QUEN É GRETA THUNBERG?

Greta Thunberg (Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg), nada en Estocolmo o 3 de xaneiro de 2003, é unha activista ambiental sueca, centrada nos riscos expostos polo cambio climático.

Filla da cantante de ópera Malena Ernman e o actor Svante Thunberg. O seu avó paterno é o actor e director Olof Thunberg.

Thunberg di que escoitou por primeira vez falar sobre o cambio climático en 2011, cando tiña oito anos, e non podía entender por que se estaba facendo tan pouco respecto diso. Tres anos máis tarde, deprimiuse e aletargouse, deixou de falar e comer, e finalmente diagnosticáronlle o síndrome de Asperxer,​ trastorno obsesivo-compulsivo (TOC),​ e mutismo selectivo.​ Aínda que recoñece que o seu diagnóstico «limitoume antes», non ve o seu autismo como unha enfermidade e en cambio chamouno o seu «superpoder».

Durante uns dous anos, Thunberg desafiou aos seus pais para reducir a pegada de carbono da familia ao facerse vegana e deixar de voar, o que en parte significaba que a súa nai tivo que abandonar a súa carreira internacional como cantante de ópera. Thunberg acredita a eventual resposta dos seus pais e os cambios no seu estilo de vida ao darlle esperanza e crer que ela podería marcar a diferenza. A historia familiar cóntase no libro de 2018: Esceas do corazón.

A finais de 2018, Thunberg comezou as folgas climáticas escolares e os discursos públicos mediante os cales converteuse nunha activista climática recoñecida internacionalmente. Ao seu pai non lle gusta que falte á escola, pero dixo: «Respectamos que ela queira poñerse de pé. Pode sentar na casa e ser realmente infeliz, ou protestar e ser feliz». Thunberg di que os seus mestres están divididos nos seus puntos de vista sobre a súa clase perdida para facer o seu punto. Ela di: «Como persoas pensan que o que estou a facer é bo, pero como mestres din que debería parar».

Thunberg publicou unha colección dos seus discursos de acción climática. Nun dos seus primeiros discursos esixindo acción climática, Thunberg describiu o aspecto de mutismo selectivo da súa condición coma se só falase cando fose necesario, e dixo "agora é un deses momentos".​

No día de hoxe, 6 de decembro, está en Madrid, na Marcha polo Clima, convocada polas plataformas Fridays For Future, Alianza polo Clima, Alianza pola Emerxencia Climática e 2020 Rebelión polo Clima, co apoio das organizacións chilenas Cumbre dos Pobos, Sociedade Civil pola Acción Climática (SCAC) e Minga Indíxena. sen dúbida é unha estrela neste COP25 que se está a celebrar na capital de España.

O fenómeno Greta naceu dun TOC, pero transformou a súa repulsión patolóxica en todo un símbolo para loitar contra o cambio climático. O seu ceño sempre engurrado delata o seu estado de ánimo de desagrado. Aínda que é un xesto universal, Greta Thunberg fíxoo seu e con el logrou o don de ser escoitada mesmo cando se nega a falar. Sobe a mirada, engurra as cellas, aperta a boca e tensa os dentes. Desafiante e, para moitos, desquiciante. É o seu rostro social para berrar ao mundo o seu desprezo por quen non coidan o seu planeta. Non é fácil saber canto hai nel de biolóxico, impostado ou aprendido.

FONTE: gal.wikipedia.org e Marian Benito/elmundo.es

CRUCIGRAMA XXVII

 

VERTICAIS: 1. Capital e cidade máis poboada de Suecia, un país nórdico situado na península escandinava 2. Capital de Tuvalu, antigamente Illas Ellice, un arquipélago pertencente á rexión da Polinesia, localizada no Océano Pacífico 3. Capital dun país, chamado Perú, ubicado ao oeste de América do Sur, no que o océano Pacífico bordea a súa costa 5. Capital dun país de Oriente Próximo que se atopa na ribera sueste do mar Mediterráneo, considerada sagrada polas tres principais relixións abrahámicas :xudaísmo, cristianismo e islamismo 9. Capital dun país do centro da América do Sur, chamado Paraguai, sendo o centro industrial e cultural do país, así como o seu principal porto.

