A astronomía entra nunha nova era coas imaxes máis detalladas do cosmos xamais gravadas

O Observatorio Vera C. Rubin, situado no cume do cerro Pachón ao norte de Chile, liberou a súa primeira quenda de imaxes a toda cor. As novas instantáneas e datos científicos publicados onte, luns, retratan a vista a cámara rápida (estafe-lapse) máis detallada do cosmos. Unha verdadeira película que dará vida ao universo, revelando un tesouro de descubrimentos: asteroides e cometas, estrelas pulsantes e explosións de supernovas que aínda son descoñecidos para a humanidade.

As fotografías marcan o comezo das operacións científicas do observatorio despois dunha década de construción, desenvolvido baixo a supervisión de AURA, un consorcio conformado por 49 universidades estadounidenses e afiliados internacionais. O clima seco desa zona situada ao sur do deserto de Atacama ofrece un escenario perfecto para contemplar o ceo e, durante un tempo, será o instrumento astronómico máis potente do mundo. O Rubin únese á xa extensa rede de observatorios científicos da rexión de Coquimbo, como é o caso de Gemini Sur.

O Observatorio Rubin conta co Large Synoptic Survey Telescope (LSST), unha xigantesca cámara de oito metros de longo cunha resolución de 3.200 megapíxeles que permite que cada imaxe que tome teña unha extensión similar ao diámetro de 40 lúas cheas. Yusra AlSayyad, subdirectora asociada de xestión de datos de Rubin, asegura que co proxecto é posible observar o dinamismo constante do ceo: “Rubin permitiranos capturar ese movemento con tecnoloxías que fai vinte anos eran inimaxinables. Cada 30 segundos tomará unha imaxe”, dixo durante unha rolda de prensa organizada pola Fundación Nacional de Ciencias e a Oficina de Ciencia do Departamento de Enerxía de EE UU.

O enorme campo de visión (resultado do traballo conxunto de centos de científicos de Estados Unidos e Francia), permitirá aos expertos tanto afastarse para observar galaxias como achegarse para seguir fondos densos. O ritmo que terá o observatorio será demasiado rápido para a intervención humana, polo que a intelixencia artificial terá un gran protagonismo á hora de recompilar datos. A IA apoiará a cadea de procesamento de imaxes, clave para filtrar petabytes de datos e indicar movementos en tempo real.

O sistema posúe dúas modalidades de entrega, a través de alertas inmediatas (ata 10 millóns de eventos cada noite) que se farán públicas e estarán dispoñibles en tempo real, ademais de lanzamentos anuais de datos que serán acumulativos e calibrados.

Unha das primeiras imaxes publicadas:

Nebulosas Trífida e Lagoa: son dúas rexións de formación estelar situadas na constelación de Saxitario, a uns 5.000 anos luz da Terra. Esta imaxe combina 678 imaxes independentes tomadas polo Rubin en pouco máis de sete horas de observación. Nelas revélanse con claridade detalles que doutro xeito serían tenues ou invisibles, como as nubes de gas e po.

FONTE: Constanza Cabrera/elpais.com/ciencia   Imaxe de cabeciera: rubinobservatory.org/es

CANTO SABES SOBRE A TÁBOA PERIÓDICA? XI

Continúo coa serie adicada á táboa periódica dos elementos, unha disposición en formato de táboa dos elementos químicos, ordenados polo seu número atómico, configuración electrónica e propiedades químicas recorrentes.

A contestación correcta á pregunta de onte é Hidróxeno. É o elemento químico máis abundante no universo, forma parte tanto das estrelas, como da auga que bebemos. Supón o 75% da materia, e o 90% de todos os átomos do universo son de hidróxeno.

E imos coa pregunta de hoxe!

11. O hidróxeno é tamén un dos 6 elementos que conforman a materia viva. Pero existen outros 5 elementos máis necesarios para que se forme a vida tal e como a coñecemos. Son os ladrillos básicos da materia orgánica. Darémosche unha pista: 2 deles son o osíxeno e o carbono. Entre estes outros 4 elementos hai un intruso. Es capaz de identificalo?

- Fósforo

 - Xofre

 - Cadmio

 - Nitróxeno

Mañá a solución e una nova pregunta!

FONTE: nationalgeographic.com.es e es.wikipedia.org    Imaxe: química.net e es.wikipedia.org

#DígochoEu: Imos á praia!

Con esta calor non hai quen pare! Por iso ir á praia e tráenos varias palabriñas coas que ás veces metemos a zoca!

