ATOPAN SORPRENDENTES SEMELLANZAS ENTRE OS HUMANIS E UNHAS ESTRAÑAS CRIATURAS DE HAI 500 MILLÓNS DE ANOS

Fósil de Dickinsonia, un animal da era ediacárica / Mary Droser/UCR e Tribrachidium, un dos primeiros organismos complexos da Terra / M. Laflamme

Os primeiros animais apareceron na Terra hai uns 555 millóns de anos, xusto antes da explosión do Cámbrico, o momento na historia do planeta no que a vida diversificouse de forma extraordinaria. Eran criaturas mariñas sorprendentemente sinxelas, sen cabeza, esqueleto ou extremidades. Algunhas asemellébanse a alfombras de baño abandonadas no fondo do mar. Con todo, un equipo da Universidade de  Califronia  Riverside (UCR) en EE. UU. chegou á conclusión de que compartimos con elas máis do que pensamos. Algúns dos xenes que lles permitían moverse ou reparar o seu corpo atópanse nos animais de hoxe en día, incluídos os seres humanos.

 "Estes animais son tan diferentes que é difícil asignalos a categorías modernas de organismos vivos con só miralos, e non podemos extraer o seu ADN", explica  Mary Droser, profesora de xeoloxía na UCR. Pero, afortunadamante, os rexistros fósiles permiten aos científicos coñecer non só cal era o aspecto destes seres, senón tamén algúns dos seus comportamentos probables. Agora, Droser e o primeiro autor do estudo, Scott Evans, puideron vincular esas características coa análise xenética dos seres vivos actuais.

Para a súa análise, dado a coñecer na revista Proceedings of the Royal Society B, os investigadores consideraron catro animais representativos das máis de 40 especies recoñecidas que se identificaron desde a era ediacarana. Variaban en tamaño desde uns poucos milímetros ata case un metro de lonxitude.

As kimberella eran criaturas en forma de bágoa, cun extremo ancho e redondeado e outro estreito, que probablemente raspaban o fondo do mar en busca de comida cunha probóscide como a ’lingua’ das bolboretas. Ademais, poderían moverse usando un ’pé musculoso’ como os carafio de hoxe. O estudo incluíu a Dickinsonia, de forma  ovalada cunha serie de bandas elevadas na súa superficie, e Tribrachidium, que pasaba a súa vida inmobilizado no fondo do mar.

Tamén se analizaron os Ikaria, animais descubertos recentemente por un equipo que incluía aos autores do presente estudo. Tiñan aproximadamente o tamaño e a forma dun gran de arroz e representan os primeiros bilaterianos: organismos cunha fronte, un dorso e aberturas en cada extremo conectados por un intestino. Evans cre probable que Ikaria tivese boca, aínda que non se conservou nos rexistros fósiles. Arrastrábanse a través da materia orgánica «comendo a medida que avanzaban».

Os catro animais eran multicelulares, con células de diferentes tipos. A maioría tiña simetría nos seus lados esquerdo e dereito, así como sistemas nerviosos e musculares non centralizados.

Ademais, parecen poder reparar partes danadas do corpo mediante un proceso coñecido como apoptosis. Os mesmos xenes involucrados son elementos crave do sistema inmunolóxico humano, o que axuda a eliminar as células precancrosas e infectadas por virus.

Estes animais probablemente tiñan as partes xenéticas responsables da cabeza e os órganos sensoriais que xeralmente se atopan alí. Con todo, aínda non se logrou a complexidade da interacción entre estes xenes que daría lugar a tales características. "O feito de que podamos dicir que estes xenes estaban a operar en algo que se extinguiu hai 500 millóns de anos é fascinante", afirma Evans.

No futuro, o equipo planea investigar o desenvolvemento muscular e os estudos funcionais para comprender mellor a evolución temperá dos animais. "O noso traballo é unha forma de poñer a estes animais na árbore da vida, nalgúns aspectos", di Droser. "E demostrar que están xeneticamente vinculados aos animais modernos e a nós".

