CURIOSIDADES

TODO O QUE ESCONDE O NOME DAS PLANTAS

A ciencia que estuda a clasificación e denominación das plantas é a botánica sistémica, que abarca, á súa vez, a nomenclatura e a taxonomía. A nomenclatura é a responsable dos nomes que designan ás plantas, os cales deben de cumprir certas normas que figuran no Código Internacional; pola súa banda, a  taxonomía encárgase da súa clasificación.

Evidentemente o nome das plantas non foi sempre o mesmo. Na antigüidade o primeiro que realizou unha clasificación exhaustiva do reino vexetal foi Aristóteles (384 a. de C.-322 a. de C.). Crese que escribiu dous libros de botánica (’Sobre as plantas’ e ’Pranchas anatómicas’) onde dividiu o reino vexetal en dous grandes grupos: plantas con flores e plantas sen flores. Máis adiante o seu alumno Teofrasto (371-286 a. de C.) clasificaríao en árbores, arbustos,  subarbustos e herbas. O médico romano Dioscórides (40-90) foi o primeiro en describir plantas exóticas e clasificar as plantas medicinais en función da súa semellanza e non por orde alfabética. A súa obra ’Materia Médica’ foi o texto fundamental da farmacoloxía para os estudantes de medicina ata finais do século  XVI.

Na Idade Media o bispo Alberto Magno (1193-1280) distinguiu as plantas “sen follas” (onde se inclúen boa parte das  criptógamas) das plantas “con follas”. Estas última, á súa vez, clasificounas en “corticadas” (máis adiante chamaríase monocotiledóneas) e “tunicadas” (as futuras dicotiledóneas).

 A gran labor de clasificación botánica chegou, con todo, no século XVIII da man do botánico e naturalista sueco Carl von Linneo (1707-1778) ao crear a nomenclatura binomial, formada polo xénero (coa letra inicial en maiúscula) e o epíteto ou nome específico, sempre en minúscula.

A etimoloxía da nomenclatura binominal é dunha riqueza extraordinaria. Nalgún caso os prefixos utilizados denotan a ausencia dalgunha característica das plantas, por exemplo, inermis, desarmada, sen espiñas ou aphyllus, sen follas. Noutras ocasións descóbrenos algún hábito da planta, así, o nome científico do cacahuete é Arachis  hypogaea, do grego hypo, debaixo, e gaia, terra.

O epíteto officinalis significa literalmente pertencente á oficina, en referencia ao almacén dos mosteiros medievais. Cando Linneo escribiu ’Systema naturae’ (1735) decidiu utilizar este adxectivo para referirse a aquelas plantas que tivese un uso medicinal. Na longa listaxe das officinalis atopámonos coa lavanda (Lavandula officinalis), o romeu (Rosmarinus officinalis), a valeriana (Valeriana officinalis) ou a herba  xabroneira (Saponaria officinalis).

Moitas orquidáceas foron nomeadas como Epidendrum, un nome xenérico que procede do grego ept, sobre, e dendron, árbore, referíndose ao hábito epifítico -de soporte- destas flores. Próximo, etimolóxicamente, a este nome está o de Philodendron, que deriva do grego philos, amor, e dendron, árbore, é dicir, os amantes das árbores, en alusión ao hábito  trepador dalgunhas das plantas.

Outras plantas acompáñanse do cualificativo sativa, que indica que se cultivaron ou se seguen cultivando, a diferenza daquelas que son silvestres. Así por exemplo, temos a avea (Avea sativa), o arroz (Oryza sativa) ou a rúcula (Eruca sativa).

Hai outras que delatan unha orixe divina, por exemplo Agave, que significa ilustre e que fai honra á filla do rei Cadmo de Tebas e da deusa Harmonia; Artemisia, en alusión á deusa Artemisa, Centaurea, que fai referencia aos seres mitolóxicos metade home e metade cabalo ou as apollonias, un nome xenérico dedicado a Apolo.

Unha das plantas máis apreciadas polas culturas  precolombinas azteca e maia foi o cacahuatl, cuxo orixe era atribuído aos deuses ata o punto que os aztecas o usaron como moeda. Linneo decidiu outorgarlle o nome xenérico de Theobroma, do grego alimento dos deuses e o epíteto específico cacao, de forma que á planta da cal procede o chocolate coñécella como Theobroma cacao.

