogado en 1998, consegue enganar aos depredadores, o que lle permite nadar polo océano con relativa tranquilidade. Polo contrario, o peixe bocón é unha criatura pequena e tímida, que pasa gran parte da súa vida preto da súa gorida para esconderse en cuanto ve algún perigo.

De calquera xeito, o peixe que protagoniza este vídeo, grabado en xullo de 2011 por Godehard Kopp da Universidade de Gottingen (Alemaña), amosa un sorprendente comportamento. Segundo se aprecia nas imaxes, o peixe móvese ao mesmo ritmo que o polbo, a quen parece non molestarlle a presenza do seu inesperado compañeiro. As escamas do peixe tamén axúdanlle a camuflarse e nalgúns planos a súa presenza confúndese coa do polbo.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

EXPLICACIÓNS CIENTÍFICAS SOBRE A ESTRELA DE BELÉN

EXPLICACIÓNS CIENTÍFICAS SOBRE A ESTRELA DE BELÉN

A estrela de Belén / Imaxe:entrepadres.com

 

Hoxe é día 6 de xaneiro, día de Reis, un día feliz para os nenos e nenas que seguramente están a disfrutar cos novos xoguetes e tamén para os maiores vendo a cara de ilusión e felicidade deses rapaces. Pero a miña reflexión de hoxe  trata sobre algo que sempre me inquietou: a estrela que seguiron os Reis Magos para chegara Belén.

Lendo a prensa parece que atopei unha, ou varias, explicacións dende o punto de vista científico sobre este tema. Dado o interese que suscitou en min, reproduzo o artigo de Jose Manuel Nieves, que publicou onte día 5, no xornal ABC, na sección de Ciencia:

Se trata de una de las imágenes más íntimamente unidas a la Navidad. La estrella que guió a los Reyes Magos de Oriente hasta el mismísimo portal de Belén, donde el niño Jesús acababa de nacer. Ahora bien, ¿qué fue exactamente lo que vieron Melchor, Gaspar y Baltasar? ¿Fue realmente una estrella? ¿O quizá un cometa, una supernova, un meteorito o, incluso, una simple conjunción de planetas? La Ciencia ha intentado dar explicación al fenómeno y comprobar, dentro de lo posible, su veracidad. Estos son los resultados.

Para averiguar cuál fue el tipo de fenómeno astronómico observado por los Reyes Magos, el primer paso es establecer las fechas con la máxima precisión posible. Y en este punto la Biblia no ayuda mucho, ya que no dice nada sobre el día exacto del nacimiento de Jesús, aunque sí que relaciona el hecho con acontecimientos y personajes históricos, como por ejemplo el reinado de Herodes. Los historiadores coinciden en que el Rey de Judea debió de morir en algún momento entre los años 4 y 1 antes de Cristo. Y los Reyes Magos le visitaron poco antes de su muerte, por lo que su viaje (y la aparición de la estrella que los guió), tuvo por fuerza que producirse antes de esas fechas.

Por otra parte, existen serias dudas de que el nacimiento de Jesús se produjera un 25 de diciembre. En la Biblia, San Lucas habla de la actividad de los pastores de la zona en los días del nacimiento, cuidando a sus rebaños y a los corderos recién nacidos durante la noche, algo que sucede en primavera, y no en pleno invierno. Además, el 25 de diciembre es precisamente la fecha en que los romanos, que dominaban la región en aquél tiempo, celebraban sus Saturnales, una de sus festividades más importantes y para la que se adornaban calles y casas y se intercambiaban regalos. No es casualidad que, para evitar ser perseguidos, los primeros cristianos eligieran precisamente esa fecha para celebrar el nacimiento de Jesucristo. Más tarde, en el siglo IV, cuando el Emperador Constantino adoptó oficialmente el Cristianismo, el 25 de diciembre se conservó como el día de la Navidad.

Pero volvamos a la cuestión del año. Hoy en día los historiadores están de acuerdo en que el nacimiento de Jesús no se produjo hace 2011 años. Y es que la cronología que utilizamos, que divide los años en AC (Antes de Cristo) y DC (Después de Cristo), y que fue concebida por el monje romano Dionisio el Exiguo en el 523 DC contiene, por lo menos, dos errores significativos. El primero es colocar el año 1 DC inmediatamente después del año 1 AC, sin pasar por el cero, un número esencial en las matemáticas actuales y que, de hecho, resta un año a cualquier fecha que queramos considerar.

Y el segundo es que Dionisio dio por buena la declaración de Clemente de Alejandría de que Jesús nació en el año 28 del reinado del emperador Cesar Augusto, sin tener en cuenta que durante los primeros años de su mandato se le conoció por su nombre original, Octaviano, hasta que el Senado le proclamó como "Augusto" cuatro años después. Para cuando se descubrió el error, la cronología que aún hoy utilizamos estaba demasiado implantada como para cambiarla y corregir los cuatro años de desfase.

