Blogia
vgomez

CURIOSIDADES

UBICACIÓN DA GUARDA HAI 240 MILLÓNS DE ANOS

Así estaría situada A Guarda hai 240 millóns de anos / dinosaurpictures.org

A Terra non sempre tivo o aspecto ao que hoxe estamos afeitos. Os continentes, en efecto, móvense continuamente, uníndose e separándose a medida que os millóns de anos transcorren, para dar forma a masas continentais e océanos que nada teñen que ver cos actuais. O  supercontinente Panxea, hai 250 millóns de anos, xunto ao océano global Panthalassa, son só os exemplos máis coñecidos desa lenta pero continua transformación.

Pescudar como era o "rostro" do noso planeta no pasado non resulta fácil, pero os  xeólogos conseguiron facerse unha idea bastante clara de como o noso mundo foi cambiando de aspecto durante o últimos mil millóns de anos.

Nun exercicio de divulgación científica sen precedentes, o paleoxeógrafo Christofer Scotese lanzou hai uns anos unha interesantísima web chamada Ancient Earth Globe, na que se combinan os mapas desenvolvidos ao longo de moitos anos polo proxecto PALEOMAPS cos datos de GPlates, un repositorio de datos xeolóxicos moi utilizado polos científicos.

O resultado é un mapa interactivo do mundo no que é posible coñecer, entre outras cousas, onde estaba a nosa cidade hai 100, 200, 400 e ata 750 millóns de anos. "Sorprendeume que os xeólogos xa recompilasen datos suficientes como para saber onde estaba a miña casa hai 750 millóns de anos -escribe o científico-, así que pensei que todos vostedes tamén o gozarían. A pesar de que os modelos de  tectónica de placas arroxan resultados precisos, as gráficas resultantes deben considerarse aproximadas".

Se queres seguir indagando a situación concreta da nosa localidade, A Guarda, ao longo do tempo, ou calquera outra localidade, preme AQUÍ.

Interesante!

FONTE: dinosaurpictures.org e José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

IMPRESIONANTE SALTO DUNHA QUENLLA BRANCA

 

O experto mariño Chris Fallows logrou fotografar o maior salto dunha quenlla branca rexistrada ata o momento: 4,5 metros desde a superficie da auga.

As imaxes foron desveladas no programa Air Jaws da canle Discovery. Para captar o momento, Fallows e o seu equipo ataron cebos aos barcos co obxectivo de incitar ás quenllas e animalos a saír da auga. Ademais, utilizouse unha cámara de remolque especialmente deseñada que capturou ao detalle as impresionantes imaxes

FONTE: tv.libertaddigital.com

INCRIBLE FOTO ESPACIAL

ISS062-E-98264 vv / eol.jsc.nasa.gov

A tripulación da expedición número 62 á Estación Espacial Internacional (ISS) capturou unha instantánea incrible: unha aurora boreal xunto cunha luminiscencia nocturna, dous fenómenos da atmosfera terrestre nunha soa imaxe. A foto foi tomada o 16 de marzo, cando a ISS voaba ao sur da península de Alaska, mentres as partículas da atmosfera superior interactuaban de diferentes maneiras, segundo indican desde a NASA.

A aurora é o que máis resalta na foto: en verde brillante con puntos vermellos na zona esquerda, trátase dun fenómeno que se produce cando as partículas cargadas do vento solar golpean a magnetosfera da Terra, unha sorte de capa protectora. Mesturadas con gases atmosféricos, como osíxeno e nitróxeno, as partículas crean esas cores verdosas tan vistosos. En canto aos puntos vermellos, trátase do exceso de enerxía que liberan os átomos de osíxeno estimulados pola potencia do vento solar.

O outro fenómeno é a banda de luz amarelo e vermello que se pode observar á  deracha da imaxe. Coñecido como «airglow» ou luminiscencia nocturna, trátase de emisións de luz causadas pola reestruturación de átomos en forma de moléculas que foran ionizadas pola luz solar durante o día, ou por raios cósmicos. É dicir, o osíxeno que se descompuxo durante o día recombínase e libera a súa enerxía extra como fotóns durante a noite.

