Blogia

vgomez

ENCRUCILLADO XLVIII

ENCRUCILLADO XLVIII

 

VERTICAIS: 1. Moeda de Albania 2. Moeda oficial de Haití 4. Moeda de curso legal do Estado Plurinacional de Bolivia 5. Unidade monetaria de diversos estados do mundo, a maioría dos cales de lingua árabe ou que antigamente formaran parte do Imperio otomán, xa que historicamente foi usado en terras musulmás, desde tempos do Califato abasí de Bagdad 7. Unidade básica do renminbi (moeda de curso legal da República Popular China) 9. Moeda oficial de Laos.

HORIZONTAIS: 3. Moeda usada polas institucións da Unión Europea (UE), así como a moeda oficial da eurozona 6. Unidade monetaria de Honduras 8. Actual unidade monetaria de uso legal en Guatemala 10. Moeda oficial da República de Hungría, que como membro da Unión Europea, será substituída polo euro a longo prazo.

LENDAS DE OURENSE: O HOME DAS BUBAS*, O TERROR DOS TELLADOS DE VERÍN

 

Uxía dobrou unha esquina e por fin puido respirar. Mentres recuperaba o aire entre respiracións anhelosas atropeladas, mirou as mans, cheas de cortes. Debeunos facer ao rodar polo chan, cando comezou a persecución. Mentres se fregaba as palmas no tecido do manto, asomouse por encima do muro de pedra, mirando o camiño que acababa de percorrer.

Aínda que era noite pechada, non había nubes, e Uxía logrou discernir o perfil da aldea contra a luz das estrelas. Non había animais á vista, e o vento quedara mudo. Nin rastro do chirrido babeante, nin dos golpes contra as tellas desas mans que parecían garras. Nada, só o repique tranquilo da auga contra as pas do muíño.

A pastora armouse de valor e decidiu abandonar o seu parapeto. Mentres avanzaba, buscando a sombra dos castiñeiros, non podía quitar da cabeza o ataque. Sabía que non debía achegarse ao muíño soa, e aínda menos cando o sol xa se escondeu. Lembraba ás vellas do lugar advertíndoa de que un sátiro roldaba os tellados, pero sempre crera que eran historias de medo para asustar ás nenas pequenas.

Nin sequera poñíanse de acordo no seu nome: para algunhas era o Busgoso; para outras, o Rabeno, ou o  Meco. A Uxía dáballe igual, porque agora sabía que existía, e que aquelas mulleres tiñan razón. O trasno sen nome asaltáraa de súpeto, precipitándose do tellado como unha estalactita furiosa, sen máis presentación que un bramido agudo e cheo de dor.

Por sorte, Uxía escoitouno antes de velo, e puido esquivar o primeiro ataque da criatura. Desde o chan, tremendo polo susto, viu como o demo se poñía en pé. Tiña o corpo  deforme, cheo de vultos asquerosos que sofren os enfermos de peste. A súa pel tiña a cor da area e os seus ollos brillaban como moedas relucentes. Cada movemento parecía supoñerlle unha dor infernal, pero aquilo non minguaba a súa velocidade.

Uxía lograra  escabullirse a duras penas, sacando forzas que non sabía que tiña. Tras o breve repouso xunto ao  muro, a rapariga xa estaba moi preto da súa casa. Viu a luz alaranxada que se coaba baixo a súa porta, e xa case podía cheirar o  pucheiro que deixara ao lume. Acelerou o paso, pensando na súa nai e na súa avoa -que parva fora ao non facerlle caso!-, e dispoñíase a agarrar o pomo… cando escoitou un renxido. Unha nota discordante, como dunha uña rabuñando unha tella. Uxía virouse, pero xa era tarde.

Un berro cernou o silencio nocturno durante un instante. O pucheiro seguiu borboteando. A auga golpeaba suavemente as pas do muíño.

*Pústula ou tumor pequeno de  pus.

FONTE: Guillermo Altarriba/laregion.es / Para escribir esta lenda, baseáronse na entrada relativa ao Home dás  Bubas no libro “Dicionario dous seres míticos  galegos”, de Xoán  R. Cuba, Antonio Reigosa e Xosé Miranda   Imaxe: Guillermo Altarriba

OS BORBÓNS EN ESPAÑA III

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

3. LUÍS I

Luís I , chamado "o Ben Amado" ou "o Liberal" (Madrid, 25 de agosto de 1707-Madrid, 31 de agosto de 1724), foi rei de España, tras a abdicación do seu pai, desde o 15 de xaneiro de 1724 ata a súa morte 229 días despois, por mor das vexigas que contraera, o que converte ao seu reinado no máis efémero da historia de España. Era o fillo maior de Felipe V e María Luisa de Gabriela de Saboya. Ademais de breve, o reinado de Luís I foi irrelevante dado que quen manexaba a política do país seguía sendo o seu pai desde a Granxa de San Ildefonso, ocupándose só das festas cos seus amigos.

Casou, cando tiña 15 anos el e 12 ela, con Luisa Isabel de Orleans (1709-1742), que padecía trastorno límite da personalidade (TLP), a que a facía actuar cunha conduta impropia na corte. Non tiveron descendencia.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Luis i de Jean Ranc/wikipedia.org

#DígochoEu: Non digas *non cho perdas

 

Esther Estévez Casado explica que en galego non dicimos nin ’non cho perdas’ nin ’non mo perdo’ nin nada parecido!

