OPINIÓN E COMENTARIO

PARA QUE EDUCAMOS?

 

Jesús  C. Guillén é investigador e profesor do posgrao de neuroeducación da Universidade de Barcelona e autor do blog: Escola con cerebro. No seu último libro "Neuroeducación na aula. Da teoría á práctica" expón unha nova mirada sobre como mellorar os procesos de aprendizaxe grazas ao coñecemento do funcionamento do cerebro. "Desde o enfoque da neuroeducación é imprescindible unha aprendizaxe desde, en e para a vida", afirma. Guillén colabora co grupo de investigación do posgrao do Instituto de Ciencias da Educación da Universidade de Barcelona, ​​o máster en neurodidáctica da Universidade Rei Xoán Carlos e a diplomatura "neurociencias e emocións na aprendizaxe" da Universidade nacional Vila María de Arxentina. O investigador destaca as funcións executivas que inflúen no éxito na vida dunha persoa, como a memoria de traballo para lembrar a información e a flexibilidade cognitiva e insiste na importancia que estas teñen na educación. "As funcións executivas diferénciannos doutras especies, permítennos planificar e tomar decisións adecuadas". Para Guillén, a  neuroeducación supón un avance para as metodoloxías de aprendizaxe activa, xa que fomentan o desenvolvemento de diversas competencias para a vida. Isto é posible grazas á plasticidade do noso cerebro. "Non dicimos que a aprendizaxe das matemáticas ou a lectura non sexan importantes, pero deberían compartir protagonismo con outras disciplinas como a educación física, a educación artística e a educación emocional." Conclúe o investigador.

O EXEMPLO, SEMPRE É O MELLOR

 

Adam  Alter é psicólogo e profesor do departamento de psicoloxía da Universidade de Nova York. Colaborador habitual de prestixiosos medios de comunicación como  The New York Times,  The  New  Yorker,  The Washington Post,  Wired e Popular  Science.  Alter escribiu numerosos artigos sobre psicoloxía social e coñecemento humano, aspectos nos que centra a súa investigación.  Alter é autor do libro, éxito de vendas en EEUU, "Irresistible", no que de maneira sinxela e a través de numerosos exemplos, analiza o uso que facemos dos teléfonos móbiles e outros produtos tecnolóxicos que conseguen atrapar a nosa atención. Como podemos convivir con dispositivos tecnolóxicos, como os móbiles, que desempeñan un papel tan importante nas nosas vidas? O profesor  Alter, describe un comportamento nocivo e  adictivo para os nosos fillos a través de exemplos cos que moitas persoas sentirán identificadas. “Se sempre lles dás unha solución en forma de pantalla, os nenos non aprenderán a regularse”. A interacción coa tecnoloxía cando os fillos están diante é o mellor exemplo porque, tal e como advirte, “os nenos consideran interesante aquilo ao que os seus pais prestan atención”.

A MENTALIDADE DE CRECEMENTO

 

Profesora de psicoloxía na Universidade de  Stanford, Carol Dweck é unha das principais investigadoras e referentes internacionais en educación polas súas ideas pioneiras sobre mentalidade, motivación e desenvolvemento. Dweck é a creadora dos conceptos como mentalidade fixa, as persoas que cren que a intelixencia é  innata e inmutable, e a mentalidade de crecemento, aqueles que cren que as súas habilidades poden mellorar grazas ao adestramento e o esforzo. A mentalidade de crecemento é unha das propostas máis relevantes para a educación actual. É de “vital importancia que os nosos fillos aprendan cunha mentalidade de crecemento no mundo de hoxe onde necesitamos nenos que amen os desafíos e a incerteza, e que non sentan superados”, destaca. Dweck afirma que esta tendencia para considerar as habilidades como fixas ou  modificables ten un profundo impacto en moitas áreas da vida dunha persoa, especialmente na motivación dos nenos e profesores. As súas investigacións conclúen que os pais, mestres e educadores poden axudar a fomentar a mentalidade de crecemento. Eloxiar só a intelixencia dos nenos pode ter un impacto negativo e favorecer unha mentalidade fixa. Pola contra, se como pais ou educadores, centrámonos en eloxiar o proceso máis que o resultado, os nenos enfrontaranse mellor ante os desafíos en lugar de darse por vencidos cando as cousas complícanse.

UN LIBRO: "O ESPÍA DO REI"

Como agora teño máis tempo, pola miña situación de xubilado, parte del adícoo á lectura. Desta vez acudín a unha das estantería da miña casa e escollín "O espía do Rei" (Edicións B, S.A. Barcelona, 2017), obra de José Calvo Poyato (Cabra-Córdoba, 1951).

Trátase dunha novela histórica que nos traslada á corte de Fernando VI e Bárbara de Braganza, moi ben documentada (lembrar que o autor é catedrático de Historia e doutor de Historia Moderna pola Universidade de Granada). 

Nela a historia mestúrase coa intriga, a acción e a espionaxe, o que fan que me enganchase tanto que as súas 526 carillas fosen devoradas en dous días e medio.

Moi recomendable!

