ZONA VERDE

WILDLIFE PHOTOGRAPHER OF THE YEAR 2018

A parella dourada de Marsel van Oosten / Wildlife Photographer of the Year

Afortunadamente, a conservación da biodiversidade da Terra é un tema que cada vez preocupa a máis persoas. A fotografía de natureza é unha arma excelente para mostrarnos as marabillas do noso planeta e pode, ademais, servir como plataforma para denunciar as ameazas á nosa contorna. Esta é a filosofía do Wildlife Photographer of the Year, que promove o traballo de fotógrafos tanto profesionais como  amateurs e contén, ademais, unha categoría para premiar aos artistas máis novos.

Este ano o fotógrafo holandés Marsel van Oosten gañou o premio absoluto de  Wildlife  Photographer  of  the  Year 2018 pola súa extraordinaria imaxe "A parella dourada", que mostra unha parella de monos dourados de nariz  chata no bosque das Montañas de Qinling, en China, o único hábitat destes primates en perigo de extinción.

Se queres coñecer o resto de fotografías gañadoras das diferentes categorías preme AQUÍ.

FONTE: Victoria González/muyinteresante.es

VEHÍCULO POLAR MOVIDO POLO VENTO

 

Antártida é sinónimo de aventura. É tamén lenda. E drama. É a última gran conquista dos exploradores que durante o século  XIX e principios do  XX lanzáronse, con cabeza científica e corazón aventureiro, a descubrir ata o último recuncho do noso planeta. E sobre todo é a historia dunha rivalidade: a do noruegués Amundsen e o británico Scott que foi plasmada en libros, películas e cancións. A traxedia de Robert Falcon Scott é dabondo coñecida: cando despois de varios meses de penosa travesía acadou o polo sur o 17 de xaneiro de 1912 xunto a catro dos seus homes, descubriu que alí, sobre o paralelo 90, ondeaba xa a bandeira de Noruega que Roald Amundsen colocara cinco semanas antes. O explorador británico morreu xunto ao resto de membros da súa expedición tratando de regresar ao seu campamento basee. Meses despois foi atopado o seu diario onde o 26 de marzo, dous días antes de falecer, escribira: “Perseveraremos ata o final, pero cada vez atopámonos máis débiles, por suposto, e o fin non pode estar lonxe. É unha pena, pero non creo que poida escribir máis. Polo amor de Deus, coidade da nosa xente”. Aquel diario e a súa morte, preñada da poesía que outorgamos sempre aos perdedores, elevaron a Scott á categoría de heroe e convertéronlle nunha icona da cultura popular.

Seguramente cando Ramón Larramendi alcanzou o polo sur xusto un século despois de que o fixese o  desdichado Scott, o aventureiro español tivo na súa memoria ao británico. Naquela expedición do 2012, a súa segunda ao centro da Antártida, Larramendi e o seu equipo percorreron 4.300 quilómetros nunha zorra impulsada unicamente polo vento. Un vehículo ideado e deseñado por el mesmo e que pode considerarse “o primeiro vehículo polar movido por enerxías renovables, capaz de desprazarse eficientemente polo interior da Antártida e Groenlandia. E tamén o primeiro vehículo de investigación de facto totalmente limpo”. A zorra, utilizado xa en varias expedicións dende hai case unha década, pode funcionar con ventos de entre 6 e 60 quilómetros por hora. Despois de dez versións do vehículo, na súa configuración actual trátase dun verdadeiro convoi, que alcanza os 12 metros de longo por 3,30 de ancho, con varios módulos (locomotora, científico e habitabilidade) e capaz de trasladar catro tripulantes e 2.500 quilogramos de carga.

