ZONA VERDE

SEMANA MUNDIAL DA AUGA

Un popular refrán africano di que se se quere ir rápido, hai que camiñar sós, pero se se quere chegar lonxe, é mellor buscarse compañía. No caso dos retos relacionados con auga e saneamento, hai que facer ambas as cousas: avanzar rápido e ir lonxe. Escaseza de auga, clima extremo e o rápido incremento da poboación actúan como unha bomba de reloxería sobre os ecosistemas e, para evitar unha crise  hídrica a escala global, é cada vez máis urxente adoptar solucións baseadas na natureza, alertan os expertos nestes días en Estocolmo na chamada Semana Mundial da auga (World  Water  Week). Con todo, o enorme potencial das infraestruturas verdes está sen explotar.

“A auga é a causa principal de conflitos, migracións, degradación ambiental, desigualdade e crise económicas”, sinalou o luns Amina  Mohammed, vicesecretaria xeral de Nacións Unidas, na cerimonia de apertura do cume, organizada polo Instituto Internacional da auga da capital sueca (Siwi). O seu país natal, Nixeria, ofrece un claro exemplo de todo iso: auga e saneamento representan un enorme reto,  exacerbado polo cambio climático. Os recursos  menguantes de auga da rexión tradúcense en inestabilidade política e inseguridade alimentaria, ademais de favorecer a propagación de enfermidades. “A traxedia de  Boko  Haram está estreitamente vinculada coa mala xestión da auga. Unha solución ao conflito ten que tomar necesariamente en conta este factor”, insistiu. Con todo,  Mohammed segue convencida de que “a auga tamén é o motor para a paz, a seguridade, a prosperidade e a equidade”.

A Semana Mundial da auga, que celebra este ano a súa edición 28, pasou de ser un cume científico a reunir a 3.700 representantes do mundo académico, do sector privado, organizacións internacionais, ONG e gobernos. “Os científicos déronse conta de que non tiña sentido seguir nunha torre de  marfil e os seus debates tiñan que trasladarse á realidade para ter un impacto e beneficiar á xente”, explica  Jens  Berggren, director de comunicación de  Siwi, o Instituto Internacional da auga de Estocolmo, encargado de organizar o evento.

Ao longo desta semana, os expertos reunidos na capital sueca abordarán temas como o quecemento global, os ecosistemas, os retos derivados do incremento da demanda de auga e o seu novo uso e do aumento da poboación mundial. “Temos por diante un escenario no que hai máis poboación, máis contaminación e unha subministración de auga máis inestable”, sostén  Berggren. Na actualidade, o 90% dos desastres naturais está relacionado coa auga. “Hai que buscar novos enfoques que sexan máis inclusivos e aborden varios Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable á vez. As solucións verdes poden desempeñar un papel crítico, pero apenas un 1% dos investimentos en infraestruturas destínase a elas”.

FONTE: Tiziana Trotta/elpais.es/planeta futuro

CAMPISÁBALOS: O POBO CO AIRE MÁIS LIMPO DE ESPAÑA

 

A Organización Mundial da Saúde (OMS) sinala a Campisábalos, na Serra Norte de Guadalaxara (Castela-A Mancha) como o pobo co aire máis limpo de España e o terceiro do mundo. Só lle superan Muonio, en Finlandia, e Norman  Wells, en Canadá.

A contaminación atmosférica é o resultado da acumulación no aire de substancias que resultan prexudiciais para a saúde e que foron xeradas pola acción do home. As partículas máis daniñas son as de 2,5  micrones de diámetro (PM2,5) e as de 10 (PM10), que poden penetrar no interior profundo dos pulmóns e provocar graves enfermidades pulmonares. A OMS establece que as partículas de tipo  PM2,5 non deben superar os 10  microgramos por metro cúbico de media anual e as de tipo  PM10, os 20 para non supoñer un risco para a saúde. Mentres que en grandes cidades como Madrid estes valores pásanse repetidamente, en Campisábalos, as medias anuais son de 5 e 6  microgramos, respectivamente.

A calidade do aire deste pobo situado nunha extensa meseta débese á conxunción de tres factores: a falta de industria na súa contorna, a altitude á que se atopa (1.365 metros) e a forza dos seus ventos. “Os ventos dominantes aquí son do noroeste. 

Aínda que hai censados 65 veciños, no inverno non residen en  Campisábalos máis de 20, unha cifra que á súa vez se multiplica por 100 en época estival.

