Blogia
vgomez

CURIOSIDADES

CANTAS CORES TEN O ARCO DA VELLA

No século XVII, foi precisamente Isaac Newton quen se deu conta de que, cando separamos a luz branca cun prisma (ou pingas de choiva), obtemos o espectro visual da luz de cor (tamén coñecido como arco da vella). No espectro visual, cada cor mestúrase cos seus respectivos ’veciños’. Non é un conxunto distinto de cores, senón un espectro. Pero Newton decidiu que probablemente deberiamos dividir este espectro en anacos, para poder falar máis facilmente sobre el. Ao facer pasar un feixe de luz branca por un prisma de cristal, o físico viu que se separaba en cores puras, os mesmos que aparecen no arco iris. En ambos os casos, o espectáculo cromático débese ao fenómeno da refracción da luz cando pasa dun medio -o aire- a outro -o vidro ou unha pinga-, sae descomposta nunha rica gama de cores, que van do violeta ao vermello. Concretamente, considérase que estes poden definirse en sete cores fundamentais: vermello, laranxa, amarelo, verde,  cian, azul e violeta.

O arco da vella é un fenómeno visual que nunca parece perder a súa maxia, sen importar cantas veces vises un destes grandes arcos multicolores no ceo.

As cores do arco da vella son causados por unha combinación de refracción (flexión) e reflexo (rebote) da luz do sol polas pingas de auga na atmosfera. Ademais, os ángulos dos raios de luz que alcanzan os seus ollos desde os puntos nos que se atopan coas pingas de auga deben estar dentro dun certo rango, e á distancia correcta do observador.

Un dos feitos máis fascinantes sobre o arco da vella é que é imposible que dúas persoas vexan exactamente o mesmo arco da vella. Podes pensar que estás a ver o mesmo; mesmo poderías describirllo á persoa que estea ao teu lado e notarás que se parece ao que describiches pero realmente non estás a ver o mesmo. Por que motivo?

Cando estás a mirar un arco da vella, estás a mirar a luz que se reflicte nas pingas de choiva que se atopan sobre o horizonte. Pero o horizonte sempre é diferente, aínda que ás veces só un pouco distinto do dos demais, e viceversa. E é que os teus ollos e os doutra persoa non poden estar no mesmo lugar no espazo simultaneamente, polo que nunca poderedes contemplar o mesmo arco da vella.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

SE A AUGA DO MAR É AZUL, POR QUE A ESCUMA É BRANCA?

A que nunca te paraches a pensalo! Se a auga do mar é azul, por que a escuma é branca?

A escuma está formada por infinidade de burbullas de aire que se forman no segmento máis alto das ondas. Cando rompe unha onda o aire (que teñen menos densidade que a auga) sobe á superficie, onde forman unha fina película de auga rechea de aire.

Esta capa reflicte a luz sen apenas absorbela, facendo un efecto de espello que nós percibimos de cor branca, o cal contrasta coa cor escura que adopta o mar cando o miramos desde arriba, xa que absorbe case todas as lonxitudes de onda, sen apenas reflectir ningunha.

Marea de escuma no Porto de A Guarda / Imaxe: youtube

Non confundamos a escuma natural do mar, citada anteriormente, coa  escuma debida á contaminación orgánica. As verteduras que veñen cargados de fertilizantes, deterxentes e abonos son perfectos para xerar unha gran cantidade de escuma e con moita menos axitación que a escuma natural. Cando unha auga contaminada con estes químicos son axitados pola ondada, adoitan causar grandes cantidades de escuma. A duración da mesma, de novo depende da temperatura ambiental, da da auga e da concentración dos contaminantes nese momento. É o mesmo que botar lavalouzas nun vaso de auga en casa e removelo cunha culler. Dependendo da concentración de lavalouzas, farase máis ou menos escuma.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia e meteorologiaenred.com Imaxe: pxhere.com/es

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DO MUNDO XV (FIN)

Remato hoxe coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxamos polo mundo natural, que nos amosou algunhas formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Rematomos co...

