Como se construíron as pirámides?

Os grandes descubrimentos da arqueoloxía, os enigmas das pirámides, as tumbas dos grandes faraóns, as raíñas esquecidas ou os xeroglíficos… O antigo Exipto sempre foi obxecto de fascinación e misterio. No caso de Nacho Ares, un libro cambiou a súa vida para sempre: Deuses, tumbas e sabios, do xornalista alemán C. W. Ceram. Un ensaio que narra as aventuras dos intrépidos arqueólogos do pasado, empeñados en descubrir os segredos das civilizacións desaparecidas. Aos seus trece anos, Ares quedou fascinado co Antigo Exipto. Anos despois, aquel rapaz curioso estudou Egiptoloxía e acabou convertido nun “Exipto-tolo”.

Nacho Ares é un dos maiores referentes no mundo da Exiptoloxía en español. Licenciado en Historia Antiga pola Universidade de Valladolid é, ademais, diplomado en Exiptoloxía polo Centro de Exiptoloxía Biomédica da Universidade de Manchester. Dedicou gran parte da súa carreira á investigación e divulgación en diferentes medios dos enigmas históricos que rodean o Antigo Exipto. Durante dez anos, dirixiu a prestixiosa publicación ‘Revista de Arqueoloxía’ e, desde hai 16 anos, dirixe e presenta o programa ‘SER Historia’ da Cadea Ser. Tamén o podcast ‘Dentro da pirámide’. Publicou máis de 20 libros dedicados á cultura exipcia e máis de 300 artigos académicos en revistas especializadas de Arqueoloxía e enigmas históricos. En 2022 foi comisario da exposición ‘Fillas do Nilo’, dedicada a explorar a importancia do papel da muller na antiga civilización exipcia. Actualmente é comisario e director da exposición internacional ‘Tutankamon, a exposición inmersiva’, de MAD Madrid Artes Dixitais.

CANTO SABES DE ARAGÓN? VI

Continúo coa serie adicada a Aragón, un territorio que sorprende coa súa diversidade paisaxística e cultural. Desde impoñentes montañas ata pobos con historia, cada recuncho conta unha historia única.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1.300.000 habitantes. Exactamente 1.351.591 habitantes (2024-INE).

E imos coa pregunta de hoxe!

6. De la superficie de Aragón (tal como dixemos, 47.717 km²) cal é a provincia de maior extensión? E de poboación?

- Zaragoza

- Huesca

- Teruel

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: es.wikipedia.org     Imaxes: diariodelaltoaragon.es e es.wikipedia.org

A ORIXE DAS PALABRAS: QUE CHE DEAN MORCILLAS

Posiblemente nalgunha ocasión, cando alguén vos amola, resultado molesto ou desesperante, utilizariades a expresión ‘que che dean morcillas’ con ánimo de resolver categórica e bruscamente a conversación e/ou librarvos desa persoa.

Pero, cal é a procedencia desta expresión? Antigamente a rabia ou hidrofobia era unha enfermidade moi contaxiosa (propiciada pola insalubridade de rúas e augas) e amplamente estendida nalgunhas cidades por animais abandonados (sobre todo cans vagabundos, aínda que algunhas fontes indican que tamén se daban casos nos gatos) chegando en ocasións a converterse nunha perigosa epidemia de saúde pública.

Como método para a súa erradicación dábase para comer a eses animais rueiros unhas morcillas, as cales contiñan estricnina no seu interior (un potente e mortal veleno) e desta maneira tentábase eliminalos co fin de controlar a transmisión da enfermidade.

Este procedemento desapiadado cos devanditos animais deu paso a finais do século XIX, tanto en Madrid como noutras cidades, á creación das canceiras e á profesión de laceiro, que era o que se ocupaba de capturar aos cans rueiros e confinalos, acabando así coa mortal práctica da morcilla.

Que che dean morcilla é unha locución que ten múltiples sinónimos como que che dean por saco, que te fodan, que te folda un peixe, vaite fritir morcilla/espárragos, vaite á porra (ou a outro sitio máis escatológico) … está visto que o repertorio do noso idioma ten unha vasta amplitude de formas para que podamos librarnos dos nosos semellantes.

FONTE: Alfred López/20minutos.es    Imacxe: horchataypalomitas.wordpress.com

Descobren un novo e estraño monstro mariño prehistórico 'escondido' nun museo de Canadá

Represntación do Traskasaura sandrae

Más de tres décadas despois do seu descubrimento en 1988 na illa de Vancouver, uns fósiles inusuais de elasmosaurio  (un réptil mariño de pescozo longo que habitou durante o Cretácico superior) foron oficialmente clasificados como unha nova especie: Traskasaura sandrae.

