Jorge Candán (Vigo, 1968), fotógrafo e documentalista submarino, leva máis de 20 anos rexistrando coa súa cámara o espectáculo das rías galegas. Conta con numerosos galardóns nacionais e internacionais na súa extensa carreira: Campión do mundo de Cinema Submarino 2010 e o Campionato de España de Vídeo Subacuático CEVISUB 2017.
FONTE: farodevigo.es
Os efectos do cambio climático (aumento de fenómenos extremos, incremento do nivel do mar ou descenso do xeo no Ártico) xa están aquí. As emisións de gases de efecto invernadoiro relacionadas co home elevaron aproximadamente un grao centígrado a temperatura global respecto dos niveis preindustriales, conclúe o grupo de científicos asesores da ONU en materia de cambio climático, coñecido polas súas siglas en inglés IPCC. A cuestión agora é ata onde se chegará e que impactos estase disposto a asumir.
O IPCC advirte nun informe presentado a madrugada o pasado luns en Corea do Sur, de que o quecemento é probable que leve a un aumento de 1,5 ºC entre 2030 e 2052 se o mundo segue o ritmo actual de emisións de gases de efecto invernadoiro. Isto supón que se está en risco de incumprir o obxectivo máis ambicioso do Acordo de París (quedar por baixo do 1,5 en 2100) en pouco máis dunha década.
Para evitalo necesítase unha transición "sen precedentes" e cambios "rápidos" e de "gran alcance" na electricidade, a agricultura, as cidades, o transporte e a industria, apunta o informe. Se se quere cumprir a meta do 1,5 requírese unha diminución en 2030 do 45% das emisións de dióxido de carbono (CO2), o principal gas de efecto invernadoiro, respecto ao nivel de 2010. En 2050, esas emisións, que maioritariamente proceden dos combustibles fósiles, deben desaparecer, algo realmente complicado.
De feito, as políticas que os países puxeron sobre a mesa cando se pechou en 2015 o Acordo de París, que obriga a todos os asinantes a presentar plans de redución de emisións, levarían nestes momentos a que o quecemento chegue aos 3 graos a final de século. De aí os cambios "rápidos, profundos e sen precedentes" aos que apunta o informe do IPCC, no que participaron case un centenar de científicos de 44 países.
Os autores indican que pasar a fronteira do 1,5 supoñería depender no futuro das técnicas de captura do CO2 da atmosfera para lograr cumprir con ese obxectivo. Pero advirten de que "a eficacia destas técnicas non está demostrada a gran escala e algunhas técnicas poden ter riscos significativos para o desenvolvemento sustentable".
FONTE: Manuel Planelles/ciencia/elpais.com
Acción publicitaria da ONG WWF. "Antes de que sexa demasiado tarde" / Axencia TBWA, Francia.
Segundo a RAE, a deforestación é a acción e efecto de deforestar. E se miramos en desforestar dinos que é desposuír un terreo de plantas forestais. Este problema, o cambio climático e a contaminación dos mares constitúen as maiores ameazas globais que ten que afrontar xa o xénero humano.
E é que a deforestación non só é a destrución de árbores e todo o ecosistema que está ao seu ao redor. Varios e enormemente daniños son os problemas asociados á eliminación dos nosos bosques e espazos naturais. Por mencionar uns cuantos de maneira somera están a extinción de especies asociadas a ese hábitat, a nula absorción dos gases de efecto invernadoiro, co consecuente aumento do cambo climático, a erosión do chan e a alteración do ciclo da auga.
A ONG WWF, cun ton xocoso, no anuncio publicitario superior, pon énfase no arrepiante número de árbores que desaparecen cada minuto. E é que a mellor maneira de facer visible o problema é poñendo exemplos visuais.
En definitiva, que estamos a xogar cos pulmóns da terra e en calquera momento podemos sufrir unha pneumonía moi grave.
Tomemos conciencia!
FONTE: Chiqui de la Fuente/elpais.es/publizia
Reciclaxe / Imaxe: tuexpertomovil.com
Reducir o consumo, reutilizar os obxectos, reciclar os materiais, retornar os envases e reparar aquilo que pode ter unha segunda vida son as cinco erres da sustentabilidade. Como mostra, un botón. Cada ano, miles de millóns de botellas de plástico refúganse no mundo. Segundo un estudo de Greenpeace, isto significa que entre 4 e 13 millóns de toneladas de plástico acaban nos océanos cada ano, un plástico que os animais mariños devoran, co risco que implica para as súas vidas.
