UNHA PLANTA VAMPIRO?

A Langsdorffia hypogaea ou planta vampiro é unha planta parasita rara que vive en bosques e sabanas en América Central e do Sur, Madagascar e Papa Nova Guinea, e produce flores de cor vermella brillante que marcan a súa zona de alimentación.

As catro especies distintas de Langsdorffia que se coñecen actualmente son tipos de plantas holoparasitas, o que significa que non realizan a fotosíntese. En cambio, utilizan fillos subterráneos en forma de tentáculos para coller os nutrientes das raíces de moitas especies de plantas diferentes, confiando unicamente nos seus anfitrións para sobrevivir.

A falta de clorofila dá como resultado unha flor de cor vermella sangue que nos lembra máis a un coral do océano que a unha planta de chan do bosque. Aínda que a súa especialidade é absorber lentamente os nutrientes doutras plantas, non representan ningún dano para os humanos.

A pesar do rechamantes que son, coñecemos moi pouco acerca destas plantas parasitas. A floración da Langsdorffia adoita acompañar á morte das plantas que se atopan ao seu ao redor pero aínda non se descubriu o efecto destas plantas no ecosistema circundante. Isto débese en parte que é moi pouco común e, que só se atopa en lugares remotos. Sen esquecer que só florece en condicións secas.

Para a súa polinización, segrega un néctar doce para atraer a varias aves e insectos para que se deleiten coa súa forma durante as condicións áridas da estación seca. Curiosamente, as plantas da especie L. hypogea son claramente masculinas ou femininas, e segregan o  néctar de diferentes maneiras: os machos segregan  néctar entre cada nó da parte máis visible, mentres que as femias o  esparcen pola saia ou follas da mesma.

Unha nova mostra da fabulosa diversidade vexetal do noso planeta.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

#DígochoEu: Non digas *desparpajo

 

Nin *desparpajo nin *desparpaxo nin nada parecido! A xente que se expresa ben en público ten outro nome en galego.  Esther Estévez Casado danos a solución!

#DígochoEu

OS BORBÓNS EN ESPAÑA VIII

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

8. ISABEL II

Isabel II, chamada "a dos Tristes Destinos" ou "a Raíña Enxebre" (Madrid, 10 de outubro de 1830-París, 9 de abril de 1904), foi raíña de España entre 1833 e 1868,​ grazas á derrogación do Regulamento de sucesión de 1713 (comunmente denominado Lei Sálica aínda que, tecnicamente, non o fose) por medio da Pragmática Sanción de 1830. Isto provocou a insurxencia do infante Carlos María Isidro, irmán de Fernando VII e tío de Isabel II, quen, apoiado polos grupos absolutistas (os denominados carlistas) xa tentara proclamarse rei durante a agonía de Fernando.

En 1846, cando contaba 16 anos, casou co seu primo, o infante Francisco de Asís de Borbón, duque de Cádiz (1822-1902). Foron pais en doce ocasións, aínda que varios embarazos acabaron en abortos ou os neonatos faleceron ao cabo de moi pouco tempo.

O seu reinado empezou coa primeira das Guerras Carlistas e as rexencias da súa nai e o xeneral Baldomero Espartero. Foi proclamada maior de idade e raíña en 1843, con trece anos, e a súa subida ao trono supuxo un cambio de paradigma na política española e o abandono definitivo do Antigo Réxime a favor do liberalismo. Isabel tivo que outorgar toda a súa confianza nos liberais do país, que defendían o seu dereito ao trono, e ao final foron as distintas faccións deste pensamento as que gobernaron realmente.

O seu reinado resultou ser realmente convulso, definido polas constantes disputas entre liberais moderados e liberais progresistas, a aparición de varias constitucións, a sucesión de gabinetes e os levantamentos militares. Ao final, en 1868, a Revolución Gloriosa expulsou a Isabel II do trono e obrigouna a marcharse ao exilio. O 25 de xuño de 1870 abdicou en París en favor do seu fillo, o futuro Alfonso XII. Mentres tanto, grazas ao apoio de varios grupos no goberno, o príncipe  Amadeo de Saboya, membro da familia real italiana, foi elixido para substituíla no trono como Amadeo I de España.

O rei renuncia ao trono o 11 de febreiro de 1873. Os madrileños toman as rúas en apoio aos deputados republicanos que conseguen ao día seguinte a proclamación da República. Na reunión das Cortes o 11 de febreiro de 1873, Emilio Castelar abre a Cámara, proclamándose a Primeira República Española.

Mañá o seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Fotografía de Isabel II realizada por J. Laurent/wikipedia.org

A PANDEMIA DO CORONAVIRUS REDUCIU UN 9,3% A PEGADA ECOLÓXICA DO PLANETA

Pegada ecolóxica / Imaxe: ecologiaverde.com

O confinamento polo coronavirus traduciuse nunha redución do 9,3% da pegada ecolóxica^* causada pola especie humana. O día da "sobrecapacidade" da Terra (o momento no que o consumo excede a capacidade do planeta para rexenerarse) atrasouse en consecuencia tres semanas e produciuse este ano o pasado sábado, 22 de agosto. No 2019, adiantouse ao 29 de xullo.

