AS BATERIAS DE LITIO

 

Continúo cos novos episodios de Órbita Layka, programa de divulgación científica divertido e sorprendente, cheo de curiosidades e de sentido do humor, presentado polo matemático e profesor de Linguaxes e Sistemas Informáticos Eduardo Sáenz de Cabezón Irigaray.

O litio é un metal fundamental. Por que? Como pode reciclarse? Na sección de xeoloxía do programa de hoxe, dedicado aos refugallos, Nahúm Méndez Chazarra, xeólogo e divulgador científico, responde a estas cuestións e fálanos do Antropoceno.

A ter en conta!

FONTE: Rtve

CANTO SABES SOBRE AMÉRICA? XI

Continúo coa serie, que onte comezamos sobre América, é o segundo continente máis grande da Terra, despois de Asia.

A contestación correcta á pregunta de onte é 32 entidades federativas. De acordo con a constitución vixente en México, a súa forma de goberno consiste nunha república representativa, democrática, laica e federal, composta por 32 entidades federativas (31 estados e a capital). A saber: Auguasquentes, Baixa California, Baixa California Sur, Campeche, Coahuila de Zaragoza, Colima, Chiapas, Chihuahua, Cidade de México, Durango, Guanajuato, Guerrero, Hidalgo, Xalisco, México, Michoacán, Morelos, Nayarit, Novo León, Oaxaca, Puebla, Querétaro, Quintana Roo, San Luis Potosí, Sinaloa, Sonora, Tabasco, Tamaulipas, Tlaxcala, Veracruz, Yucatán e Zacatecas.

E imos coa pregunta de hoxe!

11. Cal é a illa máis grande do continente americano?

- Illa de Cuba

- Illa de Groenlandia

- Illa de Baffin

- Illa de Terranova

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org          Imaxe: Benoit Lecavalier/elconfidencial.com         

#DígochoEu: #ApuntamentoLusófono 58

 

Neste #ApuntamentoLusófono Esther e Rodrigo tiveron unha visita ben ’repunante’. María Foscaldo (@meryfos) arrasa no TikTok e neste programa puidemos coñecer toda a súa historia.

#DígochoEu

O MES PASADO FOI O OUTUBRO MÁS CÁKIDO DENDE QUE HAI REXISTROS

Anomalías da temperatura en outubro / AEMET

A Axencia Estatal de Meteoroloxía (AEMET) vén de confirmar que o mes pasado foi o outubro máis cálido da serie histórica no Estado español, cuxo arrinque tivo lugar en 1961. Foi o outubro máis cálido, cunha temperatura media de 18 ºC. Tratouse do mes (non só outubro, senón de todo o ano) máis anomalamente cálido de toda serie, pois superou en 3,6 ºC a media normal. Incluso dez meses de verán desde 1961 (todos xuño) foron máis fríos.

 

Meses na serie histórica que tiveron unha temperatura 3 ºC superior á media normal /AEMET

“É moi pouco habitual que un mes teña unha temperatura 3 ºC superior á media normal. Esa cifra só se alcanzou, ou superou, en sete meses desde 1961, de 730 contabilizados. Catro destes meses son do últimos cinco anos e medio”, argumentan dende os servizos de comunicación da AEMET. Tamén o ano 2022 é, ata o momento, o máis cálido da serie histórica. A súa temperatura media entre xaneiro e outubro foi de 16,4 ºC. É un valor 1,6 ºC superior á media normal. Supera por 0,3 ºC a 2017 e por 0,6 ºC a 2020.

