OS BORBÓNS EN ESPAÑA VI

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

6. CARLOS IV

Carlos IV, chamado "o Cazador" (Portici, 11 de novembro de 1748-Nápoles, 19 de xaneiro de 1819), foi rei de España desde o 14 de decembro de 1788 ata o 19 de marzo de 1808. Fillo e sucesor de Carlos III e de María Amalia de Saxonia.

Casou con Mª Luisa de Parma (1751-1819), cando ela tiña 13 anos, sendo primos carnais por vía paterna e parentes próximos pola vía materna de María Luisa. Tiveron catorce fillos en trece embarazos (á parte destes, a raíña tivo 10 embarazos máis que acabaron todos en abortos espontáneos, o cal suma un total de 23 embarazos). Deles, sete chegaron á idade adulta. As malas linguas dicían que foi amante do primeiro ministro Godoy.

Carlos IV intentou continuar o labor reformista do seu pai por un brevísimo período de tempo. O estalido da Revolución Francesa fíxolle temer que as súas ideas de liberdade, igualdade e fraternidade estendésense a España e freou calquera tipo de medida progresista que houbese en marcha. Carlos IV resultou ser un rei vago e nefasto que confiou a responsabilidade de gobernar en Manuel Godoy, un home autoritario e con axenda propia que fixo de España o seu casarío. Tras a firma do tratado de  Fontainebleau, polo que España e Francia (e Godoy) repartíanse Portugal, Fernando VII promoveu unha rebelión contra o seu pai e iste tivo que abdicar nel, marchándose a Francia. A cousa podería terminar aí pero Napoleón Bonaparte tiña os seus propios plans: reuniu a Carlos IV e Fernando VII en Baiona, convenceu ao fillo para que lle devolvese a coroa ao pai e ao pai para que lla dese a Xosé Bonaparte e deixounos alí encerrados con todos os luxos imaxinables mentres o preparaba a invasión de España.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Carlos IV de Francisco de Goya/wikipedia.org

#DígochoEu: Non digas *dormilón nin *bostezar

 

A Esther Estévez Casado moito lle gusta durmir, pero non é *dormilona e tampouco pasa o día *bostezando, porque en galego non temos esas palabras!

#DígochoEu

ATOPAN UN XEMELGO DA VÍA LÁCTEA NA INFANCIA DO UNIVERSO

Imaxe da galaxia SPT0418-47ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), Rizzo

Hai 12.000 millóns de anos, cando o universo só tiña o 10% da súa idade actual e poderíase dicir que estaba na súa infancia, as primeiras galaxias levaban uns poucos centos millóns de anos existindo. As nubes hidróxeno que xurdiron do Big Bang arrefriáronse por fin e durante o primeiros mil millóns de anos de existencia do cosmos empezaran a formar as primeiras estrelas e galaxias. Os astrónomos esperaban que os extremos procesos astrofísicos e as condicións daquel universo cedo desen lugar a galaxias moi diferentes das actuais, máis quentes e inestables, afectadas aínda as fusións de galaxias e as explosións de supernovas habituais naquel tempo. Con todo, nun traballo recente que se publica na revista Nature, un grupo de investigadores liderados desde o Instituto Max-Planck de Astrofísica en Garching, Alemaña, mostra que, polo menos nalgúns casos, pódense atopar sorpresas no tempo profundo.

Para achegarse a unha desas primeiras galaxias, os astrónomos utilizaron a rede de  radiotelescopios ALMA (Atacama Large Millimeter/submilimeter Array), un conxunto de 66 antenas deseñadas para funcionar como unha soa xigantesca construído a máis de 5.000 metros de altura no deserto de Atacama (Chile). Desde alí, recibiron o sinal dun obxecto moi afastado, de cando o cosmos só tiña 1.400 millóns de anos de idade (agora ten 13.700). Para a súa sorpresa, non era caótico e inestable senón que se parecía á Vía Láctea, a galaxia na que sucamos o universo.

