ZONA VERDE

RESERVA DA BIOSFERA TRANSFRONTEIRIZA GERÊS-XURÉS

 

A Reserva da Biosfera Transfronteiriza Gerês-Xurés (RBTGX) foi declarada o 27 de Maio de 2009, pola UNESCO, e está situada na Comunidade Autónoma de Galicia (España) e a Regiâo Norte (Portugal), abranguendo un total de 267.958 hectáreas de territorio protexido en dous espazos naturais divididos polas fronteiras, pero unidos polas características da natureza e a cultura.

A Reserva abarca en total 11 municipios, seis en Galicia-Ourense (24 % da extensión): Lobios, Entrimo,  Muiños, Lobeira, Calvos de Randín, e Bande, e cinco en Portugal  (76 % da extensión): Melgaço, Arcos de Valdeves, Ponte da Barca, Terras do Bouro e  Montalegre.

Ao tratarse dunha Reserva da Biosfera Transfronteiriza, o esforzo de cooperación entre o territorio, e as entidades de ambos os dous países, á hora de establecer obxectivos comúns, de definir as prioridades de actuación, e de articular as estratexias de xestión, contribúen a consolidar a imaxe do Parque Tranfronterizo Gerês-Xurés, creado entre o Parque Natural Baixa Limia Serra do Xurés e o Parque Nacional de Peneda Gerês, creado en 1997, formando así unha unidade ambiental de elevada biodiversidade.

Máis que unha designación, a Reserva da Biosfera Transfronteriza Gerês-Xurés pretende ser o recoñecemento da necesidade dun esforzo común e articulado de salvagarda dos valores de flora, fauna e paisaxe, que comparten as dúas áreas protexidas, promovendo o desenvolvemento económico sostible, e fomentando a participación activa dos actores do territorio, promovendo e demostrando unha relación equilibrada entre as poboacións e a natureza.

Un lugar a vistitar!

FONTE: reservabiosferageresxures.com

CATRO COUSAS QUE DEBEMOS FACER PARA FREAR O CAMBIO CLIMÁTICO

 

“Todos os días hai boas noticias, o que pasa é que a prensa ponlle máis énfase ás malas noticias. Pero iso non quere dicir que non estean a suceder as cousas correctas. A verdade é que se un busca a información positiva, atópala todos os días”, a afirmación de  Christiana  Figueres non é outra invitación máis a botarlle a culpa ao mensaxeiro. Un recurso moi socorrido cando os temas son tan complexos que ninguén quere facerse responsable deles. E en verdade, o tema do que se ocupa esta diplomática costarriqueña é o máis complexo e importante de todos, debido a que ela é a máis alta funcionaria de Nacións Unidas para o cambio climático. Obviamente falar de boas noticias nun terreo no que o que está en xogo é nada menos que o futuro da especie, non é unha broma. E, con todo, a pesar da mala pinta que teñen os titulares máis tenebrosos e as complicacións da xeopolítica, Figueres non está soa nesta pequena mirada esperanzadora. O pasado mes de decembro, Bloomberg publicaba un artigo titulado “Algunhas pequenas boas noticias sobre o cambio climático” e sinalaba que era importante destacar que “Dezanove países, incluídos os os Estados Unidos e Gran Bretaña experimentaron unha década de crecemento económico e menores emisións de dióxido de carbono. A capacidade de enerxía renovable atópase nun nivel récord e a queima de carbón podería alcanzar o seu punto máximo”.

Por suposto, que haxa algunhas boas noticias, non significa que estea todo o traballo feito. En realidade, apenas comezamos. E  Figueres é consciente diso: “nós non imos solucionar o cambio climático. O acordo de París o que busca é eliminar a franxa de maior perigo”. Sabemos, porque os científicos non deixan de alertar sobre iso, que xa hai algunhas consecuencias irreversibles, e tamén que nos próximos anos veremos alteradas as temperaturas ou os ciclos hidrolóxicos do planeta. Pero os máis optimistas cren que estamos a tempo de paliar os efectos máis terribles, cambiando unha tendencia negativa.

