NOMES PROPIOS

8 INVENTOS CON NOME DE MULLER

Mary Anderson, inventora do limpiaparabrisas / Imaxe: nitro.pe

A historia da ciencia pode lerse con moitos nomes masculinos, pero houbo moitas mulleres incribles e inspiradoras: Marie Curie, Rosalind Elsie Franklin, Susan Jocelyn Bell Burnell, Barbara McClintock, Amalie Emmy Noether...

Quero presentarvos hoxe oito coñecedidos inventos con nome de muller, xa que elas foron quen os inventaron:

1. Tipp-ex

Bessie Nesmith Graham (1924-1980) traballaba como secretaría en Texas cando inventou o  tipp-ex ou "papel líquido". O seu produto, unha substancia branca que se secaba rapidamente ao aplicarse sobre un folio de papel e tapaba as faltas de  mecanografía, foi creado para uso persoal, pero debido á boa acollida que tivo, en 1967 Bessie creou a súa propia compañía, a Liquid Paper Corporation.

2. Cobol

Grace Hopper (1906-1992) foi a pioneira do software, creou a primeira linguaxe de programación de uso "natural" destinado ás empresas e chamado COBOL (siglas de COmmon Business-Oriented Languaje). Tamén detectou o primeiro erro ou «bug» que se produciu no computador de Harward Mark I, no que traballaba. Foi a primeira muller nomeada membro distinguido da British Computer Society.
 

3. Microfilm de estereato de bario

Katherine Blodgett (1898-1979) foi a primeira muller en doutorarse en física na Universidade de Cambridge en 1926. Inventou en 1938 o microfilm de estereato de bario, unha película que permite converter calquera cristal en non reflector. O seu invento úsase en lentes, cámaras de fotos, telescopios, microscopios, etc.

4. Limpiaparabrisas

Mary Anderson (1866-1956) durante unha viaxe en coche, notou que os condutores tiñan que abrir as xanelas dos seus vehículos cando chovía se querían ver a través dos cristais. En novembro de 1903, concedéronlle a Mary Anderson a primeira patente para un dispositivo de limpeza dos parabrisas. O seu invento podía limpar neve, aguaneve ou choiva dun parabrisas. En 1916 o limpiaparabrisas xa formaba parte de todos os coches norteamericanos.

5. Tecido resistente ao lume

Giuliana Tesouro (1921-2002) foi unha química orgánica italiana que chegou a obter 125 patentes ao longo da súa vida. Entre outras cousas, foi ela quen creou os primeiros tecidos resistentes ao lume. Ademais, ideou métodos eficaces para previr que se acumulase estática en fibras sintéticas.

6. Dodotis

Marion Donovan (1917-1988) inventou os cueiros desbotables (os "dodotis"), dos que obtivo a patente en 1951, e fundou a súa propia empresa para comercializalos. Tamén ideou unha xaboneira que deixaba escurrir a auga e o zippiti-do, unha especie de cordón que axudaba a subir comodamente o peche traseiro ou cremalleira dos vestidos ás mulleres.

7. Test de Apgar

Virginia  Apgar (1909-1974), profesora  anestesioloxía en Nova York, desenvolveu o test de Apgar é unha proba de avaliación que aínda hoxe realízase ao recentemente nacido xusto despois do nacemento para examinar o seu cadro de vitalidade e reflexos.

8. Kevlar

Stephanie Kwolek (1923-2014). A súa investigación con compostos de produtos químicos de alto rendemento para a DuPont Company levou ao desenvolvemento dun material sintético cinco veces máis forte que o aceiro, máis lixeiro que a fibra de vidro e resistente á calor. Chámase Kevlar, e é o material usado nos chalecos antibalas e os traxes ignífugos.

Esto é só unha mostra da aportación das mulleres que cambiaron a nosa comprensión do mundo que nos rodea.

O meu recoñecemento!