Para finalizar, o nome científico do millo é Zea mays, do grego zeo, que significa vivir, e da palabra taína mahís, que se podería traducir como o que sustenta a vida. Un nome moi afortunado, xa que actualmente o volume de produción mundial desta gramínea, que foi introducida en Europa no século XVII, é maior que o do trigo ou o do arroz.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia    Imaxe: wikipedia.org

O PTEROSAURIO TIÑA UN PEZCOZO MÁIS LONGO QUE O DUNHA XIRAFA.

Interpretación artística dun pterosaurio (Alanqa saharica) / Davide Bonadonna

Se unhas criaturas foron deseñadas para converterse nun pesadelo, esas foron os pterosaurios, uns réptiles voadores xigantes cunha envergadura impresionante de ata 12 metros. Curmáns dos dinosauros e os animais máis grandes que xamais voasen, estes demos alados xa extintos apareceron hai uns 225 millóns de anos. Unha das súas características máis notables era un pescozo desproporcionado, máis longo que o dunha xirafa. Un equipo de investigadores británicos descubriu como lograban sostelo: as súas delgadas  vértebras posuían unha intrincada estrutura interna nunca vista. Cóntano en iScience.

A estrutura consiste nunha serie de trabéculas (pequenas prolongacións óseas entrecruzadas) delgadas en forma de balea, dispostas como os radios dunha roda de bicicleta. 

Imaxe dunha vértebra de pterosaurio que mostra a disposición dos radios en forma de roda de bicicleta / Williams e col.

Os científicos pensaban anteriormente que o pescozo do pterosaurio tiña unha estrutura de tubo dentro dun tubo máis simple. Pero isto plantexaba unha pregunta importante: como poderían os seus ósos de paredes delgadas, necesarios para reducir o peso dos réptiles voadores, soster os seus corpos e permitirlles ao mesmo tempo capturar e comer presas pesadas?

Nalgunhas especies, a quinta  vértebra do pescozo desde a cabeza é tan longa como o corpo do animal. Ao escanear por tomografía computarizada os restos dun exemplar achado en Marrocos, os investigadores observaron claramente a intrincada estrutura interna da vértebra.

O equipo investigador buscou a axuda de enxeñeiros para comprender como funcionaría a  biomecánica deste pescozo inusual. Esas análises suxiren que tan só 50 das trabéculas en forma de radios aumentaban a cantidade de peso que podía soportar o pescozo sen dobrarse nun 90%. Xunto coa estrutura básica de tubo dentro dun tubo, explican como animais relativamente liviáns podían capturar e transportar presas pesadas sen romper o pescozo.

Aínda que ás veces pénsase que os pterosaurios son canellóns sen saída evolutivos, os investigadores din que os novos achados revélanos como "fantasticamente complexos e sofisticados". Os seus ósos e esqueletos eran marabillas da bioloxía: extremadamente lixeiros pero fortes e duradeiros.

Os investigadores din que aínda hai moito que aprender sobre os pterosaurios, incluídas preguntas aparentemente básicas sobre as súas habilidades de voo.

FONTE: abc.es/ciencia

OS SOÑOS DOS POLBOS

 

Os científicos saben desde hai tempo que os polbos dormen e que, ademais, cambian de cor mentres o fan. Quizais mesmo soñen. Agora, investigadores brasileiros descubriron que os cambios de cor non son aleatorios, senón que corresponden a dous estados de soño alternos: unha etapa de «soño tranquilo» e outra de «soño activo» moi similar á nosa fase REM. Isto fai posible que estes cefalópodos experimenten algo parecido aos soños.

Ata hai pouco, o dous estados de soño só eran atribuídos aos mamíferos, as aves e, algo coñecido máis recentemente, tamén a algúns réptiles. Mesmo se informou dun estado similar ao REM nunha  sepia, un cefalópodo parente do polbo. "Iso levounos a preguntarnos se tamén poderiamos ver evidencia de dous estados de soño nos polbos", di  Sidarta Ribeiro, do Instituto do Cerebro da Universidade Federal de Rio Grande  do Norte. "Os polbos teñen o sistema nervioso máis centralizado de todos os  invertebrados e sábese que teñen unha alta capacidade de aprendizaxe", apunta.