Nun documento de Nacións Unidas Figueres aseguraba que non debe desdeñarse a importancia do que se está facendo desde distintas institucións: “Esta é a primeira vez na historia da humanidade que estamos a crear nós mesmos a tarefa de, intencionadamente, e nun prazo de tempo determinado, cambiar o modelo de desenvolvemento económico que reinou, polo menos, durante 150 anos, ou o que é o mesmo, desde a revolución industrial. Iso non vai suceder da noite para a mañá e non vai ocorrer nunha soa conferencia sobre cambio climático”. Por iso anímanos a todos (gobernos, empresas, individuos) a poñernos en marcha. E sinala catro comportamentos esenciais: deixar de consumir carne, apostar por un transporte eficiente, non investir os nosos aforros en industrias ou actividades industriais que contaminen, e por últimos ser responsables co noso voto e dar as costas a aqueles políticos que negan a evidencia do cambio climático. Como loitadora incansable que é,  Christiana  Figueres négase a entregarse ao pesimismo, pero tampouco é unha inxenua e advirte da importancia de todos os nosos actos porque, en materia de clima, o seguro é que nos próximos anos “a cousa vai poñer peor”.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.es

DESALINIZADORAS E SALMOIRA

Vista aérea de Planta Desalinizadora por OI (EDAM) da Baía de  Alcudia (España) / Imaxe: sadyt.com

Un informe da Universidade das Nacións Unidas (UNU) cifrou o número de plantas desalinizadoras que hai no planeta. O traballo mostra a cantidade de auga potable que xeran e que alivia a sede de millóns de persoas. Pero tamén desvela os millóns de metros cúbicos (m³) de augas hipersalinas (salmoira) xerados no proceso. Aínda que a maioría das plantas atópanse en Occidente, só catro países do golfo  Pérsico producen máis da metade da salmoira, que arroxan directamente ao mar.

O estudo parte dunha realidade: o 40% da poboación sofre escaseza de auga. O problema agravarase no futuro por dúas tendencias crecentes. Por unha banda, está o aumento esperado da poboación e, polo outro, factores antropoxénicos como a contaminación e o cambio climático reducirán aínda máis a dispoñibilidade de auga das fontes convencionais. Por iso haberá que buscala alí onde hai máis: no mar.

A revisión dos científicos da UNU estima que hai 15.906 plantas desalinizadoras operativas (a cifra inclúe as que están en construción). Este número supón case triplicar as existentes a comezos de século. Sumadas, teñen unha capacidade teórica de xerar auga potable (a real é imposible de calcular) duns 95 millóns de metros cúbicos ao día (m³/día), uns 34.000 millóns ao ano. O 70% das plantas atópanse en países ricos e o 0,1% nos 100 máis pobres. Entre os primeiros destacan EE  UU co 10% ou España co 5,7% (máis da metade das desalinizadoras que hai en Europa). Pero a maior concentración atópase no golfo  Pérsico: Arabia Saudita  Emiratos Árabes, Kuwait e Catar acaparan un terzo das instalacións.

O traballo, publicado en Science of the Total Environment, tamén determina os usos que se lle dá á auga desalgada, as fontes de orixe ou as tecnoloxías usadas para  potabilizarla. A maioría da auga (o 62,3%) destínase a consumo humano directo e outro terzo a uso industrial, xa que moitos procesos necesitan auga con baixa concentración de sales. Case dúas terzos da auga obtéñense do mar e outra cuarta parte de augas  salobres de interior. A tecnoloxía dominante hoxe é a  ósmosis inversa, na que se separa a auga dos sales mediante o uso de membranas. Case a 70% da auga obtense desta maneira. As outras tecnoloxías principais, cunha cuarta parte da auga producida, son as térmicas, que usan procesos de evaporación e condensación.

O maior problema das desalinizadoras é, segundo este novo traballo, a salmoira. Ata agora aceptábase que, en termos globais, a cociente de conversión era próxima a 0,50. É dicir, para producir un litro de auga potable xerábase outro de salmoira. A lóxica é simple: se a concentración media de sales na auga do mar é de 30/35 gramos por litro e a un quítaslle todo o sal, quédache outro con 60/70 gramos de sales.

