TAL DÍA COMO HOXE: 15 DE ABRIL...

1450 Na batalla de Formigny, o exército de Francia aniquila ao exército de Inglaterra, terminando co dominio británico do norte de Francia. Termina a Guerra dos Cen Anos.

1581 En Portugal, Felipe II convértese en rei de Portugal, ao recoñecelo como tal as Cortes de Tomar.

1896 En Atenas finalizan os primeiros Xogos Olímpicos da era moderna, que comezaron o 6 de abril.

1955 En Des Plaines (Illinois), inaugúrase o primeiro restaurante McDonald’s.

1982 Canadá aproba unha nova constitución coa que obtén a total independencia de Gran Bretaña.

1999 En Estados Unidos lánzase o satélite de observación terrestre Landsat 7.

FONTE: hoyenlahistoria.com     Imaxes: elpais.com e espaciotech.net

Unha IA descobre máis de cen novos exoplanetas onde os astrónomos só vían ruído

Na ilustración, un tipo único de exoplaneta descuberto co Telescopio Espacial Hubble. O planeta está tan preto da súa estrela que completa una órbita en 10,5 horas. (NASA, ESA, and A. Schaller (for STScI))

É algo parecido a intentar distinguir o voo dun mosquito pasando por diante do faro dun coche a varios quilómetros de distancia. Así de difícil, ou mesmo máis, é a tarefa á que se enfrontan a diario os astrónomos que buscan planetas fóra do noso Sistema Solar. Porque cando un exoplaneta transita ou pasa por diante da súa estrela anfitrioa, igual que o mosquito por diante do faro, provoca unha minúscula, case imperceptible diminución no brillo dese astro.

Detectar ese leve parpadeo nun océano de millóns de estrelas é unha tarefa ímproba. E se a iso sumámoslle que o Universo está cheo de ’falsos positivos’, como estrelas binarias que se eclipsan mutuamente e enganan aos nosos telescopios, o problema parece irresoluble. Pero agora, a Intelixencia artificial entrou en escena para cambiar as regras do xogo.

Un equipo de investigadores da Universidade de Warwick, no Reino Unido, acaba de anunciar un avance espectacular. Utilizando unha nova ferramenta de Intelixencia artificial bautizada como RAVEN, lograron validar máis de 100 exoplanetas, entre os cales se inclúen 31 mundos que xamais foran detectados. Este escuadrón de novos planetas atopábase escondido a plena vista no inmenso caudal de datos recompilados polo satélite TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) da NASA durante os seus primeiros catro anos de operacións.

Os resultados, recentemente publicados en varios artigos en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (1, 2 e 3), supoñen un fito na historia da exploración espacial e a minería de datos astronómicos.

As varias misións de caza de novos mundos identifican habitualmente miles de ’candidatos’ a planetas. Candidatos cuxas sinais deben despois ser confirmados con outras observacións, tarefa que segue supoñendo un enorme desafío cos métodos actuais. Para solucionalo, o equipo de Warwick aplicou RAVEN á análise exhaustiva das observacións de máis de 2,2 millóns de estrelas.

O foco principal deste traballo estivo nos mundos que orbitan moi preto das súas estrelas, completando unha volta enteira en menos de 16 días. Entre os achados destacan poboacións de enorme valor científico: desde planetas de período ultracorto, que completan o seu ano particular en menos de 24 horas terrestres, ata sistemas multiplanetarios de órbitas pechadas, incluíndo parellas planetarias descoñecidas ata a data que viran de forma sincronizada ao redor dun mesmo sol.

«Usando a nosa nova ferramenta RAVEN -afirma Marina Lafarga Magro, primeira autora dun dos estudos- fomos capaces de validar 118 planetas novos e máis de 2.000 candidatos a planetas de alta calidade, dos cales case 1.000 son completamente novos. O cal representa unha das mostras mellor caracterizadas de planetas próximos e axudaranos a identificar os sistemas máis prometedores para o seu estudo futuro».

Como en todas as IA, o verdadeiro poder de RAVEN (Clasificación and Validation of ExoplaNets) radica na súa fase de adestramento previo. Coa diferenza que, en lugar de linguaxe falada, datos médicos ou estruturas de proteínas, esta IA aprendeu de forma autónoma a diferenciar un planeta real dunha ’mancha’ ou ilusión cósmica.