Para pescudalo, os investigadores gravaron en vídeo a polbos no laboratorio. Descubriron que durante o «soño tranquilo» os animais estaban quietos e tranquilos, coa pel pálida e as pupilas dos ollos contraídas nunha fenda. Con todo, o «soño activo» foi moi diferente. Os animais cambiaron  dinámicamente a cor e a textura da súa pel. Tamén moveron os seus ollos mentres contraían as súas ventosas e o seu corpo con  espasmos musculares. "O que o fai máis interesante é que este ’soño activo’ ocorre principalmente despois dun longo ’soño tranquilo’, xeralmente máis de 6 minutos, e que ten unha periodicidade característica", di Ribeiro.

 O ciclo repetiríase a intervalos de aproximadamente 30 a 40 minutos. Para establecer que estes estados representaban realmente o soño, os investigadores mediron o limiar de excitación dos polbos mediante probas de estimulación visual e táctil. Os resultados desas probas mostraron que tanto no estado «activo» como no «soño tranquilo», os polbos necesitaban un forte estímulo para evocar unha resposta conductual en comparación co estado de alerta. Noutras palabras, estaban a durmir. "A alternancia de estados de soño observada en Octopus insularis parece bastante similar á nosa, a pesar da enorme distancia evolutiva entre cefalópodos e vertebrados, cunha diverxencia temperá de liñaxes fai uns 500 millóns de anos", di Sylvia Medeiros, primeira autora do estudo, publicado en iScience. Ao seu xuízo, "a evolución independente nos cefalópodos dun ’soño activo’ análogo ao soño REM dos vertebrados pode reflectir unha propiedade emerxente común aos sistemas nerviosos centralizados que alcanzan unha certa complexidade".

 Medeiros tamén di que os achados expoñen a posibilidade de que os polbos experimenten algo similar a soñar. "Non é posible afirmar que están a soñar porque non poden dicirnos iso, pero os nosos resultados suxiren que durante o ’soño activo’ o polbo podería experimentar un estado análogo ao soño  REM, que é o estado durante o cal os humanos soñan máis", explica a investigadora. "Se os polbos realmente soñan, é pouco probable que experimenten tramas simbólicas complexas como nós. O ’soño activo’ no polbo ten unha duración moi curta, tipicamente duns poucos segundos a un minuto. Se durante este estado hai algún soño continuado, debería ser máis como pequenos  videoclips, ou mesmo gifs", explica.

 En estudos futuros, aos investigadores gustaríalles rexistrar datos neuronais de cefalópodos para comprender mellor o que sucede cando dormen. Tamén senten curiosidade polo papel do soño no metabolismo, o pensamento e a aprendizaxe dos animais. "É  tentador especular que, do mesmo xeito que nos humanos, soñar no polbo pode axudar a adaptarse aos desafíos ambientais e promover a aprendizaxe", di Ribeiro. "Os polbos teñen pesadelos? Poderían os soños dos polbos estar rexistrados nos seus patróns dinámicos de pel? Poderiamos aprender a ler os seus soños cuantificando estes cambios?", pregúntase.

FONTE:abc.es/ciencia

O GRAN DEPREDAOR DA PATAGONIA: LLUKALKAN ALIOCRANIANUS

Impresión artística do temible Llukalkanaliocranianus / Jorge Blanco/Journal of Vertebrate Paleontology

Cun nome como ’o que causa medo’ sobra calquera presentación. Ese é o ilustrativo alcume co que un grupo de investigadores arxentinos bautizou a Llukalkan aliocranianus, un novo dinosauro cuxos restos foron descubertos recentemente na Patagonia. Hai 80 millóns de anos, este depredador debía de causar o terror na súa contorna polo seu formidable tamaño (ata cinco metros de longo, tanto como un gran elefante africano), unha mordida extremadamente poderosa, dentes moi afiados, enormes garras e un agudo sentido do olfacto. Os paleontólogos non dubidan en describilo como un «temible asasino»

Mentres os tiranosaurios dominaban o hemisferio norte, os abelisáuridos facían o mesmo no hemisferio sur. Esta familia de dinosauros terópodos, composta por unhas dez especies coñecidas ata o momento, merodeaban principalmente na Patagonia e outras áreas do antigo subcontinente sur de Gondwana, recoñecido hoxe como África, India, Antártida, Australia e América do Sur. Medían de cinco a nove metros de longo e eran uns depredadores temibles. Segundo explican os autores en Journal of Vertebrate Paleontology, Llukalkan puido ser un dos seus membros máis destacados.