Con todo, a realidade que desvela este estudo é moi diferente. Cada día, no mundo, as desalinizadoras xeran 141,5 millóns de m³ salmoira. É un 50% máis do que se cría. Ao ano son uns 51.700 millóns de m³, cantidade suficiente para cubrir a extensión de España cunha fina capa de augas  hipersalinas. Así que para producir un litro de auga potable, hai que xerar 1,5 litros de salmoira.

Aínda que o estudo non entra no impacto ambiental de tanta salmoira,  distintos estudos sinalan que o aumento da salinidade e a temperatura debido á vertedura da salmoira pode provocar un descenso do contido de osíxeno disolto, o que se coñece como  hipoxia. O gran problema é que, mentres as desalinizadoras de interior han de cumprir unha normativa moi esixente para reducir esta salmoira, nas que se nutren da auga do mar, a única opción viable por agora é devolver a auga ao mar co extra de sales co risco que supón para o medio.

Queda por saber se esta gran cantidade de desalinizadoras e de salmoira que producen acabarán por converterse nun problema global para as especies que habitan o mar.

FONTE: Miguel Angel Criado/elpais.es

A CARRIZA

Carriza / Imaxe: cultura/elpais.com

Se hai un paxaro pequeno, iste é a carriza (Troglodytes troglodytes), sendo o terceiro máis pequeno de Europa. Hai unha frase popular que emprega o seu nome: eres pequena coma unha carriza.

É un paxaro de feitura arredondada, que adoita levar a cola erguida. A súa lonxitude oscila entre 9-10,5 cm, cunha envergadura de 13 a 17 cm e un peso de 10 gramos. Ten un bico afiado e lixeiramente curvo, castaño escuro na parte superior e amarelo na inferior. Na xunta do bico ten plumas a xeito de peliños. Os ollos teñen o iris de cor acastañada. A plumaxe é castaña avermellada na parte superior do corpo e máis claro nas partes inferiores. Ten unha lista superciliar de cor crema, pouco definida, que acaba na zona dos oídos, que é escura. Sobre da cola, as ás e os flancos teñen debuxos de liñas ondeantes de cor castaña escura. A cor dos pes varía entre a da carne e o acastañado. Non amosan dimorfismo sexual, por ben que as ás dos machos adoitan ser algo máis longas cás das femias. Sorprendentemente ten un potente canto para o seu tamaño, tanto do macho como da femia, é un trino limpo e sonoro que lembra ao dun canario.

É unha ave insectívora (larvas, eirugas, arañas...), facendo un niño moi traballado en forma de bóla de brión, follas e herbas, en matogueiras espiñentas, enredadeiras, cheas de madeiros ou buracos de árbores, pedras ou paredes.

En días como os que temos nestas datas, fríos, está moi activo, aproximándose moito á xente que está a realizar traballos no campo.

FONTE: seo.org e gl.wikipedia.org

LOITA CONTRA OS PLASTICOS NOS MARES

Residuos de plástico no Támesis, en Londres / MATT DUNHAM (AP)/EPV/ELPAIS.COM

É un dos grandes retos ambientais do século  XXI: acabar coa praga de plástico que asolaga os mares. E a Unión Europea pretende poñerse á cabeza desta loita e non permitirá a venda de  bastoncillos dos oídos,  pajitas e cubertos de plástico, entre outros produtos dun só uso. Estes obxectos están entre os 10 residuos que con máis frecuencia atópanse nas praias europeas. E as institucións da UE pecharon nun tempo récord un acordo para vetar a súa comercialización. Agora os países dispoñen ata 2021 para trasladar esta directiva á súa lexislación.

Os produtos que se eliminarán dos supermercados son, segundo destaca a Comisión, os de usar e tirar que contan con "alternativas facilmente dispoñibles e alcanzables". O acordo tamén inclúe outras medidas, como que as botellas de plástico conteñan un 25% de material reciclado en 2025 e un 30% en 2030. Tamén, que o 90% desas botellas entren no sistema de reciclaxe para 2029.

