#DígochoEu: Non xogues fóra dos circuítos oficiais! Por aí andan os #cibercarrachos!

Coidado cos videoxogos piratas pois poden conter programas maliciosos para tomar o control do teu PC ou videoconsola 😈!

#DígochoEu

CANTO SABES DE TUNISIA? VI

Continúo coa serie, adicada a Tunisia. Ese país situado no norte de África bañado polo mar Mediterráneo e cuxa capital é Tunes.

A contestación correcta á pregunta de onte é Deserto de Matmata e deserto de sal. Preto do 40 % da superficie de Tunisia é desértico, a outra parte está constituida por terras fértiles.

E imos coa pregunta de hoxe!

6. Cal é o punto máis alto de Tunisia?

- Djebel Zaghouan

- Djebel Ghorra

- Djebel Chambi

- Djebel Ressas

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org                 Imaxes: naturtrek.com, elprimerpaso.es e es.wikipedia.org

SABÍAS QUE... QUE É A GRIPE AVIARIA H5N1?

 

Recentemente, México rexistrou o primeiro caso humano no mundo de gripe aviaria H5N2, confirmando mediante probas de laboratorio unha infección que culminou na morte do paciente. Esta noticia xerou un amplo interese e preocupación, particularmente en comparación coa máis coñecida gripe aviaria H5N1.  

A gripe aviaria, ou influenza aviaria, é unha enfermidade viral que xeralmente afecta as aves. Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), existen catro tipos de virus da gripe: A, B, C e D. Os virus da gripe tipo A son os únicos que poden orixinar pandemias mundiais e clasifícanse en múltiples subtipos identificados por combinacións das proteínas hemaglutinina (H) e neuraminidasa (N) presentes ma superficie do virus.

Estes virus están establecidos en varias especies animais, sendo as aves acuáticas silvestres o seu principal reservorio natural. Mentres que a gripe tipo B circula unicamente entre humanos, a gripe tipo A pode acharse en diferentes animais, como patos, pitos, porcos, baleas, cabalos, focas e gatos. Isto explica por que se denomina "gripe aviaria" cando o hóspede orixinal do virus é un ave.

O recente caso en México foi confirmado como gripe aviaria H5N2, unha variante de baixa patoxenicidade, segundo a Secretaría de Saúde de México. Isto significa que, aínda que o virus pode causar enfermidade en aves, a súa capacidade de provocar enfermidade grave e mortalidade é menor comparada cos virus de alta patoxenicidade. Aínda que ambos os virus pertencen ao mesmo subtipo H5 de influenza A, presentan diferenzas significativas:

- H5N1: este virus é coñecido pola súa alta patoxenicidade e foi responsable de brotes graves en aves de curral e de infeccións humanas desde o seu descubrimento en 1997. A gripe aviaria H5N1 causou máis de 860 casos humanos e ao redor de 455 mortes, segundo a OMS, o que resulta nunha taxa de mortalidade próxima ao 53%. 

- H5N2: en contraste, o H5N2 é xeralmente de baixa patoxenicidade, o que implica que os síntomas e a gravidade da enfermidade son menores. Con todo, a recente morte en México destaca a necesidade de vixilancia continua, xa que as mutacións poden alterar a virulencia do virus.

Os virus da gripe aviaria tipo A normalmente circulan entre aves e poden transmitirse a humanos a través do contacto directo con animais infectados ou ambientes contaminados. Os síntomas da gripe aviaria en humanos inclúen febre, tose, dor de gorxa, e en casos graves, enfermidades respiratorias severas e pneumonía.

 No caso específico do paciente en México, os síntomas reportados foron febre, dificultade para respirar, diarrea, náuseas e malestar xeral. Este individuo, de 59 anos, tiña varias condicións preexistentes como enfermidade renal crónica, diabetes tipo 2 e hipertensión arterial sistémica, o que puido contribuír á gravidade da súa infección.

A OMS declarou que o risco de transmisión do H5N2 ao público en xeral é baixo. Con todo, isto non minimiza a necesidade de manter unha vixilancia estrita, xa que os virus de influenza poden cambiar e adaptarse. No pasado, outros subtipos de influenza aviario demostraron capacidade de infectar a humanos sen causar unha transmisión sostida de persoa a persoa.

En marzo deste ano, un brote de H5N2 detectouse nunha granxa avícola no estado de Michoacán, México, próximo ao lugar de residencia do paciente falecido. Non se estableceu un vínculo directo entre este brote e a infección humana, pero destaca a importancia da vixilancia tanto en poboacións animais como humanas para previr a propagación da enfermidade.