NON BASTA CON QUERRELLE AOS FILLOS, HAI QUE CRER NELES

 

Licenciada en Psicoloxía pola Universidade Complutense de Madrid e Máster en Psicoloxía Pedagóxica, María Jesús Áraba Reyes dedicou máis de 30 anos á investigación da psicoloxía no ámbito clínico, educativo e do traballo. É profesora da Universidade Complutense de Madrid e a Universidade Internacional  Menéndez Pelayo, e membro do Consello Asesor da Fundación Española para a Promoción e o Desenvolvemento Científico e Profesional da Psicoloxía. Na súa traxectoria, recoñecida co Premio ao Mellor labor de Divulgación da Psicoloxía 2017, especializouse en áreas como control de tensión e ansiedade, motivación e felicidade, desenvolvemento de habilidades e resolución de conflitos, entre outros temas. Conferenciante e colaboradora habitual en medios de comunicación, María Jesús Áraba é autora, ademais, de libros como ‘A Verdade da Mentira’, a enciclopedia ‘A Psicoloxía que nos axuda a vivir’, ‘A Boa Educación’ e ‘A inutilidade do sufrimento’, que é unha das obras de non ficción máis vendidas en España, Portugal e Arxentina, con máis de 500.000 exemplares vendidos. “Se nos coñecésemos máis, saberiamos relacionarnos mellor; saberiamos ser felices, que é o obxectivo final que todos buscariamos, e seriamos menos  manipulables, que é, en definitiva, o gran obxectivo da educación. Fagamos nenos, adolescentes, novos, adultos que sexan auténticos, que sexan eles, que non sexan  manipulables”, propón a psicóloga.

APRENDER A LER PARA LER

 

Como debuxaría o viñetista e pedagogo Francesco Tonucci a escola de hoxe? O pensador italiano afirma que os alumnos mimetízanse co mobiliario escolar, aburridos, e pasan máis horas das que deberían en clase. “O tempo da tarde é dos nenos, non das escolas. E debemos facer todos un esforzo: os mestres non encargando deberes e os pais dedicando tempo aos seus fillos e non ocupándoo con actividades extraescolares”, reflexiona  Tonucci. Mestre e pedagogo, debuxante e ‘nenólogo’, como el mesmo defínese,  Tonucci é un dos grandes nomes da historia da pedagoxía. A través de FRATO, o seu alter ego e pseudónimo, converte as súas viñetas en xanelas dende as que convida a mirar sobre a escola e a aprendizaxe cos ollos do neno. "Hai que coidar o neno que fomos e non perder nunca esa mirada, para non ter que  reaprenderla", afirma. A súa viaxe continúa como autor de libros nos que defende firmemente os dereitos da infancia. Destacan títulos como "Os nenos e as nenas pensan doutra maneira", "Con ollos de mestre" e "A cidade dos nenos". Neste último, conta a experiencia pedagóxica do mesmo nome que protagonizou na súa cidade natal e coa que reivindica a necesidade de  reconquistar espazos públicos para os nenos: "As rúas son máis seguras cos xogos dos nenos, con pelotas, avós, risas… e menos coches".

DÚAS NOVELAS QUE SE LEN SEN PESTANEXAR

 

Este verán tiven un regalo dun compañeiro de traballo, Paco, xa xubilado coma min, que consistía en dúas novelas que, polas súas portadas, parecían non ter nada en común, pero despois de lelas si que tiñan algúns nexos comúns, aínda que un fundamental: os nazis.

Ténovos que decir que ámbalas dúas son excelentes, moi ben documentadas e dunha lectura fácil.

A primeira delas "Os fillos do mar" (Ediciones B,S.A.,2017) está escrita por Pedro Feijoo (Vigo, 1975). É unha novela que mestura realidade e fantasía, que arranca no Vigo actual e acaba desentrañando un misterio que comezou en 1702, coa desaparición nas augas da ría de Vigo do maior cargamento de ouro traído de América: "o ouro de Rande".

A segunda, "A casa do nazi" (Grupo editorial S.A.U., 2018) está escrita por Xabier Quiroga (Escairón-Lugo, 1961). É unha novela negra de investigación sobre un dos feitos históricos máis fascinantes e ocultos da nosa posguerra: a misteriosa "ruta das ratas". Investigación que se centra nas aldeas, vilas, pazos e mosteiros da Galicia interior tendo o seu final na Ribeira Sacra.

Calquera das dúas engancharavos dende o comezo!

Boa lectura!

O XADREZ E A EDUCACIÓN

 

“O máis emocionante do xadrez é o seu enorme valor como ferramenta educativa”. Así o afirma  Leontxo García, xornalista especializado en xadrez dende hai máis de 30 anos. Xadrecista de competición dende os 14, todo indicaba que se dedicaría profesionalmente a este deporte. En 1983 a súa carreira deu un xiro definitivo cando o diario vasco Deia propúxolle cubrir un histórico duelo en Londres: o dos xadrecistas rusos  Gari  Kaspárov e  Víktor  Korchnói, en pleno fin da Guerra Fría. Así descubriu a súa vocación xornalística e dende entón consagrou a súa vida á divulgación do xadrez como correspondente, presentador de televisión, redactor e conferenciante en máis dunha vintena de países. É autor do libro "Xadrez e Ciencia, paixóns mesturadas", e en 2011 foi galardoado coa Medalla ao Mérito Deportivo. Ante os mitos de que o xadrez é ‘aburrido’ e ‘só para xente intelixente’,  Leontxo responde contundente: “Hai poucas cousas tan divertidas e que á vez transmitan tantos valores e habilidades como o xadrez. Non fai falta ningún tipo de intelixencia especial para xogar”. Nos últimos anos centrouse en levalo ás aulas como recurso pedagóxico. Segundo afirma, “o xadrez achega innumerables habilidades cognitivas aos nenos, como o pensamento autocrítico, o control do primeiro impulso, a empatía e o pensamento flexible, entre outras”.