FONTE: Manuel Planelles/elpaís.com

OS DESACORDOS DO COP24

Manifestación en favor da xustiza climática baixo o lema «De que lado estás», durante o cume do clima de Katowice (Polonia). REUTERS / KACPER PEMPEL/ELMUNDO.ES

EEUU, Rusia, Arabia Saudita e Kuwait, os grandes produtores de petróleo do mundo, resístense a aceptar o informe final científico que foi a base para as negociacións da Conferencia das Partes (COP24). Desde o pasado 3 de decembro, 197 países reuníronse en  Katowice, Polonia, para celebrar o Cume do Clima na que se decide definitivamente cando e como reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro que eviten o quecemento global do planeta. A reunión, que se celebra cada ano e á que acoden máis de 3.000 participantes, concluíu o pasado venres tras longos debates nos que varios estados opuxéronse, unha vez máis, a aceptar as evidencias científicas e, por tanto, a seguir unhas directrices comúns.

O estudo, elaborado polo Panel Intergobernamental sobre Cambio Climático (IPCC), considerado a fonte máis crible sobre este tema, alerta das graves consecuencias ás que nos enfrontamos de non lograr limitar o aumento da temperatura global a 1,5 graos centígrados. 

Durante a  COP24, Polonia expresou, en contra da postura da Unión Europea, a súa preferencia por pospoñer a 2019 as decisións do chamado Diálogo de  Talanoa (o que ten que facer de forma clara cada país para limitar o quecemento global). O país anfitrión do cume, que é aínda moi dependente do carbón e tería que facer un gran esforzo para substituír esta fonte enerxética, non facilitou, segundo varias fontes consultadas neste artigo, estas negociacións.

A demora en tomar medidas drásticas, como si defende Europa, é un factor que xoga en contra do planeta. Cada ano que pasa non só non se reducen as emisións de gases de efecto invernadoiro senón que estas aumentan, polo que atrasar o consenso é negativo segundo os expertos científicos. Os países deben por tanto comezar a traballar xa para lograr os seus compromisos e limitar o quecemento a 1.5 °  C para 2020, como primeiro prazo de revisión conxunta e a 2050 como data límite para lograr emisións netas neutras.

As sucesivas discrepancias que veñen dando en todos os cumes do clima entre os bloques de países que apostan por obxectivos ambiciosos contra o cambio climático e os que queren seguir dependendo de combustibles fósiles ou os que non queren ou non poden seguir o ritmo dos países máis desenvoltos deu lugar este mércores ao anuncio dunha gran coalición de estados que se desmarcan do resto.

Fanse chamar a Coalición de Ambición Elevada e confórmana a Unión Europea, Arxentina, Canadá, Costa Rica, Dinamarca, Etiopía,  Fiyi, Finlandia, Francia, Alemaña, Selecta, Italia, Xamaica, Luxemburgo, Macedonia, Illas  Marshall, México, Mónaco, Holanda, Nova Zelandia, Noruega, Portugal, Santa Lucía, España, Suecia e Reino Unido. O presidente das Illas  Marshall xunto ao comisario europeo de enerxía, Miguel Arias  Cañete, son os grandes impulsores deste novo movemento dentro do  COP.

Con todo, esta proposta pon tamén de relevo o fracaso da continuación do Acordo de Paris de 2015 e que non se acaba de concretar en  Katowice.

Na  COP24 non só participaron gobernos e expertos senón un longo número de iniciativas que partiron da sociedade civil. Empresas, Ong, fundacións, todo tipo de institucións ou colectivos de cidadáns tiveron a oportunidade de participar activamente e presentar propostas e dan unha idea do alto grao de concienciación social que chega desde moitas partes do globo.

Moito por facer!

FONTE: Mar ed Miguel/elmundo.es

OBTER AUGA POTABLE NO DESERTO PROCEDENTE DO AIRE

Auga da atmosfera/ Imaxe: pxhere.com

Debido aos cambios abruptos na nosa contorna, os científicos traballan sen descanso para atopar formas cada vez máis enxeñosas de satisfacer as necesidades da humanidade como, neste caso, obter auga potable do aire do deserto.

Un novo prototipo de dispositivo, desenvolto pola Universidade de Ciencia e Tecnoloxía do Rey Abdullah (KAUST) en Arabia Saudita, é capaz de absorber auga e logo liberala a petición. É o tipo de invento que podería ser invaluable para as persoas que viven en rexións áridas e desérticas, onde a auga xa é máis ben escasa. 