Larramendi, explorador experimentado en moitas e variadas expedicións, é ademais un apaixonado  divulgador científico, autor do que está considerado mellor libro sobre as condicións de vida e a historia dos inuit (Esquimais) cos que conviviu varios anos, e colaborador habitual de varios medios de comunicación. Na nova expedición, que comezará en decembro deste ano, o seu obxectivo é alcanzar xunto a Ignacio  Oficialdegui, Fío Moreno e Manuel Olivera o Domo Fuji, a 3.810 metros de altitude, sen medios motorizados. Soportarán temperaturas de inferiores a 50º baixo cero e nestas condicións extremas levarán a cabo diversos dez proxectos de investigación punteiros de bioloxía, xeoloxía, telecomunicacións, ciencia espacial e medio ambiente. Unha actividade científica  importantísima que non pode, con todo, ocultar a poesía do aventureiro que Larramendi e os seus compañeiros senten cada vez que inician un novo proxecto. Aínda que, iso si, tendo sempre presente a advertencia de  Roald  Amundsen quen si volveu daquela expedición  primigenia: “A vitoria agarda a aquel que ten todo en orde: a xente chámao sorte. A derrota é segura para aquel que non tomou as precaucións necesarias a tempo; e isto é o que se chama mala sorte”.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.es

VIVIR SEN XERAR LIXO

“Por definición, canto menos tes, menos hai que almacenar, limpar e manter”. A idea de Bea Johnson, que grazas a un libro e as súas conferencias converteuse nunha especie de gurú da reciclaxe, parece sinxela. Pero nun mundo no que estamos afeitos acumular posesións (dende as máis valiosas ás máis estúpidas) seguir os seus consellos non é tan sinxelo. Esixe, para empezar, dunha forte dose de concienciación respecto ao futuro do noso planeta e, por suposto, tamén a determinación de cambiar de hábitos. E é precisamente nesta segunda cuestión na que a francesa é unha auténtica experta, tanto que foi capaz de converter os seus consellos nun libro, Residuo cero en casa. Guía doméstica para simplificar a nosa vida, que se traduciu a 20 idiomas e chegou a  bestseller en varios países. Unha mostra, asegura Johnson, de que o tema da diminución de residuos en casa interesa (e moito) “aínda que ao principio burlásense de nós”. Cando fala en plural Johnson refírese á súa familia, a quen converteu nos seus máis firmes aliados, e con quen protagoniza fotografías e vídeos tanto en  Instagram como en Youtube onde acumula subscritores e centos de miles de visualizacións.

Cada un de nós xera de media un quilo e medio de residuos diarios. Uns 440 quilos anuais. Por residuos entendemos todo aquilo que acaba no vertedoiro ou a incineradora sen posibilidade de ser reciclado. Case media tonelada en envases de plástico,  bricks, bolsas, latas, pilas, aparellos electrónicos, etcétera. Segundo un informe do Banco Mundial publicado en 2016, en todo o planeta producimos 1.300 millóns de toneladas ao ano. Unha cifra que non para de crecer e que podería converterse en insustentable se non facemos algo para evitalo pronto. Obviamente son necesarias políticas públicas e unha forte concienciación por parte das grandes empresas (os xigantes da alimentación, por exemplo, están na actualidade ofrecendo compromisos para reducir os envasados plásticos) para reverter esta tendencia. Pero tamén é certo que o que cada un faga en casa pode axudar moito. E é aquí onde entran en xogo as prácticas que leva desenvolvendo Bea Johnson durante unha década. O resultado, segundo mostra ela mesma na súa web, é rechamante: todos os residuos que xeran na súa familia durante un ano caben nun tarro de cristal. Agora, imaxinemos as centos de bolsas que cada un de nós depositamos no lixo e darémonos conta de que, polo menos, merece a pena escoitar o que Johnson quere propoñernos. Porque o que propón convennos.

O método Residuos Cero que defende a autora francesa está resumido en cinco normas: rexeitar (“esta é a máis importante, aprender a dicir que non a aquilo que non necesitamos”), reducir, reutilizar, reciclar e compostar. Na súa familia levan unha década practicándoo e parece que non lles funciona mal: “centrámonos en ser, en lugar de en ter” di Johnson.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.es

UNHA "ARAÑA" CON CABEZA DE CAN

 

Soñamos con atopar extraterrestres noutros planetas, pero o certo é que só coñecemos unha pequena parte da diversidade dos seres vivos do noso planeta. Á parte do que aínda queda por catalogar aos científicos, probablemente moitos de nós non vimos máis que unha minúscula porción dos estraños seres que viven xunto a nós.