15. O bosque mergullado da Patagonia (Arxentina)

A 404 km de Neuquén, a capital da provincia arxentina homónima, Villa Traful, recoñecida pola súa serena beleza, é, desde hai polo menos unha década, un dos sitios máxicos da Patagonia Norte, polo de atracción de turistas, investigadores, fotógrafos cazadores de paisaxes… e amantes do mergullo! A causa? Pois algo que, non lonxe da devandita localidade, todos poden descubrir despois dun breve paseo en lancha polo seu esplendente lago: o bosque mergullado de cipreses, un dos poucos fenómenos naturais deste tipo que existen ou que se descubriron no Planeta.

Todo comezou en 1960, cando un sismo local provocou o corremento da ladeira do cerro Bayo, ou Alto Mahuida, a cal se deslizou mansamente ata o fondo das cristalinas augas conservando máis ou menos intacta a súa cuberta arbórea. Esta compoñíase das especies típicas dunha paraxe andina patagónica: o ñire ou faia antártica, a lenga ou carballo branco, o coihue e, fundamentalmente, o ciprés da cordilleira (Austrocedrus chilensis), con exemplares que superaban os 50 m de altura. Son precisamente estes os que hoxe conforman o bosque mergullado do lago Traful. Baixo a líquida transparencia azul, a unha profundidade que rolda os 30 metros, máis de 60 deles seguen en pé e algúns asoman aínda as escuálidas puntas das súas copas por encima do espello acuático, como testemuño de que, antes da súa presente vida submarina, gozaron doutra sobre a superficie recibindo a caricia do aire nas súas ramas e follas

FONTE: Javier Jaymes/abc.es

Ata a próxima serie!

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DO MUNDO XIV

Continúo coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxaremos polo mundo natural, que nos amosa formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Hoxé imos a...

14. O volcán Kawah Ijen (Indonesia)

Ríos de lava azuis? Pero existe algo semellante sobre a face da Terra? A resposta é terminante: si, existe, e atópase en Indonesia. Co seu 20 km de anchura, a caldeira de Ijen, no leste da illa de Xava, constitúe un curioso colector de estratovolcáns. Un deles é o Kawah Ijen, que alberga o lago de cráter acedo máis grande do mundo (1 km de diámetro), de brunido cor turquesa, por onde se foxen constantemente gases altamente  sulfurosos a gran presión e temperaturas que alcanzan, ás veces, os 600º C. Ao entrar en contacto co aire inflámase e xeran chamas de ata 5 metros de altura. Algúns condénsanse en regueros de ardente xofre líquido. Estes, nas horas nocturnas, a medida que flúen ladeira abaixo, emiten uns resplandores opalinos que só aparecen no Kawah Ijen, mimetizándose así en imaxinarios e subxugantes torrentes de lava azul.

Os mineiros levan extraendo xofre do Kawah Ijen desde hai máis de 40 anos. Cada día uns 150 homes descenden ao fondo do cráter, onde o líquido sulfuroso xorde dunha das brechas a unha temperatura de 115º C. Alí canalízano a través dunha rede de tubaxes de cerámica a cisternas onde se arrefría e cristaliza nun sólido amarelo. Logo, utilizando barras de ferro, rompen este en pedazos para cargalos en pingas de dúas canastras (ata 50 quilos en cada unha) e retroceden costa arriba ao bordo da caldeira por pendentes de 40º-60º, perigosa e extenuante operación que repiten 2  ó 3 veces ao día. Algúns, para dobrar o seu escaso salario, traballan durante a noite alumados pola luz dun azul eléctrico que emite o acedo sulfúrico do volcán. A pesar dos vapores altamente tóxicos, de cando en cando usan a protección dunha máscara de gas, polo cal a maioría sofre de problemas respiratorios.

FONTE: Javier Jayme/abc.es

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DA TERRA XIII

Continúo coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxaremos polo mundo natural, que nos amosa formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Hoxé imos a...