#DígochoEu

 

OS BORBÓNS EN ESPAÑA II

Tal como indiquei o día anterior, comezo hoxe o paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

1. FELIPE V

Como bisneto de Felipe IV, foi o sucesor do último monarca da Casa de Austria, o seu tío-avó Carlos II, polo que se converteu no primeiro rei da Casa de Borbón en España. O seu reinado comezou coa Guerra de Sucesión (1701-1713) na que reforzaría o seu dereito ao trono pola forza das armas.

Felipe V, chamado "o Animoso" (Versalles, Francia, 19 de decembro de 1683-Madrid, España, 9 de xullo de 1746), foi rei desde o 16 de novembro de 1700 ata a súa morte en 1746, cunha breve interrupción (comprendida entre o 16 de xaneiro e o 5 de setembro de 1724) por causa da abdicación no seu fillo Luís I, falecido prematuramente o 31 de agosto de 1724.

Casou coa súa curmá, María Luisa Gabriela de Saboya (1688-1714), o 2 de novembro de 1701 e tiveron catro fillos. Contraeu segundas nupcias con Isabel Farnesio (1692-1766) o 24 de decembro de 1714 e tiveron sete fillos.

A súa chegada supuxo unha modernización da economía e a política do país con reformas baseadas no modelo francés que reformularon o estado absolutista e fortaleceron a centralización dos poderes directamente na institución da coroa. Cabe destacar que aínda que tiña un poder absoluto, nunca gobernou como tal. A enfermidade que padecía desde a adolescencia e que provocaba no rei ataques transitorios de depresión impediu que Felipe V puidese cumprir regularmente coas súas tarefas de goberno. Por iso, o verdadeiro poder exercérono os seus primeiros ministros, algúns cortesáns como a princesa dos Ursinos (Marie Anne de La Trémoille), e posteriormente a súa segunda muller, Isabel  Farnesio, coa que se casou en 1714.

Durante os últimos anos do seu reinado, a enfermidade mental e a deterioro física de Felipe V fóronse acentuando, ata que na noite do 9 de xullo de 1746 morreu dun ataque cerebrovascular.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Felipe V de Jean Ranc/wikipedia.org

SOLUCIÓN Á SOPA DE LETRAS XLIV

Nomes de estrelas!

#DígochoEu: Non digas *testaferro

 

Se ’testa’ é galego e ’ferro’ tamén, por que *testaferro é incorrecto? E como se diría entón? Esther Estévez Casado explícanolo!

#DígochoEu

OS BORBÓNS EN ESPAÑA

OS BORBÓNS EN ESPAÑA

 

Casa Borbón-España, que aparece no centro do Escudo de España

As casas reais son unha cousa bastante curiosa, se un párase a pensalo. En Europa, por exemplo, xurdiron dos terratenientes e nobres adiñeirados que podían manter un exército propio e impoñerse a outros tras a caída do Imperio romano. Logo apareceron as divinas providencias e a elección por parte de deidades daqueles que debían liderar a determinado pobo e así, nun par de séculos, o Vello Continente atopouse con grandes señores que afirmaban ter dereito de nacemento e divino para mandar, facer e desfacer. Ao final, non deixan de ser as propias persoas as que, cos seus actos, terminan por poñer a un ou outro no trono.

A Casa de Borbón, ou de Borbón-Anjou, é a casa real reinante actualmente en España. A rama española da Casa de Borbón é unha dinastía orixinaria de Francia que acabou desaparecendo da política gala coa chegada da República pero atopou un novo lugar onde reinar en España, país que durante séculos fora un dos seus peores inimigos. A relación entre os Austrias e os Borbóns é complexa como case todas as que teñen que ver con política, diñeiro, poder e guerras. O caso é que, por proximidade e por intereses comúns, foron facéndose inimigos e aliados segundo conviña e acabaron por mesturarse a través de matrimonios e unións que (digamos que case sempre) seguían máis un interese particular que un amor entre os devanditos. A historia quixo que, no ano 1700, o rei Carlos II de España convertésese no último dos Austrias ao falecer sen descendencia e nomear como o seu sucesor a Felipe de Anjou, fillo da súa media irmá e do Rey Sol. Este momento (e a súa posterior vitoria nunha guerra pola sucesión do trono español na que meteu a man media Europa) marcou a chegada dos Borbóns á Casa Real española.

Desde entón, moitas cousas cambiaron no país ibérico. Como resulta obvio, a nova dinastía estaba fortemente influenciada polas tenencias políticas, económicas e sociais francesas e iso levou a España a un aperturismo a novas correntes de pensamento. Entre reis e raíñas atopámonos con aqueles que aplicaron reformas que fixeron medrar ao país, os que preferían irse a cazar ou só buscaban defender os seus propios privilexios e non lles tremía a man á hora de mandar execucións e aqueles que foron froito das circunstancias. Os primeiros Borbóns, curiosamente, son menos coñecidos pero é a partir de Carlos III cando toman relevancia e vese máis claramente como as decisións dos reis (e a raíña, que só houbo una) moldearon o país que España é hoxe.


 

Árbore xenealóxica dos reis de España da casa de Borbón (en rosa). Inclúe aos últimos Habsburgos ou Austrias (en laranxa) e a súa relación de parentesco cos Borbóns, a través de Luís XIV de Francia.

Dende mañá, diariamente, faremos un paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e repasaremos os fitos máis importantes do seu reinado.

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es  Imaxes: wikipedia.org