Aínda que os abelisáuridos dábanse un aire ao T-Rex cos seus pequenos brazos gordos, posuían cranios inusualmente curtos e profundos que a miúdo se coroaban con cristas, protuberancias e cornos. E iso é o que se viu en Llukalkan. Os seus restos  fosilizados inclúen un estraño cranio magníficamente conservado cuxa forma e ósos ásperos revelan que a cabeza do animal presentaba en vida protuberancias e prominencias como algúns réptiles actuais, como o monstro de Gila ou algunhas iguanas.

 

Cranio do Llukalkan aliocranianus / Journal of Vertebrate Paleontology

A composición do seu cranio tamén parece indicar que a súa audición era diferente á doutros abelisáuridos, probablemente mellor e similar á dos crocodilos de hoxe en día. Precisamente, o nome completo do dinosauro provén do nativo mapuche para ’o que causa medo’  Llukalkan) e do latín para ’cranio diferente’ (aliocranianus).

Llukalkan viviu na mesma área pequena e período de tempo que outra especie de abelisáurido furileusauriano (lagarto de costas ríxidas), Viavenator exxoni, só uns poucos millóns de anos antes do final da era dos dinosauros. Os restos fósiles das dúas especies atopáronse a só 700 metros de distancia na Formación Baixo da Carpa, preto do famoso xacemento de fósiles na Invernada, en Arxentina.

Esta nova especie é similar en moitos aspectos a Viavenator, agás que é máis pequena, os orificios no cranio por onde pasan as veas son máis grandes e están máis separados da crista supraoccipital (un dos ósos que forma a caixa cerebral), entre outras diferenzas. Pero a característica máis distintiva do novo dinosauro é un pequeno seo posterior cheo de aire na zona do oído medio que non se viu en ningún outro abelisáurido atopado ata o de agora.

Como os tiranosaurios, Llukanlkan era un máquina de matar. Erguido sobre as súas poderosas extremidades traseiras, podería utilizar as súas enormes garras para apuñalar á súa presa. Ademais, tiña mordidas extremadamente poderosas e dentes moi afiados cos que derrubar á súa pobre vítima mentres se movía a gran velocidade.

Estes fósiles tamén suxiren que os abelisáuridos estaban en plenitude xusto antes de que os dinosauros extinguísense.

FONTE: abc.es/ciencia

PRIMEIRO FÓSIL DUN DINOSAURO MACHO CHOCANDO OVOS CON EMBRIÓNS NO SEU INTERIOR

Un dinosauro terópodo oviraptórido incuba no seu niño ovos azuis verdosos, baixo a atenta mirada do seu compañeiro / Zhao  Chuang, PNSO

Un equipo internacional de investigadores descubriu, por primeira vez, o fósil dun dinosauro sobre un niño cos seus propios ovos, algúns dos cales inclúen embrións no seu interior. Trátase dun oviraptorosaurio, un grupo similar ás aves, que hai uns 70 millóns de anos percorría as paraxes próximas á actual cidade de Ganzhou, na provincia de Jiangxi, no sur de China. Por certo, o exemplar que chocaba era un macho.

"É un espécime espectacular", asegura un dos principais autores do estudo publicado en Science Bulletin, Shundong Bi, profesor da Universidade de Indiana en Pensilvania e investigador do Museo Carnegie de Historia Natural (CMNH). "Os dinosauros conservados nos seus niños son raros, do mesmo xeito que os embrións fósiles. É a primeira vez que se atopa un dinosauro non aviario sentado nun niño de ovos que preservan os embrións", explica.

O fósil consiste nun esqueleto incompleto dun ovirraptórido grande, presumiblemente adulto, agachado nunha postura de incubación sobre unha nidada de polo menos 24 ovos. Deles, polo menos sete conservan ósos ou esqueletos parciais de embrións oviraptóridos sen  eclosionar no seu interior. A etapa tardía de desenvolvemento dos embrións e a proximidade do adulto aos ovos suxire que este último morreu no acto de incubar o seu niño, como fan as aves modernas, en lugar de poñer os seus ovos ou simplemente protexer o niño dos depredadores, como ás veces propúxose para os outros poucos esqueletos de  oviraptóridos que se atoparon encima dos niños.