O fotógrafo e científico Andreas  Kay ofrece unha impresionante colección de fotografías de insectos e plantas de Ecuador. Unha delas chamou a atención do público estes días. Un xornalista científico compartiu unha fotografía de  Kay onde pode verse unha pequena cabeza de can, moito máis pequena que un  pulgar, de cor negra e co que parecen ser dous ollos amarelos. Parece tratarse dunha araña que está a xogar cos límites da nosa percepción

O animal en cuestión ten o nome científico de  Metagryne  bicolumnata e coñécese como "opilión coello" Trátase dunha criatura descrita en 1959 polo científico Carl  Friedrich  Roewer. Como o seu nome indica, é un opilión (orde  Opilións), un  arácnido que forma parte dunha orde diferente ao das arañas (Aranae).

Os  opilións caracterízanse por ter un corpo e un abdome redondeados e unhas patas que poden ser  desmesuradamente longas. Ademais, carecen de  glándulas  venenosas, polo que son inofensivos para os humanos. Curiosamente, estes animais apareceron na Terra hai polo menos 400 millóns de anos, o que significa que son máis antigos que os dinosauros, que apareceron hai 243 a 233 millóns de anos.

Na actualidade, coñécense 6.650 especies de opilións, aínda que se pensa que debe de haber un total de 10.000. (Para facerse unha idea do que isto supón, só se coñecen 5.450 especies de mamíferos).

FONTE: Gonzalo lópez Sanchez/abc.es/ciencia

AMOR POLOS OCÉANOS

Para entender a carreira de Enric Sala (Girona, 1968), podería recorrerse á metafísica  aristotélica (“O ser non só se toma no sentido de substancia, de calidade, de cantidade, senón que hai tamén o ser en potencia e o ser en acto, o ser relativamente á acción”). O que era o biólogo catalán en acto e o que podía ser en potencia. Porque en Sala había calidades suficientes para converterse no que é hoxe desde que era un neno namorado das aventuras de Jacques Yves  Cousteau (“quería ser mergullador no  Calypso” dixo nunha entrevista). Nese tempo xa había dentro del, en potencia, un explorador residente do National  Geographic, honra que conquistou no ano 2011 converténdose no primeiro español que accede á máxima categoría de investigación da prestixiosa sociedade estadounidense.

O do catalán cos océanos é un amor comprometido. Por iso, despois de varios anos exercendo como profesor en Estados Unidos na universidade de California, decidiu abandonar o seu traballo e cambiar o futuro… o seu e o de todos os que habitamos este planeta: “O meu traballo era dar clase, pero tamén investigar os efectos do home sobre o mar. E un día deime conta de que o que estaba a facer era simplemente reescribir o obituario do mar. Con máis precisión, con máis datos científicos. Sentíame como o doutor que che di como vas morrer, cun detalle extraordinario pero sen proporcionar unha cura”.

O que lle faltaba, recoñeceu nunha entrevista, era saber como eran os océanos hai 500 anos, antes de que a acción do home degradáseos ata os niveis que coñecemos na actualidade. Pero viaxar no tempo é imposible mesmo para alguén afeito atopar a forma de saírse sempre coa súa. Por iso a única forma de saber como se atopaban os mares medio milenio, atrás era viaxar ás paisaxes mariñas máis remotos do planeta para recoller datos, observar e comparar. A idea seduciu á National  Geographic  Society e así naceu Pristine Seas (Mares  Prístinos), un proxecto dirixido por Salas, no que a través de expedicións, investigación científica, análise económica e divulgación (con produción de documentais e artigos) téntase convencer aos mandatarios dos países nos que se atopan esas escasas zonas virxes para crear espazos protexidos. Espazos que poden servir para recuperar especies en perigo de extinción e aos que hai que protexer, como ao resto dos océanos, dos estragos que causa a pesca ilegal, un dos cabalos de batalla contra os que pelexan Enric Salga e o seu equipo. Un labor na que contan coa inestimable axuda de Global Fishing Watch, unha organización que utilizando datos de satélite,  big data e intelixencia artificial, pode seguir as actividades dos pesqueiros (e predicir incluso cando van realizar capturas ilegais). Unha vixilancia que ten que ser, si ou si, completada coa concienciación de políticos, grandes compañías e xente en xeral, posto que o futuro da humanidade depende de que sexamos capaces de salvar os océanos.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.es