“Este resultado mostra que as estruturas que observamos nas galaxias espirais próximas xa existían hai 12.000 millóns de anos”, afirmou nun comunicado do Observatorio Europeo Austral, a primeira asinante do artigo de Nature. Aínda que a galaxia, bautizada como SPT0418-47, non ten os brazos característicos da Vía Láctea, ten un disco  giratorio e un  bulbo galáctico, un trazo que non se observou antes en galaxias deste período.

O achado engádese ao do Disco de Wolfe, outra galaxia parecida á nosa que xa existía hai máis de 12.000 millóns de anos. O seu descubrimento, publicado en maio deste ano en Nature, xa mostrou a posibilidade de que as galaxias masivas no universo temperán podían ser estables. As teorías máis aceptadas e algunhas observacións suxiren que as primeiras grandes galaxias formáronse a partir da fusión doutras máis pequenas e a acumulación de gas quente en procesos a miúdo violentos.

Normalmente, para que unha galaxia empece a ter un disco ben formado como o da Vía Láctea, son necesarios uns 6.000 millóns de anos, catro veces a idade de SPT0418-47, pero os descubrimentos recentes indican que as galaxias poden crecer moi rápido doutras maneiras, como a acumulación de gas frío. Ademais, tanto a nova galaxia como o Disco de Wolfe, teñen unha capacidade de formar estrelas a un ritmo moi elevado, algo que indica que, a pesar da súa estabilidade, no seu interior teñen lugar procesos extremadamente enerxéticos.

A pesar de que agora contén trazos similares aos da Vía Láctea, dentro de miles de millóns de anos, se se volve a mirar naquela dirección, a agora nova SPT0418-47 converteuse nunha galaxia elíptica, sen brazos espirais como a nosa. Nos próximos anos, o estudo deste obxecto e doutros similares axudará a axustar á realidade as ideas que se teñen sobre a infancia do universo e a formación das primeiras galaxias.

FONTE: elpais.com/ciencia

OS BORBÓNS EN ESPAÑA V

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

5. CARLOS III

Carlos III, chamado "o Político" a ou "o Mellor Alcalde de Madrid" (Madrid, 20 de xaneiro de 1716-Madrid, 14 de decembro de 1788), foi duque de Parma e Plasencia entre 1731 e 1735, rei de  Nápoles e rei de  Sicilia de 1734 a 1759 e de España desde 1759 ata a súa morte en 1788. Carlos era o terceiro fillo home de Felipe V que chegou á vida adulta e o primeiro que tivo coa súa segunda muller, Isabel Farnesio, polo que foron os seus medio irmáns Luís I e Fernando VI quen sucedeu ao seu pai nun primeiro momento.

Contraeu matrimonio en 1737 con María Amalia de Saxonia (1724-1760), filla de Federico Augusto II. Tiveron trece fillos, pero só sete chegaron a adultos.

O seu reinado viuse caracterizado por certo aperturismo ás ideas ilustradas e a novas formas de pensamento que viñan dos países da contorna e por unha serie de grandes reformas e melloras seguindo a filosofía do despotismo ilustrado (“todo para o pobo, pero sen o pobo”). Apoiándose en ministros como Esqulache, Grimaldi ou Floridablanca, Carlos III logrou modernizar o país e mellorar as condicións de vida da poboación mentres o mantiña todo o poder e a capacidade de decisión na súa man.

En política exterior destácase un achegamento a Francia, co que rompía a neutralidade promovida por Fernando VI, e o seu apoio ás Trece Colonias na Guerra de Independencia dos Estados Unidos.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Carlos III de Anton Raphael Meng/wikipedia.org

OS BORBÓNS EN ESPAÑA IV

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

4. FERNANDO VI

Fernando VI, chamado "o Prudente" ou "o Xusto" (Madrid, 23 de setembro de 1713-Villaviciosa de Odón, 10 de agosto de 1759), foi rei de España desde 1746 ata 1759. Era o fillo menor de Felipe V e da súa primeira esposa María Luisa Gabriela de Saboya. Casou con Bárbara de Bragança (1711-1758) en 1729, que foi raíña de España ata a súa morte.