As moléculas de nitróxeno e as reaccións entre o nitróxeno e o osíxeno tamén contribúen a este brillo. Os fotóns liberados neste caso aparecen verdes, como nesta imaxe, pero o amarelo ás veces ocorre nunha capa inferior (ao redor de 80 a 100 quilómetros sobre a superficie da Terra). Os meteoritos rompen nesta capa da atmosfera e liberan átomos de sodio no aire, por iso é polo que se lle chama acertadamente capa de sodio; os átomos de sodio crean un resplandor amarelo.

Por outra banda, o sol detrás da Terra fai que o bordo do planeta pareza azul escuro. Isto ocorre pola mesma razón pola que o ceo é azul durante o día: cando a luz solar incide nas moléculas da nosa atmosfera, a luz azul (unha das lonxitudes de onda máis curtas) dispérsase, mentres que a luz doutras cores déixase pasar. Unha instantánea máxica que nos lembra os marabillosos fenómenos que se producen nas capas máis altas do noso mundo.

FONTE: abc.es/ciencia

CITA CO CEO: A CARA DA LÚA

A cara da Lúa: identificación de mares e recreación artística / L. Voiatour/Weeneido/Cranyx/Reddit

Gocemos estes días de lúa chea da ilusión óptica coñecida como ’a cara da lúa’, que lucirá brillante preto de Xúpiter e Saturno.

O último plenilunio do verán terá lugar o vindeiro mércores 2 de setembro. Pero durante istes días xa temos a superficie do noso satélite moi iluminada. Nesta noite, a lúa brillará xa moi xibosa e case enche á esquerda do planeta dos aneis, Saturno.



Con esta visibilidade, xa podemos aproveitar para ir localizando a pareidolia da "cara da lúa". Trátase dunha ilusión óptica, un fenómeno psicolóxico no noso cerebro, que nos suxire, caprichosamente, que a superficie da lúa forma unha cara humana.

A ’cara da lúa’ está formada polas grandes zonas escuras (’mares’) da superficie lunar que están marcados con números na imaxe superior: os ollos fórmano o Mare Imbrium (1) e o Mar Serenitatis (2), o nariz os mares Vaporum (3) e Insularium (4), e a gran boca os mares Cognitum (5) e Nubium (6).

Naturalmente estes mares non teñen nada que ver coa auga. Os mares lunares (ou ’maria’) creáronse ao longo de millóns de anos polo impacto de meteoritos que perforaron a superficie da Lúa producindo así grandes depresións no terreo que, máis tarde, foron enchidas e achandadas por lava basáltica procedente do manto lunar. O  basalto destas grandes planicies é máis escuro que o regolito que está depositado sobre gran parte do chan lunar. O contraste de brillo (a súa eficiencia para reflectir a luz) entre os mares máis escuros e as terras altas circundantes, que é máximo na lúa chea, é o que forma a ilusión óptica de ’a cara da lúa’.

Aínda que con diferentes variantes, a cara da lúa foi percibida por moitas civilizacións ao longo da historia da humanidade. Pero non creo que haxa que tomar este fenómeno psicolóxico como un desexo de ver un ser superior que nos tutela ou nos vixía, senón, simplemente, o empeño do noso cerebro por recoñecer nunha imaxe amorfa, un patrón ou unha figura que nos resulte familiar.

FONTE: Rafael Bachiller/elmundo.es/ciencia

VEN OS CANS SÓ EN BRANCO E NEGRO?

VEN OS CANS SÓ EN BRANCO E NEGRO?

Can de palleiro, raza autóctona galega / piensosloboazul.com

Non hai dúbida de que os cans ven o mundo de forma diferente a como o facemos nós, pero é unha lenda urbana que a súa vista só sexa capaz de distinguir o branco, o negro e leves sombras agrisadas?