FONTE: abc.es/ciencia

CANTO SABES DE XEOLOXÍA?

A xeoloxía é o estudo da Terra, dos materiais de que está feita, a estrutura deses materiais e os procesos que actúan sobre eles. Inclúe o estudo de organismos que habitaron o noso planeta. E unha parte importante da xeoloxía é o estudo de como os materiais, estruturas, procesos e organismos da Terra cambiaron co tempo.

Os  xeólogos traballan para comprender a historia do noso planeta. Canto mellor poidan comprender a historia da Terra, mellor poderán prever de que forma os eventos e procesos do pasado poderían influír no futuro.

O certo é que a xeoloxía forma parte da nosa vida cotiá e ofrece unha xanela á historia da Terra.

E ti, cantosabes de xeoloxía? Pois presta atención e saberalo  con esta serie que hoxe comezamos: Canto sabes de xeoloxía?

Comezamos!

1. Os tres tipos principais de rochas son...

- Ígnea, sedimentaria e basáltica

- Ígnea, conglomerado e  metamórfica

- Ígnea,  sedimentaria e  metamórfica

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Idea orixinal muyinteresante.es/ciencia          Imaxes: pinterest.es

#DígochoEu: Non digas *postilla

 

Se caes da bicicleta e sangras, non che queda unha *postilla. En galego dicímolo doutra maneira e Esther Estévez Casado dínola!

#DígochoEu

O MOZO DA GRAN DOLINA ERA EN REALIDADE UNHA MOZA

Primeira representación da moza da Gran Dolina, Individuo H3 /Tom Björklund

Un dos fósiles máis famosos de Europa, achado na serra de Atapuerca, en Burgos, e pertencente á especie Homo antecessor, é dunha moza de entre 9 e 11 anos e non dun home como se creu ata o de agora. Cecilia García-Campos, investigadora do Centro Nacional de Investigación da Evolución Humana (CENIEH), conta que a análise dental dos fósiles axudou a revelar a identidade sexual deste individuo que viviu hai máis de 800.000 anos. “O mozo da Gran Dolina era en realidade unha moza”, afirma García-Campos.

As conclusións do traballo, que se publicou o pasado martes na revista Journal of Anthropological Sciences, mostran que os dentes caninos do individuo H3, coñecido ata o de agora como o “mozo da Gran Dolina”, en referencia ao título dun emblemático libro de divulgación de José María Bermúdez de Castro, son femininos. “Baseámonos no estudo dos tecidos dentais para atopar as diferenzas sexuais dos fósiles”, explica García-Campos. Segundo a científica, as mulleres adoitan ter maiores dimensións de esmalte dental e os homes un maior compoñente de dentina, a estrutura ósea que suxeita o dente. “Neste caso descubrimos con sorpresa que os restos eran dunha moza que probablemente morrera nunha pelexa polo territorio”. O estudo mostra que o fósil tiña evidencias claras de canibalismo, apreciables nos cortes dos restos óseos destes individuos, probablemente froito dun enfrontamento entre grupos rivais.

Os restos humanos achados na Gran Dolina, analizados por moitos investigadores, estableceron que a especie Homo antecessor era caníbal, medía 1,70 metros e tiña un rostro moderno, similar ao dos humanos actuais. Os ósos dos dedos de mans e pés tamén eran parecidos aos dos Homo sapiens. A súa clavícula, en cambio, indica que o corpo era tan ancho como o dun neandertal. Con todo, ata a data non se puido avaliar o dimorfismo sexual desta poboación porque a maioría dos individuos incluídos na mostra son novas.