O achado foi publicado na revista Journal of Systematic Palaeontology. Cunha antigüidade estimada en 85 millóns de anos, estes restos destacan por presentar unha combinación única de características primitivas e avanzadas que non se observou en ningún outro elasmosaurio coñecido.

Segundo o estudo, liderado por investigadores de Canadá, Estados Unidos e a Universidade de Chile, esta peculiar morfoloxía suxire que Traskasaura estaba adaptado para cazar desde arriba, descendendo sobre as súas presas con precisión.

O animal medía aproximadamente 12 metros de longo e posuía un pescozo excepcionalmente longo con polo menos 36 vértebras cervicais ben conservadas, aínda que se estima que puido ter máis de 50 en total. Os seus dentes eran pesados, afiados e robustos, o que suxire que se alimentaba de presas de caparazón duro como os ammonites.

Exhibición del Traskasaura no Museo e Centro Paleontolóxico de Courtenay e Distrito

Robin Ou’Keefe, da Universidade Marshall en EE. UU., coautor do estudo, destacou que a estrutura ósea do animal revela unha notable capacidade para nadar en dirección descendente, o que apoiaría a hipótese da súa singular estratexia de caza.

Aínda que os primeiros fósiles foron recuperados en 1988, non foi ata o achado recente dun esqueleto parcial en excelente estado de conservación, incluíndo o dun exemplar xuvenil, que os científicos puideron esclarecer a verdadeira identidade do réptil.

En 2002 fíxose unha primeira descrición dos restos, pero os investigadores entón optaron por non propoñer un novo xénero, dada a natureza fragmentaria do esqueleto adulto.

Desde entón, os fósiles de Traskasaura sandrae cobraron notoriedade, ao momento de ser adoptados como símbolo fósil oficial pola provincia canadense de Columbia Británica. Agora, grazas aos novos descubrimentos, esta misteriosa criatura prehistórica conta coa súa merecida clasificación dentro do rexistro fósil.

FONTE: David Padilla/marca.com

CANTO SABES DE ARAGÓN? V

Continúo coa serie adicada a Aragón, un territorio que sorprende coa súa diversidade paisaxística e cultural. Desde impoñentes montañas ata pobos con historia, cada recuncho conta unha historia única.

A contestación correcta á pregunta de onte é 47.000 km². Exactamente 47.720 km². Para que te fagas una idea, algo máis que Asturias (41.635 km²) o algo menos que o país europeo Eslovaquia (49.035 km²).

E imos coa pregunta de hoxe!

5. Cal é aproximadamente a poboación de Aragón?

- 930.000 habitantes

- 1.000.000 habitantes

- 1.300.000 habitantes

- 1.500.000 habitantes

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: es.wikipedia.org    Imaxes: es.wikipesis.org e heraldo.es

Cúbit: a unidade fundamental de información cuántica

Cando se fala de computación cuántica en medios ou charlas, tarde ou cedo xorde unha palabra que parece sacada dunha novela de ciencia ficción: cúbit. Non falta quen asenta coa cabeza coma se entendese, aínda que por dentro estea a pensar o mesmo que moitos: “Iso que é exactamente?”. A pesar do seu nome curioso, os cúbits son a base real e técnica dos computadores cuánticos, e entendelos non é só posible, senón tamén revelador.

Un cúbit (abreviatura de bit cuántico) é un sistema cuántico con dous estados propios ben definidos, que pode ser manipulado fisicamente. O importante é que, a diferenza do bit clásico, o cúbit non está limitado a representar un 0 ou un 1 de maneira fixa, senón que pode atoparse nunha superposición de ambos os estados. En palabras sinxelas: un bit pode ser 0 ou 1, mentres que un cúbit pode estar nunha combinación de 0 e 1 ao mesmo tempo.

A teoría que permite describir un cúbit é a mecánica cuántica. O seu comportamento non pode entenderse dentro das regras da física clásica. En matemáticas, un cúbit represéntase como un vector unitario nun espazo vectorial complexo bidimensional. Os estados básicos do cúbit denomínanse |0⟩ e |1⟩ (ket cero e ket un), equivalentes ao 0 e 1 clásicos. A posibilidade de estar nunha superposición é o que fai ao cúbit radicalmente distinto e poderoso.

Representación gráfica dun cúbit en forma de esfera de Bloch /  Wikipedia

O nome cúbit foi proposto por Benjamin Schumacher, quen describiu unha forma de codificar información cuántica utilizando o menor número posible de estados, no que agora se coñece como compresión de Schumacher. Segundo el mesmo explicou, o termo naceu como unha broma durante unha conversación con William Wootters, pola súa semellanza fonética con “cubit” (cóbado, en inglés).