Mentres que a maioría das persoas somos capaces de apreciar un espectro de cores completo que vai do vermello ao violeta, os ollos dos cans carecen dalgúns dos receptores de luz que a nós permítennos distinguir certas cores, en especial o vermello e o verde. Pero si son capaces de distinguir o amarelo e o azul.

 

 

As diferentes lonxitudes de onda da luz tradúcense en cores distintas no sistema visual dun animal. O de arriba corresponde á vista humana, e o de abaixo á dun can / Arriba: iStock/Getty Images Plus via Getty Images. Abaixo: esa mesma imaxe procesada pola Dog Vision Image Processing Tool, de András Péter.

 O que vemos como vermello ou laranxa, para un can pode ser unha sombra de ton marrón claro. Para o noso can, unha pelota cor laranxa intenso sobre o céspede verde podería ser unha pelota marrón claro situada sobre un céspede de tonalidade igualmente apardazado. Con todo, é probable que unha pelota cor azul intenso si que a apreciemos de forma similar.

Os animais non poden falar para explicar como ven, pero para medir a súa visión os investigadores non tiveron maior dificultade en adestrar a cans para que tocasen co fuciño discos de cores que se iluminaban. Posteriormente adestraron aos cans para que tocasen o disco que era dunha cor distinta ao resto. Cando estes cans, ben adestrados, deixaron de saber que discos tiñan que presionar, os científicos deduciron que nese punto xa non eran capaces de distinguir as diferenzas entre cores. Estes experimentos, ademais, demostraron que os cans só podían distinguir o amarelo e o azul.

As retinas dos seres humanos, situadas na parte posterior dos nosos globos oculares, posúen tres tipos distintos de células con forma de cono que son as responsables de que podamos distinguir as distintas cores que vemos. Pero cando os científicos usaron unha técnica denominada electrorretinografía para determinar como reaccionaban á luz os ollos dos cans, descubriron que estes dispoñen dun número menor destes receptores cónicos.

A luz chega ata a parte posterior do globo ocular, que a percibe grazas aos  bastonciños e conos. Estes envían sinais visuais ao cerebro / iStock/Getty Images Plus via Getty Images

Pero non é só que os cans vexan menos cores que nós; probablemente tamén vexan con menos nitidez. As análises demostran que tanto a estrutura como o propio funcionamento do seu ollo fan que vexan máis borrosos os obxectos situados a certa distancia. Mentres que para unha persoa unha visión perfecta ten un valor 20/20, a visión típica dos cans rolda o 20/75. Iso significa que o que unha persoa cunha visión normal pode ver con nitidez desde 75 metros, para velo igual o can debe estar a 20. Con todo, como os cans non len o xornal, esta menor agudeza visual non afecta á súa vida.

Probablemente haxa unha gran diferenza entre razas no que se refire á capacidade visual dos cans. No que respecta a a caza, por exemplo, os criadores seleccionaron ao longo dos anos a cans como os galgos ingleses por ter mellor vista que outras razas como os bulldogs.

Pero a cuestión complícase aínda máis. Mentres que ás persoas cústanos ver con nitidez cando hai pouca luz, os investigadores cren que os cans poden ver igual de ben durante o anoitecer ou o amencer que durante unha mañá luminosa. Isto débese a que, comparadas coas dos humanos, as retinas dos cans posúen unha maior porcentaxe e unha maior variedade doutro tipo de receptor visual. Trátase dos  bastonciños, chamados así debido á súa forma, e que en condicións de pouca luz funcionan mellor que as células cónicas.

Doutra banda, os cans posúen unha capa de tecido reflector na parte posterior dos ollos que lles axuda a ver mellor cando hai pouca luz. Trátase do tapetum lucidum, que funciona coma se fose un espello e recolle e concentra a luz dispoñible para axudarlles a ver cando está escuro. É este tapetum lucidum o que fai que os cans e outros mamíferos teñan ese reflexo luminoso nos ollos cando pola noite apuntámoslles á cara cunha lanterna ou tentamos sacarlles unha foto con flash.