FONTE: Idea orixinal de Elena Sanz e Sarah Romero/muyinteresante.es

PREMIOS FRONETEIRAS DO COÑECEMENTO NA CATERGORÍA DE CIENCIAS BÁSICAS 2019

Kane e Mele, no campus da súa universidad. UNIVERSIDAD DE PENSILVANIA / FBBVA

Os físicos Charles L. Kane (Urbana, Illinois, 1963) e Eugene J. Mele (FIladelfia, Pensilvania, 1950), da Universidade de Pensilvania (EEUU) foron galardoados onte polo xurado dos Premios Fundación BBVA Fronteiras do Coñecemento na categoría de Ciencias Básicas. Segundo resaltou o xurado, as súas investigacións permitiron "o descubrimento dunha nova clase de materiais con propiedades electrónicas extraordinarias, os illantes topolóxicos".

O achádego permitíu abrir novas vías en distintos campos, como a xeneración de dispositivos electrónicos eficientes e a ampliación das perspectivas de desenvolvemento dos ordenadores cuánticos.

PREMIO FRONETEIRAS DO COÑECEMENTO NA CATEGORÍA DE BILOXÍA E DIOMEDICINA

Jeffrey Gordon, premio Fronteiras do Coñecemento / Fundación BBVA

O Premio Fundación BBVA Fronteiras do Coñecemento na categoría de Bioloxía e Biomedicina foi concedido na súa undécima edición ao investigador estadounidense Jeffrey Gordon, "polo seu descubrimento fundamental da importancia da comunidade  microbiana intestinal para a saúde humana", sinala a acta do xurado.

"Gordon e o seu equipo foron os primeiros en demostrar a importancia do  microbioma intestinal na regulación da fisioloxía animal", prosegue a acta. "Tras este achado fundamental, moitos grupos en todo o mundo demostraron que os microorganismos que poboan o intestino desempeñan un papel central na saúde e en enfermidades como a obesidade, a diabetes ou a enfermidade  inflamatoria intestinal, e poderían ter importantes implicacións na  patogénesis de enfermidades neurolóxicas e na resposta a fármacos".

O traballo de Gordon inaugura toda unha nova área de investigación básica en biomedicina para entender o papel dos  microbios no funcionamento normal do organismo, e abre novas vías de investigación no estudo de múltiples enfermidades, así como na procura de tratamentos innovadores.

Jeffrey Gordon (Nova Orleans, EEUU-1947) é biólogo e profesor distinguido da Universidade Dr. Robert J. Glaser e Director do Centro de Ciencias do Xenoma e Bioloxía de Sistemas da Universidade de Washington en St. Louis.

Parabéns!

FONTE: elespanol.com/ciencia

NOBEL DE QÍMICA 2018

De esquerda a dereita: George Smith, Frances H. Arnold e Gregory P. Winter / Imaxe:: AFP / EFE /elcomercio.pe

Frances H. Arnold, George Smith e Gregory P. Winter gañaron o Nobel de Química 2018 por tomar "o control da evolución e usar as súas mesmos principios para desenvolver proteínas que resolven moitos problemas da humanidade", segundo a Real Academia de Ciencias, que concede os galardóns.

As investigacións dos tres premiados permitíu que a humanidade realice o equivalente á agricultura ou a gandería no mundo dos  microbios e as moléculas. A evolución dirixida permite  domesticar  microbios para que desenvolvan proteínas que non existen na natureza e que se aplican á creación de novos combustibles e fármacos contra moitas enfermidades, desde a diabetes ao cancro metastásico.

Frances H. Arnold (Pittsburgh, EE UU, 1956) é catedrática de enxeñería química,  bioinxeniería e  bioquímica no Instituto de Tecnoloxía de  California (Caltech), recibe a metade do premio por inventar "a evolución dirixida de encimas".