O estudo afirma que a metodoloxía de estimación sexual utilizada ten unha taxa de acerto de 92,3%, similar á que se obtería ao analizar un coxal ou un cranio. “A vantaxe que che dan os dentes é que son as pezas esqueléticas que mellor se conservan de todo o corpo humano e ademais fórmanse moi pronto na vida dos individuos. Isto permítenos estimar o sexo dos máis novos”, di García-Campos. Para a investigadora, a relevancia deste descubrimento está máis no plano social. “Poder dar unha denominación feminina a un fósil emblemático en Europa serve para visibilizar o papel da muller na historia da evolución humana”, di.

FONTE: Juan Manuel Hernández Bonilla/elpais.com/materia

FURACÁN ESPACIAL

Recreación e modelo do furacán espacial / Nature/Qing-HeZhang et al

Analizando datos do ano 2014, científicos chineses detectaron o primeiro furacán espacial observado na Terra. Trátase dun enorme ciclón de plasma no polo norte que foi ocasionado pola penetración de partículas do vento solar sometidas ao campo magnético terrestre.

Un furacán atmosférico é un sistema circular de tormentas que rotan ao redor dun punto de baixa presión (o ollo do furacán). Son fenómenos espectaculares que están ocasionados pola acción combinada da rotación terrestre, a gravidade e a condensación do vapor de auga atmosférica a grandes altitudes. Os furacáns (ou ciclóns), teñen diámetros que van desde uns 500 a case 2.000 quilómetros, producen fortes ventos e choivas, e poden chegar a causar grandes catástrofes sobre extensas rexións na Terra.

Con características similares ás dun furacán atmosférico, os científicos predixeran a existencia de furacáns espaciais. Serían estruturas ciclónicas que, en lugar de estar formadas por nubes, estarían constituídas por grandes remuíños de plasma, masas de partículas cargadas e a temperatura moi altas procedentes do espazo. Estes furacáns espaciais poderían formarse en planetas con campos magnéticos apreciables.

No caso da Terra, o vento solar pode inxectar estas masas de plasma que, polo efecto do campo magnético terrestre, penetra preferentemente polos polos. Os furacáns espaciais formaríanse na Terra á altura da ionosfera, isto é, a moita maior altitude que os furacáns atmosféricos habituais. Estes fenómenos poderían ser considerados como xigantescas auroras polares de forma circular.

No noso planeta non se observou nada que puidese ser considerado un auténtico furacán espacial ata fai uns poucos días, cando un equipo coordinado por Qing-Hei Zhang da Universidade de  Shandong (China) publicou un traballo no que asegura detectar, de maneira retrospectiva, un gran remuíño de plasma sobre o polo norte terrestre.

O fenómeno tivo lugar o 20 de agosto de 2014 e foi observado por catro satélites meteorolóxicos simultaneamente durante oito horas, ata que foi desaparecendo gradualmente. O gran ciclón de plasma, coa súa base na ionosfera, tiña uns 1000 quilómetros de diámetro, estaba centrado preto do polo norte magnético e presentaba varios brazos espirais. Todo o conxunto rotaba no sentido contrario ao das agullas dun reloxo en torno ao centro: o ollo deste peculiar furacán onde se precipitaban correntes de electróns (xogando un papel equivalente ao da choiva nos furacáns meteorolóxicos). Esta choiva de electróns produciu unha aurora boreal xigantesca de forma circular.

Os investigadores construíron un modelo magnetohidrodinámico en 3D para explicar de maneira convincente a formación do furacán a partir da interacción entre as partículas do vento solar e o campo magnético sobre o polo norte terrestre.

Este furacán espacial non produciu ningún efecto daniño no planeta. Con todo, as choivas de electróns asociadas a estes fenómenos poderían afectar o funcionamento das constelacións de satélites de posicionamento (como o  GPS), os sistemas de radio comunicacións e os radares.

A tormenta foi observada durante un período de baixa actividade xeomagnética, o que leva a sospeitar que estes fenómenos poderían ser moi comúns (máis durante períodos de alta actividade). E se estes furacáns espaciais fórmanse facilmente na Terra, iso leva a pensar que poidan ser habituais noutros planetas do sistema solar e, por suposto, nos  exoplanetas nos que se dean as condicións adecuadas.