#DígochoEu

A cor púrpura non existe, invéntao o noso cerebro

A luz é unha forma de radiación electromagnética que se move en ondas, e a maior parte provén do Sol. Estas ondas teñen diferentes lonxitudes, é dicir, a distancia entre unha crista e a seguinte. Todo o conxunto destas lonxitudes forma o espectro electromagnético. Os nosos ollos, con todo, só poden ver unha ínfima parte dese espectro: un 0,0035 %, para ser exactos. Esta fracción chámase o espectro visible, e vai aproximadamente desde os 350 ata os 700 nanómetros. Dentro desta gama atópanse as cores que coñecemos como vermello, laranxa, amarelo, verde, azul, índigo e violeta, e podémolos observar nun arco da vella ou cando a luz pasa por un prisma.

Todos coñecemos as cores do arco da vella, e cada un deles ten a súa propia lonxitude de onda: o vermello está ao redor dos 650 nm (nanometros) e o azul nos 470 nm. As cores como o verde e o amarelo atópanse no centro. Pero o púrpura é unha excepción: non ten a súa propia lonxitude de onda. É unha “cor non espectral” que aparece cando os nosos ollos detectan simultaneamente lonxitudes de onda longas (vermello) e curtas (azul). Como non hai unha soa lonxitude de onda que o represente, o cerebro vese obrigado a improvisar unha solución creativa para “inventalo”.

Non hai que confundir o púrpura co violeta, que si ten a súa propia lonxitude de onda (ao redor dos 400 nm). A cor púrpura, ademais dunha famosa novela, é unha cor maxenta escuro que está entre o violeta e o carmesí, e atópase en cousas cotiás como as berenxenas chinesas ou a remolacha. Aínda que o violeta si forma parte do espectro visible, o púrpura non. Violeta e púrpura non son o mesmo, aínda que se parezan, pero a forma na que o noso cerebro procésaos é moi distinta.

Ver cores comeza nos ollos, que están recubertos na parte posterior por células sensibles á luz chamadas conos. A maioría das persoas ten tres tipos de conos, coñecidos popularmente como vermello, verde e azul, aínda que en realidade clasifícanse polas lonxitudes de onda que detectan: longas, medias e curtas. Os conos que responden as ondas longas captan o que chamamos vermello; os que responden as medias, o verde; e os que responden ás curtas, o azul ou o violeta.

Cando a luz entra nos ollos, activa unha combinación específica de conos, e o noso cerebro traduce ese “código” nunha cor. Por exemplo, se a luz activa os conos de lonxitude longa e media, pero non os curtos, percibimos a cor laranxa. Se estimula sobre todo os conos de lonxitude curta, vemos azul ou violeta. A luz verde activa principalmente os conos de lonxitude media.

Ata aquí, todo ben. Pero hai un problema: non existe ningunha lonxitude de onda que, por si soa, active os conos de lonxitudes longas e curtas ao mesmo tempo. E con todo, cando vemos algo púrpura, como unha remolacha ou unhas uvas, exactamente iso é o que sucede: actívanse os conos de ondas longas (vermello) e curtas (azul), mentres que os de lonxitude media (verde e amarelo) apenas se inmutan.

Isto confunde ao cerebro. Se os sinais indican vermello, por que tamén hai sinais de azul? Estas lonxitudes de onda están en extremos opostos do espectro visible. Como pode algo estar preto dos dous extremos á vez?

A resposta é enxeñosa: o cerebro invéntase un atallo. En lugar de interpretar o espectro como unha liña recta, o curva en forma de círculo. Dese modo, os extremos, o vermello e o azul, acaban xuntos. E nese punto de unión, onde a física queda sen explicacións, o cerebro crea o púrpura para “encher o oco”. Así nace o círculo cromático que todos coñecemos.

Esta creación mental fai que o púrpura sexa unha cor non espectral, é dicir, un que non provén dunha soa lonxitude de onda. As cores do arco da vella, as cores espectrais, pódense producir cun só tipo de onda. O púrpura necesita polo menos dous, e ademais de extremos opostos. Iso é o que o fai especial.

Este curioso fenómeno lémbranos que, ao final, todas as cores son unha construción cerebral. En realidade, todas as cores invéntaos o cerebro. Son unha interpretación dos sinais que os ollos envían, pero achegan un significado enorme ao que percibimos. A cor dun negrón dime canto tempo ten. O dunha froita, que madura está. O dunha peza de roupa, se se lavou moitas veces ou acaba de saír de fábrica.

Así que, a próxima vez que vexas un ramo de lilas ou unha berenxena relucente, lembra: o que ves non é real. É o cerebro facendo o que mellor sabe facer: converter datos caóticos en beleza visual.