Outubro, ademais de extremadamente cálido, foi seco: as precipitacións apenas superaron as dúas terzas partes do normal. Así, tratouse do cuarto outubro menos chuvioso do século XXI. Persiste no noso país a seca meteorolóxica que nos acompaña desde o pasado inverno. E é que o outono non está a ser excesivamente xeneroso en choivas. As choivas acumuladas entre setembro e outubro están un 27 % por baixo do normal para estes dous meses. De feito, o ano 2022 está a ser moi seco. Levamos acumulados 355 l/m² (un 26 % menos do normal). Trátase, entre xaneiro e outubro, do cuarto ano natural con menos precipitacións desde o inicio da serie, en 1961. Só foron máis secos 1995, 2005 e 1983

Polo tanto, estamos ante o ano máis cálido e o cuarto máis seco da serie (xaneiro a outubro). Pero máis aló do dato puntual, é importante a tendencia: 

- Sete do dez anos máis cálidos ocorreron desde 2011 

- Cinco do dez anos máis secos tiveron lugar desde 2009

FONTE: gciencia.com/medioambiental

E SE O BIG BANG NON FOSE O QUE NOS DIXERON?

A inflación cósmica é unha explicación popular para a fase máis temperá da evolución do Universo. Pode descartarse? / A. Ijjas, PJ Steinhardt, A. Loeb, Scientific American

Un novo estudo expón que a inflación cósmica, un punto na infancia do Universo cando o espazo-tempo expandiuse exponencialmente e que é crucial na teoría do Big Bang, podería descartarse rapidamente como posibilidade a partir de novos descubrimentos. Estes achados serían posibles nas próximas décadas, da man dun gran desafío técnico e científico.

O astrofísico Sunny Vagnozzi, da Universidade de Cambridge, en Reino Unido, e o seu colega Avi Loeb, da Universidade de Harvard, en Estados Unidos, postulan nun novo estudo publicado recentemente na revista The Astrophysical Journal Letters que a teoría da inflación cósmica sería imposible de comprobar e, por tanto, podería descartarse rapidamente como posibilidade para explicar a expansión do Universo nos seus momentos iniciais.

Desenvolta inicialmente polo físico e cosmólogo estadounidense Alan Guth en 1981, a inflación cósmica é unha das bases que sustentan a idea do Big Bang: case inmediatamente logo do estalido inicial, o Universo "inflouse" rapidamente e de maneira exponencial. Esta expansión acelerada explicaría, entre outras cousas, por que o cosmos actual é tan diferente do Universo primitivo.

Aínda que esta idea parece en principio elegante e resolve distintos enigmas sobre os momentos iniciais do cosmos, algúns científicos, entre eles o propio Avi Loeb, marcaron as súas preocupacións sobre a inflación cósmica e a posibilidade real de comprobala, logo que en 2013 o satélite Planck da Axencia Espacial Europea (ESA) publicase as súas primeiras medicións do fondo cósmico de microondas (CMB), ou sexa a luz máis antiga do Universo.

Nesa ocasión, os resultados presentáronse como unha comprobación da teoría da inflación cósmica, pero para Loeb e outros científicos foron precisamente todo o contrario: segundo a súa visión, os datos de Planck mostraban que a inflación cósmica expuña máis enigmas dos que resolvía, e que era hora de considerar novas ideas sobre os comezos do Universo.

Isto indicaría que se o Universo non se expandiu aceleradamente nos seus inicios, probablemente non xurdiu desde un estalido primigenio e, en consecuencia, o Big Bang tamén podería descartarse. Como xurdiría entón o cosmos? Por exemplo, Loeb cre que pode comezar mediante un “rebote” dun cosmos que se contraía previamente.

Máis aló da catarata de novas teorías que poderían xurdir se a inflación cósmica e o Big Bang descartásense, no novo estudo os astrofísicos cren que existe unha forma de comprobar que a inflación cósmica como explicación da expansión ultrarrápida do Universo non ten sustento en si mesma como teoría, e que nunca podería verificarse por fóra da súa relación indisoluble co modelo do Big Bang.

Segundo unha nota de prensa, Vagnozzi e Loeb explican que isto podería lograrse ao rastrexar os gravitones, partículas que median a forza da gravidade. Os científicos indicaron que o Universo era transparente aos gravitones desde o primeiro instante rastrexado pola física coñecida: unha vez que o Universo permitiu que os gravitóns viaxasen libremente sen dispersarse, debería xerarse un fondo “reliquia” desta radiación inicial, un equivalente ao fondo cósmico de microondas pero aplicado a estas partículas: o fondo cósmico de gravitóns (CGB).