Dado que o caso en México é o primeiro do seu tipo, a información sobre o tratamento específico para H5N2 é limitada. Xeralmente, os medicamentos recomendados para tratar infeccións por gripe aviaria en humanos inclúen oseltamivir (Tamiflu), zanamivir (Relenza) e permivir (Rapivab). É crucial que calquera tratamento sexa supervisado por un médico.

Para previr a infección, é fundamental evitar o contacto con aves infectadas e ambientes contaminados. As medidas de hixiene, como o lavado frecuente de mans e a cocción adecuada de produtos avícolas, tamén son esenciais para minimizar o risco.

A continua vixilancia e a investigación dos virus de influenza aviario son esenciais para previr posibles pandemias. As autoridades de saúde pública deben manter unha colaboración estreita cos sectores agrícolas para detectar e controlar brotes en aves de curral, e estar preparados para unha resposta rápida ante calquera caso humano.

A OMS, xunto con outras organizacións internacionais, traballa na vixilancia global destes virus e no desenvolvemento de vacinas e estratexias de resposta para mitigar o impacto de futuros brotes. A educación pública e a comunicación transparente tamén xogan un papel vital na prevención e control da gripe aviaria.

O recente caso de H5N2 en México subliña a importancia da vixilancia continua e a preparación ante posibles brotes de influenza aviario. Aínda que a gripe aviaria H5N2 é de baixa patoxenicidade, a súa capacidade para infectar a humanos e o potencial de mutacións resaltan a necesidade de estar alerta. A comparación co H5N1, un virus coñecido pola súa alta letalidade, lémbranos que a influenza aviaria continúa sendo unha ameaza significativa para a saúde pública global.

FONTE: Sergio Parra/nationalgeographic.com.es/ciencia     Imaxe: marca.com

CANTO SABES DE TUNISIA? V

Continúo coa serie, adicada a Tunisia. Ese país situado no norte de África bañado polo mar Mediterráneo e cuxa capital é Tunes.  

A contestación correcta á pregunta de onte é 12 millóns. Exactamente 12.262.946 habitantes. A modo comparativo de poboación, Tunisia esta a nivel de Benin (oeste de África), Burundi (África oriental), Bolivia (centro occidental de América do Sur) e Bélxica (noroeste europeo). Con respecto a o nos páis, en poboación, é case 4 veces a de Tunisia.

E imos coa pregunta de hoxe!

5. Aproximadamente o 40% de Tunisia é desderto, entre eles, o maior o do Sahara, pero hai dous desrtos máis que son importantes. Cales?

- Deserto Gran Erg

- Deserto de Matmata

- Deserto Líbico

- Deserto de sal

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: datosmacro.expansion.com e es.wikipedia.org Imaxes: populationpyramid.net/es e naturtrek.com

#DígochoEu: Tes o formigo?

Coñeces esta expresión: ter o formigo?

#DígochoEu

FÉNIX, O ESTRAÑO MUNDO QUE RESÍSTESE A PERDER A SÚA ATMOSFERA

Ilustración do novo planeta TIC365102760 b, alcumado Fénix pola súa capacidade para sobrevivir á intensa radiación da súa estrela, unha xigante vermella extremadamente próxima / Roberto Molar Candanosa/Johns Hopkins University

Un raro planeta descuberto en 2023 acábase de engadir agora á colección dos máis estraños coñecidos polo home. Trátase dun mundo que debería ser reducido hai moito a unha simple rocha espida e ardente, xa que se atopa extremadamente preto da súa estrela, o que significa que está sometido a unha continua en intensa radiación. Pero no lugar diso, dalgunha maneira e contra todo prognóstico, este exoplaneta conseguiu desenvolver, e conservar, unha grosa atmosfera ao seu redor. Toda unha lección de supervivencia que permitirá aos científicos saber moito máis de como poden os planetas resistir en ambientes tan extremos.

O seu nome oficial é TIC365102760 b, atópase a 1.840 anos luz de distancia e foi descuberto en 2023, pero recibe o sobrenome de Fénix pola súa extraordinaria capacidade para soportar a inmensa cantidade de enerxía que recibe da súa estrela, unha xigante vermella á que, devandito sexa de paso, non queda demasiado tempo de vida. Algún día, cando o Sol tamén pase pola súa fase de xigante vermella, o noso propio mundo podería moi ben parecerse a Fénix. O achado acábase de publicar en The Astronomical Journal.

"Este planeta -explica Sam Grunblatt, astrofísico da Universidade Johns Hopkins e director da investigación- non está a evolucionar como pensabamos, parece ter unha atmosfera moito máis grande e menos densa do esperado para estes sistemas. A gran pregunta é como puido manter esa atmosfera a pesar de estar tan preto dunha estrela anfitrioa tan grande".