Os cans posúen o mesmo tipo de visión que moitos outros animais, entre os que se inclúen os gatos e os raposos. Os investigadores cren que para este tipo de depredadores é importante detectar os movementos das súas presas durante a noite, e por este motivo a súa visión evolucionou deste xeito. Do mesmo xeito que moitos outros mamíferos, os cans desenvolveron a capacidade de buscar comida e de cazar durante o crepúsculo ou en condicións de pouca luz, o que foi en detrimento de a súa capacidade de distinguir unha maior variedade de cores. Trátase de algo que a maioría de paxaros, réptiles e primates si pode facer. Os seres humanos, en cambio, non evolucionamos para estar activos durante a noite, polo que conservamos a nosa capacidade para distinguir moitas cores así como a nosa visión nítida.

Antes de sentir mágoa polos cans porque non son capaces de distinguir todas as cores do arco  iris, pensemos en que algúns dos seus outros sentidos están moito máis desenvolvidos que os nosos. Son capaces de percibir os sons agudos desde moito máis lonxe que nós, e o seu olfacto é moitísimo máis potente.

Aínda que o noso can poida non ser capaz de distinguir facilmente un xoguete laranxa sobre o céspede, sen dúbida pode cheiralo e atopalo facilmente cando queira.

FONTE: Nancy Dreschel/theconversation.com

O ANIMAL ESCAPISTA QUE SAE POLA CLOACA DESPOIS DE SER ENGULIDO



A maior parte dos animais sobrevive a base de esconderse, de evitar aos depredadores ou grazas a substancias tóxicas ou outras defensas que os convertan nun bocado pouco apetecible. Pero uns poucos animais teñen outro as na manga: sobreviven mesmo despois de ser engulidos, como Xonás no ventre da balea.

Un equipo de investigadores da Universidade de Kobe, en Xapón, documentou por primeira vez uno dos exemplos máis espectaculares deste tipo de comportamento. Nun estudo que publicaron en Current Biology, mostraron como o escaravello acuático Regimbartia attenuata pode escapar da cloaca da ra Pelophylax nigromaculatus, que vive nalgunhas zonas de China, Rusia, Corea e Xapón.

A novidade é que, a diferenza doutros casos, nos que os animais escapan pasivamente, sen moverse, a través das feces dos depredadores, este escaravello libérase activamente, é dicir, movéndose. Ademais, faio apenas instantes despois de ser engulido, para desgraza do anuro.

Pero aínda hai máis. Tal como suxeriron os investigadores, o escaravello probablemente promove a súa propia excreción, facilitando a apertura da cloaca da ra, sen que ela poida evitalo.

A diferenza doutros animais, moitas ras non matan as súas presas cando as engolen, porque carecen de dentes. Por iso, dependen dos fluídos do seu sistema dixestivo para matar as súas presas. Isto implica que para moitas delas os últimos momentos da súa vida son dignos dun pesadelo.

Comprobaron que, en condicións controladas, todos os escaravellos foron tragados facilmente polas ras. Con todo, o 93,3% deles liberáronse, nun tempo que foi das 0,1 ás 3,5 horas. E todos eles saíron «viviños e  coleando».

Segundo a investigación, estas observacións indican que os escaravellos móvense cara á cloaca, atravesando o sistema dixestivo do anfibio. E iso que para eles a distancia é considerable: se o seu corpo mide entre 3,8 a 5 milímetros, o tracto dixestivo das ras mide, desde a boca á cloaca, de 22,5 a 74,2 milímetros. Ademais, teñen que inducir a apertura da cloaca das ras antes de gozar da súa liberdade.

Tamén observaron o mesmo comportamento noutras catro especies de ra: Pelophylax  porosusGlandirana rugosa, Hyla japonicaFejervarya kawamurai. E o certo é que nunca ata o de agora documentouse a liberación dun insecto desde a cloaca dun depredador, nin se observaron indicios de que sexa o propio «cazado» o que promova a súa saída.