Explícao Andreas Hadjigeorghiou, responsable do desenvolvemento desta arquitectura: «O desafío radica en identificar se o oscurecimiento dunha estrela é causado efectivamente por un planeta en órbita ao seu redor ou por algunha outra cousa, como estrelas binarias eclipsantes. A forza de RAVEN provén do noso conxunto de datos, coidadosamente creado, con centos de miles de planetas simulados de xeito realista e outros eventos astrofísicos que poden facerse pasar por planetas».

Ao adestrar aos modelos de aprendizaxe automática para identificar estes sutís patróns na luz, a IA sobresae alí onde a capacidade de cálculo humana colapsa. «Ademais -subliña Hadjigeorghiou- RAVEN está deseñado para manexar todo o proceso dunha soa vez, desde a detección do sinal ata a súa selección con aprendizaxe automática e a súa validación estatística. Isto dálle unha vantaxe adicional sobre outras ferramentas contemporáneas».

Alén de confirmar a existencia de novos mundos, a extraordinaria precisión de RAVEN está a resolver, tamén, antigos misterios astrofísicos. De feito, e grazas ao novo catálogo, tan limpo de impurezas e falsos positivos, os científicos puideron ’dar un paso atrás’ e estudar as poboacións de exoplanetas no seu conxunto.

Noutro dos artigos, en efecto o equipo explica como logrou medir, cun detalle sen precedentes, a frecuencia coa que se forman os planetas próximos a estrelas similares ao noso Sol. E descubriron que entre o 9 e o 10% destas estrelas alberga un planeta próximo. Unha cifra que concorda á perfección coas antigas estimacións do soado telescopio espacial Kepler, pero cunha diferenza esencial: grazas a esta nova ferramenta, a incerteza nos datos é ata dez veces menor.

Pero quizá o achado máis sorprendente sexa a primeira medición directa do chamado ’deserto neptuniano’. En astrofísica, este concepto define unha rara rexión moi próxima ás estrelas onde a teoría nos di que debería ser case imposible atopar planetas do tamaño de noso Neptuno. De feito, crese que a intensa e abrasadora radiación da estrela nai nesa zona evaporaría rapidamente a atmosfera do xigante, deixando apenas un núcleo rochoso espido.

«Por primeira vez -afirma Kaiming Cui, primeiro autor do estudo poboacional- podemos poñer un número preciso o baleíro está este ’deserto’». As cifras non menten: apenas un 0,08% das estrelas similares ao Sol alberga un planeta nesta implacable zona. «Estas medicións -engade Cui- mostran que TESS agora pode igualar, e nalgúns casos superar, a Kepler para o estudo de poboacións planetarias».

David Armstrong, profesor asociado en Warwick e coautor principal dos estudos, resume a transcendencia deste momento: «RAVEN permítenos analizar conxuntos de datos enormes de forma consistente e obxectiva. Debido a que a ferramenta está ben probada e coidadosamente validada, esta non é só unha lista de planetas potenciais; é o suficientemente confiable como para usala como unha mostra para mapear a prevalencia de distintos tipos de planetas».

Os investigadores liberaron os catálogos e postos ao dispor da comunidade científica ferramentas interactivas baseadas no estudo. Grazas ao cal, astrónomos de todo o mundo poderán apuntar os seus telescopios terrestres, ou preparar futuras misións espaciais como o inminente PRATO da Axencia Espacial Europea (ESA), cara aos recunchos máis prometedores da nosa galaxia.

FONTE: José M. Mieves/abc.es/ciencia

Perseverance atopa a 'despensa' das primeiras bacterias que puderon vivir en Marte

O níquel detectado en Marte pudo chegar ao planeta vermello a bordo de meteoritos / (PGP -CNES - N. Starter

O planeta vermello non deixa de sorprendernos. E cando xa criamos que o viramos todo na desolada paisaxe do cráter Jezero, o rover Perseverance da NASA acaba de enviar á Terra unha serie de datos inéditos e, desde logo, impactantes. Desde que aterrou hai xa cinco anos, o 18 de febreiro de 2021, este laboratorio rodante do tamaño dun coche estivo buscando sen descanso as pegadas dun pasado habitable. Sabemos que, hai máis de 3.000 millóns de anos, un caudaloso río fluía polo que hoxe coñecemos como Neretva Vallis, e que ese río desembocaba nun inmenso lago. E agora, no interior das rochas dese antigo leito fluvial, Perseverance topouse cun tesouro químico inesperado: concentracións de níquel nunhas proporcións nunca antes vistas ou, dito doutro xeito a posible ’despensa’ das primeiras bacterias que puideron vivir alí.

