OPINIÓN E COMENTARIO

A MENTALIDADE DE CRECEMENTO

 

Profesora de psicoloxía na Universidade de  Stanford, Carol Dweck é unha das principais investigadoras e referentes internacionais en educación polas súas ideas pioneiras sobre mentalidade, motivación e desenvolvemento. Dweck é a creadora dos conceptos como mentalidade fixa, as persoas que cren que a intelixencia é  innata e inmutable, e a mentalidade de crecemento, aqueles que cren que as súas habilidades poden mellorar grazas ao adestramento e o esforzo. A mentalidade de crecemento é unha das propostas máis relevantes para a educación actual. É de “vital importancia que os nosos fillos aprendan cunha mentalidade de crecemento no mundo de hoxe onde necesitamos nenos que amen os desafíos e a incerteza, e que non sentan superados”, destaca. Dweck afirma que esta tendencia para considerar as habilidades como fixas ou  modificables ten un profundo impacto en moitas áreas da vida dunha persoa, especialmente na motivación dos nenos e profesores. As súas investigacións conclúen que os pais, mestres e educadores poden axudar a fomentar a mentalidade de crecemento. Eloxiar só a intelixencia dos nenos pode ter un impacto negativo e favorecer unha mentalidade fixa. Pola contra, se como pais ou educadores, centrámonos en eloxiar o proceso máis que o resultado, os nenos enfrontaranse mellor ante os desafíos en lugar de darse por vencidos cando as cousas complícanse.

NON BASTA CON QUERRELLE AOS FILLOS, HAI QUE CRER NELES

 

Licenciada en Psicoloxía pola Universidade Complutense de Madrid e Máster en Psicoloxía Pedagóxica, María Jesús Áraba Reyes dedicou máis de 30 anos á investigación da psicoloxía no ámbito clínico, educativo e do traballo. É profesora da Universidade Complutense de Madrid e a Universidade Internacional  Menéndez Pelayo, e membro do Consello Asesor da Fundación Española para a Promoción e o Desenvolvemento Científico e Profesional da Psicoloxía. Na súa traxectoria, recoñecida co Premio ao Mellor labor de Divulgación da Psicoloxía 2017, especializouse en áreas como control de tensión e ansiedade, motivación e felicidade, desenvolvemento de habilidades e resolución de conflitos, entre outros temas. Conferenciante e colaboradora habitual en medios de comunicación, María Jesús Áraba é autora, ademais, de libros como ‘A Verdade da Mentira’, a enciclopedia ‘A Psicoloxía que nos axuda a vivir’, ‘A Boa Educación’ e ‘A inutilidade do sufrimento’, que é unha das obras de non ficción máis vendidas en España, Portugal e Arxentina, con máis de 500.000 exemplares vendidos. “Se nos coñecésemos máis, saberiamos relacionarnos mellor; saberiamos ser felices, que é o obxectivo final que todos buscariamos, e seriamos menos  manipulables, que é, en definitiva, o gran obxectivo da educación. Fagamos nenos, adolescentes, novos, adultos que sexan auténticos, que sexan eles, que non sexan  manipulables”, propón a psicóloga.

APRENDER A LER PARA LER

 

Como debuxaría o viñetista e pedagogo Francesco Tonucci a escola de hoxe? O pensador italiano afirma que os alumnos mimetízanse co mobiliario escolar, aburridos, e pasan máis horas das que deberían en clase. “O tempo da tarde é dos nenos, non das escolas. E debemos facer todos un esforzo: os mestres non encargando deberes e os pais dedicando tempo aos seus fillos e non ocupándoo con actividades extraescolares”, reflexiona  Tonucci. Mestre e pedagogo, debuxante e ‘nenólogo’, como el mesmo defínese,  Tonucci é un dos grandes nomes da historia da pedagoxía. A través de FRATO, o seu alter ego e pseudónimo, converte as súas viñetas en xanelas dende as que convida a mirar sobre a escola e a aprendizaxe cos ollos do neno. "Hai que coidar o neno que fomos e non perder nunca esa mirada, para non ter que  reaprenderla", afirma. A súa viaxe continúa como autor de libros nos que defende firmemente os dereitos da infancia. Destacan títulos como "Os nenos e as nenas pensan doutra maneira", "Con ollos de mestre" e "A cidade dos nenos". Neste último, conta a experiencia pedagóxica do mesmo nome que protagonizou na súa cidade natal e coa que reivindica a necesidade de  reconquistar espazos públicos para os nenos: "As rúas son máis seguras cos xogos dos nenos, con pelotas, avós, risas… e menos coches".

DÚAS NOVELAS QUE SE LEN SEN PESTANEXAR

 

Este verán tiven un regalo dun compañeiro de traballo, Paco, xa xubilado coma min, que consistía en dúas novelas que, polas súas portadas, parecían non ter nada en común, pero despois de lelas si que tiñan algúns nexos comúns, aínda que un fundamental: os nazis.

Ténovos que decir que ámbalas dúas son excelentes, moi ben documentadas e dunha lectura fácil.

A primeira delas "Os fillos do mar" (Ediciones B,S.A.,2017) está escrita por Pedro Feijoo (Vigo, 1975). É unha novela que mestura realidade e fantasía, que arranca no Vigo actual e acaba desentrañando un misterio que comezou en 1702, coa desaparición nas augas da ría de Vigo do maior cargamento de ouro traído de América: "o ouro de Rande".

A segunda, "A casa do nazi" (Grupo editorial S.A.U., 2018) está escrita por Xabier Quiroga (Escairón-Lugo, 1961). É unha novela negra de investigación sobre un dos feitos históricos máis fascinantes e ocultos da nosa posguerra: a misteriosa "ruta das ratas". Investigación que se centra nas aldeas, vilas, pazos e mosteiros da Galicia interior tendo o seu final na Ribeira Sacra.