En resumen, que teniendo en cuenta estos errores, el nacimiento de Jesús debió de producirse en primavera, y entre los años 7 y 2 AC. Por lo que ese es el marco temporal que los astrónomos deben investigar para comprobar si se produjo en el cielo algún acontecimiento capaz de llamar tan poderosamente la atención de los Reyes Magos de Oriente.

Cuatro posibilidades

Desde un punto de vista puramente astronómico, existen cuatro posibilidades para explicar la estrella de Belén. La primera es que se tratara de un meteorito, pero es muy poco probable debido al hecho de que los meteoritos, que se convierten en una bola de fuego al entrar en la atmósfera, apenas si duran unos segundos antes de desaparecer, y la estrella de Belén brilló durante semanas enteras.

La segunda posibilidad es que fuera un cometa, objetos que, esta vez sí, pueden brillar en el cielo incluso durante meses. Sin embargo, el más espectacular de todos los cometas conocidos, el Halley, cuya órbita le trae cerca de la Tierra cada 76 años y que fue visto por última vez en 1986, fue visible en Judea durante los meses de agosto y septiembre del año 11 DC, lo que no coincide con las fechas del nacimiento de Jesús. Por supuesto, pudo tratarse de otro cometa, uno que pasó entonces y que por el momento no ha regresado, pero eso es algo de lo que nunca podremos estar seguros.

Además, en la antiguedad los cometas eran vistos como señales que anunciaban muerte y destrucción, y no como heraldos del nacimiento de un rey o de un dios. Los romanos, por ejemplo, marcaron la muerte del general Agrippa usando la aparición del Halley en el 11 DC.

Otra posible explicación, la tercera, es que lo que vieron los Magos fue la muerte violenta de una estrella. Y eso nos lleva a dos posibilidades diferentes: una nova o una supernova. En el primer caso, es la forma (una explosión termonuclear) en que una estrella se libera, de golpe, de una excesiva acumulación de hidrógeno en su superficie. Es muy espectacular, si la estrella está lo suficientemente cerca, y su aparición tiene lugar de forma impredecible y en cualquier momento. Las más brillantes aparecen de repente, sin previo aviso, como una nueva y espectacular luz en el cielo. Su brillo, tras algunos días, o incluso semanas, se va atenuando hasta desaparecer por completo. Como media, se produce una nova visible desde nuestro planeta una vez cada veinte años (la última fue en el año 1975), por lo que nada impide que fuera éste, y no otro, el fenómeno visto en Judea or los tres Magos de Oriente.

Mucho más espectacular, aunque menos frecuente de ver, es una supernova, la explosión catastrófica de toda una estrella que llega a su final y cuyo brillo eclipsa incluso al de toda la galaxia que la contiene. En el momento de la explosion, una supernova puede ser vista incluso a plena luz del día, y su brillo más intenso puede durar meses antes de empezar a decrecer. Durante los últimos mil años, la Humanidad ha sido testigo de cuatro supernovas, en los años 1006, 1054, 1572 y 1604. En todos los casos, los cronistas de cada época se refirieron profusamente al fenómeno. Los chinos, por ejemplo, refieren que la supernova del año 1054 fue visible durante dos meses incluso a plena luz del día.

La pega es que no existe en la época del nacimiento de Jesús ninguna referencia definitiva sobre la súbita aparición de una luz especialmente intensa en el cielo. Si sucedió, nadie, en ninguna cultura, documentó el hecho, lo cual parece indicar que debemos buscar la solución en alguna otra parte. Algunos textos chinos hablan de una posible nova en la primavera del año 5 DC, pero se refieren a ella como a un fenómeno de poca importancia y de escasa, o ninguna, espectacularidad.

La última (y quizá la más probable) explicación es la posibilidad de que los tres Magos fueran testigos de una conjunción planetaria especialmente brillante, tanto como para hacerles creer que se trataba de una nueva estrella. Pero, ¿hubo alguna conjunción planetaria de este tipo entre los años 7 y 2 AC? La respuesta es que sí. Los astrónomos han determinado que, en ese intervalo temporal, se produjeron varios fenómenos planetarios que podrían haber sido interpretados como la estrella de Belén.

El primero de ellos fue en el año 6 AC, se produjo entre los planetas Marte, Júpiter y Saturno y sucedió en la constelación de Piscis. Los tres mundos formaron una brillante figura geométrica en el cielo que debió de ser de gran belleza y capaz de llamar la atención de cualquiera. Otra posibilidad es la "triple conjunción" de Júpiter y Saturno entre los meses de mayo y diciembre del año 7 AC. Los "pasos" de Júpiter sobre Saturno se produjeron el 29 de mayo, el 30 de septiembre y el 5 de diciembre de ese año.