A AGONÍA DO PANDO

 

Todas as árbores da imaxe forman parte dun só chamado Pando, cun enorme armazón de raíces /  Paul  C.  Rogers

Aínda que ao visitante do parque natural de  Fish  Lake (no estado de  Utah, EE. UU.) parézalle estar diante dun bosque de 47.000 álamos, en realidade trátase dunha soa árbore chamada Pando. Este enorme ser vivo estende as súas raíces por 43 hectáreas (uns sesenta campos de fútbol), das que desde hai 80.000 anos están a xurdir novos talos que substitúen aos que morren, clonando unha e outra vez a primeira planta xurdida hai milenios, antes mesmo de que o Homo sapiens chegase a colonizar Europa. Considerado como o organismo con vida máis pesado do planeta (ao redor de 5.900 toneladas), e entre os máis anciáns (aínda que non se pode establecer de certo a súa idade), resistiu cambios extremos de clima e a chegada do ser humano. Con todo, agora pode ter os días contados.

Os investigadores da Universidade de Utah Paul Rogers e Darren McAvoy levaron a cabo un estudo da evolución deste «bosque dunha árbore» da especie Populus  tremuloides (álamo trémulo) que abarca o últimas sete décadas. As súas conclusións sinalan que a súa superficie está a reducirse principalmente debido á ameaza doutra especie, o cervo mulo. Este animal, que vive na zona e aliméntase de plantas novas, frea a súa rexeneración, deixando sen sucesores ás árbores envellecidas que forman  Pando e que apenas sobreviven un século.

O estudo, publicado esta semana pola revista PLOS ONE, ademais de presentar a primeira análise completa das condicións actuais do enorme álamo, ofrece unha secuencia de fotografías aéreas tomadas durante 72 anos na que se pode observar como  Pando foi "adelgazando" constantemente nas últimas décadas. Nas imaxes ven as zonas  deforestadas polo desenvolvemento humano e como o "xigante  trémulo" superou milenios, pero non aguantou a menos dun século de intromisión humana.

FONTE: abc.es/ciencia

UN MUNDO PERDIDO BAIXO O MAR DE TASMANIA

Mapeo multifeixe de cadea de montaxe submarino / Imaxe:csiro.au

 

Nas augas da costa este de Australia, concretamente baixo o Mar de Tasmania, un equipo de científicos descubriu algo que nunca antes viran os ollos humanos: un ’mundo perdido’ de xigantescos volcáns de máis de 3.000 metros de altura.

Trátase dunha vetusta estrada de volcáns submarinos masivos, e esas montañas mergulladas serven de autoestradas mariñas para as baleas, segundo un comunicado da axencia nacional de ciencia de Australia, CSIRO.

"Mentres estabamos sobre a cadea de montañas submarinas, o barco foi visitado por un gran número de baleas xibardo e de aletas longas", comentou un dos científicos membro da tripulación a bordo do RV Investigator durante a súa recente expedición. "Estimamos que polo menos 28 baleas xibardo individuais visitáronnos nun día, seguidas dun grupo de 60 a 80 baleas de aleta longa ao día seguinte".

Os científicos embarcáronse recentemente nun percorrido de 25 días polo mar de  Tasmania para estudar a produtividade do océano, o proceso mediante o que o fitoplancto  microscópico converte a luz do Sol no carbono que sustenta ecosistemas oceánicos completos. Mentres observaban a vida mariña local, outros membros da tripulación  escanearon signos de actividade de fitoplancto e  mapearon anacos do fondo oceánico previamente  inexplorados usando un soar especial.

Cando o buque de investigación atopábase a 400 quilómetros ao leste de Tasmania, a tripulación observou picos na actividade do fitoplancto. As exploracións de soar revelaron que a actividade coincidiu coa aparición dunha cadea xigantesca de montañas  volcánicas mergulladas a miles de metros baixo da superficie do mar.