Calquera das dúas engancharavos dende o comezo!

Boa lectura!

O XADREZ E A EDUCACIÓN

 

“O máis emocionante do xadrez é o seu enorme valor como ferramenta educativa”. Así o afirma  Leontxo García, xornalista especializado en xadrez dende hai máis de 30 anos. Xadrecista de competición dende os 14, todo indicaba que se dedicaría profesionalmente a este deporte. En 1983 a súa carreira deu un xiro definitivo cando o diario vasco Deia propúxolle cubrir un histórico duelo en Londres: o dos xadrecistas rusos  Gari  Kaspárov e  Víktor  Korchnói, en pleno fin da Guerra Fría. Así descubriu a súa vocación xornalística e dende entón consagrou a súa vida á divulgación do xadrez como correspondente, presentador de televisión, redactor e conferenciante en máis dunha vintena de países. É autor do libro "Xadrez e Ciencia, paixóns mesturadas", e en 2011 foi galardoado coa Medalla ao Mérito Deportivo. Ante os mitos de que o xadrez é ‘aburrido’ e ‘só para xente intelixente’,  Leontxo responde contundente: “Hai poucas cousas tan divertidas e que á vez transmitan tantos valores e habilidades como o xadrez. Non fai falta ningún tipo de intelixencia especial para xogar”. Nos últimos anos centrouse en levalo ás aulas como recurso pedagóxico. Segundo afirma, “o xadrez achega innumerables habilidades cognitivas aos nenos, como o pensamento autocrítico, o control do primeiro impulso, a empatía e o pensamento flexible, entre outras”.

MELLORAR A APRENDIZAXE A PARTIR DO CEREBRO

 

Rafael  Yuste é Neurobiólogo e profesor de Ciencias Biolóxicas e  Neurociencia na Universidade de Columbia de Estados Unidos, sendo o  codirector do Instituto  Kavli de investigacións  neurológicas da devandita Universidade desde 2004 e o ideólogo do proxecto BRAIN (Brain Research Through Advancing Innovative Neurotechnologies), é dicir, "Investigación do Cerebro a través do Avance de  Neurotecnologías Innovadoras" un proxecto na vangarda científica mundial que persegue a creación dun “mapa” do cerebro humano. Un dos grandes retos de Yuste é poder entender como se xera o comportamento do ser humano en base aos circuítos de neuronas. “É posible que vexamos nas nosas propias vidas como se descifra o cerebro, e por fin poderemos educar aos nenos dunha maneira máis eficaz”. Este científico é tamén pioneiro na aplicación de técnicas de imaxe e  fotoestimulación para achegarse aos segredos da aprendizaxe: “Unha das miñas paixóns é entender que lle pasa ao teu cerebro cando tes un pensamento; para tentar pescudar como se aprende, necesitamos saber primeiro que é un pensamento”, asegura.

EDUCAR SEN MEDO NA ADOLESCENCIA

 

Angel  Peralbo é licenciado en Psicoloxía e posgrao en Psicoloxía Clínica do Neno e do Adolescente. Leva 20 anos analizando os cambios sociais e biolóxicos que se producen na adolescencia. Como experto en programas de intervención familiar, dificultades da aprendizaxe e de conduta na contorna educativa,  Peralbo achega pautas e claves para que a “revolución adolescente” sexa unha experiencia positiva. “Sen darnos conta educamos no medo, porque anticipamos os problemas da adolescencia antes mesmo de que ocorran. E do medo pasamos á  sobreprotección, que deixa aos adolescentes sen capacidade de autodisciplina, control de impulsos e tolerancia á frustración”, explica o psicólogo. Tanto na súa experiencia clínica como nos seus libros "Educar sen ira" e "De nenas a  malotas",  Peralbo transmite unha mensaxe de tranquilidade: menos tensión ante os exames ou cualificacións e máis apoio á curiosidade por aprender, o entusiasmo e a confianza en si mesmos. “É verdade que os adolescentes viven unha etapa difícil na que deben tomar decisións crave. Pero esta experiencia de tensión vital, de desorientación, o que pode danar é moito máis importante: a súa autoestima. Cando os mozos chegan con sensación de "fracaso" é porque asumiron o medo a non ser nada na vida. Debemos eliminar esta presión e fomentar a súa seguridade”, conclúe.

AS OITO CLAVES PARA VIVIR MELLOR

 

Valentín Fuster é internacionalmente recoñecido como un dos médicos, investigadores e promotores da educación da saúde máis prestixiosos do mundo: é o único  cardiólogo que recibiu os máximos galardóns de investigación das catro principais organizacións internacionais desta especialidade. Actualmente é Director do Centro Nacional de Investigacións Cardiovasculares (CNIC) en España e director do Instituto Cardiovascular do hospital  Mount  Sinai de Nova York (Estados Unidos). As súas investigacións sobre a orixe do infarto de miocardio valéronlle o Premio Príncipe de Asturias de Investigación.

A misión do Dr. Valentín Fuster é integrar a investigación coa promoción da saúde a través da educación. Neste sentido, destaca a súa participación en proxectos de divulgación da saúde para nenos e mozos como presidente da Fundación Internacional  SHE (Sciencie,  Health  and  Education) ou asesor científico na serie infantil Barrio Sésamo, entre outros. É autor e coautor de títulos como "A ciencia da saúde", "Corazón e mente", "Monstros supersanos" ou "A cociña da saúde".

"O corazón serve para dar cantidade de vida; o cerebro, calidade de vida". Con esta frase, o Dr Fuster resume a súa esperanza na educación da saúde, e especialmente, no coidado dos factores de risco cardiovascular, como as grandes pancas para o cambio e a mellora integral da vida das persoas.