MOMENTOS ESTELARES DA CIENCIA XIX

Continúo coa serie de vídeos animados, se explica dunha maneira moi didáctica e divertida algúns dos momentos clave da historia da ciencia.

Hoxe falaremos de Vera Rubin e a materia escura.

Vera Rubin foi a única muller que se graduó en astronomía en Vassar College en 1948. Atopou a primeira evidencia da existencia de materia escura.

FONTE: bbvaopenmind.com

Continuará...

#DígochoEu: #CiberEsther (Praia das Catedrais)

 

Os cibercarrachos son moi espelidos! Por iso, agora que comeza a época de visitas á praia das Catedrais, Esther explícache como conseguir os permisos de maneira segura! 

#DígochoEu

QUE HAI DENTRO DA LÚA?

O debate acerca de se o núcleo do noso satélite natural, a Lúa, era sólido ou líquido parece chegar ao seu fin grazas a unha nova e exhaustiva investigación que recolle a prestixiosa revista Nature. Os expertos da Universidade da Costa Azul e o Instituto de Mecánica Celestial e Cálculos de Efemérides de Francia confirman que o núcleo interno da Lúa é unha bóla sólida, o que nos achega un pouco máis a unha información máis certeira sobre a Lúa e, por extensión, do noso sistema solar.

A NASA suxeriu en 2011 que a Lúa tiña un núcleo sólido rico en ferro, así como un núcleo externo fluído. Sondar a composición interior dos obxectos no sistema solar conséguese de maneira máis efectiva a través de datos sísmicos. A forma en que as ondas acústicas xeradas polos terremotos móvense e reflíctense no material dentro dun planeta ou unha lúa pode axudar aos científicos para crear un mapa detallado do interior do obxecto.

 

Os investigadores desenvolveron modelos do interior da Lúa coa esperanza de lanzar luz sobre a súa estrutura xeolóxica interna. Recompilaron datos de misións espaciais e experimentos de alcance de láser lunar para compilar un perfil de varias características lunares.

Cos datos en man, determinaron que, non só o núcleo interno da Lúa é sólido como o da Terra, senón que tamén está feito dun metal cunha densidade próxima á do ferro. Tamén concluíron que o núcleo ten aproximadamente 500 quilómetros de diámetro, ao redor do 15% do ancho total da Lúa.

"O interior máis profundo da Lúa, especialmente se ten ou non un núcleo, foi un punto cego para os sismólogos", comenta Ed Garnero, profesor da Escola de Exploración da Terra e o Espazo na Facultade de Artes Liberais e Ciencias de ASU e coautor do traballo . "Os datos sísmicos das antigas misións Apolo eran demasiado ruidosos para obter imaxes da Lúa con confianza. Outros tipos de información inferiron a presenza dun núcleo lunar, pero os detalles sobre o seu tamaño e composición non estaban ben limitados".

A mellor coincidencia, segundo a información das observacións físicas dos campos gravitatorios da Lúa e as da misión GRAIL da NASA, era a que soportaba un núcleo interno sólido na Lúa. Logo, o modelo dixital do manto da Lúa baseado en datos termodinámicos deixaba o mesmo escenario coincidente coas entrañas lunares. Da mesma forma, o traballo suxire que o núcleo lunar contén unha pequena porcentaxe de elementos lixeiros como o xofre, similar aos elementos lixeiros do núcleo da Terra como o osíxeno ou o xofre.

"Están a suceder moitas cousas emocionantes coa Lúa, como a misión LRO do profesor Mark Robinson que produce fotos de alta resolución de fenómenos asombrosos. Con todo, do mesmo xeito que coa Terra, hai moito que non sabemos sobre o interior lunar, e iso información é clave para descifrar a orixe e a evolución da Lúa, incluída a Terra moi primitiva”, conclúe Garnero.

Dada a esperanza da humanidade de regresar á Lúa dentro dun espazo tan breve de tempo (pois se todo sae ben veremos aos humanos pisar de novo a Lúa coa misión Artemis en 2025), talvez non teñamos que esperar moito para a verificación sísmica destes achados in situ.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

MOMENTOS ESTELARES DA CIENCIA XVIII

Continúo coa serie de vídeos animados, se explica dunha maneira moi didáctica e divertida algúns dos momentos clave da historia da ciencia.

Hoxe falaremos de  Margaret Hamilton e a chegada á Lúa.

Grazas ás matemáticas, a programadora Margaret Hamilton adiantouse a un posible desastre e asegurou a aterraxe na Lúa do Apolo 11.

FONTE: bbvaopenmind.com

Continuará...

#DígochoEu: Refráns do mes de maio

 

Hoxe repasamos algúns dos refráns que hai co mes de maio! Sabes algún máis? 

#DígochoEu

O MES DE ABRIL O MÁIS CÁLIDO DESDE 2011

Galicia rexistrou un abril moi cálido e seco, segundo o avance do último informe climatolóxico mensual elaborado por Meteogalicia. O mes caracterizouse pola chegada bastante continua de masas de aire cálido procedentes do sur, que deixaron unhas temperaturas medias moi elevadas para este mes, particularmente, no caso das máximas no interior. En canto ás chuvias, houbo un déficit con respecto ao que sería normal en abril, pero non demasiado acusado, xa que a mediados do mes tivemos una situación de chegada de río atmosférico que achegou cantidades apreciables de chuvia.

Deste xeito, a anomalía media da temperatura para este mes de abril en Galicia, obtida a partir dos datos rexistrados en 11 estacións meteorolóxicas representativas, foi de 2,4 graos, o que o que supón que fose o abril máis cálido desde 2011.