En España recíclanse un total de 1,3 millóns de toneladas de envases domésticos ao ano, segundo o "Estudo de Hábitos de Reciclaxe dos Españois", elaborado polo Instituto Apolda. E é que reciclar ben é indispensable. Pero ás veces non acertamos. Estes son dez erros habituais na separación do lixo doméstico para reciclar.
1. Que fago coa caixa de pizza sucia?
Unha das equivocacións de reciclaxe máis comúns é deixar o cartón graxento da pizza no contedor azul. Pois non: hai que levalo ao de materia orgánica ou xenérico (verde no nos pobo). As caixas de pizza que teñen unha pequena cantidade de graxa poden valer, pero se o pringue apoderouse do cartón, polo que é mellor desbotar. Con todo, lembrar que as caixas teñen dous lados: un deles pode estar inservible, pero talvez a tapa si poida recuperarse para a reciclaxe no cubo azul, o de cartón.
2. A lata de refresco é un envase?
Por incrible que pareza, hai aínda moito descoñecemento acerca de que é un envase (e debe ir ao contedor amarelo) e que non o é. Os briks son perfectamente reciclables e pódeselles dar unha segunda vida. Pola súa banda, as latas están compostas de aluminio e pódense reciclar un número ilimitado de veces.
3. Non esqueza a bolsa de plástico
Se o contedor de reciclaxe queda lonxe da súa casa, ou a un paseo, é normal meter os envases para a reciclaxe, incluso os cartóns limpos, nunha bolsa de plástico para axudar ao seu transporte. Pero ollo! Por simple que pareza, hai que lembrar baleirar os residuos no seu contedor apropiado e recuperar a bolsa de plástico. As bolsas de plástico que acaban no contedor do papel ou do vidro son unha dos pesadelos máis recorrentes dos operarios que traballan nas plantas de tratamento destes residuos. O motivo é que se atascan na maquinaria e dificultan todo o proceso.
4. Onde van os xoguetes?
Aínda que sexan de plástico, os xoguetes non van ao contedor amarelo. O motivo é de peso: os xoguetes non son envases. Algúns deles, ademais, conteñen outros materiais, como compoñentes eléctricos. Entón, que hai que facer con eles? Os xoguetes de plástico hai que levalos ao momento de limpo da súa cidade, xa que adoitan estar feitos de plástico de boa calidade. Isto faios máis valiosos, xa que é posible fundilos e utilizalos de novo para fabricar outro obxecto. Ademais, existen diferentes ONG que recollen xoguetes usados para obras sociais.
5. Que fago cos biberóns e utensilios de cociña?
Igual que os xoguetes, e aínda que tamén sexan de plástico, os biberóns e chupetes tampouco hai que metelos no contedor amarelo. O conveniente é acudir ao momento limpo. E o mesmo sucede cos utensilios de cociña que co paso do tempo e o uso deixan de ser útiles, como unha espátula ou un escurridor. Lembre: non van ao contedor amarelo.
6. Onde tiro o cepillo de dentes?
Nin os cepillos de dentes nin as maquinillas de afeitar hai que depositalas no contedor amarelo. Aínda que o seu material principal sexa o plástico, non son envases, e o seu destino correcto é a fracción de resto (contedor verde no noso pobo).
7. Que fago cos bastoncillos?
Outras cousas que deben entrar no contedor xenérico (contedor verde no noso pobo), aínda que moitos acaben no amarelo, son os bastoncillos e as toallitas húmidas.
8. E coas lámpadas?
Non, tampouco elas van ao iglú verde, destinado ao vidro. As lámpadas tradicionais, de filamento, hai que depositalas no contedor xenérico (verde no nos pobo). Pero se son lámpadas LED ou fluorescentes é mellor levalas a un punto limpo ou ás tendas onde as venden, xa que, polo xeral, teñen un contedor para elas.
9. Tapóns de cortiza
A cortiza natural é un material orgánico, que forma parte da cortiza dalgunhas árbores (sobreira). Dado que no noso pobo non hai contedor gris, aínda que pareza incrible, hai que deixalo no contedor amarelo, porque se considera un envase. Outros obxectos que tamén van ao amarelo son as chapas metálicas e os tapóns de plástico.
10. Vasos e copas
Nin os vasos de cristal nin as copas son envases de vidro, polo que non deben ir ao iglú verde. O motivo é que vasos e copas conteñen materiais que lle diferencian do vidro, e necesitan un tratamento distinto e maiores temperaturas para fundilos. Hai que levalos ao contedor xenérico ou ao punto limpo.