13. Cristais de xeso da cova de Naica (México)

Espectáculo extraterrestre? Quizá o dalgún fragmento dos conxelados aneis de Saturno? Pois vai ser que non, que non é necesario opositar a astronauta para poder acceder a este portentoso universo de seres inorgánicos elementais, os cristais de xeso máis xigantescos xamais achados en parte algunha. Tan só temos que viaxar á serra de Naica, ao sur da cidade de Chihuahua, en México. Unha vez alí, introducirnos 300 metros baixo terra e, apelando á nosa boa estrela, manternos vivos uns minutos mentres admiramos as selenitas, nome científico de tales cristais, xa que a temperatura da gruta, superior aos 50º C, e a súa humidade inhumana, case do 100%, non fan dela un lugar precisamente apto para ir de picnic.

Descuberta por casualidade en 2000 por dous obreiros da mina de Naica, considérase un dos achados xeolóxicos máis importantes do noso tempo. As selenitas, que se entrecruzan desde o chan ata o teito nunha madeixa inextricable con aparencia de brillantes  témpanos de xeo, miden, na súa maioría, uns 6 metros de lonxitude (aínda que as maiores chegan aos 11), alcanzando espesores dun metro e un peso de 50 toneladas. Diante tamañas dimensións, as da cova non deixan de ser exiguas: 50 metros de longo por 20 de ancho.

Descender á caverna de Naica é como facelo ás caldeiras de Pedro Botero. As súas condicións ambientais extremas impiden permanencias superiores aos 10 minutos, baixo risco de sufrir un shock térmico ou un colapso por deshidratación. Recentemente, o equipo de investigadores demostrou que as selenitas medraron de modo milimétrico, ao redor do grosor dun cabelo humano por século. É a velocidade máis lenta xamais medida na formación de cristais. Coñecendo os seus tamaños actuais, un simple cálculo aritmético dinos que se orixinaron… fai un millón de anos! A máis refinada e repousada ourivaría da radiante matriz da Terra.

FONTE: Javier Jayme/abc.es

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DA TERRA (XII)

Continúo coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxaremos polo mundo natural, que nos amosa formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Hoxé imos a...

12. Catarata de sangue do glaciar Taylor (Antártida)

Na antártica terra de Vitoria, os vales secos de McMurdo, cos seu 4.800 km² de extensión, un dos climas máis extremos do mundo e estériles chans de grava esparexida, considéranse o lugar do noso planeta máis similar a Marte. Constitúen a maior zona desprovista de xeo do Continente Blanco. E, aínda que non recibiron precipitación algunha nos últimos dous millóns de anos, algúns teñen lagos permanentemente conxelados con capas de xeo de varios metros de espesor e auga extremadamente salgada baixo as mesmas; lagos que, segundo sospeitan os científicos, conterían datos sobre como xurdiu a vida na Terra e en que circunstancias podería desenvolverse esta en os universos do espazo exterior.

A clave de tal sospeita constitúea un sensacional achado realizado en 1960 na cara frontal do glaciar Taylor, situado nun dos vales secos: a catarata de Sangue, alta como un edificio de cinco pisos, así bautizada polo matiz vermello intenso das súas augas  salobres. Este aspecto sanguento, tan magnífico como horrible, atribuíuse, en principio, á presenza de algas ferruginosas, pero a súa verdadeira natureza revelouse moito máis misteriosa. E é que os óxidos de ferro, responsables, si, da coloración da catarata, proceden da actividade metabólica dunha estraña forma de vida microbiana que o glaciar Taylor, ao selar unha cubeta de auga salgada baixo os xeos neozoicos, encarcerou nela. Trátase dunha colonia de bacterias anaerobias que evolucionou emancipada do resto das formas viventes, illada nunha cápsula de tempo, en ausencia de osíxeno, luz e calor.

En resumo: esta fría salmoira primixenia do lago subglaciar, escapando por unha greta da lingua sen que o ecosistema interno sufra alteración, é a responsable de algo tan fermoso e visceral como a catarata de Sangue destes vales secos, en cuxas abatidas extensións a NASA estivo probando os seus instrumentos desde as misións Viking a Marte. Porque, como asegura Jill Mikucki, microbióloga da universidade de Tennessee, "se atopamos vida alí, é máis que probable que se pareza a esta que descubrimos na Antártida".

FONTE: Javier Jayme/abc.es

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DA TERRA (XI)

Continúo coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxaremos polo mundo natural, que nos amosa formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Hoxé imos a...