No 2020, o impacto ecolóxico deu unha máis que simbólica marcha atrás de ata 15 anos e rompeu coa progresión acelerada que leva producindo desde 1970, cando os analistas da Rede Global de Pegada Ecolóxica (GFN) consideran que o consumo global soprepasou por primeira vez a capacidade do planeta para rexenerar os recursos.

A crise financeira provocou no pasado recente unha estabilización da "sobrecapacidade" durante tres anos (2011-13), pero nunca se produciu unha caída como a experimentada este ano, cunha contracción da economía mundial prevista en torno ao 7% e unha redución do PIB de ata o 14% nos países máis industrializados.

Ao ritmo actual de produción e consumo, e a pesar da caída experimentada este ano, farían falta 1,6 planetas para satisfacer a medio prazo a demanda actual de recursos, segundo os analistas do GFN, cunha metodoloxía perfeccionada desde primeiros dos anos 90 para comparar a biocapacidade da Terra coa demanda de máis de 7.800 millóns de humanos.

As dúas principais reducións durante os meses de confinamento polo coronavirus producíronse nas emisións de CO₂ (cunha caída do 14,5% con respecto ao ano anterior) e na explotación de recursos forestais (cun descenso do 8,4%). O descenso foi algo menor na explotación de chans agrícolas e dos bancos de pesca.

O baixón causado pola Covid-19 na actividade económica e o impacto ecolóxico debería servir non precisamente como motivo de celebración, senón como "punto de reflexión", segundo o GFN: "O gran problema é que o noso déficit vai seguir medrando e non se pode manter a longo prazo, a non ser que se produza un cambio nos planificadores económicos e recoñézase a necesidade de movernos dentro dos límites planetarios".

* O termo "pegada ecolóxica" mide a superficie necesaria para producir os recursos consumidos por un cidadán medio dunha determinada comunidade, así como a necesaria para absorber os residuos que xera, independientemente de onde se atopen localizadas estas áreas.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia

#DígochoEu: Ollo con 'ambos' e con 'ambas'

 

’Ambos’ e ’ambas’ é o mesmo que dicir os dous ou as dúas, pero hai que prestar moita atención se vai cun substantivo. Sabes por que? Esther Estévez Casado acláranolo!

#DígochoEu

OS BORBÓNS EN ESPAÑA VII

Continúo co paseo pola galería de todos os monarcas que, baixo o apelido Borbón, sentáronse no trono de España e o repaso dos fitos máis importantes do seu reinado.

7. FERNANDO VII

Fernando VII, alcumado "o desexado" e tamén "o felón" (San Lorenzo do Escorial, 14 de outubro de 1784-Madrid, 29 de setembro de 1833), foi rei de España entre marzo e maio de 1808 e, de novo, trala expulsión do «rei intruso» Xosé I Bonaparte e o seu retorno a España e dende maio de 1814 até a súa morte en 1833, agás nun breve intervalo de tempo en 1823, en que foi destituído polo consello de Rexencia.

Fillo e herdeiro de Carlos IV e de María Luísa de Parma que foran depostos tralo motín de Aranxuez, tivera unha enorme popularidade nos primeiros momentos entre o pobo español que o alcumara como "o desexado" cando fora obrigado a abdicar en Baiona polo que pasou toda a Guerra da Independencia en Valençay en calidade de preso de Napoleón I, a quen chegara a solicitar ser o seu fillo adoptivo.

En outubro de 1802 casou coa súa prima María Antonia de Nápoles (1784-1806), que chorou de desesperación a primeira vez que o viu, debido ao seu "horrible aspecto". Co tempo, a súa esposa colleulle cariño, pero a princesa faleceu sen deixar descendencia. En 1816 casou con Mª Isabel de Braganza (1797-1818), que era sobriña súa. Con ela tivo 2 fillas que morreon, a primeira aos poucos meses e a segunda no parto, no que tamén morreu ela. En 1819 volveu casar con Mª Josefa Amalia de Saxonia (1803-1829) que morreu prematuramente, sen deixar descendencia. En 1929 casou, por cuarta vez e xa con 45 anos, coa súa prima Mª Cristina de Borbón-Dúas Sicilias (1806-1878). Do matrimonio tivo 2 fillas: a primeira, que posteriormente se coñecería como Isabel II e Luisa Fernanda. 

O reinado de Fernando VII herdou un país dividido pola guerra da independencia e o fin do seu reinado deu paso a unha guerra civil, as chamadas guerras carlistas.

Considerado por moitos historiadores como o peor rei da historia moderna de España, reforzou aínda máis a súa poder absolutista e dedicouse a perseguir aos liberais que loitaran e sangraran contra os franceses para que el recuperase o seu trono. Foi un monarca cruel, egoísta e incompetente que só buscou o seu propio beneficio e o mantemento do seu poder, sen importar a quen levase por diante entre medias.