O artigo de Qing-Hei Zhang e colaboradores titulado A space hurricane over the Earth’s polar ionosphere, que foi publicado nun número recente da revista Nature Communications.

FONTE: Rafael Bacharel/elmundo.es/ciencia

#DígochoEu​: Non digas *masticar

 

O que facemos cos dentes ao comer non é *masticar! En galego temos outras palabriñas e Esther Estévez Casado dínolas.

 #DígochoEu

#DígochoEu:​ Non escribas *prohíbe con acento!

 

A norma do galego prohibe escribir *prohíbe con acento! Esther Estévez Casado explícanos por que neste episodio!

#DígochoEu

A FOTOGRAFÍA 51

Desde que fose tomada en 1952, a ‘Fotografía 51’ marcou un antes e un despois no referente á estrutura da vida tal e como a entendemos agora. Nela, Rosalind Franklin (1920-1958) utilizou a difracción de raios X para capturar a estrutura de dobre hélice do ADN, algo  detectable a primeira ollada polas bandas dispostas en cruz. Segundo os expertos, esa ‘X’ perfecta no centro era reveladora da estrutura en escaleira de caracol da macromolécula da herdanza.

Cualificada desde os seus primeiros anos de “alarmantemente intelixente”, Rosalind pronto quedou fascinada polo mundo do extremadamente pequeno, aínda que medible en tres dimensións, que no futuro ela mesma iría desentrañando. Foi despois da II Guerra Mundial cando comezou a interesarse polas novas técnicas de difracción de raios X, e adquiriu unha excelente destreza aplicándoas a substancias amorfas.

Ao sabelo, o director do laboratorio do King´s College de Londres ofreceulle ocuparse de estudar coa nova técnica a estrutura do ADN, traballo no que Maurice Wilkins, o seu compañeiro de traballo, non lograra resultados. Neste contexto é no que Franklin obtivo a foto.

Ás costas de Rosalind, Wilkins mostrou esta imaxe ao biólogo James Watson, que traballaba con Francis Crick na mesma materia. Estes puideron refacer a partir da foto un modelo en tres dimensións do ADN que construíran. Coa evidencia, publicaron o descubrimento na revista Nature, o que lles valeu o Premio Nobel de Medicina en 1962, xunto con  Wilkins.

Por desgraza, un cancro de ovarios provocado en parte polas repetidas exposicións á radiación acabou coa vida de Rosalind en 1958, o que impediu que gozase deste galardón que merecía. De todos os xeitos, Watson encargouse de que o seu nome non aparecese no premio, desmentindo que a científica participase. Ademais,  desfiguró máis tarde a súa imaxe no libro A dobre hélice.

Con todo, a pesar da súa morte prematura (aos 37 anos de idade) e de ser criticada por Watson, hoxe en día son indubidables as transcendentais achegas á bioloxía desta muller. E non só polos seus descubrimentos do ADN, tamén polas súas investigacións sobre o virus do mosaico do tabaco no Birbeck College xunto ao físico Bernal. Tratábase dun estudo relevante para o ámbito da agricultura, onde as técnicas  cristalográficas poderían ser moi útiles.

Como curiosidade, a actriz Nicole Kidman encarnou á propia Rosalind Franklin nunha obra teatral de Anna Ziegler que se estreou no West End de Londres en 2015. A historia está contada principalmente desde o punto de vista daqueles que se beneficiaron directamente da súa investigación, centrándose na etapa de Franklin no King’s College de Londres, onde levou a cabo o seu traballo sobre a estrutura do ADN, e como unha fotografía, a fotografía titulada 51, levou á nosa comprensión da natureza da vida.

FONTE: Vanessa Torres e Sarah Romero/muyinteresante.es