"Descubrir este comportamento fosilizado é extremadamente raro nos dinosauros", explica Mat  Lamanna,  paleontólogo do CMNH. "Aínda que antes atopáronse algúns ovirraptóridos adultos nos niños cos seus ovos, nunca se atoparon embrións dentro deses ovos. No novo espécime, as crías estaban case listos para nacer, o que nos di sen dúbida que este ovirraptórido coidara o seu niño durante bastante tempo. Este dinosauro foi un pai cariñoso que finalmente deu a súa vida mentres criaba aos seus pequenos".

O equipo tamén levou a cabo análise de  isótopos de osíxeno que indican que os ovos se  incubaron a altas temperaturas similares ás das aves, o que apoia a hipótese de que o adulto morreu no acto de incubar o niño. Ademais, aínda que todos os embrións estaban ben desenvolvidos, algúns parecen ser máis maduros que outros, o que á súa vez suxire que os ovos de ovirraptóridos na mesma  nidada poderían eclosionar en momentos lixeiramente diferentes. Esta característica, coñecida como eclosión asincrónica, parece evolucionar de forma independente nos  oviraptóridos e nalgunhas aves modernas.

Reconstrución esquelética do oviraptórido adulto

Outro aspecto interesante é que o adulto conserva un grupo de seixos na súa rexión abdominal. É case seguro que se trata de gastrolitos, ou ’pedras do estómago’, rochas que tragou deliberadamente para axudarlle a dixerir a súa comida. Esta é a primeira vez que se atoparon indubidables gastrolitos nun oviraptórido e, como tales, estas pedras poden proporcionar novos coñecementos sobre as dietas destes animais.

Para o coautor principal Xing Xu,  paleontólogo no Instituto de Paleontoloxía de Vertebrados e Paleontropoloxía en Pekín, "é extraordinario pensar canta información biolóxica captúrase neste único fósil. Imos aprender deste espécime durante moitos anos máis".

FONTE: abc.es/ciencia

A CAPELA SIXTINA. UN TRATADO OCULTO DE ANATOMÍA HUMANA?

 

Poucos personaxes soados teñen o privilexio de pasar á historia co seu nome de pila, é unha honra reservada aos máis grandes como Michelangelo dei Lodovico Buonarroti Simoni, coñecido simplemente como Miguel Anxo. O artista nado na República de Florencia o 6 de marzo de 1475 legou á humanidade algunhas das pezas máis admiradas da historia da arte, como os frescos da Capela Sixtina ou o David. A súa obra é famosa pola súa fidelidade anatómica, pero un dato non tan coñecido é a fonte deste coñecemento: Miguel Anxo practicou numerosas diseccións de cadáveres que lle inspiraron mesmo, afirman algúns investigadores, para esconder todo un tratado de anatomía interna nos seus frescos vaticanos.

A faceta de Miguel Anxo como estudoso da anatomía arrinca na súa mocidade temperá en Florencia. Tras a morte en 1492 do seu protector, o mecenas Lorenzo de Medici, o artista tallou en madeira un Cristo crucificado para o prior do convento de Santo Spirito, quen lle permitía utilizar unha sala para diseccionar cadáveres do hospital asociado á igrexa. Segundo escribiu o seu discípulo e biógrafo Ascanio Condivi, ao mestre producíanlle un gran pracer estes estudos de anatomía.

 

A faceta de Miguel Anxo como estudoso da anatomía arrinca na súa mocidade temperá en  Florencia. Fonte: Metropolitan Museum of Art, colección online

 Aínda que o tabú da disección do corpo humano mitigouse na Idade Media e no Renacemento aconsellábase a escultores e pintores que asistisen a estas operacións públicas para documentarse, o florentino foi un dos primeiros artistas que emprendeu estes estudos en persoa. Condivi describía un debuxo de Miguel Anxo que representaba a dous homes diseccionando un corpo á luz dunha vela cravada no ventre do cadáver. O artista continuou practicando diseccións ata unha idade avanzada, cando as abandonou porque chegaron a producirlle noxo.