FONTE: Ana Mª Nimo/fururosostible/elmundo.es

32 ESPECIES QUE XA DESAPARECERON DE ESPAÑA

32 especies desaparecidas en España / Imaxe: Diana Sanchez/mundograficos/elmundo.es

O Boletín Oficial do Estado, do pasado día 13, incluía unha lista con 32 especies extinguidas en España. Unha relación de animais e plantas que noutro tempo poboaron bosques, mares e montañas e que, por culpa da acción do home, acabaron por desaparecer do territorio. Entre elas atópanse a foca monxe, o lince  boreal, o  esturión ou a balea franca.

Pero, máis aló dunha mera constatación, o que pretende esta listaxe é sentar as bases para a  reintroducción destas mesmas variedades a través de diferentes proxectos. Unha especie de quilómetro cero do que parta o camiño cara á súa recuperación.

A medida xa estaba prevista na Lei de Patrimonio Natural e da Biodiversidade e a relación definitiva de especies foi aprobada na Conferencia Sectorial de Medio Ambiente do pasado xullo. "A lista créase coa vontade de que estas especies póidanse  reintroducir, xa que hai información fidedigna da súa existencia e o seu hábitat", explica Montse Vila, profesora de investigación da Estación Biolóxica de Doñana-CSIC. "Moitas delas non se extinguiron da face da Terra, só do territorio español, así que existen efectivos para que a reintroducción sexa viable, a condición de que se eliminen as causas que deron lugar á súa extinción".

O documento queda aberto á inclusión de novas especies, previa aprobación do Ministerio para a Transición Ecolóxica, de forma que sirva tamén como porta de entrada para regular que variedades autóctonas son susceptibles de protagonizar proxectos de restauración; xa sexa a través da introdución de exemplares en catividade ou do material almacenado en bancos de  xermoplasma. "A relación aprobouse xunto a todos os criterios que deben regular a súa introdución", explica o director xeral de Biodiversidade e Calidade Ambiental, Javier  Cachón, "un proceso que implicou un longo período de investigación, análise e concertación".

FONTE: Amadeo Herrero/elmundo.es/ciencia

CITARUM: O RÍO MÁIS CONTAMINADO DO MUNDO

 

Illa de xava (Indonesia) / Imaxe: vacationstogo.com

A organización ecoloxista independente Green Cros Suíza ten identificados os dez lugares máis contaminados do planeta. Entre eles atópase o río  Citarum en Indonesia, un río completamente cheo de lixo debido á falta de recollida de residuos nas poboacións próximas. As augas están cheas de refugallos orgánicos debido tamén á falta de rede de sumidoiros e cheo de químicos perigosos debido a que todas as fábricas abocan os seus residuos sen control ao río.

Estímase que hai máis de 2.000 instalacións industriais, entre elas 200 fábricas téxtiles, concentradas no val do río  Citarum, na rexión de  Bandung. Durante décadas, o goberno indonesio ha permitido que as fábricas vertan as augas residuais non tratadas nas canles que conducen ao río, a condición de que non conteñan certos produtos químicos considerados demasiado perigosos.

En maio de 2017, o Tribunal Supremo de Indonesia, despois dunha demanda presentada por Greenpeace Indonesia e outras organizacións comunitarias, decidiu suspender, cancelar e revogar os decretos gobernamentais que permitían a vertedura legal das tres fábricas máis grandes de Indonesia: PT  Kahatex, PT  Insan  Sandan  Internusa e PT  Five  Star Téxtil. As fábricas apelaron a decisión argumentando que sen eses permisos de vertedura de augas residuais veranse obrigados a pechar e poñer a decenas de miles de persoas sen traballo. O caso está pendente ante o Tribunal Supremo de Indonesia.

O goberno indonesio, mentres tanto, bota a culpa da gran maioría da contaminación sobre os residentes da rexión, que refugan o seu lixo doméstico e baleiran as augas residuais sen tratar no río. Moitos dos pobos máis pequenos que bordean o río  Citarum non teñen recolección pública de lixo ou vertedoiros, deixando á xente elixir entre queimar os seus desperdicios ou arroxalos ao río.

O río  Citarum flúe ao redor de 300 quilómetros desde as montañas do sur de Xava ata o mar, proporcionando rega e auga potable a máis de 25 millóns de persoas, incluídos os residentes de Iacarta.