No cabe duda de que todos estos eventos fueron perfectamente visibles, ya que sucedieron en la cara nocturna de la Tierra. Los dos planetas, además, brillaron el uno muy cerca del otro durante ocho largos meses, el tiempo que se estima necesario para que los Reyes Magos cubrieran los cerca de mil km. de distancia entre Babilonia y Judea.

Venus y Júpiter en Leo

Sin embargo, la que seguramente fue la más brillante de las conjunciones planetarias de esa época fue la que se produjo entre Venus y Júpiter en la constelación de Leo el 12 de agosto del año 3 AC.

Los dos planetas brillaron ese día extraordinariamente cerca el uno del otro. Y cuando Venus se retiró, Júpiter permaneció junto a Leo por lo menos durante diez meses más, sumando su brillo al de la estrella. Si el encuentro de los tres Reyes Magos con Herodes se produjo durante la primavera del 2 AC, las fechas encajarían a la perfección. De hecho, tras su primer encuentro y después de que Júpiter y Leo siguieran brillando juntos en el cielo, Venus regresó a la zona y se alineó con Júpiter en junio del 2 AC. El día 17 de ese mes los brillos de los dos planetas fueron tan intensos que llegaron a confundirse.

Los dos planetas bajaron juntos y lentamente hacia el horizonte a medida que sus brillos se iban confundiendo. Hacia las ocho y media de la tarde, hora local de Jerusalén, prácticamente se habían fundido en un único y luminoso astro. En un tiempo en el que no había instrumentos de observación, ni gafas de sol, es muy probable que los observadores no fueran capaces de distinguir los dos objetos individuales y que solo percibieran un único y brillante destello sobre los cielos de Judea.

¿Fue esto lo que vieron los Reyes Magos? Para la Ciencia es difícil asegurarlo. Lo único cierto es que esas alineaciones se produjeron, y que fueron claramente visibles en una época que coincide con la del relato bíblico. Más allá de eso, no existen certezas absolutas. Cada uno es libre, pues, de sacar sus propias conclusiones.

PROTAGONISTAS DO MUNDO DA CIENCIA 2011 SEGUNDO NATURE

PROTAGONISTAS DO MUNDO DA CIENCIA 2011 SEGUNDO NATURE

(De esquerda a dereita) Sara Seager, Rosie Redfield, Mike Lamont, Lisa Jackson, Tatsuhiko Kodama, Diederik Stapel, Danica May Camacho, Dario Autiero, Essam Sharaf e John Rogers.

 

A prestixiosa revista científica Nature publicou no seu último número do pasado mes de decembro un particular «top ten» cos protagonistas -non só científicos- que marcaron o mundo da ciencia durante 2011, para ben ou para mal. Trátase das historias humanas que están detrás das investigacións máis prometedoras da física ou da astronomía, nomes que moitas veces pasan desapercibidos para o grande público, pero que son o auténtico motor dos descubrimentos. Outros, polo contrario, saíron á luz por cuestións máis controvertidas. Estas son as dez personalidades, seguindo a orde dafotografía superior:

1. Sara Seager, a cazadora de planetas como a Terra. A astrónoma do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) en Cambridge, é membro do equipo do observatorio espacial Kepler. A sonda atopou este ano 28 exoplanetas confirmados, incluído un que se atopa na súa zona de habitabilidade.

2. Rosie Redfield, contra a bacteria do arsénico. Microbióloga da Universidade Británica de Columbia, que calificou o estudo sobre o descubrimento dunha bacteria que supostamente podía vivir do arsénico como unha fraude e asegurou no seu blog que os autores da investigación eran «malos científicos».

3. Mike Lamont, o mecánico do bosón de Higgs. É o enxeneiro que mantén en marcha a «máquina de Deus», colisionando partículas. Boa parte do éxito del LHC (Grande Colisionador de Hadrones) na procura do basón de Higgs (a partícula que supostamente encerra o segredo de por que todalas demais teñen masa) depende deste home.

4. Lisa Jackson, a defensora do medio ambiente. Administradora da Axencia de Protección Ambiental (EPA) de EE.UU., foi obxecto de ataques incesantes despois de propoñer o endurecemento das normas para combatir a contaminación atmosférica.

5. Tatsuhiko Kodama, a voz crítica de Fukushima. Biólogo, xefe do Centro de Radioisótopos da Universidad de Tokio, foi a voz máis crítica contra o goberno xaponés por non informar con precisión sobre a cantidade de radiación que se filtrara da planta nuclear de Fukushima tralo terremoto do 11 de marzo. «É unha clara neglixencia por parte do goberno», chegou a berrar ante o parlamento do seu país.