HORIZONTAIS: 4. Capital dun país situado entre Asia (95% do seu territorio) e Europa (5% do seu territorio), coñecida historicamente como Bizancio, e dispois Constantinopla 6. Capital dun país suramericano, chamado Venezuela 7. Capital dun país ubicado na zona intertropical da África subsahariana, chamado Togo 8. Capital dun país de Ámerica do Sur, antiguamente coñecido como Güiana Neerlandesa (ou tamén Güiana) e hoxe coñecido como Surinam 10. Capital dun país, situado na costa leste de África Central, chamado Tanzania.

Mañá a solución!

BANDEIRAS DO MUNDO LI

Esta é bandeira de Hungría (Magyarország), un país, sen litoral, de Europa Central. Ten una poboación que rolda os 10 millóns de habitantes, sendo a súa capital Budapest. O idioma oficial é o húngaro.

A bandeira está dividida en tres franxas horizontais do mesmo tamaño, de cor vermella, branco e verde. A cor vermella indica forza, fe o branco, e o verde o máis antigo para a esperanza.

FONTE: gal.wikipedia.org e simbologiadelmundo.com

DESCOMUNAL BURACO NEGRO NA NOSA GALAXIA

Recreción de gas no buraco negro estelar dende a súa estrela compañeira azul / YU JINGCHUAN, PLANETARIO DE PEKÍN

A nosa galaxia, a Vía Láctea, contén uns 100 millóns de buracos negros estelares, uns corpos cósmicos formados polo colapso de estrelas masivas e tan densos que nin a luz pode escapar. Ata o de agora, os científicos estimaran que a masa de cada un deses buracos negros non era máis de 20 veces maior que a do Sol. Pero equivocábanse. Un equipo internacional liderado polo Observatorio Astronómico Nacional de China descubriu un moito máis xigantesco. E completamente inesperado. O coloso, cunha masa 70 veces maior, atópase a 15.000 anos luz da Terra.

O achado, dado a coñecer no último numero da revista Nature, foi unha grande sorpresa. "Os buracos negros de tal masa nin sequera deberían existir na nosa galaxia, de acordo coa maioría dos modelos actuais de evolución estelar", asegura o responsable do traballo. "Pensamos que as estrelas moi masivas coa composición química típica da nosa galaxia deben arroxar a maior parte do seu gas en poderosos ventos estelares a medida que se achegan ao final da súa vida. Por tanto, non deberían deixar un remanente tan masivo.  LB-1 (como foi bautizado o buraco negro) é o dobre de masivo do que criamos posible. Agora os teóricos terán que asumir o desafío de explicar a súa formación", explica.

Ata hai só uns anos, os buracos negros estelares só podíanse descubrir cando tragaban gas dunha estrela compañeira. Este proceso crea potentes emisións de raios X, detectables desde a Terra, que revelan a presenza do obxecto colapsado. Con todo, a gran maioría dos buracos negros estelares na nosa galaxia non participan nun banquete cósmico e, por tanto, non emiten raios X reveladores. Como resultado, só ao redor de dúas ducias de buracos negros estelares galácticos foron ben identificados e medidos.

Para contrarrestar esta limitación, os investigadores examinaron o ceo co telescopio  espectroscópico LAMOST da China, buscando estrelas que orbitan un obxecto invisible, arrastradas pola súa gravidade.

Esta técnica de observación foi proposta por primeira vez polo científico inglés John  Michell en 1783, pero só fíxose factible coas recentes melloras tecnolóxicas en telescopios e detectores. Aínda así, a fazaña é como buscar unha agulla nunha palleira: só unha estrela de cada mil pode estar a rodear un buraco negro.

Despois do descubrimento inicial, utilizáronse os telescopios ópticos máis grandes do mundo, o Gran Telescopio Canarias (Grantecan) de 10,4  m na Palma e o telescopio Keck I de 10 m en Hawai, para determinar os parámetros físicos do sistema. Segundo os autores, os resultados foron fantásticos: viuse unha estrela oito veces máis pesada que o Sol orbitando un buraco negro de 70 masas solares, cada 79 días.

O descubrimento de LB-1 encaixa moi ben con outro gran avance en astrofísica. Recentemente, os observatorios de ondas  gravitacionales LIGO e Virgo comezaron a captar ondas no espazo-tempo causadas por colisións de buracos negros en galaxias distantes. Curiosamente, os buracos negros involucrados en tales colisións tamén son moito máis grandes do que anteriormente se consideraba típico.

A observación directa de LB-1 demostra que esta poboación de buracos negros estelares demasiado masivos existe mesmo no noso propio «patio traseiro». 