A clave para este dispositivo é un hidrogel especial baseado en cloruro de calcio. Pode resultar irresistible para a auga, pero xeralmente convértese nun líquido salgado ao absorber o vapor. Pero grazas ao traballo dos enxeñeiros, a mestura de  hidrogel fai que se manteña en forma sólida ata que se necesita a auga.

"Os aspectos máis notables do  hidrogel son o seu alto rendemento e baixo custo", afirma un dos autores do estudo que recolle a revista Environmental Science & Technology.

Cunha estimación de 13 billóns de toneladas de vapor de auga na atmosfera, o poder de colleitar parte desa auga para manter aos humanos  hidratados sería un gran avance, especialmente para os centos de millóns de persoas no mundo sen unha fonte de auga adecuada.

A idea é que o dispositivo pode capturar a auga do aire durante a noite e logo liberala cando se quenta durante o día.

Así é exactamente como funciona o prototipo probado polos investigadores: 35 gramos de  hidrogel puideron capturar 37 gramos de auga durante unha noite cunha humidade relativa de ao redor do 60%.

Ao día seguinte, 2,5 horas de sol foron suficientes para liberar 20 gramos de auga, que se colleitou nun dispositivo listo para beber. 

Con todo, os científicos aínda non están satisfeitos, esperan modificar o deseño para que a auga se libere continuamente e non de forma intermitente. Estes dispositivos poden salvar vidas, o que os converte nunha ferramenta incriblemente importante.

Hai moitas iniciativas en marcha, pero este novo dispositivo baseado en hidrogel está a marcar unha gran cantidade das casas necesarias para o seu éxito masivo.

"Este tipo de xerador de auga atmosférica é barato e alcanzable, funciona perfectamente cun amplo rango de humidade, non necesita electricidade e, por tanto, é especialmente adecuado para a produción de auga limpa en áreas remotas", escriben os investigadores.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

COP24 OU CUME DO CLIMA

Lodo do COP24 / Imaxe: palaneta.com

Hai tan só 14 días, a Organización das Nacións Unidas (ONU) anunciou un novo récord nos niveis de gases de efecto invernadoiro na atmosfera. A concentración de dióxido de carbono (CO₂) rexistrada en 2017 foi de 405,5 partes por millón. O noso planeta só estivo exposto a unha cifra similar fai entre tres e cinco millóns de anos. O planeta enfróntase ao reto de que a humanidade reduza os niveis de emisións. 192 países ratificaron o chamado Protocolo de Kioto para conseguilo. En Europa reúnense, dende onte, máis de 3.000 persoas de 197 Estados Membros. É a Conferencia das Partes (COP24), a tamén chamada Cume do Clima, que se celebra dende o pasado luns, día 3, ao 14 de decembro en  Katowice (Polonia). A súa misión, chegar a acordos, intercambiar ideas e poñer en práctica as propostas definitivas que diminúan o quecemento global.

Os antecedentes da  COP24 remóntanse ao Cume da Terra celebrada en Río de Xaneiro (Brasil) en 1992 e o posterior Convenio Marco da ONU que entrou en vigor en 1994. Este foi o xerme do Protocolo de Kioto establecido en 1997 para reducir as emisións dos gases de efecto invernadoiro responsables do quecemento global. O primeiro convenio vinculante para esta proposta foi o Acordo de Paris asinado en 2015, que establece unha serie de medidas a aplicar en 2020, cando acabe a vixencia do Protocolo de Kioto. Cada ano celébrase unha conferencia das partes (COP), que chega á súa edición número 24 en Polonia, tras a anterior  COP23 de 2017 que tivo lugar en  Bonn (Alemaña).

A meta destas alianzas é conseguir que o aumento da temperatura global non supere máis de 2 graos centígrados a temperatura que a Terra tiña antes da industrialización. Dadas as últimas investigacións sobre o quecemento global e as súas consecuencias, existe ademais un obxectivo máis estrito que os expertos fixan en 1,5 graos centígrados. Cada país comprometeuse a non superar unhas cotas de emisións distintas e que dependen do seu grao de desenvolvemento, aínda que existen tamén acordos de normas conxuntas, como as que dita a Comisión Europea.

Veremos a que conclusión reais chegan, e que non queden só en recomendacións!

FONTE: Mar de Miguel/elmundo.es