Tan preto, neste caso, significa que Fénix está unhas seis veces máis próximo á súa estrela do que Mercurio estao do Sol. É dicir, que en boa lóxica debería estar, literalmente, torrado e desprovisto de calquera indicio atmosférico, perdido e arrastrado ao espazo hai moito tempo polo intenso e persistente vento solar.

Fénix pertence a unha categoría de mundos raros, chamados ’Neptunos quentes’ porque comparten moitas similitudes co xigante xeado do Sistema Solar a pesar de estar moito máis quentes e atoparse moito máis preto das súas estrelas anfitrioas. Pero este novo mundo, 6,2 veces maior que a Terra e que completa unha órbita cada 4,2 días, é sorprendentemente máis pequeno, máis vello e máis quente do que os científicos crían posible.

Os autores do estudo pensan que factores como a idade de Fénix, as abrasadoras temperaturas que reinan na súa superficie e a súa densidade inesperadamente baixa contribuíron a que o proceso de refugallo da súa atmosfera prodúzase a un ritmo máis lento do que se cría posible. Os investigadores tamén estimaron que o planeta ten 60 veces menos densidade que o ’Neptuno quente’ máis denso descuberto ata a data, e que non conseguirá sobrevivir máis de 100 millóns de anos antes de precipitarse nunha espiral mortal contra a súa estrela xigante.

"É o planeta máis pequeno que atopamos ao redor dunha destas xigantes vermellas -explica Grunblatt-, e probablemente o planeta de menor masa orbitando unha estrela xigante vermella que xamais vísemos. Por iso parece realmente estraño. Non sabemos por que aínda ten atmosfera cando outros ’Neptunos quentes’ que son moito máis pequenos e moito máis densos parecen estar a perder as súas atmosferas en contornas moito menos extremas".

Grunblatt e o seu equipo conseguiron obter todos eses coñecementos do planeta ideando un novo método para axustar os datos do satélite TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) da NASA. O telescopio da nave, en efecto, pode detectar planetas de baixa densidade a medida que atenúan o brillo das súas estrelas anfitrioas cando pasan fronte a eles. Pero o equipo de Grunblatt filtrou a luz non desexada nas imaxes e logo combinounas con medicións adicionais do Observatorio Keck, no volcán Mauna Kea de Hawai, unha instalación que rastrexa as pequenas oscilacións das estrelas causadas polos planetas que as orbitan.

Os achados poderían axudar a comprender mellor como poderían evolucionar atmosferas como a da Terra, dixo Grunblatt. Os científicos, de feito, predín que dentro duns poucos miles de millóns de anos o Sol expandirase ata converterse nunha estrela xigante vermella que se inchará e que probablemente engulirá ao noso planeta e aos demais mundos interiores.

"Non entendemos moi ben as últimas etapas da evolución dos sistemas planetarios - admite Grunblatt-. E este achado dinos que talvez a atmosfera da Terra non evolucione exactamente como pensabamos que o faría".

Os planetas ’inchados’ como Fénix adoitan estar compostos de gases, xeo ou outros materiais máis lixeiros que os fan, en xeral, menos densos do que é calquera planeta do Sistema Solar. Son tan raros que os científicos cren que só ao redor do 1% das estrelas téñenos. Os exoplanetas como Fénix, explica Grunblatt, non se descobren con tanta frecuencia, porque os seus tamaños máis pequenos fanos máis difíciles de detectar. Por iso o seu equipo está a buscar máis destes mundos, e grazas á súa nova técnica xa atoparon unha ducia de candidatos potenciais.

"Aínda nos queda un longo camiño por percorrer -conclúe o científico- para comprender como evolucionan as atmosferas planetarias co tempo".

FONTE: José Manuel Nives/abc.es/ciencia

#DígochoEu: Non é o mesmo un ‘pingo’ que unha ‘pinga’

Non é o mesmo un ‘pingo’ que unha ‘pinga’ 💧. Esther acláranolo!

 #DígochoEu

CANTO SABES DE TUNISIA? IV

Continúo coa serie, adicada a Tunisia. Ese país situado no norte de África bañado polo mar Mediterráneo e cuxa capital é Tunes.  

A contestación correcta á pregunta de onte é 160.000 km². Exactamente 163.610 Km². Para que te fagas unha idea comparativa, sería aproximadamente como Surimane (163.820 km²), un país de América do sur e algo máis grande que Bangladesh (148.460 km²), un país de Ásia Meridional. No referente ao noso país, España é, redondeando, 3 veces Tunisia.

E imos coa pregunta de hoxe!

4. Cal é a poboación, aproximada, de Tunisia?

- 10 millóns

- 12 millóns

- 14 millóns

- 16 millóns

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org                        Imaxes: es.wikipedia.org e viajesnakara.com