OUTRAS COUSAS

PODEMOS CONTROLAR A INTELIXENCIA ARTIFICIAL?

Os matemáticos John von Neumann e Irving John Good discutiron as primeiras nocións da singularidade tecnolóxica, o momento en que a tecnoloxía cambiaría para sempre a vida humana tal como a coñecemos. Outros autores como Vernor Vinge ou Ray Kurzweil popularizaron a singularidade asociada á Intelixencia Artificial (IA), a creación dunha superintelixencia que alteraría drasticamente a civilización e que podería destruíla. Se chega o día en que esa ameaza fágase presente, poderemos manter a IA baixo o noso control?

Modelos de linguaxe como ChatGPT, ou xeradores de imaxes como DALL-E ou Midjourney, fixeron saltar as alarmas ao utilizarse con fins maliciosos ou ilexítimos / Pixsell/Alamy Stock

Desde os seus primeiros balbucidos nos anos 40 e 50, a IA medrou de tal modo que hoxe está presente en infinidade de ferramentas tecnolóxicas que usamos a diario no móbil, o computador ou o asistente de voz. Con todo, son os modelos de linguaxe como ChatGPT, ou os xeradores de imaxes como DALL-E ou Midjourney, os que fixeron saltar as alarmas ao utilizarse con fins maliciosos ou ilexítimos. Pero os expertos disienten en prever cando se creará o que se coñece como IA xeral ou forte, a superinteligencia capaz de calquera tarefa que podería alcanzar a singularidade.

Son moitas as voces que alertaron sobre o risco de que estes sistemas futuribles causen unha catástrofe de proporcións incalculables. En 2014 o físico Stephen Hawking advertía na BBC de que a IA “podería traer o fin da raza humana”. Por entón o magnate tecnolóxico Elon Musk cualificou a IA como “a nosa maior ameaza existencial”. Ao ano seguinte ambos se unían a máis de 150 académicos e expertos para asinar unha carta a través do Future of Life Institute en que urxía a investigar “como cultivar os seus beneficios evitando os seus posibles inconvenientes”.

Ante a carreira actual cara á creación de sistemas cada vez máis potentes, en 2023 e a través da mesma institución, o Future of Life Institute, máis de 27.000 asinantes pediron unha moratoria de polo menos seis meses no adestramento de sistemas máis potentes que GPT-4, a versión máis recente de ChatGPT. Os expertos instan a “utilizar esta pausa para desenvolver e implementar conxuntamente un conxunto de protocolos compartidos de seguridade para o deseño e desenvolvemento de IA avanzada que sexan rigorosamente auditados e supervisados por expertos externos independentes”. Así mesmo, piden aos desenvolvedores que traballen cos organismos e gobernos para implantar regulacións de seguridade.

Son moitas as voces que alertaron sobre o risco de que estes sistemas futuribles causen unha catástrofe de proporcións incalculables / Getty Images

A regulación é hoxe o gran cabalo de batalla para limitar os perigos da IA. Italia bloqueou o uso de ChatGPT durante semanas ata que a compañía OpenAI asegurase o cumprimento das normativas de privacidade. Este é un dos aspectos que preocupan ás autoridades e que cubrirá a lei europea sobre IA, a primeira dun gran organismo regulador no mundo, que definirá distintos niveis de risco nas aplicacións. O Global Partnership on Artificial Intelligence lanzado en 2020 por iniciativa do G7 conta actualmente con 29 países membros, e organismos como Nacións Unidas ou a OCDE traballan nos seus propios marcos reguladores.