Máis tarde xurdiron termos relacionados como ebit (unidade de entrelazamiento cuántico) ou qutrit (análogos do cúbit con tres estados posibles). A necesidade de novos termos mostra como a linguaxe tamén evoluciona cando se topa con fenómenos tan distintos como os da mecánica cuántica.

Unha diferencia clave entre bit e cúbit é a súa natureza: o bit clásico só pode estar nun estado á vez, mentres que o cúbit pode estar en ambos simultaneamente grazas á superposición. Pero isto non queda aí. Outra diferenza é o paralelismo cuántico, que permite que os cúbits procesen múltiples combinacións de información á vez. Por exemplo, dous cúbits poden representar simultaneamente os estados 00, 01, 10 e 11.

Ademais, os cúbits poden estar entrelazados. O entrelazamiento cuántico é un fenómeno polo cal o estado dun cúbit depende do estado doutro, sen importar a distancia que os separe. Se un par de cúbits entrelazados é medido, o resultado dun afecta directamente ao outro, mesmo se están separados por quilómetros. Este fenómeno ten implicacións profundas, como na teleportación cuántica e a seguridade en comunicacións.

FONTE: Eugenio M. Fernández Aguilar /muyinteresante.com

Un gran aliado para o teu estado de ánimo

A primeira vez que a neurocientífica Nicole Vignola sostivo un cerebro nas súas mans, pensou que alí se atopaba a vida enteira dunha persoa. Isto levoulle a facerse moitas preguntas: Que fai que sexamos como somos? Canto condicionan as nosas crenzas a nosa vida? Podemos cambiar as conexións do noso cerebro para modificar os nosos hábitos e obter un maior benestar? Como autora do libro Neurohábitos: Rompe o bucle, transforma os teus pensamentos e crea cambios duradeiros (2025), para ela a clave de todo está na plasticidade cerebral: “Todos temos hábitos e comportamentos que nos impiden alcanzar o noso máximo potencial. Grazas á neurociencia, sabemos como cambiar a nosa mente para cambiar a nosa vida”.

Nicole Vignola non só explica como funciona a plasticidade do cerebro, senón que tamén mostra como podemos usar o noso comportamento, a nosa atención e os nosos pensamentos para facer cambios notables e duradeiros nas nosas vidas. “Cambiar de hábitos, vencer o medo, saír do bucle de pensamentos negativos, romper o ciclo de estrés… todo iso é posible”, afirma. E engade: “Se hai hábitos e comportamentos que che impiden ser a persoa que queres ser, non creas que estás atrapado. Con atención e intención, podes ser quen queiras ser. Os hábitos que creas hoxe determinarán quen es no futuro”.

A ORIXE DAS PALABRAS: DAR CABAZAS A ALGUÉN

Dar cabazas é dicirlle a alguén que por moito que te ame, non debe facerse ilusións contigo, porque ese amor non é correspondido. Na antigüidade asociábase literalmente a un xerro de auga fría para a paixón amorosa.

A interpretación actual xa estaba vixente na antiga Grecia e ten que ver coa química, xa que entón críase que comer cabaza contribuía a eliminar o desexo: é dicir, era un anafrodisíaco, o contrario do froito da paixón. Tamén hai indicios do seu consumo na India e o antigo Exipto, con idénticos fins.

Esta crenza continuou na Idade Media, mesmo dentro dos conventos, onde se empregaban rosarios de pebidas de cabaza para afastar os pensamentos pecaminosos de frades e monxas. De feito, esas pebidas tamén se mascaban, como apoio para o cumprimento do voto de castidade. Co paso dos séculos, a expresión saíuse do terreo exclusivo do pasional e estendeuse a deixar á xente coas ganas en competencias, aventuras e peticións de todo tipo.

Non se coñece a orixe desta hortaliza, aínda que se cre que a cabaza é orixinaria da India. O seu cultivo estaba arraigado en Oriente Medio en tempos de Moisés cara ao século XIV a.C. Do mesmo xeito, tamén se sabe que a consumían os cidadáns no Antigo Exipto.

Volvendo ao terreo amoroso, o de dar cabazas ten exemplos literais. Nas zonas rurais estilábase en séculos pasados que un mozo pretendente dunha moza do pobo era convidado a comer a casa dela. Se a moza ofrecíalle lume para acender o seu puro, era sinal de aceptación deses amores. Pola contra, se lle servía un prato de cabaza, non había máis que falar: o pretendente levantábase e íase.

Outros pobos asociaron a cabaza á xente de pouca intelixencia. De feito, hai un dito popular respecto diso: “Deixa ao necio en baleiro, cal cabaza xunto ao río”.

FONTE: E.R.A./heraldo.es     Imaxe: espanholsim.com