FONTE:Neus palau/lavanguardia.com/natural

FÓRMULA E: BÓLIDOS ELÉCTRICOS

 

A ABB Fórmula E non conta aínda con lendas. É demasiado nova (só se disputa dende 2014) para procrear duelos dos que lembran os afeccionados durante décadas. Historias das que converten o deporte niso que os americanos cualifican como “bigger  than  life” (máis grande que a vida). Enfrontamentos como os de Ayrton Senna ou Alain  Prost, inimigos irreconciliables dentro e fóra da pista; ou, no outro extremo, James Junt e Niki Lauda, rivais encarnizados, antagónicos nos seus caracteres, cando se subían nos seus respectivos coches, pero que se profesaron unha mutua admiración e respecto. Fáltanlle lendas, é certo, pero no demais está a queimar etapas a pasos axigantados. E para iso mírase no espello da súa irmá maior, a Fórmula 1.

Se hai algo que caracteriza ao gran circo do motor á marxe das carreiras, son os avances tecnolóxicos que achegaron á industria do automóbil. A Fórmula 1 é un deporte que carga cuns custos altísimos: poñer a correr un coches nun circuíto é un proceso longo, que implica a un equipo numeroso e custa moitos millóns de dólares para que, nalgúns casos, o monopraza non supere un puñado de voltas. Á marxe do aparello publicitario que supón para as grandes marcas, o que achega a Fórmula 1 son innovacións tecnolóxicas que son primeiro probadas nos circuítos e despois saltan aos coches que todos conducimos: algúns exemplos son os motores turbo, os chasis de carbono, os freos de disco, as caixas de cambio automáticas ou os diferentes tipos de pneumáticos, entre moitas outras. É aquí onde o gran investimento obtén a súa recompensa.

Ese é o espírito que predomina na Fórmula E, que xa nace con vocación innovadora. Dependente da Federación Internacional do Automóbil, na súa páxina web oficial aseguran: “Non somos só unha carreira. Somos un banco de probas de desenvolvemento tecnolóxico e sustentable para algunhas das empresas líderes dentro e fóra das competicións do motor para abordar problemas de mobilidade e ambientais. Cremos que os vehículos eléctricos representan o futuro e son a resposta ao transporte sustentable e a loita contra o cambio climático. Con todo, recoñecemos que no noso avance cara á era eléctrica e a transición cara a sociedades con baixas emisións de carbono, a potencia utilizada tamén debe ser baixa en carbono”.

Cunhas normas moi similares á Fórmula 1, a tempada dos bólidos eléctricos está conformada por dez carreiras en distintas cidades dos cinco continentes. Os fabricantes e promotores apostan, ademais, por un tipo de evento no que se reduza ao máximo a pegada ecolóxica. Frank  Muhlon, director de negocios globais para cargadores de vehículos eléctricos de ABB (compañía que dá nome ao campionato), cre que hai catro factores que hai que implementar, algúns deles xa moi avanzados, para que a mobilidade eléctrica termine de asentarse: ter os coches apropiados, unha  infraestrutura de carga suficiente, baterías con boa autonomía e electricidade xerada a través de renovables. Con iso conseguiremos facer realidade o lema que, en palabras de  Muhlon, guíalles: “conquistar o mundo sen consumir a Terra”.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.es

AVISTAMENTO DE BALEAS AZUIS EN GALICIA

 

A especie "Balaenoptera  musculus" (balea azul), o animal máis grande do planeta, empeza a deixarse ver con frecuencia en augas galegas. É unha noticia fantástica desde o punto de vista ambiental, pero tamén desde unha perspectiva turística.

Foron avistados dous exemplares fronte á ría de  Arousa, un adulto de máis de 20 metros de longo e outro xuvenil, un pouco máis pequeno. Tivo lugar a bordo do "Chasula", un pesqueiro reconvertido en barco escola que patronea Isidro Mariño e realiza expedicións de carácter turístico e científico polas rías galegas e sobre a plataforma continental, neste caso para localizar aves peláxicas e cetáceos.

Iste "espectacular avistamento" súmase a outro recente realizado polo Instituto para o Estudo dos Mamíferos Mariños (BDRI), fronte ao municipio coruñés de Cariño (A Coruña) e que vedes no vídeo superior.

Boa noticia!

FONTE: farodevigo.es

O PLANETA ACHÉGASE AO PUNTO DE NON RETORNO

A Terra está en perigo de converterse nun invernadoiro por sempre / Imaxe: MGN)/noticiasya.com

Un estudo que se acaba de publicar en Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) concluíu que, mesmo se se cumprisen os compromisos dos acordos de París, de limitar o quecemento ata os 2 ºC de ascenso, o clima corre o risco de chegar a un punto de non retorno ao que chamaron estado de "Terra invernadoiro". A existencia de fenómenos de retroalimentación conducirían a un aumento da temperatura global que sería de 4 a 5º C, o que iría acompañado a unha subida do nivel do mar de 10 a 60 metros. En consecuencia, o planeta vería reducida a súa capacidade de acubillar ao humano, ata unha poboación de só 1.000 millóns de habitantes.