George Smith (Norwalk, EE UU, 1941) e Gregory P. Winter (Leicester, 1951) reciben a outra metade do premio pola “presentación de péptidos e anticorpos na superficie de bacteriófagos”

FONTE: Nuño Domínguez/elpais.es/ciencia

PREMIO NOBEL DE FÍSICA 2018

 

Arthur Ashkin, Gérard Mourou eDonna Strickland / Bell Labs/École Polytechnique/University of Waterloo

A Real Academia das Ciencias de Suecia concedeu hoxe o Premio Nobel de Física 2018 a Arthur Ashkin, Gérard Mourou e Donna Strickland, polas súas "rompedoras invencións no campo da física do láser".

Arthur  Ashkin (Nova York, 1922) inventou as pinzas ópticas, capaces de capturar partículas, átomos, virus e células vivas mediante dedos de luz láser. En 1987, foi capaz de atrapar bacterias vivas sen danalas con estas "ferramentas feitas de luz", segundo destaca o comité do Nobel.  Gérard  Mourou (Albertville, Francia, 1944) e Donna  Strickland (Guelph, Canadá, 1959) achandaron o camiño cara a "os pulsos de láser máis intensos xamais creados pola humanidade", segundo o comité que concedeu os galardóns.

FONTE: elpais.com/ciencia

PREMIO NOBEL DE MEDICINA 2018

Os investigadores galardoados: Honjo e Allison / REUTERS/EFE/elmundo.es

O investigador estadounidense James  P.  Allison (Alice-EEUU, 1948. Inmunólogo) e o xaponés Tasuku  Honjo (Kyoto-Xapón, 1942. Inmunólogo), foron distinguidos co Premio Nobel de Medicina concedido polo Instituto  Karolinska de Estocolmo. O galardón débese ás súas investigacións sobre a  inmunoterapia contra o cancro.

Os tratamentos desenvolvidos grazas aos descubrimentos ambos os científicos conseguen  espolear ao sistema  inmunitario para que faga fronte aos tumores,o que supuxo unha revolución as terapias contra o cancro e "cambiou totalmente o modo en que vemos como afrontar a enfermidade", sinalou a Academia ao anunciar o galardón.

En concreto,  descubriron como "liberar" dous freos do sistema  inmunitario que, na práctica, servían de axuda para a expansión do cancro. Controlando a súa acción, conséguese que as defensas do organismo combatan os tumores, estimúlase a súa acción, o que levou a  magníicos resultados na loita dalgúns tipos de cancro, como o melanoma ou o cancro de pulmón, entre outros.

Nos últimos anos, de feito, a  inmunoterapia postulouse como unha das armas máis efectivas á hora de facer fronte ao cancro.

Curiosamente, o pasado mes de xaneiro, James  P.  Allison foi distinguido co Premio Fronteiras do Coñecemento, que concede a Fundación BBVA, na categoría de Biomedicina.

FONTE: elmundo.es/ciencia

UN MÉDICO SEN RECOÑECEMENTO: FIDEL PAGES

Fidel Pagés e a súa publicación de 1921 / Imaxe: scoopnest.com

Fidel  Pagés  Miravé nace en Huesca en 1886. Fixo os estudos secundarios en Huesca, estudando a carreira de medicina na Universidade de Zaragoza, onde recibiu o seu título en medicina e cirurxía con honras (1908). O mesmo ano ingresou no corpo médico do exército, sendo enviado a Melilla. Desembarca o 24 de xullo de 1909. Aos poucos días (o día 27) ocorre o chamado Desastre do Barranco do Lobo (no que as tropas españolas fueron derrotadas polos rifeños) que deixará máis de 150 mortos e 500 feridos, que viñeron unirse ás moitas baixas xa sufridas nas semanas anteriores. Os hospitais civís e militares de Melilla non dan abasto para atender a tantos homes que precisan de asistencia médica, así que se habilitan para tal fin o Teatro Alcántara, o casino militar, escolas e ata casas particulares. O oficial médico  Pagés non ten un momento de acougo.