A regulación é o gran cabalo de batalla para limitar os perigos da IA, de aí iniciativas como a lei europea sobre IA ou iniciativas como o Global Parnership on Artificial Intelligence / John Lund/Getty Images

Pero dado que as compañías non mostraron intencións de frear os seus desenvolvementos, será suficiente unha regulación? Na película Xogos de guerra (1983) unha computadora de IA ameazaba con lanzar os mísiles nucleares. Os guionistas xustificaban que a máquina non podía desconectarse porque os silos dos mísiles interpretarían que a destrución comezara e que debían responder. En ficcións máis recentes, como as últimas entregas da saga Terminator, o problema actualizouse: non é unha máquina, senón todas; é unha rede. Quizá teñamos leis, pero obedeceranas os sistemas? Será posible inculcar nos seus programas as famosas leis da robótica de Isaac Asimov, segundo as cales un robot nunca podía danar a un ser humano? A ciencia ficción chega ao mundo real, e este guión aínda non está escrito.

FONTE: Javier Yanes/bbvaopenmind.com

AS CHAPUZAS DO DESEÑO DA ESPECIE HUMANA

 

Dicía Sigmund Freud que dous achados científicos afectaron dramaticamente á psicoloxía do ser humano: que a Terra non é o centro do universo e que levamos sobre a face do planeta só un moi pequeno lapso de todo o tempo transcorrido desde a súa formación, hai 4.500 millóns de anos. Todo existía sen nós.

Pero hai que engadir un trompazo máis: non somos perfectos, a nosa especie dista moito de estar ben “deseñada”. Vexamos!:

 
1. O aparello reprodutor masculino é un apaño evolutivo

O aparello reprodutor masculino é un claro exemplo do mal deseñados que estamos. Non parece ser moi intelixente ou óptimo ter un órgano tan sensible totalmente exposto. Sería moito mellor telo ben resgardado como o están os pulmóns ou o corazón.

 

O David de Miguel Anxo / elpais.com

O problema é que os nosos gametos masculinos, os espermatozoides, non se desenvolven de maneira correcta á temperatura do noso corpo (36,5ºC), e a solución para baixar un pouco esa temperatura foi a que todos coñecemos.

Outros organismos, que non son de sangue quente, por exemplo as ras, teñen os órganos reprodutores masculinos ben resgardados e protexidos. Mesmo nalgúns organismos de sangue quente, como os elefantes, están a recado sen que supuxese un prexuízo para os gametos masculinos.

FONTE: Marcial Escudero/quo.eldiario.es/ciencia

Continuará...

ESTAMOS ANTE UNHA EMERXENCIA LINGÜÍSTICA?

Persoas segundo a lingua que falan habitualmente / IGE

Un dato expón por enriba de calquera outro o envellecemento do galego: en Galicia, só o 14,27% dos mozos de entre 5 e 14 anos falan sempre galego, fronte ao 48,48% das persoas de máis de 65. Dito doutra maneira: o galego é sobre todo patrimonio dos baby boomers, a xeración dos que agora teñen en torno a 60 anos ou máis. Así o reflicte con claridade o último informe do Instituto Galego de Estatística (IGE), que tamén revela que só o 18,89% dos menores de 15 anos aprenderon a falar en galego, fronte ao 65,72% dos de 65 ou máis anos. O profesor da Universidade de Vigo (UVigo) Benigno Salgado explica que estamos ante unha situación de “emerxencia lingüística”.

O estudo foi publicado en 2019 a partir dunha enquisa estrutural a fogares sobre o coñecemento e uso do galego, unha análise idiomática nas súas distintas formas e o seu uso en distintos ámbitos sociais. Os resultados plasman con claridade como a medida que se retrocede en idade, o galego como idioma exclusivo vai descendendo con forza. Así, entre os que teñen entre 50 e 64 anos fálano sempre o 32,78%, porcentaxe que baixa ao 20,66% entre 30 e 49 e ao 18,94% entre 15 e 29. Coa lingua de aprendizaxe ocorre algo similar: pasa ao 46,88% nos que teñen entre 50 e 64 anos, ao 33,46% entre 40 e 49, ao 30,42% nos que están na trintena e ao 27,82% entre os 15 e os 29 anos. A evolución é similar entre os que usan máis o galego que o castelán ata os 49 anos, aínda que as diferenzas a partir dos 50 anos son menos acusadas.

Persoas que estudan en Galicia segundo a lingua na que reciben as clases / IGE

O castelán úsase como único idioma polo 44,13% nas persoas de entre 5 e 14 anos, para baixar progresivamente ata o 13,65% dos maiores de 65. O dato máis prometedor para o futuro do galego é que un 44,34% da poboación o usa para falar cos seus fillos, fronte ao 31,20 que usa o castelán. Entre os que combinan ambos idiomas, iso si, abundan máis os que dan preferencia ao castelán (13,85%) que os que llo dan ao galego (9,50%). Sorprende tamén as diferencias entre provincias. Así, fronte ao 24,25% do colectivo de entre 5 e 14 anos que fala sempre en galego en Lugo, a porcentaxe baixa ao 7,99% en Ourense e ao 5,32% en Pontevedra. 

Persoas de 5 a 16 anos que estudan en Galicia segundo a lingua na que reciben as clases / IGE

Benigno Salgado considera que esta situación era “previsible” dende os anos 80. “Houbo un período de transición, pero dende 2010 as cousas van de mal en peor, como as mensaxes que se lle trasladan á xente”, alega. Segundo explica, a situación que sofre o galego na actualidade é comparable a outras comunidades, como Cataluña, Valencia ou País Vasco. “Cando un idioma baixa na capital, que é de onde saen as innovacións, o español trasládase a todos os sitios. É importante investigar a transmisión lingüística familiar“.

Na súa opinión, o envellecemento da poboación non foi o factor decisivo para abandonar a lingua. A partir dos anos 70 as persoas empezaron a trasladarse a núcleos de poboación máis grandes e o rural foise baleirando, á vez que se foron instaurando prexuízos contra o galego de pais a fillos. “No rural era onde residía a forza da lingua. Agora, o lugar físico do galego desapareceu”, sostén o profesor. Tamén cre que a emigración “continua” foi un elemento clave que explica a deterioración da lingua no país e insiste na necesidade dos cambios de “arriba cara abaixo” e viceversa. “A xente ten que concienciarse de que as linguas son riqueza, de que che dan a posiblidade de imaxinar, de crear. É unha ferramenta para facer cousas. Se pensamos todos da mesma maneira non imos solucionar os problemas, nin o da lingua nin o do quecemento global”, alega.

FONTE: Víctor García/gciencia.com

DÍA DAS LETRAS FALEGAS 2023: FRANCISCO FERNÁNDEZ DEL RIEGO

Hoxe, o 17 de maio, o Día das Letras Galegas, esta adicado a Francisco Fernández del Riego. Naceu en Vilanova de Lorenzá-Lugo, o 7 de xaneiro de 1913 e morreu, en Vigo, o 26 de novembro de 2010​. Foi un escritor, intelectual e político español que desenvolveu desde a década de 1930 un traballo constante e recoñecido a favor da cultura galega, o que fixo del una das personalidades máis destacadas de Galicia. Foi un dos principais artífices da editorial Galaxia e director, xunto a Ramón Piñeiro López, de revísta Grial nos seus primeiros cen números. Ensaísta e narrador, foi autor dunha extensa obra centrada sobre todo na cultura e na literatura galega.

Fernández del Riego pertenceu á xeración de intelectuais xurdidos ao redor do grupo Nós. Durante a República foi membro do Seminario de Estudos Galegos e do Partido Galeguista, e formou parte do Consello galego de Galeuzca (1934).

Foi, xunto con Ramón Piñeiro e Jaime Isla Couto, un dos principais impulsores da Editorial Galaxia (fundada en 1950), empresa que liderou o proceso de recuperación cultural na posguerra. En 1963 xurdiu desta editorial revísta Grial, que Fernández del Riego codirixiu e para a que escribiu de forma asidua recensións literarias e artigos.

Ingresou en 1960 na Real Academia Galega cun discurso titulado Un país e unha cultura. A idea de Galicia nos nosos escritores. En 1997 presidiu esta institución.

O seu traballo no ámbito cultural e a súa extensa obra convérteno nun dos principais intelectuais galeguistas do século XX e comezos do século XXI. Entre os seus libros destacan ensaios sobre a cultura e a literatura galegas como Historia da literatura galega, Galicia no espello, Dicionario de escritores en lingua galega ou A xeración Galaxia e estranxeiras, e estranxeiras como Letras do noso tempo e Escritores de Portugal e Brasil.

Cultivou tamén a narrativa (O cego de Pumardedón) e a literatura de viaxes (As peregrinacións xacobeas, O camiño de Santiago e Galicia). Editou antoloxías poéticas e libros de vocabulario, escribiu gran número de artigos poéticos e biografías. Tamén é autor dun libro de memorias, O río de tempo (1991). En 2003 recompilou a súa correspondencia con Cunqueiro e editouna en Galaxia co título Cartas ao meu amigo. Epistolario Mindoniense. En 2004 publicou con Galaxia as súas memorias baixo o título de Camiño andado.

En 1995 doou á cidade de Vigo a súa colección de libros, que constitúe a Biblioteca-Museo Francisco Fernández del Riego. Ata decembro de 2009 foi director da Biblioteca da Fundación Penzol en Vigo.

Como unha das principais figuras de Galicia, foi recoñecido con numerosos galardóns (Premio Trasalba, Premio Pedrón de Ouro, Medalla de Ouro da Cidade de Vigo, Premio de creación Cultural da Xunta de Galicia, Premio Celanova Casa dos Poetas, Medalla Castelao, Premio das Artes e das Letras de Galicia etc.)/ etc.). Foi nomeado Doutor honoris causa pola Universidade de Vigo e Gallego Egrexio pola Fundación dos Premios da Crítica.

Para máis información preme AQUÍ.

WORLS PRESS PHOTO 2023

A imaxe gañadora do World Press Photo / EVGENIY MALOLETKA (Associated Press)

Esta imaxe do sufrimento causado pola guerra en Ucraína gañou o concurso World Press Photo 2023, organizado pola fundación holandesa do mesmo nome. Elixida por unanimidade polo xurado, o autor é o xornalista, fotógrafo e cineasta ucranio Evgeniy Maloletka (1987).

Mostra o traslado en padiola de Irira Kalinina, unha muller embarazada que resultou ferida cando estaba ingresada no hospital materno infantil da cidade de Mariupol. O 9 de marzo de 2022, as tropas rusas cercaron e bombardearon a zona, e Maloletka captou o momento en que a vítima era trasladada nunha padiola a outro centro médico. A piques de dar a luz no momento do ataque, o bebé naceu morto e ela, de 32 anos, faleceu media hora despois coa pelvis esnaquizada.

Xunto á traxedia persoal, a foto, publicada pola axencia Associated Press, mostrou a destrución causada polo ataque ruso contra obxectivos civís, o que se considera un crime de guerra para a xustiza internacional.

Unha traxedia!

A ORIXE DAS PALABRAS: TIRAR A CASA POLA FIESTRA

Dise que alguén tira a casa pola xanela cando de súpeto comeza a efectuar gastos superiores aos que facía ou incluso dilapidar os cartos.

Tan contundente expresión nace dá o costume que existía no século pasado de tirar literalmente pola xanela os aveños do fogar cando a alguén lle tocaba a Lotería Nacional en España.

Esta naceu (en España) baixo o reinado de Carlos III, quen a instaurou por Orde do 30 de setembro de 1763. As primeiras oficinas abriron as súas portas ao público nunha casa da praza de San Idelfonso, en Madrid. A estrutura actual en décimos e sorteos periódicos foi instaurada en 1812 polas Cortes de Cádiz.

Por aquel entón (a partir do último cuarto do século XVIII) aqueles que ansiaban ser os afortunados gañadores da lotería non tiñan soños como os que hoxe en día podemos ter (viaxar, comprar un coche, unha casa nova, deixar de traballar…) senón que aspiraban a cousas como facer algunha reforma e cambiar os mobles, roupas e aveños da casa.

Por iso é polo que cando a alguén lle tocaba un bo tanto na lotería o primeiro que facía era desfacerse de todo aquilo que xa non quería tirándoo pola xanela.

FONTE: blogs.20minutos.es         Imaxe: Fernado Serra/.ui1.es

É O SEU DÍA

A vida é coma unha montaña rusa. O mesmo estás nun momento álxido, coma de repente saltas ao baleiro. Pero a vida ten que seguir!

Hai pouco máis dun ano asistín ao enterro do meu pai Sergio e hoxe asisto ao casamento da miña filla maior, Nuria. Momentos distintos da vida, pero no que a presencia familiar é necesaria.

É só unha ceremonia familiar á espera, en datas próximas, dunha grande festa (bodorrio) onde nos xuntaremos familiares, amigos e achegados.

Nuria e Alejandro (Alex) forman unha boa parella. Traballadores natos e grandes loitadores na vida. Espero que esta nova etapa véñalles de cara porque o merecen.

Para min e a miña familia, e como non para a súa, é un día importante, pero para eles é o seu día.

Desexámosvos todo o mellor!

Víctor e familia

PEGADA XIGANTE DUN DINOSAURO DE HAI 160 MILLÓNS DE ANOS

A arqueóloga inglesa Marie Woods foi quen atopou a rara pegada grande de dinosauro con díxitos acolchados con garras en abril de 2021 na Formación Scalby, na conca de Cleveland de Yorkshire, Reino Unido.

“Non podía crer o que estaba a ver, tiven que facer unha dobre toma. Vin algunhas pegadas máis pequenas cando saio con amigos, pero nada como isto”, dixo Woods, coautora do estudo que foi publicado na revista Proceedings of the Yorkshire Geological Society. "Xa non podo dicir que ’os arqueólogos non fan dinosauros’. No momento do descubrimento, xerou moito interese público e atafegáronme as mensaxes nas redes sociais de persoas de todo o mundo".

A pegada mide 80 centímetros de longo e o responsable da mesma foi un dinosauro terópodo de gran tamaño, probablemente megalosáurido hai, polo menos, 166 millóns de anos durante o Xurásico.

O período Xurásico foi un período xeolóxico que ocorreu hai aproximadamente 201 millóns a 145 millóns de anos. O clima nesta época era cálido e húmido, non había casquetes polares e os dinosauros dominaban a Terra, incluídos estegosaurio, braquiosaurio e, por suposto, Tyrannosaurus rex. Atopáronse fósiles do período Xurásico en todo o mundo, mesmo en lugares como China, Arxentina e Reino Unido, como nesta ocasión.

"A costa este de Yorkshire coñécese como a Costa dos Dinosauros por moi boas razóns", apuntou Mike Romano, paleontólogo da Universidade de Sheffield e coautor da investigación. “Descubriuse unha gran cantidade de pegadas de dinosauros, que van por miles. Como resultado, este tramo de costa considérase un dos mellores lugares do mundo para atopar pegadas de dinosauros”.

A pegada xigante atopada en Yorkshire / Hudson et al.

Segundo comentan os investigadores, Megalosaurus foi o primeiro dinosauro en ser descrito formalmente, en 1824, por iso é polo que o seu achado sexa tan rechamante.

“Este espécime non só representa a pegada de terópodo máis grande atopada en Yorkshire, senón que ao estudar o ángulo da pegada, a súa forma e as impresións das garras, o fósil proporciona información sobre o comportamento deste individuo hai uns 166 millóns de anos. De feito, as características da pegada poden mesmo suxerir que este gran depredador púxose en crequenas antes de poñerse de pé”, conclúen os expertos.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es