"As emisións humanas de gases de efecto invernadoiro non son o único condicionante da temperatura da Terra", dixo o primeiro autor do estudo e investigador na Universidade Nacional Australiana. "O noso estudo suxire que un aumento de temperaturas de 2 ºC inducido polo home podería disparar outros procesos, por medio dun fenómeno de  retroalimentación positiva, que levarían a un quecemento máis grave, mesmo se deixamos de emitir gases de efecto invernadoiro".

Isto implica que, por primeira vez, uns investigadores alertaron de que o limiar de 2º C acordado en París é un punto de non retorno.

Por que podería ocorrer algo así? Non debería ser o quecemento proporcional á concentración de gases de efecto invernadoiro na atmosfera? Non, porque o quecemento activa procesos naturais que aumenten pola súa conta as temperaturas.
Retroalimentación positiva

Por que? Por exemplo, un esquiador pode camiñar pola ladeira dunha montaña nevada e provocar pequenos desprendementos de neve a medida que o fai. Pero se chega un momento en que desprende un bloque de xeo máis grande, pode crear unha pequena bóla de neve que caerá pola ladeira. Aos poucos, esta crecerá un pouco máis, sen que importe xa o que faga o esquiador. Ao cabo duns momentos, a bóla poderá xerar unha auténtica avalancha.

Do mesmo xeito, pode ocorrer que o quecemento das temperaturas reduza a cobertura de xeo no Ártico. Pero, a medida que isto pasa, e sae á luz a terra baixo o xeo, resulta que diminúe o  albedo do continente, é dicir, que se debilita a acción de espello do xeo branco. Isto pode aumentar o efecto «quentador» da radiación solar e acelerar o desxeo. O cal, á súa vez, diminúe o albedo cada vez máis rapidamente, e acelera máis e máis o quecemento.

Nesta ocasión, os autores repasaron dez procesos naturais de  retroalimentación positiva capaces de disparar a subida das temperaturas a partir de certo limiar: A fusión do  permafrost, a perda de  clatratos de metano no chan oceánico, o enfraquecemento dos sumidoiros de carbono terrestres e  océanicos, o aumento da actividade respiratoria das bacterias oceánicas, a diminución de precipitacións no Amazonas, a redución da cobertura de neve no hemisferio norte, a perda do xeo de verán no Ártico, ou a redución das cortizas xeadas no Ártico e no Antártico.

"No noso estudo, sinalamos elementos da maquinaria planetaria que, unha vez pasado certo nivel de presión, poderían cambiar un a un dunha forma fundamental, moi rápida e quizais irreversible", dixo un dos coautores do estudo. "Esta fervenza de eventos podería levar ao sistema planetario a un modo completamente novo de funcionar".

Un no que a capacidade de carga do planeta, a cantidade total de humanos á que pode alimentar, caia ata unha poboación de 1.000 millóns de habitantes.

Como impedilo? "Evitar este escenario require redirixir a acción do ser humano da explotación do planeta cara á xestión do sistema Terra", sentencia o autor principal do estudo. Segundo el, é urxente acelerar a transición cara a unha economía libre de emisións. Á parte diso, propuxeron potenciar outros procesos, como a captura de CO₂ en bosques, chans e cultivos, a través de novas estratexias de xestión, conservar a biodiversidade e recorrer a novas tecnoloxías para bombear gases de efecto invernadoiro ao subsolo.

Con todo, os propios investigadores sinalaron cal é o punto débil da súa proposta. Todas as súas medidas, dixeron, requiren que se produzan cambios sociais.

FONTE: G.L.S./abc.es/ciencia

O LEGADO DE FÉLIX RODRÍGUEZ DE LA FUENTE XV

 

Continuado co visionado da serie "O home e a Terra. Fauna ibérica", dentro dese legado marabilloso que deixou Félix Rodriguez de la Fuente, chegamos hoxe ao último capítulo destes 15 días adicados a coñecer algúns aspectos da nosa fauna ibérica. Para despedirnos farémolo co capítulo adicado a O último lince, onde o protagonista é o Lynx pardinus  .

Espero que fose do voso agrado!