11. Río Tinto (Huelva-España)

Os cursos alto e medio do río Tinto, cuxas augas flúen a través da provincia de Huelva, configuran por si sós un das paisaxes máis fermosas e orixinais do Globo Terráqueo. Ao seu irredutible mixtura cromática (a peculiar cor avermellada, do que esta corrente fluvial toma o seu nome, tórnase ocre e amarelo nas ribeiras) agregan unhas condicións ambientais e históricas excepcionais. Destas últimas dá fe o maior xacemento mineiro ao descuberto de Europa, estendido ao longo das súas marxes, cunha historia de actividades extractoras (principalmente de cobre, pero tamén de ferro e manganeso) case tres veces milenaria! iniciada polos  tartesios cara ao 800 a. C. e continuada por fenicios, romanos e musulmáns.

Agora ben: o que fai do río Tinto un fenómeno natural exclusivo non está na súa xeoloxía, senón na súa bioloxía. Durante séculos consideróuselle un hábitat carente de vida, cunha exánime (aínda que colorida) beleza, propia doutro mundo. Efectivamente, o alto contido en metais, a acusada carencia de osíxeno e a extrema acidez das súas augas (pH 2) non permiten a existencia da maioría dos seres viventes. Con todo, este ambiente restritivo non se debe á contaminación mineira. Paradoxalmente, é producido pola propia vida. Trátase de microorganismos que inxeren os  sulfatos metálicos masivos e  excretan óxidos de ferro, transformando os depósitos de minerais e, en consecuencia, os acuíferos do subsolo. Para entendelo: nos ríos veciños non hai acidez, nin accións bacterianas; o ferro deposítase no fondo, sen intervir nese «ciclo marciano» que dá ao Tinto a súa intensa cor avermellada. E isto vén sucedendo desde fai millóns de anos.

Hai tempo que a NASA interesouse por estes seres microscópicos anaerobios, algúns aínda sen catalogar, que non precisan osíxeno para subsistir, estimando que son a clave para buscar vida noutros planetas. Para ese efecto probaron instrumentos científicos deseñados para futuras misións a Marte, onde se sabe que existe auga baixa a súa superficie, nos arredores do río Tinto, cuxos acuíferos, enerxía química e contexto ambiental presúmense moi similares aos do Planeta Vermello.

FONTE: Javier Jayme/abc.es

AS MARABILLAS NATURAIS MÁIS ESTRAÑAS DA TERRA X

Continúo coa serie as marabillas naturais máis estrañas da Terra, onde viaxaremos polo mundo natural, que nos amosa formas caprichosas, ecosistemas ancorados en milenios pasados, formas misteriosas,...

Hoxé imos a...

10. O Lago Moteado (Canadá)

Na provincia canadense da Columbia Británica, un 100 km ao leste de Vancouver e próxima á fronteira con Estados Unidos, atópase unha formación lacustre sumamente rara, de aspecto surrealista para uns e extraterrestre para outros. Os indios nativos d  Okanagan, o val circundante, chámana polo seu nome vernáculo: Kliluk, o lago sacro. Para o resto do mundo é, concisamente, o lago Moteado (Spotted lake), denominación que alude ás súas características físico-xeolóxicas, francamente peculiares.

Trátase dun corpo acuático salino e endorreico que tolera unha das máis altas concentracións de minerais do planeta. Durante o verán, nos seus pouco máis de 15 hectáreas, ten lugar un fenómeno natural extraordinario: a maior parte da auga evapórase, ocasionando cristalizacións en forma de pequenas pozas ovais, (exactamente 365, unha por cada día do ano) de contornos níveos e cores imposibles. A chocante paleta cromática inclúe verdes, azuis, amarelos, ocres e brancos en tons pálidos ou rabiosamente rechamantes, dependendo das amálgamas químicas do momento: sulfatos de sodio, calcio e magnesio, ademais de oito minerais e trazas doutros tantos, entre eles prata e titanio.

O lago Moteado é un dos máis orixinais atractivos naturais de Canadá. Ademais, as calidades terapéuticas das súas augas coñécense desde antigo.

FONTE: Javier Yaime/abc.es