O seu goberno baseouse no apoio e consello dos seus ministros, grandes mentes do país, para reformar o estado español e lograr así un fortalecemento da súa posición internacional mediante a cal Francia e Gran Bretaña considerasen a España unha nación o bastante poderosa como para que lles conviñese tela como aliada.  É probable que os proxectos máis ambiciosos e relevantes do seu reinado fosen os levados a cabo polo marqués da Enseada, secretario de Facenda, Mariña e Indias. Entre outras cousas, o da Enseada modernizou a mariña, creou o imposto do catastro, promoveu o comercio coas Américas e creou a Real Academia de Belas Artes de San Fernando en 1752.

Fernando VI morreu un ano despois que a súa muller, sen descendencia.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Fernando VI de Louis-Michel van Loo/wikipedia.org

A PANDEMIA CHEGOU DO ESPAZO

Nalin Chandra Wickramasinghe (Colombo-Sri Lanka, 1939), astrofísico británico de orixe cingalés. É coautor, xunto ao tamén astrónomo británico, Fred Hoyle (Bingley-Yorkshire-Inglaterra, 1915 - Bournemouth-Inglaterra,2001), da teoría da panspermia, segundo a que a vida non se iniciou na Terra; chegou a bordo de meteoritos ou cometas que arrastraban partículas de vida que flotan no po cósmico. A hipótese tiña ramificacións fascinantes. Entre outras cousas, segundo eles, expuñan que moitas das epidemias que azoutan á humanidade chegan á Terra cando o noso planeta cruza as nubes de po que os cometas deixan ao seu paso e que producen choivas de estrelas como as recentes Perseidas.

Wickramasinghe, que foi profesor de Matemáticas Aplicadas e Astronomía na Universidade de Cardiff durante máis de tres décadas, ten máis de 70 artigos publicados en Nature, seguiu combinando o seu traballo máis ortodoxo coas súas ideas peregrinas. O seu último artigo de impacto, publicado na revista Advances in genetics, afirma que a actual pandemia de coronavirus ten a súa orixe no espazo. En concreto, chegou nun meteorito que caeu no nordeste de China o 11 de outubro de 2019. Segundo Wickramasinghe e os seus colegas, a rápida expansión da enfermidade pola zona e a aparición de casos afastados de Wuhan explicaríase mellor cunha especie de bombardeo desde o espazo que da forma convencional, a partir dun salto do virus de animais a humanos.

Noutros artigos anteriores, defendeu que unha orixe espacial sería a explicación máis razoable ao comportamento da pandemia de gripe de 1918 e o mesmo sucede co brote do primeiro SARS. Entón, nunha carta publicada na revista The Lancet, afirmaba que, aínda que o virus parecía pouco infeccioso, poderían darse rebrotes pola presenza residual do patóxeno na estratosfera. Ademais, expuña que o virus podía retornar de maneira estacional, unha vez ao ano, como suceden as choivas de estrelas cando atravesan a rexión do espazo na que queda flotando unha nube de partículas tras o paso dun cometa.

Wickramasinghe non é Miguel Bosé, con todos os respectos. Publicou nas mellores revistas científicas do mundo, pero as súas ideas peregrinas non explican mellor a realidade que o relato oficial. Os humanos convivimos con coronavirus con estruturas similares ás do SARS-CoV-2 desde hai moito tempo (o primeiro illouse en 1965) e nas inmediacións de Wuhan atopáronse morcegos con especies que poden explicar a actual pandemia. Sábese que as infeccións virais afectan aos humanos e aos seus devanceiros desde hai millóns de anos e a teoría evolutiva ofrece unha boa explicación para a aparición de novas especies destes seres que non están vivos do todo.

Unha idea peregrina!

FONTE: Daniel Mediavilla/materia/elpais.com/ciencia

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO XLVIII

 

VERTICAIS: 1. Lek 2. Gourde 4. Boliviano 5. Dinar 7. Yuan 9. Kip.

HORIZONTAIS: 3. Euro 6. Lempira 8. Quetzal 10. Forinto.

Moedas do mundo!

#DígochoEu: É o mesmo 'imos' que 'vamos'?

 

’Imos’ e ’vamos’ son dúas formas correctas do galego, pero son o mesmo? Esther Estévez Casado explícanolo!

#DígochoEu