A investigación acaba de publicarse en Nature Communications. Baixo a dirección do investigador Henry Manelski, os investigadores analizaron minuciosamente 126 rochas sedimentarias e 8 superficies rochosas en Neretva Vallis. Para o que utilizaron ao completo a ’artillería’ tecnolóxica do rover: o seu potente láser de precisión e as súas espectrómetros de raios X e infravermellos. O resultado foi a detección de níquel en 32 desas rochas, con concentracións que alcanzan ata o 1,1% do seu peso. «É a maior abundancia observada no leito rochoso marciano ata a data», subliñan os autores no seu estudo.

A clave do achado, con todo, non se centra só no níquel, senón na súa ’compañía’. De feito, os instrumentos revelaron que este metal tende a aparecer xunto a compostos de sulfuro de ferro e minerais de sulfato, como a jarosita e a akaganeíta, producidos pola paulatina descomposición destas mesmas rochas marcianas.

E aquí é onde salta a sorpresa, porque na Terra, a inmensa maioría dos sulfuros de ferro presentes en sedimentos non se forman por unha simple casualidade xeofísica. Son o produto directo da vida. En concreto, nacen da respiración anaeróbica de microorganismos. Mentres que nós respiramos osíxeno, estas bacterias primigenias ’respiran’ utilizando sulfatos en presenza de minerais de ferro para obter enerxía, e no proceso, xeran estes sulfuros.

Estudos anteriores xa detectaran estes mesmos sulfuros de ferro en Neretva Vallis, e o que é máis intrigante, convivindo con compostos de carbono orgánico. No seu momento, propúxose que estes ’ladrillos da vida’ poderían ser formados por organismos biolóxicos. Con todo, en Ciencia hai que ser extremadamente rigorosos e evitar sacar conclusións precipitadas. Por iso, Manelski e os seus colegas advirten con cautela de que estas combinacións poderían, tamén, ser o resultado «de reaccións que non involucran a organismos vivos», e subliñan que «a nosa investigación actual non proporciona evidencias da existencia dos devanditos organismos».

No entanto, e diso non cabe dúbida, se efectivamente houbo vida alí, o escenario estaba preparado para ela. Porque o níquel non é un metal calquera, senón un compoñente absolutamente esencial para as encimas de moitas especies de arquexas e bacterias primitivas terrestres, que o necesitan como o aire para procesos vitais como a xeración de enerxía, a fixación de carbono ou a descomposición de materia orgánica. Por iso, os investigadores suxiren que a presenza destas rochas indícanos que, «se houbo organismos vivos no Marte primitivo, o níquel podería estar dispoñible nunha forma que poderían utilizar». Noutras palabras: había alimento na despensa.

Pero de onde saíu todo este níquel? Os científicos barallan dúas grandes posibilidades: ou ben procede da lenta descomposición de antigas rockas volcánicas, ou foi traído desde o espazo profundo polo impacto dun meteorito. Como conclúen os autores, necesítase máis investigación para establecer as posibles conexións entre este metal e a materia orgánica do lugar. A ciencia avanza paso a paso. E se ben aínda non temos a proba definitiva, a foto do Marte primitivo está cada vez máis enfocada. Hai miles de millóns de anos foi un mundo cálido, con auga líquida e con todos os ingredientes químicos, incluído o níquel, para albergar vida. O soño de atopala continúa.

FONTE: J. Manuel Nieves/abc.es/ciencia

CANTO SABES DE LETONIA? VI

Continúo coa serie adicada a Letonia, a Xoia do Báltico. Un país cheo de natureza, historia e unha cultura moi rica.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1.750.000 habitantes. Exactamente  1.860.565 habitantes. A modo comparativo, para que te fagas unha idea, similar a Guinea Ecuatorial (1.892.522 habitantes) e algo máis que A Rexión de Murcia (1.568.492 habitantes).

E imos coa pregunta de hoxe!

6. Tal como dixemos, Riga,  é a capital e a cidade con maior poboación, pero cales son as cidades máis importantes en orde tamén?