FONTE: abc.es/ciencia

VIAXE AO PAÍS DOS BRANCOS

Dor, medo e sufrimento. A historia de Ousman Umar ten este denominador común coa dos miles de migrantes que cada ano xóganse a vida para chegar a Europa. O atípico do seu periplo correspóndelle ao azar.

Umar cruzou a pé o deserto do Sahara con tan só 13 anos. Viviu catro na Libia de Muamar el Gadafi. Foi vítima das mafias, obxecto de extorsión e malos tratos, perdeu ao seu mellor amigo e viu morrer a moitos outros compañeiros no camiño. En 2005 chegou en patera á illa de Forteventura. Confesa que sobre España “só coñecía dúas palabras: Spain e Barça”, e a sorte lingüística fixo que o mandasen á cidade de Barcelona. Durmiu na rúa durante meses e, de novo, o azar fixo que se topase con Montse, a nai da familia que asumiu a súa titoría legal ata que cumpriu a maioría de idade.

Umar non sabía español nin catalán. En poucos anos, mentres traballaba nun taller de bicicletas, obtivo o graduado escolar, un Grao en Relacións Públicas e Marketing na Universidade Formatic de Barcelona e un Máster en Dirección e Xestión de ONG na ESADE.

Hoxe, convencido de que “a solución é evitar que futuras vítimas caian neste inferno”, Ousman Umar marcouse dous obxectivos: dar voz aos migrantes e fomentar a educación nos países de orixe. O primeiro conseguiuno en ‘Viaxe ao país dos brancos’, o libro onde relata a súa historia. O segundo, fundando a súa propia ONG: NASCO Feeding Minds, unha iniciativa coa que puxo en marcha proxectos de alfabetización dixital na súa Ghana natal. “A educación é o motor para a transformación de calquera sociedade. A formación e a información son a clave”, sentenza.

BANDEIRAS DO MUNDO L

Esta é a bandeira Xeorxia (საქართველო), un país situado no límite entre Asia e Europa localizado na costa do mar Negro, ao sur do Cáucaso, que se independizou da Unión Soviética, tras ser a República Socialista Soviética de Xeorxia. Conta cunha poboación que rolda os 4 millóns de habitantes, sendo a súa capital Tiflis. O idioma oficial é xeorxiano.

A bandeira é cor branca cunha cruz vermella na súa parte central que a divide en cuadrantes e con catro pequenas cruces vermellas por cada cuadrante. A cor branca simboliza a sabedoría, a limpeza, a inocencia (pureza) A cor vermella simboliza a valentía, o valor, o amor e a xustiza. A Cruz rectangular representada na bandeira as catro pequenas cruces nas esquinas no fondo de prata (branco) son o símbolo cristián, que representa Xesucristo o Salvador e os catro evanxelistas, respectivamente.

FONTE: gal.wikipedia.org e ecured.cu

PARA QUE SERVE? VIII (FIN)

Remato con esta serie de exemplos desas decenas de obxectos que utilizamos todos os días e aos que apenas prestamos atención, lomitándonos a darlles uso e punto, sen saber realmente para que serven.

15. O buraquiño das xanelas dos avións

 

A súa presenza é necesaria por dúas razóns: a primeira, para compensar a diferenza de presión entre o exterior e o interior da nave. A segunda, para evitar que os cristais se embacen.

16. A mesiña plegable dos carros da compra

 

O inventor deste vehículo de carga agregou un despregable elevado para que os compradores puidesen portar de maneira segura elementos fráxiles como os ovos ou o pan.

Ata a próxima serie!

FONTE: Diego Bermejo/elmundo.es/f5

PARA QUE SERVE? VII

Continúo coa serie de exemplos desas decenas de obxectos que utilizamos todos os días e aos que apenas prestamos atención, lomitándonos a darlles uso e punto, sen saber realmente para que serven.

13. O plástico duro do final do cúter

Trátase dunha peza desmontable que permite partir limpamente a coitela para volver gozar dun cortador perfectamente afiado.

14. Ou cu cara a dentro dás botellas de viño

 

Ademais de mellorar a estabilidade do envase e de decantar vos sedimentos do viño, ou principal labor deste deseño é distribuír a presión dentro do envase para resistir ou proceso de taponado e a elevada presión dúas viños espumosos.

Continuará!

FONTE: Diego Bermejo/elmundo.es/f5