É posible que sexa naqueles días de angustia e traballo esgotador cando o doutor  Pagés empezo a pensar que fai falta outro tipo de anestesia. O uso do  cloroformo e o  éter é delicado. A súa administración require de persoal moi cualificado e dun paciente en condicións de poder soportar esas substancias, ou doutro xeito a súa vida pode quedar moi seriamente comprometida.

Regresa á península e ao pouco tempo está outra vez en Melilla, onde demostra que a pesar da súa mocidade ten iniciativa e gran capacidade de innovación. Empeza modificando a dotación das ambulancias de montaña e pronto se converte en instrutor dos recrutas destinados á compañía de sanidade.  Pagés estuda e mellora. Pon por escrito as súas conclusións e publícaas para dalas a coñecer, non só no campo da cirurxía senón tamén, por exemplo, no control de epidemias en campaña. Por iso acode ao XVI Congreso Internacional de Medicina celebrado en  Budapest e alí obtén xeral recoñecemento polos traballos que presenta.

O seu prestixio como médico e cirurxián crece e chegará a atender á raíña rexente María Cristina. Como fala varias linguas, entre elas o alemán, será enviado a Austria-Hungría en 1917 cun labor claramente humanitario, o de inspeccionar os campos de prisioneiros en territorio húngaro. Os médicos españois que foron alí non se limitaron ao traballo de inspección, senón que tamén atendían enfermos e feridos e operaban. Traballaban en condicións  penosísimas e varios deles faleceron. Heroes anónimos que foron a morrer salvando vidas nunha guerra que non era a súa.

 Pagés tivo que ser repatriado gravemente enfermo e a Cruz Vermella concedeulle unha medalla. Xa recuperado, será nomeado secretario da Revista de Sanidade Militar en 1918 e fundará ao ano seguinte en colaboración co doutor Ramírez da Mata a Revista Española de Cirurxía. Aquí será onde, poucos anos despois, publicará o descubrimento da epidural. O artigo definitivo, o máis importante, aparece en 1921. Xa antes  Pagés foi publicando conclusións parciais das súas investigacións, pero este texto é crucial. Aí lemos, e ten interese que o recollamos aquí: "No mes de novembro do ano pasado ano, ao practicar unha  raquianestesia, tiven a idea de deter a  cánula en pleno conduto  raquídeo, antes de atravesar a  duramadre e propúxenme bloquear as raíces fose do espazo  meníngeo, antes de atravesar os buracos de conxunción, posto que a punta da agulla atravesara o ligamento amarelo correspondente [...] Explorando a sensibilidade puidemos convencernos de que aos cinco minutos comezaba unha  hiperestesia na porción  infraumbilical do abdome... O resultado deste intento animounos a seguir estudando o método, ao que na clínica denominamos anestesia  metamérica pola posibilidade que nos proporciona de privar de sensibilidade a un segmento do corpo" (Javier  Santamarta do Pozo, Sempre tivemos heroes,  p. 43). O doutor  Pagés dá noticia de 43 intervencións levadas a cabo coa súa anestesia  metamérica con total éxito.

A comunidade médica internacional, con todo, non se dá por decatada do descubrimento de  Pagés. E será nun congreso internacional de cirurxía celebrado precisamente en Madrid en 1932 cando o médico italiano  Achilles  Dogliotti presente un traballo semellante. Entón si é recoñecido internacionalmente e a súa investigación será publicada en inglés en 1933 no  American  Journal  of  Surgery.  Dogliotti di non saber dos traballos previos de Fidel  Pagés. Pero algo debía molestarlle na conciencia, porque en 1935 se  desdice e recoñece que si coñecía as investigacións do médico español e que este é realmente o descubridor da anestesia que hoxe chamamos epidural. A pesar deles, o doutor  Pagés non recibiu nunca o recoñecemento que merece. Non hai unha rúa que leve o seu nome nin un hospital e é un descoñecido para a inmensa maioría dos españois, mesmo da súa profesión.