- Jelgava

- Daugavpils

- Liepāja

- Jūrmala

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org         Imaxes: epdata.es e es.wikipedia.org

TAL DÍA COMO HOXE: 14 DE ABRIL...

73 En Masada, preto de Xerusalén (Xudea), os xudeus defensores da fortaleza cometen un suicidio colectivo para non entregarse aos romanos.

1182 En España inaugúrase a mesquita de Sevilla, cuxas obras se iniciaran dez anos antes.

1865 Nos Estados Unidos, John Wilkes Booth dispara ao presidente Abraham Lincoln, que morre ao día seguinte 15 de abril

1894 Nos Estados Unidos, Thomas Edison presenta o kinetoscopio, artefacto para ver imaxes, que foi un precursor das películas cinematográficas. Baséase nunha idea do inventor Eadweard Muybridge.

1912 No medio do océano Atlántico norte (a 1950 km ao este de Nova York, 3430 km ao oeste do Porto (Portugal) e 600 km ao sur-sueste da costa de Terranova), o barco británico Titanic choca contra un iceberg ás 23.40 na súa viaxe inaugural: acabou de afundirse ás 2.20 da madrugada seguinte. Morren 1517 persoas das 2223 que viaxaban a bordo.

2003 En Estados Unidos complétase o mapa do xenoma humano.

FONTE: hoyenlahistoria.com     Imaxes: es.wikipedia.org

SABÍAS QUE... A ciencia acaba de descubrir que ocorre cos nautilos cando desaparecen?

Así sobreviviron os nautilos durante 500 millóns de anos. Recreación artística / ChatGPT-4o/Christian Pérez

Nas augas escuras do Pacífico tropical, onde a luz apenas logra filtrarse, sobreviven uns animais que parecen alleos ao paso do tempo. As súas cunchas en espiral, case idénticas ás dos seus antepasados fósiles, convertéronos en iconas da evolución lenta, case inmóbil. Pero esa imaxe, tan repetida en libros e documentais, empeza a racharse.

Durante décadas, científicos de distintas disciplinas trataron de comprender como estes cefalópodos (os nautilos e os seus parentes próximos) lograron persistir durante máis de 500 millóns de anos. A súa lonxevidade evolutiva situounos nunha categoría case mítica: a dos chamados “fósiles vivintes”. Con todo, novas investigacións están a obrigar a reformular esta etiqueta.

Tal e como revelou un estudo recente publicado en Scientific Reports, liderado polo biólogo Peter D. Ward, estes animais non son simples reliquias do pasado, senón organismos profundamente adaptados a condicións moi específicas do océano moderno. E esa adaptación, lonxe de ser estática, implicou cambios significativos respecto aos seus devanceiros.

O hábitat destes cefalópodos sitúase na chamada zona mesofótica, entre os 200 e os 800 metros de profundidade. Trátase dunha contorna onde a luz é tenue e os recursos alimenticios son limitados. Nese escenario, os nautilos desenvolveron unha estratexia de supervivencia baseada no movemento constante e nunha dieta oportunista.

Os datos obtidos mediante telemetría acústica (dispositivos adheridos ás súas cunchas que rexistran profundidade e temperatura) mostran que estes animais percorren varios quilómetros ao día. Non permanecen quietos, desprázanse seguindo contornos do fondo mariño, explorando o terreo en busca de restos orgánicos.

Esta actividade constante non é casual. Nunha contorna onde a comida escasea, deterse pode significar non alimentarse. Ademais, manterse en movemento podería reducir o risco de depredación, especialmente nun ecosistema onde as grandes peixes diminuíron pola presión pesqueira.

Pero o máis rechamante non está no seu comportamento diario, senón en algo que durante anos pasara desapercibido: o seu ciclo vital.

Durante moito tempo, os científicos enfrontáronse a un enigma. Apenas se observaban exemplares novos nas mesmas zonas onde habitaban os adultos. Onde pasaban os seus primeiros anos de vida? Por que parecía faltar unha etapa completa no seu ciclo?

A resposta comezou a emerxer grazas á análise de isótopos de osíxeno nas cunchas. Este método permite reconstruír a temperatura da auga na que medrou o animal, xa que cada capa da cuncha conserva unha “firma química” da contorna no momento da súa formación.