FONTE: abc.es/ciencia

CIENTÍFICOS CREAN POR ERRO UN PEIXE HÍBRIDO



Unha fertilización sorpresa nun viveiro de peixes conduciu á creación dun novo peixe híbrido a partir de dúas especies que están máis separadas na árbore evolutiva que os humanos e os ratos. Os científicos tentaban salvar da extinción ao esturión ruso e, no canto diso, cruzárono accidentalmente con outra especie creando esta estraña mestura.

Así, o esperma dun peixe espátula estadounidense (Polyodon spathula) foi capaz de fertilizar os ovos dun esturión ruso (Acipenser gueldenstaedtii) para crear un grupo híbrido de animais nunca antes visto. Formado polos gametos de sete individuos, o grupo que naceu exhibiu diferentes proporcións de características das dúas especies, e taxas de supervivencia máis aló dos 30 días que oscilaron entre o 62% e o 74%.

Ambos animais representan dous das especies de peixes máis grandes e lonxevas do mundo, cunha antiga diverxencia da árbore evolutiva que os conforma como fósiles vivos. Existen en diferentes partes do planeta e compartiron un devanceiro común cando os dinosauros aínda camiñaban sobre a Terra, o que levou aos investigadores para pensar que estaban demasiado lonxe da árbore evolutiva para ser hibridados. Pero aparentemente... non.

"Simplemente non o cría. Pensei, hibridación entre esturión e peixe espátula? Non hai forma", explican os autores en revista Genes.

O accidente produciuse cando os científicos do Instituto de Investigación de Pesca e Acuicultura en Hungría tentaban determinar se a introdución da reprodución asexual no peixe espátula e o esturión podería protexer o número da súa poboación, que se está esborrallando ante a sobrepesca, a contaminación e a perda de hábitat. A pesar de todo, a descendencia resultante parece estar a sobrevivir.

Os investigadores salientan que nunca foi a súa intención que as dúas especies fosen combinadas. Do mesmo xeito que moitos outros híbridos na natureza, esta descendencia é estéril.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es/natureza  Imaxe: Flórián Tóth, NARIC, Research Institute for Fisheries and Aquaculture

DESCOBREN UNHA NOVA ESPECIE DE LÉMUR RATO


 

Morfoloxía externa do Microcebus jonahi. (a) Debuxo dun individuo adulto; (b) Hábito da femia adulta (paratipo individual BD1); (c – e) Primeiros planos de individuos adultos (holotipo B34). Ilustración: Stephen D. Nash/UICN SSC Primate Specialist Group Fotos: D. Schüßler

Nos últimos 20 anos, descubríronse diversas especies de lémures, mentres que os hábitats forestais foron desaparecendo rapidamente. Informes recentes da UICN (Unión Internacional para a Conservación da Natureza), publicados en American Journal of Primatology, identificaron aos lémures como un dos grupos de vertebrados máis ameazados, con 33 das 107 especies recoñecidas en perigo crítico.

A nova inclusión no grupo é o lémur de rato Jonah (Microcebus jonahi) un dos primates vivos máis pequenos. Aínda que o seu estado de conservación aínda non se avaliou, a clasificación recente de case un terzo dos lémures como en perigo crítico é un mal agoiro para este novo descubrimento.

Os científicos informaron que algúns dos seus especímenes tiñan características substancialmente diferentes de todos os lémures descritos anteriormente, o que confirma unha nova especie sospeitosa baseada na xenética. Chamaron á nova especie Jonah rat lemur (Microcebus jonahi) en honra ao pioneiro da investigación de lémures, o profesor Jonah Ratsimbazafy, fundador do World Lemur Festival.

Estes animaliños son nocturnos e, como o seu nome indica, pequenos. M. jonahi mide só 26 centímetros de longo e os adultos pesan 60 gramos, pero é máis longo que o seu parente máis próximo, M. macarthurii. Tamén ten unha cola máis curta e cabeza e orellas máis anchas que M. macarthurii.


FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es/natureza