Para entón, Miguel Anxo adquirira un coñecemento profundo do corpo humano. Condivi relatou como era capaz de impartir toda unha lección maxistral de anatomía cun cadáver nas súas mans, revelando detalles que nin sequera os médicos da época coñecían. Mesmo planeou publicar un tratado en colaboración co eminente anatomista Realdo Colombo, o seu amigo, médico e, polo menos nunha ocasión, provedor de cadáveres.

Pero aínda que o seu tratado de anatomía nunca chegase a materializarse, hai quen afirma que Miguel Anxo deixou representados numerosos detalles do interior do corpo humano na súa decoración da Capela Sixtina. Segundo o médico estadounidense Frank Lynn Meshberger, o manto rosado que rodea a Deus no panel da creación de Adán ten un sospeitoso parecido coa forma dun cerebro humano, o que para este autor esconde unha mensaxe codificada por Miguel Anxo: o agasallo da intelixencia concedido polo creador.

 

Vista composta da tese pictórica de F. L. Meshberger sobre a imaxe incrustada do cerebro na Creación de Adán / F. L. Meshberger

 No 2000 o nefrólogo Garabed Eknoyan publicou un estudo no que establecía unha similitude en estrutura e cores entre o manto de Deus no fresco da separación das terras e as augas, e un ril dereito  diseccionado. Eknoyan non só relacionaba esta aparente semellanza cos propios problemas de ril que sufría o artista, senón que ademais interpretaba esta representación como unha metáfora deliberada da función renal na separación de sólidos e líquidos, tal como entendíase entón.

Pola súa banda, os médicos suecos Lennart e Anne-Greth Bondeson sosteñen que o Deus plasmado noutro panel, a separación de luz e escuridade, mostra no seu pescozo claros signos de bocio, unha doenza tiroidea que puido padecer o propio artista. Os Bondeson suxiren que mediante tal representación Miguel Anxo quixo conferirse un status divino a si mesmo. Pero curiosamente, iste mesmo pescozo de estraños volumes e iluminación incoherente ten para oneurocirurxián Rafael Tamargo e o ilustrador médico Ian Suk outro significado moi distinto: trátase dun esbozo do tronco cerebral humano, ao que acompañan unha medula espiñal e un nervio óptico nos pregues das roupaxes.

Varios investigadores ven a Capela Sixtina como un tratado encuberto de anatomía humana / Antoine Taveneaux

Aquí non acaban as especulacións: unha articulación do ombreiro debuxada no corpo dunha sibila, unha  vértebra no de Holofernes, o óso hioides na postura de Deus separando a luz da escuridade, un pulmón na forma do manto de Deus creando a Eva… Todo un “código Miguel Anxo” no que varios investigadores quixeron ver a Capela Sixtina como un tratado encuberto de anatomía humana, pero de cuxa veracidade dificilmente existirá xamais unha soa proba.

FONTE: Javier Yanes/bbvaopenmind.com

CHEGA O ASTEROIDE 2001 FO32

O asteroide máis grande que se prevé que pase polo noso planeta iste ano realizará a súa máxima aproximación á Terra hoxe, domingo, 21 de marzo. A rocha 2001 FO32, de ao redor de medio quilómetro de diámetro, achegarásenos a uns 2 millóns de quilómetros, máis de cinco veces a distancia entre a Terra e a Lúa. Segundo a NASA, non hai ameaza de colisión co noso planeta nin agora nin nos séculos vindeiros. Moi ao contrario, o seu paseo próximo supón para os astrónomos unha oportunidade única de ver ben unha reliquia rochosa que se formou nos albores do noso sistema solar.

Aínda así, esa distancia é próxima en termos astronómicos, razón pola cal 2001  FO32 foi designado como un «asteroide potencialmente perigoso». A rocha pasará a aproximadamente 124.000 km/h, máis rápido que a velocidade á que a maioría dos asteroides atópanse coa Terra. A razón do achegamento  inusualmente rápido é a súa órbita moi inclinada e alongada (ou excéntrica) ao redor do Sol, unha órbita que está inclinada 39 graos con respecto ao plano orbital da Terra. Isto leva ao asteroide máis preto do Sol que Mercurio e dúas veces máis lonxe que Marte.

