HUMOR REAL: ATAQUE A IRÁN

A viñeta de Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), publicada no Faro de Vigo, saca punta ao ataque de EE UU e Israel a IRÁN.

Veremos como acaba esto pois as consecuencias son imprevisibles!

TAL DÍA COMO HOXE: 3 DE MARZO...

1613 Comeza a reinar en Rusia a dinastía dos Romanov, na persoa do mozo Miguel.

1875 Estréase, no Ópera-Comique de París, a ópera Carmen do compositor Georges Bizet.

1904 En España, promulgación da lei que establece o descanso dominical.

1905 Fritz Schaudinn descobre a espiroqueta Treponema pallidum, axente causante da sífilis.

1915 Créase o National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). Trátase da organización predecesora da axencia espacial estadounidense, NASA.

1923 En Nova York aparece o primeiro número da revista Time.

1939 Estrea nos Estados Unidos da película A dilixencia, de John Ford, modelo no xénero do western.

1961 En Marrocos, Hassan II é coroado rei.

1990 En España, Telecinco comeza a emitir de forma regular.

1996 O Partido Popular, encabezado por José María Aznar, gana por unha estreita marxe as eleccións xerais.

FONTE: hoyenlahistoria.com  Imaxes: microilustres.blogspot.com e radio.perfil.com

Estas son as cinco especies animais xa extintas en Galicia (II)

Continúo coa listaxe dos cinco animais vertebrados, que  están ou podería estar extintas a nivel local na comunidade, recollidos pola Consellería de Medio Ambiente.

Se onte falamos do Lince ibérico (Lynx pardinus), hoxe falsremos...

2. Gaivina negra (Chlidonias niger)

Esta especie, tamén coñecida como carrán mouro, é unha especie de ave moi escasa como reprodutora en España, cunha diminución determinante nos últimos anos, pero abundante nos pasos migratorios. Segundo informan dende Medio Ambiente, en Galicia existiu unha poboación nidificante na lagoa de Antela (Ourense), pero a destrución do hábitat e as molestias ocasionadas durante a época de cría levaron á súa desaparición. Con todo, aínda aparecen de forma puntual algúns exemplares errantes, pero polo momento non se asentaron na comunidade.

3. Pita do monte cantábrica (Tetrao urogallus cantabricus)

Tradicionalmente, a pita do monte nidificaba nos Ancares, de onde podería ter desaparecido. En 2019, no concello leonés de Candín, lindeiro co lucense Cervantes, un grupo de persoas foron quen de avistar unha femia de pita do monte. Con todo, oficialmente, os últimos rexistros de Tetrao urogallus cantabricus datan, segundo as fontes, do ano 2003, segundo o informe do Comité Avifaunístico da Sociedade Galega de Ornitoloxía.

A transformación e fragmentación do seu hábitat, sumada ás consecuencias do cambio climático e o furtivismo, convértense nas súas principais ameazas. De feito, o ecólogo Ignacio Munilla, que foi profesor na Universidade de Vigo, investigador Ramón y Cajal na USC e coautor do Plan de Conservación da poboación galega desta ave, apuntaba nunha entrevista con GCiencia á caza ilegal como principal causa da súa extinción en Galicia. 

Continuará...

FONTE: gciencia.com       Imaxe: Wikimedia Commons

Estas son as cinco especies animais xa extintas en Galicia

A pita do monte (Tetrao urogallus) considérase extinguida en Galicia dende 2005, cando se observaron os últimos cantadeiros na serra dos Ancares. Como esta, son moitas as especies que desaparecen do territorio para sempre. Para lembrar á fauna afectada, que está ou podería estar extinta a nivel local na comunidade, a Consellería de Medio Ambiente recolle un total de cinco animais vertebrados na mesma situación que a pita do monte.

No Catálogo Galego de Especies Ameazadas aínda poden figurar referencias sobre estas especies, pero na actualidade non se dispón de información recente sobre súa presencia. Con todo, para descartar que queden individuos no medio natural fanse necesarias prospeccións realizadas en períodos de tempo apropiados ao ciclo e formas de vida da especie, tal e como sinala a Consellería na páxina web.

A continuación, preséntase unha listaxe das cinco especies mencionadas pola Consellería.

1. Lince ibérico (Lynx pardinus)

O lince ibérico é unha especie que desapareceu de Galicia, malia que nunca foi abundante. Os últimos rexistros limítanse ao leste e sur da provincia de Ourense. Con todo, a súa poboación medrou nun 19% en 2024, cun censo total que alcanza os 2.401 individuos, segundo informaba o Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico en maio de 2025.