As exploracións de soar expuxeron que estas cordilleiras ocultas e subacuáticas erguíanse dende o fondo mariño a uns 5.000 metros por baixo da superficie da auga. Os volcáns variaban en tamaño e inclinación; algúns eran picos irregulares que se alzaban ata 3.000 metros por encima do fondo mariño, mentres que outros eran vastas e baixas mesetas. Cada unha dos outeiros e vales titánicos formáronse probablemente hai moitos milenios como resultado da antiga actividade  volcánica na área, segundo apuntan os investigadores.

Hoxe, este insólito ’mundo perdido’ probablemente proporciona hábitats para unha poboación de vida mariña enormemente diversa.

Segundo os expertos, as montañas máis sobresalientes poderían servir como "sinais" submarinos nunha estrada migratoria para as baleas rexionais, axudando a guialas desde as súas áreas de reprodución de inverno ás súas áreas de alimentación de verán.

Ademais dos abundantes avistamentos de fitoplancto e baleas, o equipo do  RV  Investigator tamén informou ver unha variedade significativa de aves mariñas, incluídas catro especies de  albatros e  petreis.

Os científicos terán que estudar máis a fondo estes montes submarinos recentemente descubertos para descubrir se realmente representan unha "autoestrada da vida mariña". Dúas novas expedicións a este novo ecosistema vibrante e diverso embarcaranse nos próximos meses de novembro e decembro.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

O QUE NON DEBEMOS FACER COAS LENTILLAS

Lentes de contacto / Imaxe: visualcentermadhu.com

Usar o  váter como un lixo é unha irresponsabilidade cuxas consecuencias están a sufrir os océanos e os seus moradores. Á lista de obxectos sorprendentes e moi contaminantes que acaban por erro no  inodoro, únense tamén as lentes de contacto de usar e tirar. Unha investigación recente alerta do perigo que implica arroxar as lentes de contacto desbotables a través do váter ou, noutros casos, o lavabo; un costume que, segundo apuntan os científicos, practican entre un 15% e un 20 % dos seus usuarios e que podería producir centos de toneladas cúbicas de lixo plástico nos océanos.

Preto de 45 millóns de persoas empregan lentes de contacto en Estados Unidos, o que supón que, segundo estimacións do equipo investigador, nun ano entre seis e dez toneladas de plástico de lentes de contacto terminan nas súas augas. En España, máis de 2,5 millóns de persoas usan lentes de contacto, segundo a Federación Española de Asociacións do Sector Óptico, polo que se trasladamos estes datos ao noso país, e sendo optimistas, podería ser que polo menos 10 millóns de lentes de contacto  desechables estivesen a ser arroxadas polo  váter.

Os químicos apuntan a que unha vez que unha lente chega ás plantas de tratamento de augas residuais, esta descomponse en minúsculos fragmentos de plástico. E o problema agrávase coa nova xeración de lentes de contacto desbotables, ben sexan produtos de uso diario, semanal ou mensual. Este tipo de lentes de contacto está formado por unha mestura de  polimetilmetacrilatos, siliconas e  fluoropolímeros, que fan que a lente sexa máis suave e permita o paso do osíxeno cara ao ollo. Pero resulta que, segundo os científicos, esta composición facilita que a lente de contacto se descompoña en microplásticos. Cando o plástico da lente perde a súa resistencia estrutural, as lentes de contacto descompóñense fisicamente.

Estes pequenos anacos enturban a auga do océano e entran na cadea  trófica mariña, ben a través da filtración ou por inxestión directa. A consecuencia: a morte de millóns de animais mariños ao ano.

E onde as tiramos? Aínda que as lentes de contacto  desbotables están formadas maiormente por plástico, non son envases e, por tanto, non poden ir ao contedor amarelo. Cada municipio determina onde se deposita este produto. De non haber espazo de recollida de lentes de contacto no punto Limpo, debe ir ao contedor do lixo normal, no nosos pobo contedor verde.

FONTE: Eva Martín/consumer.es/medioambiente