O doutor Fidel  Pagés morreu o 21 de setembro de 1923, con 37 anos, nun accidente de coche. Deberiamos facernos mirar este costume, xa centenaria, de non valorar o propio se non o fan fóra de España. É unha enfermidade grave, síntoma da falta de autoestima que padece o país. Está por decidir se é terminal ou non.

FONTE: Mª Elvira Roca Berea/elmundo.es

ANTOINE LAVOASIER: DA REVOLUCIÓN CIENTÍFICA Á GUILLOTINA

Lavoasier e a asúa morte na guillotina / Imaxe: creoquelose.wordpress.com e wolframio1783.blogspot.com

Antoine-Laurent de Lavoisier (1743-1794) químico, biólogo e economista francés.  Foi un dos protagonistas principais da revolución científica que conduciu á consolidación da química, polo que é considerado o fundador da química moderna. As súas aportaciós son innumerables: estudos sobre a  oxidación dos corpos, a introdución do concepto de medida, a elaboración dun sistema lóxico de nomenclatura, o fenómeno da respiración animal, a análise do aire, a lei de conservación da masa ou lei  Lomonósov- Lavoisier,​ a teoría  calórica, a combustión, e os seus estudos sobre a  fotosíntesis.

Os historiadores da Ciencia conclúen que o seu "Tratado elemental de Química" pode ser considerado o primeiro texto da química moderna. Foi publicado en 1789, cuatro meses antes del inicio de la Revolución Francesa.

Pero a súa indiscutible intelixencia non estivo rifada coa súa inxenuidade. Lavoisier cometeu dous grandes erros que terían consecuencias funestas para a Ciencia en xeral e para el en particular.

O primeiro cometeuno en 1768, algúns días despois de ser elixido membro da Academia de Ciencias, cando mercou un terzo das accións do  Fermier Xeral  Baudon na  Ferme  Générale. Basicamente tratábase dunha compañía privada que desde 1726 administraba, por conta do rei de Francia, a recadación e imposición dos impostos indirectos da coroa francesa. Como é fácil entender esta institución non contou coas simpatías dos revolucionarios.

O segundo e, definitivo, erro, cometeuno cando denegou a Jean- Paul  Marat (1743-1793) a entrada na honorable Academia das Ciencias Francesas. Antes do inicio da Revolución Francesa, Marat estudara medicina en Francia e traballado como médico durante un tempo en Inglaterra e en París, período durante o cal se interesou en especial polas propiedades  curativas da electricidade.

Foi durante esta época cando levou a cabo un estudo sobre o fluído ígneo, que segundo  Marat podía observarse mediante determinados experimentos. Tratábase dun tema rodeado de gran polémica dentro da comunidade científica e sobre o cal  Lavoisier non escatimou en descualificacións cara a  Marat.

En 1791  Marat tomouse o desquite. No seu xornal escribiu un artigo no que atacaba a  Lavoisier: "Denuncio ao  corifeo dos  charlatáns, ao mestre  Lavoisier, fillo dun  terrateniente acaparador, aprendiz de químico (…) membro da Academia das Ciencias, desleal administrador da Comisión Alimenticia de París, e o maior intrigante da actualidade".

A situación do científico non podía ser peor. Non tardou en ser desaloxado do seu laboratorio e encerrado en prisión. Acusábaselle, principalmente, de ser un recadador da Coroa francesa.

Durante o proceso xudicial  Lavoisier alegou que non era un recadador, o cal non era totalmente certo, senón un científico. O xuíz revolucionario contestou enerxicamente cunha frase que pasou á historia: "A República non necesita científicos".

Despois dun longo sumario, o 8 de maio de 1794 foron  guillotinados na Praza da Revolución, actualmente Praza da Concordia, vinte e oito membros da  Ferme  Générale, entre eles  Lavoisier.

O matemático Joseph-Luois Lagrange (1736-1813) en relación coa morte de  Lavoisier dixo: "Só fixo falta un instante para cortarlle a cabeza, pero Francia non será capaz de producir outra semellante nun século".

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia