OUTRAS COUSAS

A BIOLOXÍA É A TECNOLOXÍA MÁIS PODEROSA DO PLANETA

 

Nun artigo de 2015 a revista Wired titulaba un texto sobre Ginkgo Bioworks “Móvete, Jony Ive. Os biólogos son as novas estrelas do deseño”. O titular contiña a un tempo unha advertencia e unha profecía. A advertencia ía dirixida a Jonathan Ive, director xefe de Deseño de Apple, un dos grandes gurús das tendencias creativas. A profecía indica un camiño que se está comezando a explorar pero que terá unha importancia crecente nos próximos anos: o mercado do deseño intelixente con organismos vivos. Unha tecnoloxía que Ginkgo Bioworks define na súa web como “deseño de microbios personalizados para clientes en múltiples mercados”.

A pregunta é como se fabrican estes microbios e como se lles pode domesticar para que sirvan ás nosas necesidades. A resposta tena Christina Agapakis, directora creativa da compañía: “o que facemos é deseñar ADN. O ADN é o código da célula, o que lle di que ten que facer. Así que nós podemos deseñar novos comportamentos para as células collendo ADN e xenes doutros organismos e poñéndoos dentro das bacterias”. Soa fácil, pero como aseguraba nunha entrevista a The Boston Globe Jeff Lou, responsable de robótica da compañía, “a bioloxía é a tecnoloxía máis poderosa do planeta e aínda non a entendemos. Deseñar e facer enxeñería con ela é difícil e debemos facelo con respecto”.

Os defensores destas novas tecnoloxías cren que terán aplicacións en numerosos campos: desde a agricultura á medicina, pasando pola cosmética, as enerxías renovables ou a produción alimenticia. Ao fin e ao cabo, como di Agapakis, a bioloxía “ten 4.000 millóns de anos de experiencia”, e non hai nada que sexa tan versátil, adaptable e imaxinativo para resolver problemas como a vida. Así que aparentemente só temos que imitala primeiro e superar as súas limitacións despois. Os biólogos convértense desta forma, como anticipaba Wired, en deseñadores e enxeñeiros, xa que pasan de observar e estudar a biosfera a modificala para os nosos propios intereses. Por suposto, semellante actividade esperta algunhas suspicacias e ten certas connotacións éticas, algo que non resulta novo nunha rama da ciencia, a xenética, afeita estar baixo os focos. Para mal… e para ben. Forbes publicou o pasado mes de decembro un artigo no que revelaba os centos de millóns de dólares que distintos investidores estaban a dedicar a empresas como Ginkgo Bioworks. Un capital que crecerá nos próximos anos ata facer da biotecnoloxía a gran industria do futuro. Vijay Pande, pioneiro da intelixencia artificial, afirmaba en Forbes que “a bioloxía se atopa agora no lugar en que se atopaba a ciencia dos computadores hai 50 anos. Por iso investir nela é unha gran oportunidade”. Parece que "hackear" a vida é xa un gran negocio; se deixan as decisións en mans dos científicos adecuados, seguro que será tamén unha gran axuda para facer do noso mundo un lugar mellor.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

A LÚA AFÁSTASE DA TERRA: CONSECUENCIAS

    

Non nos damos conta, pero a Lúa afástase case 4 cm cada ano / Imaxe: Fotolia/abc.es

A Lúa é a fascinante compañeira da Terra desde hai uns 4.500 millóns de anos, cando se orixinou froito dunha violentísima colisión entre o noso novo planeta e un corpo do tamaño de Marte bautizado como Theia. Tras o impacto, o noso satélite quedou a só 20.000 quilómetros de distancia de nós, case vinte veces máis preto que agora. O seu tamaño aparente era colosal e o día terrestre só duraba cinco horas. Pero tamén desde entón non parou de afastarse de nós.

O motivo é que o progresivo rozamiento da superficie terrestre cos océanos fai que rotemos máis amodo. E como a Terra e a Lúa están «enganchadas» gravitacionalmente, a medida que a primeira se retarda, a segunda acelérase. Resultado? A aceleración empúxaa cara a fóra e afástase cada vez máis, a razón de 3,8 cm por ano, á vez que os días fanse cada vez máis longos. Non nos damos conta, pero ocorre. Podemos medir esas distancias cunha precisión milimétrica grazas aos reflectores deixados na superficie lunar por diferentes misións (Apolo 11, 14 e 15, e as naves rusas sen tripulación Lunokhod 1 e 2).

Agora ben, que consecuencias ten para a Terra a separación do seu único satélite?

-Os días durarán máis. Das cinco horas que duraban os días cando a Lúa estaba moi preto da Terra, pasamos a 24. E seguirán alongándose ata que duren un mes, varios e máis, ata ser eternos e unha cara da Terra sexa sempre de día e outra estea en tebras.

-Non haberá mareas. As mareas son esas oscilacións cíclicas das grandes masas de auga ligadas á rotación da Terra cunha frecuencia aproximada de medio día. Pero fai millóns de anos non eran como hoxe coñecémolas. Eran xigantescas, mil veces superiores ás que temos hoxe. No canto de retirarse nas mareas baixas ou penetrarse en terra nas altas algúns metros, as augas retrocedían ou avanzaban quilómetros, coma se fosen auténticos tsunamis. Cando a Lúa afástese, exercerá unha menor forza de gravidade e as mareas desaparecerán. Os océanos serán algo así como sopas xigantescas e produciranse grandes cambios no clima.

-O eixo terrestre oscilará. A Lúa mantén o eixo da Terra estable, cunha inclinación de 23º que permite que existan as estacións tal e como as coñecemos. Cando estea máis lonxe, o eixo terrestre desestabilizarase, oscilará 90º, provocando o intercambio de lugar entre os polos e o ecuador e, en consecuencia, uns cambios climáticos que poderían ser brutais, con veráns infernais nos que se superarían os 100º C e uns invernos heladores con temperaturas por baixo dos -80º C.

-A vida, en perigo. Os científicos cren que a Lúa resulta fundamental para manter a vida na Terra, xa que interfere nos ritmos vitais de moitas especies. Cando estea máis lonxe, a vida deberá adaptarse aos novos patróns de luz, temperaturas e correntes mariñas... ou sucumbirá. Se o eixo de rotación terrestre cambia drasticamente, probablemente os dous hemisferios, norte e sur, non poderán albergala, deixando o ecuador como único reduto habitable. Moitas especies de plantas e animais non poderán soportar as novas condicións e produciranse extincións masivas.

FONTE: abc.es/ciencia

 

CARREIRA ESPACIAL CON INVERSIÓN PRIVADA

 

“Estamos sós na galaxia ou acompañados?” preguntábase Siniestro Total con esa ironía tan galega preñada de lucidez que caracterizou as mellores letras do inesquecible grupo vigués. A dúbida, claro, non é exclusiva de Julián Hernández e os seus mozos. Astrónomos, escritores de ciencia ficción, amigos dos OVNIS, teólogos… o ser humano sempre mirou ás estrelas e preguntouse polo outro que non é el, polo seu igual (ou o seu némesis) alén do universo. Pero ninguén sabe que contestar. Nin tan sequera unha voz tan autorizada como a de Johann-Dietrich Wörner, director xeral da ESA, que ante a pregunta responde con sinceridade: “nin idea”. Pero, como ocorre con todo científico, no caso de Wörner o descoñecemento en lugar de sumirlle na desesperanza anímalle á investigación. A lanzar outras preguntas e a impulsar novas investigacións desde a axencia que dirixe.

Investigacións que arrincaron en 1975 cando dez países (Bélxica, Alemaña, Dinamarca, Francia, Reino Unido, Italia, Holanda, Suecia, Suíza e España) fundaron a ESA e lanzaron a primeira gran misión da axencia, Cos-B, un satélite destinado a monitorar as emisións de raios gamma no universo. Ata ese ano, a exploración espacial era territorio exclusivo de Estados Unidos a través da NASA e a Unión Soviética co seu ministerio do Espazo, dous organismos que trasladaban as constantes da Guerra Fría máis aló do noso planeta. E, aínda que non cabe dúbida de que aquela rivalidade axudou ao avance na exploración do espazo, o nacemento da Axencia Espacial Europea trouxo un espírito de colaboración internacional imprescindible para entender os avances das últimas décadas.

Na actualidade a ESA está conformada por 22 países e ten en marcha algúns dos máis ambiciosos proxectos que existen en relación coa exploración espacial, como as misións xa planificadas para continuar investigando en Marte ou a próxima misión a Mercurio, o planeta máis próximo ao Sol da nosa galaxia.

Wörner cre que a chamada “carreira espacial” pasou á historia para dar lugar a unha etapa máis interesante: a da colaboración pacífica entre países e a explotación comercial do espazo exterior. Arthur C. Clarke, un dos máis famosos autores da historia da ciencia ficción, respondía con temor á famosa pregunta acerca da existencia de vida extraterrestre: “Existen dúas posibilidades, que esteamos sós no universo ou que non o esteamos. Ambas son igual de terroríficas”. Pero Wörner non ten medo a continuar buscando, porque cre que é o que a nosa especie necesita para avanzar: “Podemos inspirar á xente para que traballen na construción do futuro e iso é o que necesita o noso mundo. Isto é moito máis que unha misión espacial, estamos a pensar en facer o noso mundo un pouco mellor”.

FONT: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

UN TÍO CON MOITO TALENTO

César Brandon e a súa nai / Imaxe: marca.com

 

César Brandon, de 24 anos, desempregado, natural de Guinea Ecuatorial e residente en Ciudad Real dende hai 6 anos, flamante gañador do programa Got Talent coa súa poesía libre e espida.

Poema a súa nai:"Mamá"

Hola,

Esta carta debía haberla escrito hace dos años,

así que por esta vez permitirme hablar en primera persona

y os prometo que ya acabo.

Mamá, me encanta escribir a ordenador,

aunque detesto todo lo que trae el Word 2016 como predeterminado.

Sonará extraño, pero es como si la existencia me hubiese concedido la habilidad de leer entre opciones de interlineado

y la verdad es que detesto el cuerpo del Calibri, los once puntos y el 1,0 de espaciado.

Mamá, me enseñaste que la vida resumía en pedir disculpas, dar las gracias y decir por favor.

Y también en guardar cada cinco minutos los archivos de Word, porque en cualquier momento podía producirse un apagón y nos quedábamos días sin luz.

Mamá, gracias por tu gratitud, por todo lo bueno, de preocuparte del cuándo, del cómo, del dónde y con quién salía.

Yo y mi juventud.

A veces contestándote con mala actitud hasta que tú y tus collejas me recordabas que, pa mala, tú.

Mamá, lo siento por entender demasiado tarde que por más veloz que sea el amor a primera vista siempre quedará segundo si se enfrenta al amor de madre.

Por enseñarme que padre no sólo es aquel que tiene un hijo, padres son todos aquellos a los que los sueños les quedan pequeños, a lo poco que duermen para cumplirlos y aparte.

Lo siento por buscar lo extraordinario en otros planetas, por contestarte con mensajes cuando ya había encontrado vida en llamarte.

Mamá, ahora, ahora el mundo se detiene cuando hablo mamá, porque tú te casaste con la felicidad y no firmaste la separación de bienes.

Y ahora... jamás volverá a pasar por mi cabeza la idea de quitarme la vida, porque la felicidad me debe la mitad de todo lo que tiene.

Mamá, tal vez yo solo sea un instante,

como una de esas faltas de ortografía que en el Word 2016 se corrigen solas,

o se borra.

Mamá, tal vez yo sea eso.

Pero yo te quiero recta, a doble espacio y en Times New Roman.

Gracias.

Tío, tes moito talento. Parabéns!

FONTE:  Verne/elpais.es

ACRILAMIDA, PROBABLE CARCINÓXENO PARA OS HUMANOS

Proceso de foración da acrilamida / Imaxe: cienciaiiib.blogspot.com.es

A Axencia Internacional de Investigación sobre o Cancro (IARC) considera a acrilamida como un probable carcinóxeno para os humanos.

A acrilamida é unha substancia que se pode formar de moitas maneiras, pero unha moi común: cando os alimentos cocíñanse ou procesan a temperaturas superiores a 120 graos. É entón cando os azucres reductores dos alimentos (aqueles que se descompoñen máis facilmente como o amidón da pataca e os cereais, a fructosa ou o que contén o mel) e as proteínas reaccionan entre si coa calor, e dan lugar a este elemento. Canto máis alta sexa a temperatura e menor sexa o grao de humidade, máis acrilamida.

Hoxe, mércores 11 de abril, entra en vigor un regulamento da Comisión Europea que obriga a poñer en marcha unha serie de medidas para limitar no posible a presenza de acrilamida nos alimentos.

 

Sucede en todos os alimentos, aínda que aqueles ricos en amidón son os que presentan niveis máis altos cando se friten e tostan. É o que sucede co café durante o seu proceso de tostado, independentemente de se é torrefacto ou natural. Por iso é polo que o regulamento poña un foco especial nas patacas fritas, o pan en todos os seus formatos, galletas, biscotes, o café e sucedáneos.

Segundo diferentes estudos o consumo mínimo estipulado para que a acrilamida se relacionese coa probabilidade ou o aumento de probabilidade de aparición de cancro é de 170 microgramos (0,17 miligramos) por quilo de peso corporal. Nunha persoa que pese 80 quilos, por exemplo, esa dose mínima sería de 13.600 microgramos de acrilamida ao día. Para facernos unha idea, a inxesta media de café por persoa en Europa representa entre un 30% e un 35% da cantidade mínima de risco. De media, os españois estamos expostos a 0,53 microgramos de acrilamida por kilo de peso corporal ao día.

Antes de que salten as alarmas, convén aclarar que estas medidas fundaméntanse no principio de precaución porque, como explica o propio regulamento, "en entre o 10% e o 15%" dos alimentos que presentan exceso de acrilamida pode reducirse mediante a aplicación de boas prácticas".

Bos prácticas:

• Fritir as patacas só ata que mostren unha cor amarela dourada, pero nunca marrón. • Non conservalas na neveira, pois aumentan a liberación de azucres.

• Non consumir nin patacas nin snacks industriais e se o facemos asegurarnos de que non presentan cores marróns.

• Evitar os cereais tostados a non ser que nos garantan baixos niveis de acrilamida.

• Evitar as barritas de cereais a non ser que nos garantan baixos niveis de acrilamida. • Tostar o pan na casa só ata tons amarelos, pero nunca marróns e moito menos queimados. Rascar o marrón e o queimado do pan no caso de que se produzan.

• Fritir as croquetas e outros enfarinados só ata tons amarelos, pero non marróns.

• Fritir allos, cebolas e outras verduras só ata o dourado evitando que se queimen.

• Evitar ou ben altas temperaturas do aceite de fritura, ou exposicións prolongadas ao mesmo.

• Tentar non abusar do café de cápsula polo seu alto contido en furanos.

• Optar polo café de cafeteira americana, xa que o filtro, segundo un estudo do Instituto Vasco de Investigación e Desenvolvemento Agrario, actuaría como captador deste composto e por tanto redúceo no café. O mesmo estudo destaca que non se apreciaron diferenzas entre o café torrefacto e o normal, pero si se detectou máis acrilamida no café expreso e sobre todo no soluble e o descafeinado.

• Secar a superficie da carne antes de poñela na tixola, co obxectivo de que os mollos exudados non mesturen os azucres musculares cos aminoácidos e ademais cózase con maior rapidez.

• Nas grelladas, evitar que se faga chama, xa que esta pode dar lugar á formación de HAP, e que a carne entre en contacto co carbón.

Convivimos coa acrilamida, pero sexamos cautos!

FONTE: diario.es e elpais.es

AS MULLERES CONTA AS PANTASMAS

 

Ser nai, non quedar solteira, sentirse culpable por priorizar a túa vida profesional e aparentar estar sempre perfecta nas redes sociais. Estas son as catro "presións sociais" ás que se enfrontan as protagonistas da nova campaña publicitaria de Pavofrío, que acoden a unha medium co obxectivo de compartir estas tensións, convertidas en pantasmas, e librarse delas. Ao final do anuncio que hoxe se estrea en televisión e redes sociais, a recente campioa de Europa de halterofilia, Lydia Valentín, berra tamén "irvos" a estes estereotipos sociais.

HUMOR: COFRADÍAS POPULARES

 

A xenialidade de Davila chega a niveis sublimes ao facer unha boa relación das cofradías que istes días andan a pasear as súa imaxes pola rúas nesta Semana Santa, coas que diariamente andan polos camiños do rural, mentres realizan o seu traballo.

Esta viñeta, publicada hoxe no xornal Faro de Vigo, é xenial!

O FALSO ALIENÍXENA DE ATACAMA

 A pequeña foi atopada momificada tras a igrexa dun pono mineiro abandonado/ Bhattacharya S et al. 2018

En 2003, o iquiqueño Óscar Muñoz, afeccionado a buscar obxectos antigos nos pobos salitreros do interior do deserto de Atacama (Chile) atopou nas proximidades da igrexa da Nora, un pobo abandonado hai tempo, unha tea branca enrolada e atada cunha cinta violeta. Ao desenlazarla, descubriu un pequeno ser coa cabeza ovalada e unha protuberancia no cranio. Parecía completamente formado e parcialmente momificado. Os primeiros que viron a criatura pensaron que era un feto ou os restos dun neno prematuro. Outros opinaron que podía ser un primate non humano descoñecido.

Muñoz vendeu o humanoide a un empresario local, que cobraba uns pesos por fotografarse con Ata, como empezaron a chamarlle. Ao pouco, apareceron as primeiras informacións do achado en medios nacionais e internacionais. A noticia chegou ao español Ramón Navia-Osorio, un afeccionado aos pratos volantes, que o comprou e levoullo a Barcelona. Desde entón, converteuse nunha celebridade entre os crentes nos alieníxenas.

Nin sequera unha análise preliminar do seu ADN en 2013 mostrando que fose o que fóra, Ata era humano, desinflou a crenza de que viña das estrelas. O ano pasado, por exemplo, foi unha das atraccións dun Ufology World Congress celebrado en Barcelona.

"O espécime é 100% humano", resolve o investigador en xenética de poboacións e médica da Universidade de Stanford (EE UU), Carlos Bustamante, que participou na secuenciación e análise de Ata. "Era unha bebita e o máis probable é que morrese ao nacer", engade. Con todo, como xa viron en 2013, o desenvolvemento óseo da criatura non se correspondía coa dun feto. "O seu crecemento óseo era o dun neno de varios anos, o que nos di moito sobre as mutacións que portaba", completa.

Despois de cinco anos de profunda análise xenética, publícase agora o xenoma completo de Ata. Ademais de Bustamante, na súa elaboración participaron algúns dos que participaron en informe preliminar de 2013, como o profesor tamén de Stanford (California), o inmunólogo Garry Nolan, ou o radiólogo pediátrico do Centro Médico Cedars- Sinai de Los Ángeles, Ralph Lachman, autor dun manual sobre enfermidades óseas pediátricas.

Os resultados da investigación, publicados na revista científica Genome Research, que, ademais de enterrar dunha vez a andrómena alieníxena, mostra a potencia da xenética aberta.

FONTE: Miguel Angel Criado/Xornal El País