Esta expansión polo territorio, sobre todo en Portugal, Extremadura e Castilla-La Mancha, permite que algúns dos exemplares realicen desprazamentos cara ao norte da península, chegando mesmo a Galicia. Foi o caso de Kentaro, un lince criado en catividade e liberado nos Montes de Toledo en decembro de 2014. Despois de percorrer máis de 3.000 km, o sinal do seu colar situouno na provincia de Ourense.

Continuará...

FONTE: gciencia.com       Imaxe: Wikimedia Commons

TAL DÍA COMO HOXE... 2 DE MARZO

1912 En España declárase obrigatoria a lectura do Quixote nas escolas públicas.

1944 Créase o Documento Nacional de Identidade (DNI) en España.

1969 O avión supersónico de pasaxeiros Concorde voa por primeira vez. 1972 Estados Unidos lanza a sonda Pioneer 10 cunha mensaxe para a hipotética vida intelixente extraterrestre.

2002 O maior telescopio solar de Europa inaugúrase no complexo astrofísico do Roque dos Muchachos, situado na illa canaria da Palma.

FONTE: hoyenlahistoria.com  Imaxes: historia.nationalgeographic.com.es e hispaviacion.es

Achado no deserto do Sahara un “marabilloso” dinosauro de 13 metros con crista de cores

 

Recreación dun Spinosaurus mirabilis que se alza sobre un cadáver na beira dun río de hai uns 95 millóns de anos, no que hoxe é o deserto do Sahara en Níxer / Dani Navarro

“Non podo crelo”, exclama o recoñecido paleontólogo estadounidense, Paul Sereno, ante o español Daniel Vidal, cando este móstralle in situ o maior descubrimento da campaña. “É a primeira vez que se atopa material do cranio dun Spinosaurus en máis dun século. É o máis fráxil e imposible de achar. É o premio gordo”, conclúe.

A escena figura nun vídeo difundido á prensa como parte dun dossier que anuncia o descubrimento dunha nova especie: Spinosaurus mirabilis. É a segunda tras o achado, en 1915, en Exipto, do holotipo que definiu ao grupo, a única ata onte. Este novo dinosauro de espiñas “marabilloso” (o que significa mirabilis en latín) foi descuberto en 2022 no deserto de Sahara, en Níxer, e publicado recentemente na revista Science cun artigo asinado por 29 científicos de cinco países.

Este carnívoro extinto habitou o norte de África hai uns 95 millóns de anos, medía uns 13 metros de longo e pesaba entre 6 e 7 toneladas. Tiña unha dentadura entrelazada que funcionaba como unha perfecta trampa para peixes e unha gran crista sobre o cranio en forma de cimitarra (un tradicional sabre persa) que, segundo estiman os investigadores, sería de cores brillantes. Esta singularidade, xunto á típica vela dorsal que distingue a todo o grupo, confirma que era un ornamento de exhibición visual, non unha estrutura funcional para a caza.

A investigación comparou a morfoloxía do cranio do animal, as proporcións do pescozo e as súas extremidades posteriores, con 43 depredadores actuais e extintos. Os autores conclúen que os espinosáuridos, incluída a nova especie, eran piscívoros que cazaban vadeando en augas baixas, ao estilo das garzas actuais, e non depredadores acuáticos que mergullaban como os crocodilos. A distancia da costa, ademais, refuta esa teoría de que estes terópodos poderían ser completamente acuáticos.

O equipo de científicos e científicas liderados polo paleontólogo estadounidense Paul Sereno pasou tres meses nunha paisaxe extrema e hostil co financiamiento principal dun doante anónimo e pequenos achegas particulares.

Case ninguén quería investir na arriscada fazaña paleontolóxica de Sereno. A máis ambiciosa da súa carreira, segundo el mesmo. Buscar fósiles de dinosauros nun dos sitios máis inhóspitos do mundo, con 50 graos de calor baixa o sol desértico en agosto, era un investimento arriscado para algunhas institucións científicas. Con todo, o lendario paleontólogo de 68 anos tíñao claro. En 2019, recollera de alí varios fósiles e restos dunha mandíbula de espinosaurio. Este científico da Universidade de Chicago necesitaba profundar eses descubrimentos, así que pasou os dous anos de pandemia e illamento planificando o regreso e buscando fondos para iso. En 2022 conseguiunos.