Máis polo miúdo, o valor medio das temperaturas máximas foi de 19,2 graos, rexistrándose os valores máis altos nas localidades limítrofes co Miño, na provincia de Ourense, onde se se chegou ata os 25,1 graos. Pola contra, os valores máis baixos déronse no macizo de Manzaneda e Pena Trevinca, onde roldaron os 11 graos. No caso das temperaturas mínimas, a media foi de 7,2 graos. Os valores máis baixos rexistráronse na Limia, 1 grao, e os máis altos no Morrazo con13,2 graos.

No que atinxe ás precipitacións, en xeral, quedaron por debaixo da media climática de abril, aínda que a anomalía non é tan importante como no caso das temperaturas. Non houbo moitos episodios de chuvia, pero algúns dos rexistrados a mediados de mes foron bastante activos e permitiron acumulacións significativas.

A precipitación media acumulada foi de 71 l/m², un 44% inferior ao valor climático normal, o que fai que este mes poida considerarse moi seco. Cómpre salientar que a distribución das porcentaxes de precipitación foi moi irregular en todo o territorio galego, presentando zonas secas e outras lixeiramente húmidas ou próximas á normalidade. Así, os valores máis altos rexistráronse nas comarcas do Sar e do Xallas, onde se acadaron localmente os 196 l/m²; e os máis baixos, en Valdeorras con 8 l/m². 

FONTE: gciencia.com/medioambiental

SABÍAS QUE... POR QUE O CRISTAL É TRANSPARENTE?

Diferencias entre vidio e cristal: diferencia na estrutura cristalina do cuarzo-alfa (esquerda) e do vidro de sílice (dereita) / conasi.eu

Segundo a física cuántica un fotón é unha partícula elemental que compón a luz e o quantum de enerxía en forma de radiación electromagnética, que pode ser emitido ou absorbido pola materia.

Tamén un fotón pódese definir como unha partícula indivisible que se move á velocidade da luz e que non pode ser detectada a primeira ollada. Albert Einstein denominou ao fotón, que en grego significa luz, como canto de luz.

Desde un punto de vista físico poderiamos considerar que a transmisión da luz a través dun medio transparente é unha dobre refracción: a primeira ao pasar do aire ao vidro, a segunda refracción prodúcese ao pasar de novo ao aire.

Se despois desta dobre refracción o raio de luz non é desviado da súa traxectoria dise que a transmisión é regular, se se difunde en todas as direccións (vidros traslúcidos) falamos de transmisión difusa e, por último, se predomina unha dirección privilexiada, denominámola transmisión mixta, que é o que ocorre cos cristais de superficie labrada.

Xeralmente os materiais transparentes son líquidos, mentres que os materiais opacos á luz son sólidos, e esta estrutura está determinada pola forma na que se organizan internamente as súas moléculas, é dicir, pola estrutura molecular.

Os átomos están compostos por un núcleo central e electróns orbitando ao seu ao redor. Se o átomo tivese as dimensións dun campo de fútbol, o núcleo sería do tamaño dun chícharo situado no seu centro, mentres que os electróns serían grans de area repartidos polas bancadas. Desta forma é fácil comprender que queda moito espazo libre no estadio para que a luz poida atravesalo sen interferir con estas partículas.

Seguindo co símil, os electróns atópanse en distintas filas das bancadas (niveles de enerxía), de forma que se aumentan a súa enerxía van mellorando en filas e achegándose ao céspede. Desta forma, se conseguen absorber enerxía dos feixes de luz (fotóns) cando atravesan o átomo poden conseguir mellorar a súa posición nas bancadas.

Pero tamén pode suceder que os niveis de enerxía dos electróns (bancadas) estean tan separados que un fotón de luz visible non proporcione a enerxía suficiente para que o electrón poida cambiar de fila.

En definitiva, que un material sexa máis ou menos transparente está determinado pola cantidade de luz que pasa a través del, en comparación coa cantidade total que chega á súa superficie.

Se un fotón choca cun corpo diáfano é literalmente absorbido, é o que sucede, por exemplo, cos metais. Hai tantos electróns revoando que o fotón choca continuamente, de forma que acaba cedendo toda a enerxía antes de conseguir saír do átomo.

Se nos fixamos agora no vidro, o que hai é moito espazo entre as moléculas, permitindo que as partículas non se desvíen e non choquen. O vidro é un material formado, basicamente, por sílice (area fundida) e cunha estrutura interna amorfa. En Román paladino, o vidro é molecularmente desordenado.

O cristal, a diferenza do vidro, contén óxido de chumbo, que lle dá máis peso, aumenta a súa capacidade de recuperación e engade un aspecto máis brillante. O cristal ten unha estrutura molecular perfectamente ordenada, chamada estrutura cristalina, a diferenza da do vidro que é vítrea.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

MOMENTOS ESTELARES DA CIENCIA XVII

Continúo coa serie de vídeos animados, se explica dunha maneira moi didáctica e divertida algúns dos momentos clave da historia da ciencia.

Hoxe falaremos de Edward O. Wilson e a biodiversidade das illas.

O histórico experimento deste biólogo estadounidense permitiu demostrar por que a vida florece nunhas illas e non noutras. Os principios da bioxeografía insular son válidos para todo tipo de ecosistemas illados, e inspiraron a creación dos corredores naturais, fundamentais para salvar da extinción a numerosas especies.

FONTE: bbvaopenmind.com

Continuará...