A medida que 2001 FO32 fai a súa viaxe ao interior do sistema solar, o asteroide gaña velocidade como un patinador que roda por un  half pipe (a estrutura en forma de U usada no skateboard) e logo retárdase despois de ser lanzado ao espazo profundo e virar cara ao Sol. Completa unha órbita cada 810 días (aproximadamente dous anos e un cuarto).

Despois da súa breve visita, 2001 FO32 continuará a súa viaxe solitaria e non volverá achegarse tanto á Terra ata 2052, cando pasará a unhas sete distancias lunares, ou 2,8 millóns de quilómetros.

O asteroide 2001 FO32 foi descuberto en marzo de 2001 polo programa Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) en Socorro, Novo México, e estimouse, baseándose en medicións ópticas, en aproximadamente 1 quilómetro de ancho. En observacións de seguimento máis recentes da nave Neowise, 2001 FO32 parece ser débil cando se observa en lonxitudes de onda infravermellas, o que suxire que probablemente teña algo máis pequeno. A análise realizada polo equipo de Neowise mostra que ten entre 440 e 680 metros de ancho.

FONTE: abc.es/ciencia

A FOTOGRAFÍA 51

Desde que fose tomada en 1952, a ‘Fotografía 51’ marcou un antes e un despois no referente á estrutura da vida tal e como a entendemos agora. Nela, Rosalind Franklin (1920-1958) utilizou a difracción de raios X para capturar a estrutura de dobre hélice do ADN, algo  detectable a primeira ollada polas bandas dispostas en cruz. Segundo os expertos, esa ‘X’ perfecta no centro era reveladora da estrutura en escaleira de caracol da macromolécula da herdanza.

Cualificada desde os seus primeiros anos de “alarmantemente intelixente”, Rosalind pronto quedou fascinada polo mundo do extremadamente pequeno, aínda que medible en tres dimensións, que no futuro ela mesma iría desentrañando. Foi despois da II Guerra Mundial cando comezou a interesarse polas novas técnicas de difracción de raios X, e adquiriu unha excelente destreza aplicándoas a substancias amorfas.

Ao sabelo, o director do laboratorio do King´s College de Londres ofreceulle ocuparse de estudar coa nova técnica a estrutura do ADN, traballo no que Maurice Wilkins, o seu compañeiro de traballo, non lograra resultados. Neste contexto é no que Franklin obtivo a foto.

Ás costas de Rosalind, Wilkins mostrou esta imaxe ao biólogo James Watson, que traballaba con Francis Crick na mesma materia. Estes puideron refacer a partir da foto un modelo en tres dimensións do ADN que construíran. Coa evidencia, publicaron o descubrimento na revista Nature, o que lles valeu o Premio Nobel de Medicina en 1962, xunto con  Wilkins.

Por desgraza, un cancro de ovarios provocado en parte polas repetidas exposicións á radiación acabou coa vida de Rosalind en 1958, o que impediu que gozase deste galardón que merecía. De todos os xeitos, Watson encargouse de que o seu nome non aparecese no premio, desmentindo que a científica participase. Ademais,  desfiguró máis tarde a súa imaxe no libro A dobre hélice.

Con todo, a pesar da súa morte prematura (aos 37 anos de idade) e de ser criticada por Watson, hoxe en día son indubidables as transcendentais achegas á bioloxía desta muller. E non só polos seus descubrimentos do ADN, tamén polas súas investigacións sobre o virus do mosaico do tabaco no Birbeck College xunto ao físico Bernal. Tratábase dun estudo relevante para o ámbito da agricultura, onde as técnicas  cristalográficas poderían ser moi útiles.

Como curiosidade, a actriz Nicole Kidman encarnou á propia Rosalind Franklin nunha obra teatral de Anna Ziegler que se estreou no West End de Londres en 2015. A historia está contada principalmente desde o punto de vista daqueles que se beneficiaron directamente da súa investigación, centrándose na etapa de Franklin no King’s College de Londres, onde levou a cabo o seu traballo sobre a estrutura do ADN, e como unha fotografía, a fotografía titulada 51, levou á nosa comprensión da natureza da vida.

FONTE: Vanessa Torres e Sarah Romero/muyinteresante.es