Tal e como indica o estudo, os resultados foron sorprendentes. As cunchas mostraban que estes animais non medraran nas mesmas condicións nas que se atopaban como adultos. Había unha diferenza clara, pero o seu significado non foi evidente de inmediato.

Non foi ata combinar estes datos cos rexistros de telemetría cando o quebracabezas empezou a encaixar. E entón emerxeu unha das conclusións máis relevantes do traballo: os nautilos non viven sempre á mesma profundidade.

Os exemplares xuvenís habitan en augas moito máis profundas, entre 350 e 400 metros, onde as temperaturas son máis baixas. Alí permanecen durante anos, medrando lentamente nunha contorna fría e estable. Só cando alcanzan a madurez sexual ascenden cara a zonas máis simples, ao redor dos 200 metros.

Este patrón, tal e como adiantou o equipo investigador, repítese en todas as especies actuais estudadas. Supón unha clara separación ecolóxica entre mozas e adultos, algo que ata o de agora non se documentou con tanta claridade.

O cambio de profundidade non é trivial. Implica unha transición cara a augas máis cálidas, onde probablemente se concentran mellores condicións para a reprodución. É nestas zonas onde os adultos depositan os seus ovos, pechando así o ciclo.

Este descubrimento ten implicacións que van máis aló da bioloxía destes animais. Tamén afecta a como interpretamos o rexistro fósil.

Ao analizar cunchas de especies extintas, os investigadores atoparon que a maioría medraban en augas máis cálidas que as actuais. Isto suxire que moitos dos seus antepasados vivían en zonas máis superficiais, en contraste coas especies modernas.

Noutras palabras, os nautilos actuais non son réplicas exactas dos seus devanceiros. Cambiaron, e fixérono de forma significativa. O seu desprazamento cara a augas máis profundas podería ser unha resposta á presión de depredadores ou a cambios ambientais ao longo de millóns de anos.

Ademais, o estudo revela diferenzas de comportamento entre especies actuais. En zonas onde conviven nautilos e allonautilus, estes últimos mostran patróns de movemento moito máis regulares, mentres que os primeiros presentan traxectorias máis erráticas. Mesmo se documentou por primeira vez un desprazamento en mar aberto entre illas, algo nunca observado antes.

A pesar da súa aparente resistencia evolutiva, estes animais son vulnerables. Medran lentamente, alcanzan a madurez tarde e as súas poboacións están fragmentadas. A recolección das súas cunchas supuxo unha ameaza en varias rexións, o que levou á súa inclusión en acordos internacionais de protección.

Comprender o seu ciclo vital non é só unha cuestión científica. Tamén é clave para a súa conservación. Saber onde viven os xuvenís e como se desprazan os adultos permite identificar as zonas críticas que necesitan protección.

Tal e como revelou esta investigación, os nautilos non son fósiles atrapados no tempo, senón sobreviventes que souberon adaptarse a un mundo cambiante. E, precisamente por iso, o seu futuro depende de que comprendamos mellor ese delicado equilibrio.

FONTE; Chistian Pérez/muyinteresante.com

CANTO SABES DE LETONIA? V

Continúo coa serie adicada a Letonia, a Xoia do Báltico. Un país cheo de natureza, historia e unha cultura moi rica.

A contestación correcta á pregunta de onte é 65.000 km². Exactamente 64.589 km². A modo comparativo, para que te fagas unha idea, moi similar a Lituania (65.301 km²) e algo menos que Castela-A Mancha (79.461 km²).

E imos coa pregunta de hoxe!!

5. Cal é, aproximadamente, a poboación de Letonia?

- 1.000.000 habitantes

- 1.2500.000 habitantes

- 1.500.000 habitantes

- 1.750.000 habitantes

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: exteriores.gob.es    Imaxes: es.wikipedia.org e fronterad.com

A estraña ave en perigo de extinción que naceu en Alemaña, escapou de Cádiz e agora viaxa por Galicia

Exemplar de ibis eremita en Galicia / Gustavo Ferreiro | SEO/BirdLife

A plumaxe negra, a cabeza pelada e vermella, e un pico longo e curvo son as características que identifican o ibis eremita (Geronticus eremita), unha especie considerada rexionalmente extinta segundo a Lista Vermella Europea de Aves 2021. Porrón, grazas ao Proxecto Eremita, centrado na súa reintrodución na provincia de Cádiz, comezaron a asentarse parellas reprodutoras, con exemplares nados xa en liberdade. Un destes individuos trasladouse ata Galicia e, aínda que non é reprodutor, deixa ver a súa singular fermosura na provincia da Coruña ou no Val Miñor, destinos aos que regresa ano. Segundo Gustavo Ferreiro, representante de SEO/BirdLife en Pontevedra, tamén se ten constancia doutro exemplar diferente na comunidade.