FONTE: quo.eldiario.es

CANTO SABES SOBRE A TÁBOA PERIÓDICA? X

Continúo coa serie adicada á táboa periódica dos elementos, unha disposición en formato de táboa dos elementos químicos, ordenados polo seu número atómico, configuración electrónica e propiedades químicas recorrentes.

A contestación correcta á pregunta de onte é Oganesón. Como diciamos, os elementos sintéticos só poden ser creados artificialmente. Ata o momento os científicos foron capaces de crear 27 deles, cuxos números atómicos van do 95 ao 118. Todos son inestables, descompóñense co tempo e contan con vidas medias que poden ir desde os 15,6 millóns de anos a uns poucos centos de microsegundos. Entre eles atópase en Oganesón, de símbolo Og e o cal é o elemento máis pesado sintetizado ata o momento.

E imos coa pregunta de hoxe!

10. Curioso verdade? pero non todo van ser elementos raros. A ver se sabes cal é o elemento máis abundante do universo....

- Carbono

- Ferro

- Hidróxeno

Mañá a solución e una nova pregunta!

FONTE: nationalgeographic.com.es e es.wikipedia.org    Imaxe: química.net

“Fangio e o que aprendín sobre o cerebro”

“Non necesitas un cerebro para moverte, non necesitas un cerebro para captar o medio ambiente, non necesitas un cerebro para ver ou para oír. Para que temos un cerebro entón? Eu creo que temos un cerebro para conectar cos outros”. Con esta formulación humanista, o neurólogo Álvaro Pascual-Leone dá un salto exponencial no coñecemento do cerebro e defende a socialización, relacións persoais sas e un propósito vital como aspectos craves para manter a saúde cerebral. Catedrático de Neuroloxía e decano asociado de Ciencia Clínica e Traslacional da Facultade de Medicina da Universidade de Harvard, o doutor Pascual-Leone dirixe a División de Neuroloxía do Comportamento e o Centro Berenson-Allen de Estimulación Cerebral Non Invasiva no Hospital Beth Israel Deaconess en Boston.

Especializouse no desenvolvemento e aplicación da estimulación magnética transcranial (EMT), unha técnica non invasiva que permite activar ou inhibir rexións do cerebro mediantes pulsos magnéticos, con extraordinarios resultados en pacientes con ictus, Parkinson ou depresión resistente. O seu traballo e investigación sobre estimulación cerebral non invasiva, recollidos nas principais revistas científicas e no libro O cerebro que cura, viuse amplificado a través de programas de formación en Harvard. O doutor Pascual-Leone, doutor Honoris Causa pola Universidade de Madrid, é tamén membro da Real Academia Nacional de Farmacia en España e foi recoñecido con galardóns como o Premio Ramón e Cajal en Neurociencia (España), o premio Norman Geschwind en Neuroloxía do Comportamento da Academia Americana de Neuroloxía, o premio Jean–Louis Signoret da Fundación Ipsen (Francia) e o premio de Investigación de Friedrich Wilhelm Bessel da Fundación Humboldt (Alemaña). 

A ORIXE DAS PALABRAS: PASAR A NOITE EN BRANCO

Cando dicimos que alguén pasou a noite en branco, entendemos ben que estivo sen poder durmir por preocupacións, traballo ou por algunha doenza, etc. A todos pasounos, pero cal que a orixe destas expresións? por que dicimos que tivemos unha noite en branco ou que estivemos en branco? a súa orixe é moi antiga e ata ten un toque cabaleresco.

As expresións pasar a noite en branco ven dunha tradición medieval. Naquela época, os aspirantes a cabaleiros tiñan unha tradición moi especial que levaban a cabo a noite antes da súa cerimonia de nomeamento.

O futuro cabaleiro pasaba toda a noite sen durmir, velando as súas armas nunha igrexa ou capela. Non era só quedar esperto por quedar senón que tiña un propósito máis profundo e simbólico.

Era unha vixilia, un tempo dedicado á reflexión e oración, na que o futuro cabaleiro preparábase non só física senón espiritualmente para as responsabilidades que asumiría ao día seguinte.

Durante esta vixilia, os aspirantes adoitaban vestir túnicas brancas, de aí vén o de pasar a noite en branco. O branco simbolizaba a pureza e a seriedade do seu compromiso.

Hoxe usamos esta frase para describir calquera situación na que nos toca non pegar ollo durante toda a noite, sexa cal for o motivo.

FONTE: Georgina Figueras/lasexta.com                Imaxe: normacatalan-spanishteacher.com

SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CLXXVI

Concellos da provincia de Ourense!