Estas radiacións iniciais alcanzarían un nivel que será detectable polas sondas cosmolóxicas de próxima xeración, o que podería proporcionar a primeira detección indirecta do CGB. Para os astrofísicos a cargo do novo estudo, esa información podería brindar precisións sobre a taxa de expansión do Universo primitivo, refutando ou verificando a inflación cósmica e, por conseguinte, consolidando ou deixando moi febles os cimentos sobre os cales se sustenta o Big Bang.

FONTE: Pablo Javier Piacente/farodevigo.es/tendencias21

CANTO SABES SOBRE AMÉRICA? X

Continúo coa serie, que onte comezamos sobre América, é o segundo continente máis grande da Terra, despois de Asia.

A contestación correcta á pregunta de onte é 50 estados e 1 distrito federal. A saber: Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, California, Colorado, Connecticut, Delaware, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Kentucky, Louisiana, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Mississippi, Missouri, Montana, Nebraska, Nevada, New Hamp-shire, New Jersey, New Mexico, New York, North Carolina, North Dakota, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, South Dako-ta, Tennessee, Texas, Utah, Vermont, Virginia, Washington, West Virginia, Wis-consin, Wyoming e o disf¡dtrito federal Washington D. C. oficialmente denominado Distrito de Columbia.

E imos coa pregunta de hoxe!

10. Os Estados Unidos Mexicanos, é dicir México. Esta formado por…

- 30 entidades federativas

- 31 entidades federativas

- 32 entidades federativas

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org          Imaxe: es.wikipedia.org         

#DígochoEu: Fulano, non digas *mengano nin *zutano

 

Ei, fulano! En galego non hai *menganos!

#DígochoEu

COP27

A Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (COP27), que terá lugar ata o 18 de novembro, inaugurouse onte na cidade exipcia de Sharm el Sheij, no Mar Vermello, co obxectivo principal de garantir a plena aplicación do Acordo de París.

As negociacións da conferencia sobre o clima máis importante do mundo retómanse case ao final dun ano no que se produciron inundacións devastadoras, ondas de calor sen precedentes, graves secas e tormentas violentas, todo iso signo inequívoco da emerxencia climática que se está producindo. Ao mesmo tempo, millóns de persoas en todo o mundo enfróntanse aos graves efectos de crises simultáneas de enerxía, alimentos, auga e custo da vida, agravadas por graves conflitos e tensións xeopolíticas. Neste contexto adverso, algúns países comezaron a paralizar ou reverter as políticas climáticas e duplicaron o uso de combustibles fósiles.

A COP27 tamén se celebra nun contexto de falta de ambición para frear as emisións de gases de efecto invernadoiro. Segundo o Grupo Intergobernamental de Expertos sobre o Cambio Climático da ONU, as emisións de CO₂ deben reducirse nun 45 % para 2030, en comparación cos niveis de 2010, para cumprir o obxectivo central do Acordo de París de limitar o aumento da temperatura a 1,5 graos centígrados para finais deste século. Isto é crucial para evitar os peores impactos do cambio climático, como secas, ondas de calor e choivas máis frecuentes e severas.

Un informe publicado por ONU Cambio Climático semanas antes da COP27 mostra que, aínda que os países están a dobrar a curva das emisións mundiais de gases de efecto invernadoiro cara abaixo, os esforzos seguen sendo insuficientes para limitar o aumento da temperatura mundial a 1,5 graos centígrados para finais de século. Desde a COP26 de Glasgow, só 24 de 194 países presentaron plans nacionais máis estritos.

Veremos o que dá de si esta COP27!

FONTE: unfccc.int/es              Imaxe: Istoc/knationalgeographic.com.es