“Galicia pode ofrecer hábitats axeitados para alimentarse e vivir con comodidade, aínda que non tanto para reproducirse ” , explica o ornitólogo. O ibis eremita adoita empregar repisas de cantís para aniñar e, aínda que en Galicia existen algúns espazos deste tipo en zonas costeiras, non son determinantes. Pola contra, si conta con áreas abertas para alimentarse, como prados ou descampados onde se achega ao gando para capturar insectos. “Adáptase a contornas preto de núcleos urbanos habitados”, sinala Ferreiro. O clima tamén inflúe: prefire temperaturas máis secas e suaves, malia que antes da súa desaparición habitaba zonas do norte de Europa.

A pesar da súa extinción en Europa, as maiores poboacións mantivéronse no norte de África, concretamente en Marrocos, con arredor de 700 individuos. Co cambio de enfoque dos zoolóxicos cara á conservación, puxéronse en marcha programas de cría en catividade en Austria e Alemaña e, dende 2003, tamén en España a través do Proxecto Eremita en Cádiz, coa colaboración da Junta de Andalucía e entidades como o Zoobotánico de Xerez. “O obxectivo é que volva existir no territorio de forma silvestre“, sinala o voceiro de SEO/BirdLife.

O proceso reintrodución baséase na solta periódica de exemplares. “Como en todas as aves, existe unha elevada mortalidade nos primeiros anos de vida, polo que é necesario compensala”, sinala Ferreiro. Agora, o ibis eremita xa se reproduce de maneira natural, con parellas asentadas en Xerez da Fronteira. Con todo, o proxecto continúa para reforzar a poboación.

O exemplar visto en Galicia procede destas soltas, aínda que é orixinario dun zoolóxico alemán: “Foi un individuo novo que se pegou a viaxe ata aquí”. Este comportamento non é inusual: as aves máis novas tenden a dispersarse antes de regresar ás súas colonias de orixe ao acadar a madurez sexual. Porén, as súas viaxes tamén implican riscos: en agosto de 2019, catro exemplares foron abatidos por un cazador en Montemolín (Badaxoz), o que derivou nun ano de prisión, a perda do permiso de caza e pesca durante 35 meses e 20.000 euros de indemnización para a Junta de Andalucía. “O normal é que un cazador cace toda ave que sabe que pode disparar”, sinala Gustavo Ferreiro, incluídas nos catálogos rexionais.

O ibis eremita é unha especie que adoita achegarse a núcleos de poboación, un comportamento que o ornitólogo galego nos considera o máis axeitado. “É perigoso para calquera especie”, subliña. Explica que, antes de soltar ao exemplar para poder reintroducilo, se evita o contacto directo con persoas para que non se alimente grazas á elas. Así, o exemplar de Galicia probablemente sexa unha ave moza, inexperta, que non relaciona ao humano cunha zona de perigo, a causa de ser criado en ambientes en catividade.

Os primeiros pasos para conservar aves e, concretamente, o ibis eremita, son a sensibilización e información. Gustavo Ferreiro sinala que, se o sector da caza informase mellor aos cazadores de que especies se poden ou non cazar, poderían convivir co resto da fauna. Por outra banda, se es afortunado e tes a oportunidade de ver a este exemplar que sobrevoa Galicia, o máximo consello dende SEO/BirdLife é respetalo e non estresalo. “Se está nun tellado, probablemente estea alimentándose e rematará baixando”, sinala, e engade que “se o vemos nunha zona moi urbana, como un parque, é recomendable non levar ao can solto e non achegarse demasiado”.

Con todo, o caso deste exemplar galego trátase, en palabras de Gustavo Ferreiro, dunha “anécdota illada”. Ao aumentar as poboacións do sur, podería caber a posibilidade de que novos exemplares aparecesen por Galicia, dentro dun contexto de cambio climático, a longo prazo.

FONTE: Andrea Veiga/gciencia.com