FONTE: Eva San Martín/consumer.es/medioambiente
Se algún dos lectores deste artigo tivese algún día a peregrina idea de vestirse co lixo que atopase no mar, non lle ían a faltar materiais: un par de botellas de plástico por aquí, algunhas latas de conservas por alá, talvez algún inodoro que servise de espectacular tocado… Iso si, o aspecto sería o dun mamarracho camiño do entroido ou o dun extra saído dunha versión baixo custo de Mad Max ou calquera outra fantasía postapocalíptica. Porque si, o que sobra no mar é lixo; pero claro a porcallada nunca resultou trendy… ata agora. Porque se quen leva sobre as súas costas unha mochila feita con residuos sacados do mar é unha estrela de Hollywood como Gwyneth Paltrow, ou quen viste unha colección creada con lixo son estrelas do fútbol como o persoal do Deportivo da Coruña, a cousa cambia moito. Aínda que, por suposto, para chegar a este nivel hai que superar unhas cantas barreiras. E tamén ter moi claro que é posible atopar un equilibrio entre o compromiso co medio ambiente e as apostas empresariais.
O principal responsable desta aposta é Javier Goyeneche, fundador de Ecoalf, unha compañía nada en 2009 para ofrecer roupa e complementos fabricados cos produtos de refugallo recolleitos do mar. Trátase dunha resposta coherente ante un modo de vida que segue propugnando un consumo irresponsable e suicida, no que o plástico dun só uso (un material que tarda centos de anos en desaparecer) continúa gañando terreo a pesar dos esforzos cada vez maiores para poñerlle coto. O propio Goyeneche explica na páxina web da marca que a súa idea xorde da frustración “polo uso excesivo dos recursos naturais do mundo e a cantidade de residuos producidos polos países industrializados. O obxectivo era fabricar a primeira xeración de produtos de moda realizados con materiais reciclados da mesma calidade, deseño e propiedades técnicas que os mellores produtos non reciclados. Demostrando que non é necesario seguir abusando dos recursos naturais do planeta dunha forma indiscriminada”.
Detrás de Ecoalf hai un importante proceso de investigación para conseguir os seus tecidos reciclados. Así, as redes de pesca ou as botellas de plástico serven para fabricar fío de nylon, os pousos do café achegan ás teas, entre outras calidades, resistencia aos raios ultravioleta e cos pneumáticos e dos pneumáticos pódense sacar solas para as chanclas. Como a enerxía, nada se destrúe, todo transfórmase para darlle unha nova vida aos materiais. Carol Blázquez, directora de Sustentabilidade e Innovación de Ecoalf, asegura que “pódese ir ben vestido a partir de residuos” e que o que buscan en último termo é “demostrar que é posible facer as cousas dunha maneira mellor, moito máis respectuosa co planeta e coas persoas”.
Para pechar este círculo, a través do proxecto Upcycling the Oceans, Ecoalf aliouse con quen máis sofren a diario ese lixo que todos arroxamos ao mar: os pescadores. A través de contedores instalados en distintos portos da xeografía española, eles mesmos encárganse de recoller os plásticos e demais produtos que logo poden ser transformados en roupas e complementos. Unha alianza que busca gravar no cerebro e o corazón do maior número de xente posible o lema que estamparon nas súas camisetas: “There is non Planet B”.
FONTE: José L. Álvarez Cedena/elpais.es
Remato hoxe coa serie adicada as sete especies ameazadas "próximas a extinción", que no pasado xullo foron declaradas pola Conferencia Sectorial de Medio Ambiente.
Hoxe tócalle á sétima e última: a nacra común!
7. Nacra común (Pinna nobilis)
Nacra do Mediterráneo / Imaxe: Maite Vázquez/COB/IEO
A nacra común é un molusco bivalvo da familia Pinnidaeunha, especie endémica do mar Mediterráneo (zonas de Andalucía, Murcia, Comunidade Valenciana, Baleares e Cataluña). Común nas praderías de Posidonia cando as respectan, sofre extraordinariamente os efectos do home no litoral, especialmente o garreo accidental de embarcacións, a colmatación por achegas sedimentarios e moi especialmente o coleccionismo para adornos en restauración, casas particulares ou suvenires, cebándose a febre recolectora ademais nos exemplares de maior tamaño. Verdadeiramente é un bivalvo espectacular, que pode superar o metro de lonxitude e os 30 cm de anchura nas valvas. Posúe un penacho piloso denominado biso co cal se poden confeccionar tecidos similares á seda ("seda de mar"). Pode vivir máis de 20 anos.