6. Diederik Stapel, o psicólogo estafador. O que fora un prestixioso psicólogo social holandés, dedicouse durante 8 anos a fomentar a súa reputación publicando os máis avanzados estudos na súa disciplina en revistas de primeiro nivel como Science. Pero resultóou que eran totalmente inventadas.

7. Danica May Camacho, a nena 7.000 millóns. Naceu nun hospital público de Manila (Filipinas). Esta pequena pasará aos anais da historia pois é a primera dun bo número de bebés que naceron o 31 de outubro de 2011, data na que, segundo Nacións Unidas, a poboación mundial acadaba os 7.000 millóns.

8. Dario Autiero, o físico dos neutrinos. Investigador do Instituto de Física Nuclear en Lyons, Francia, que o 23 de setembro, xunto cos seus colegas do experimento OPERA, no acelerador de partículas do CERN, na fronteira franco-suíza, anunciaron uns resultados que podían cambiar os alicerces da física moderna: a posibilidade de que unha partícula, o neutrino, sexa capaz de viaxar máis rápida que a luz.

9. Essam Sharaf, exprimeiro ministro de Exipto. Cando os académicos se uniron aos millóns de persoas que protestaban nas rúas de Exipto, a voz dun enxeneiro pronto comenzou a liderar os cánticos. Essam Sharaf estaba no medio das manifestaciónss de xaneiro convertíndose no primeiro ministro do seu país trala revolución en marzo, promocionando a ciencia como solución aos problemas do país. En novembro renunciou no medio dunha segunda oleada de protestas populares. Intentou impulsar a investigación en campos que van dende a seguridade da agua á enerxía. «Os países non avanzan excepto con investigación científica», decía.

10. John Rogers, o físico tecnolóxico. Científico doutorado en Harvard, ten a habilidade de transformar ideas da física en prototipos tecnolóxicos. Elaboraou xunto cun equipo internacional de enxeneiros, unha especie de calcomanía que integra a tecnoloxía máis sofisticada nunha lámina transparente sen cables. Como se fose unha tatuaxe temporal, pégase á pel e mide o ritmo cardíaco e a actividade cerebral e muscular de quen a porta.

FONTE: Xornal ABC/Ciencia.


O RALLYE DAKAR

O RALLYE DAKAR

Rallye Dakar / Imaxe:television-vivo.com.ar

O rallye Dakar é unha competición de motor anual disputada durante as dúas primeiras semanas de xaneiro e está considerado como o rallye máis duro do mundo. A proba foi fundada en 1979, despois de que o piloto de Francia, Thierry Sabine, perdérase no deserto de Teneré ao norte de África durante días e considerase a súa experiencia, digna de ser reproducida nunha competición internacional.

Ata 2008, durante o tempo que duraba a proba, levaba aos corredores dende algunha cidade de Europa, ata a cidade de Dakar (Senegal). Durante moitos anos partíu de París, pero dende 1995 foi cambiando o seu lugar de inicio por outras cidades europeas (Granada, Lisboa), fundamentalmente por motivos publicitarios ou políticos, xa que a verdadeira competición non comenzaba ata que se entraba no continente africano. Tamén, o final da proba non foi sempre Dakar. En 1992, a carreira atravesou o continente africano completo, para rematar na Cidade do Cabo, en Sudáfrica. En 2000 e 2003 a carreira rematou en Exipto, nas cidades de O Cairo e Sharm el-Sheij, respectivamente, coas pirámides coma paisaxe.

Debido a que en 2008 foi suspendido por recomendación do goberno de Francia por posibles atentados terroristas, o rallye celébrase dende 2009 entre os países sudamericanos de Arxentina e Chile e, neste ano 2012, o Perú tamén será sede da competición.

Hai catro categorías de participación: automóbiles, camións, motocicletas e cuadriciclos. O terreno varía considerablemente, atravesando zonas de area, rochas, barro e vexetación, ata estradas secundarias.

Neste ano 2012, o Dakar propón unha epopea panamericana de máis de 9.000 quilómetros en total. O trazado en línea, que leva ao rallye das costas do Atlántico ás do Pacífico, permite transportar aos participantes a novos territorios, dunha América distinta. A importancia do desafío impón tamén unha modificación do formato deportivo, que este ano comprende 14 días de carreira (do 1 ao 15 de xaneiro, cun día de descanso). Constantemente guiados pola Cordilleira dos Andes, os pilotos chegarán a Atacama, e experimentarán en especial a diversidade de dunas ao aventurarse a Perú.

Se queres coñecer maís sobre a edición 2012: as etapas, as clasificacións... ou incluso a histroría deste mítico rallye ao longo do tempo, só tes que pinchar AQUÍ.