 

Recreación de dous Spinosaurus mirabilis disputándose un peixe / Dani Navarro 

A urbanización máis próxima, Agadez, está a 300 quilómetros (unhas seis horas se non se presenta ningún inconveniente imprevisto) a través da area sen camiños. O acceso á auga potable limítase á capacidade do camión que poida chegar. Os perigos inclúen mordidas de serpes e escorpiones, tormentas de area, intoxicacións alimentarias, malaria, avarías de todo tipo, roubos e ata golpes de estado (como o que interrompeu o traslado de fósiles en 2023). Para escorrentar aos cazadores de tesouros, as autoridades locais dotáronlles dunha garda armada de 64 homes que os escoltaron durante toda a escavación. Como man dereita para esta odisea, Sereno confiou no español Daniel Vidal.

En 2019, preto de 100 persoas, entre científicos, técnicos, gardas e realizadores audiovisuais, instaláronse no deserto para explorar, en principio, dúas áreas durante tres meses. Inesperadamente, a dúas semanas do final da campaña, un tuareg achegóuselles en moto para revelarlles a existencia dunha zona que non aparecía nos mapas e que ningún científico visitara antes. Con esa pista chegaron, en 2022, ao terceiro xacemento (Jenguebi).

Para a nova paleontóloga española Ana Lázaro esta expedición pillouna no mellor momento posible. “Tiña a posibilidade de aceptalo sen miramientos porque era agosto, estaba de vacacións e acababa de terminar o máster. Tiña a vida por diante e era unha oportunidade única. Non o meditei moito. A posteriori si que pensei nos perigos, en que é unha tolemia realmente. Se cadra unha persoa nos seus cabais non o fixese, pero eu si”.

O tamén español Álvaro Simarro lembra que con só dous anos de idade xa decidira dedicar a súa vida aos dinosauros, que o espinosaurio era o seu favorito e que creceu vendo os documentais de Sereno. “Recordo cando me chegou o correo de Paul convidándome á expedición. Foi dos momentos máis felices da miña vida”. Aínda non termina de crer que, ademais, achou ao seu favorito.

María Ciudad Real foi a encargada de estudar ao detalle a peculiar crista mediante tomografías computerizadas e creando, logo, imaxes en tres dimensións. “Aínda que non estiven exactamente alí cando acharon ao Spinosaurus, vivín con moita emoción ese descubrimento e tantos outros que se produciron”, lembra.

A Noelia Sánchez Fontela recrutárona polo seu coñecemento en xeoloxía e a súa experiencia como escavadora. “Uninme sen ningunha universidade que me apoiase. Foi totalmente voluntario e independente”. A súa achega foi crucial para reconstruír o ecosistema extinto de todos os animais atopados. No caso do espinosaurio, sóubose que, aínda que estaba afastado da costa marítima, vivía rodeado de grandes ríos serpenteantes, sen conexión directa co océano, onde abundaban os peixes de auga doce. O achado, ademais, de grandes herbívoros dá conta dunha contorna con moita vexetación, suficiente para alimentalos.

Paul Sereno traballa para abrir en Níxer dous museos que exhiban os fósiles achados logo de que terminen de estudalos en Chicago e sexan repatriados ao país africano. O plan inclúe a creación dun instituto para formar museólogos, arqueólogos e paleontólogos nixerianos baixo a supervisión da súa fundación, Niger Heritage.

O Spinosaurus mirabilis será un dos dinosauros máis destacados nunha serie que incluirá outros carnívoros grandes como o Carcharodontosaurus, unha ducia de novos saurópodos, un pequeno carnívoro escavador, un crocodilo sen armadura, un peixe xigante e outras novas especies.

FONTE: María Victoria Ennis/elpais.com

O meu sogro e Maradona. Unha historia que (case) acaba en desastre

Eduardo Sacheri é historiador, guionista e un dos escritores arxentinos máis lidos da actualidade. Autor de novelas, contos e ensaios, a súa obra explora os vínculos, a memoria e os xestos mínimos que revelan o humano. Con sensibilidade e humor, levou as súas historias da aula ao cinema, mantendo sempre un diálogo profundo entre a literatura, a historia e a educación.

Sacheri reflexiona sobre a literatura como un territorio no que se cruzan a memoria, a identidade e a educación. Cun estilo próximo e profundo, fala do poder das palabras para ordenar o mundo, para darlle sentido ao pasado e para acompañar a vida cotiá.

Desde os seus inicios como docente ata a creación das súas novelas e relatos, fai un percorrido polos premios Óscar e os premios Nobel, a afección de Independente de Avellaneda, as aulas de clase, a guerra de Malvinas e a historia de Rusia.

SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CXC

Molusco bivalvos!