FONTE: FONTE: Ana Mª Nimo/futurosostenible.elmundo.es/ insudtriaspequeras,com/wikipedia
"Se podo respirar, podo mergullarme”. Cando pronunciou esta frase, Sylvia Alice Earle (Gibbstown-Nova Jersey, 1935), unha das científicas mariñas máis importantes da historia, era unha septuaxenaria nun excelente estado de forma. Hoxe aos seus 83 anos segue mergullámdose porque, como o personaxe interpretado por Albert Finney en Big Fish, a película dirixida por Tim Burton, é probable que esta oceanógrafa fose noutra vida un peixe. Un grande e fermoso. Libre e forte. Exactamente como ela. En 1979, embutida nun traxe de mergullador tipo JIM descendeu 381 metros ata o fondo mariño preto de Oahu en Hawaii, un récord absoluto con este tipo de equipo que aínda se mantén. A súa proeza fixo que gañase o sobrenome de “Her Deepness” (algo así como “a súa profundidade”) en contraposición a “Her Highness” ("a súa alteza") demostrando a un tempo a categoría dos seus logros e a especial habilidade dos anglosaxóns para colocar alias enxeñosos.
Earle pasou mergullada ao longo da súa vida case dez meses: 7.000 horas repartidas en máis de cen misións. Unha auténtica barbaridade que, con todo, non lle parece suficiente porque ela considera que a verdade (parafraseando unha famosa frase de serie de televisión) non está aí fóra, senón aí abaixo. Por iso non se resigna a que haxa aínda lugares que non explorásemos: “Existe tecnoloxía para ir aos recunchos máis profundos do océano. Á fin e ao cabo son só once quilómetros. Millóns de persoas voan diariamente a once quilómetros de altura. Levamos ao home á lúa. Hai xente vivindo no espazo en estacións espaciais. Non hai limitacións tecnolóxicas que impidan mergullarse once quilómetros. É unha cuestión de vontade”. Vontade que a ela non lle falta, tal e como demostrou en numerosas ocasións ao longo da súa vida, o que lle levou a ampliar os seus límites. Así o fixo, por exemplo, cando lle negaron a participación nun programa científico por ser muller: a súa resposta entón foi sumarse á expedición Tektite II, un proxecto do Goberno dos Estados Unidos e a NASA para comprobar o impacto físico e psicolóxico no corpo humano de vivir mergullados durante períodos prolongados de tempo. A expedición comandada por Earle tivo lugar en 1970 e estaba composta unicamente por mulleres. Foi un desafío ao establecido e unha demostración (aínda hoxe necesaria) de que as barreiras que algúns se empeñan en poñer ás mulleres son muros que deben (e poden) ser derrubados porque só existen nos seus cerebros.
Desde que sendo só unha nena Sylvia Earle mergullouse por primeira vez no mar, a súa vida estivo ligada aos océanos e á súa conservación. E hoxe, como ela mesma recoñece, protexelos “converteuse nun asunto de máxima urxencia” porque o próximos dez anos poden ser determinantes para o que ocorrerá, talvez, durante o seguinte milenio. Esta urxencia á que se refire Earle non pode ser afrontada, obviamente, por unha soa persoa. Nin tan sequera por unha muller coa forza e visión desta oceanógrafa. Talvez a posibilidade se abra coas novas xeracións, esas que grazas ao labor de divulgación de persoas como Earle aprenden a amar o noso planeta e inspíranse para dedicarse á súa conservación no futuro. Á fin e ao cabo como ela mesma aseguraba nunha entrevista, dedicarse á ciencia é unha forma serse sempre un neno: “Esa é a vantaxe de ser unha científica. Que fas o que fan os nenos: preguntarche cousas. É imposible aburrirse”.
FONTE: José L. Álvarez Cedena/elpais.es
Continúo coa serie adicada as sete especies ameazadas "próximas a extinción", que no pasado xullo foron declaradas pola Conferencia Sectorial de Medio Ambiente.
Hoxe tócalle á sexta: a ameixa de auga doce!
6. Ameixa de auga doce (Margaritifera auricularia)
Imaxe dun exemplar de Margaritífera auricularia / abc.es
É un molusco bivalvo, de auga doce, da familia Margaritiferida. Unicamente quedan 2.500 exemplares dun molusco que pode chegar a alcanzar os 17 centímetros de lonxitude.
É de cor negra e cuncha moi grosa, alongada e comprimida lateralmente. O bordo ventral das valvas está lixeiramente arqueado, polo que a silueta da cuncha ten en ocasións forma de orella (auriculada). O interior das valvas é branco nacarado e presenta unha liña paleal moi marcada. Adoita ser hermafrodita.
A súa principal ameaza: As alteracións das canles mediante encoros, presas, canalizacións, extraccións de gravas e areas.
Onde atopalo? No río Ebro.
Mañá, a última especie!
FONTE: Ana Mª Nimo/futurosostenible.elmundo.es e blogacuicola.com