En política exterior, o seu reinado caracterizouse polo inicio do proceso descolonizador en América latina, que rematará a finais do século XIX.

Mañá a seguinte monarca Borbón!

FONTE: Idea orixinal Daniel Delgado/muyinteresante.es e wikipedia.org Imaxe: Retratro de Fernando VII de Vicente López Portaña/wikipedia.org

CALCULA CANDO CHEGARÁ O FIN DO UNIVERSO

Representación dunha anana marrón, un obxecto similar a unha anana negra, un obxecto teórico que causará o último tipo de explosión do universo, segundo un investigador / NASA/JPL-Caltech

Se existe un principio do universo como tal, e considerando que realmente se poida facer ciencia sobre iso, os investigadores adóitano concibir como un gran estalido, un Big Bang, que creou o espazo-tempo, que puxo a correr o reloxo e que permitiu a formación de galaxias, estrelas e planetas. Pero, que pasará no futuro? Haberá un final? Polo que sabemos ata o de agora, o gas das galaxias esgotarase e non permitirá que nazan novas estrelas. Estas consumiranse e todo quedará sumido nas tebras. En silencio. Para sempre, se é que para entón algo segue marcando o paso do tempo.

"Será un lugar triste, solitario e frío", dixo nun comunicado Matt Caplan, físico teórico da Universidade do Estado de Illinois (Estados Unidos). "É o que se coñece como "morte da calor", onde o universo estará composto sobre todo por buracos negros e estrelas esgotadas", dixo.

Nun artigo que foi aceptado para ser publicado en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, o investigador calculou cando todo quedará tan mortalmente tranquilo. Para iso, estimou cando se producirá a última explosión de supernova, un violento estalido que normalmente se produce cando estrelas moi masivas esgotan o seu combustible e colapsan sobre si mesmas. Segundo as súas estimacións, iso ocorrerá dentro de 10^32.000 anos (é dicir, un un seguido de 32.000 ceros, máis dos que poden caber nunha folla de papel).

Con todo, o certo é que os cálculos de Matt Caplan non describen a morte de estrelas moi masivas. Estás morrerían moito antes: tal como vemos ao noso ao redor, no presente, as grandes estrelas fusionan elementos cada vez máis pesados, ata que chegan ao ferro. Este elemento químico non se fusiona e acumúlase nos seus núcleos, provocando finalmente o colapso estelar e a posterior explosión.

Por iso, ao final de todas as cousas quedarán as estrelas máis pequenas, que non estalan con violentas supernvoas senón que se converten en ananas brancas: precisamente este é o destino que lle espera ao Sol. Como son estas ananas brancas? Basicamente, consisten no núcleo apagado dunha estrela que perdeu a súa envoltura.

En teoría, co tempo, estes núcleos arrefríanse e convértense no que se coñece como ananas negras: "A medida que as ananas brancas arrefríense, nos próximos billóns de anos, faranse menos brilantes, e finalmente consolidaranse, converténdose en ananas negras que non brillarán", dixo Caplan. Estarán compostas por elementos lixeiros, como o carbono e o osíxeno, e terán o tamaño de planetas. Pero, a direncia destes, alcanzarán a masa de estrelas.

Pero cando se formen as ananas negras non todo acabaría. Segundo propuxo este investigador, no seu interior seguirán ocorrendo reaccións de fusión por mor dun fenómeno coñecido como efecto túnel cuántico. Ésto ten unha importante consecuencia: "A fusión segue ocorrendo, mesmo a unha temperatura nula. Sinxelamente, fai falta un tempo realmente longo". Por iso, incluso as ananas negras producirán ferro e acabarán disparando explosións de  supernovas: é o que Caplan bautizou como "supernova de anana negra".

Segundo predixo o científico, só as ananas negras máis pesadas, que rolden entre as 1,2 e as 1,4 masas solares, chegarán a estalar así. Isto significa que morrerán desta maneira o 1% das estrelas que se calcula que existen en todo o universo

Caplan calculou que todas as ananas negras destinadas a explotar farano en 10^32.000 anos. Por tanto, a partir dese momento o universo quedará morto e en silencio. "É difícil imaxinar que algo ocorra despois diso. As supernovas de ananas negras poderían ser o último interesante que ocorrerá no universo".

Por entón, o aspecto do universo non se parecerá ao que hoxe coñecemos: "As galaxias dispersáronse, os buracos negros haberanse  evaporado, a expansión do universo afastaría tanto os obxectos que ningún verá aos outros explotar. Será fisicamente imposible que a luz poida viaxar tan lonxe". Só quedará unha  negrura infinita en todas as súas dimensións.

FONTE: abc.es/ciencia

#DígochoEu: Non é o mesmo 'sono' que 'soño'

 

Onte Esther Estévez Casado explicounos que en galego non temos *dormilóns nin *bostezos, e hoxe diferenciaremos ’sono’ de ’soño’.

#DígochoEu