NOTICIAS DAS CIENCIAS

O TERREMOTO DE NEPAL ALTEROU A ATMOSFERA TERRESTRE

Un software desenvolvido polo Laboratorio de Propulsión a Chorro (JPL) da NASA, en Pasadena, California (EUA) descubriu que o terremoto de magnitude 7,9 na escala Richter que sorprendeu e asolou Nepal o pasado 25 de abril creou ondas de enerxía que penetraron na atmosfera superior da Terra, o que perturbou a distribución de electróns da ionosfera ou termosfera, a zona da atmosfera terrestre ionizada permanentemente debido á fotoionización da radiación solar.

As perturbacións foron controladas mediante os sinais transmitidos polo Sistema de Posicionamento Global (GPS) e recibidos por un receptor GPS situado nunha rexión veciña a Nepal. As medicións desta rexión da atmosfera que está situada entre 60 e 1.000 quilómetros sobre a superficie da Terra foron filtradas con este software de procesamento da NASA e mostraron a distribución -e perturbación- dos electróns da ionosfera.

Os datos revelan que tras a ruptura do terremoto inicial houbo un período duns 21 minutos ata que a perturbación ionosférica provocada polo terremoto chegase a unha estación de GPS situada a uns 640 quilómetros de distancia do epicentro no Tibet (China).

Grazas a este tipo de información os científicos poderán chegar a planificar futuros sistemas de alerta para poder responder con antelación a calquera perigo de carácter natural difícil de detectar como unha erupción volcánica ou un tsunami.

FONTE: revista Muy Interesante/Ciencia

A CÉLULA DA QUE PROCEDEMOS TODOS

Chemineas hidrotermais no fondo do Ártico próximas ao punto onde se atoparon as Loquiarkeas / R. B. PEDERSEN

Os humanos sabemos máis da superficie de Marte que das profundidades do océano, e hoxe un ser microscópico volveuno deixar meridiano. Un barco de exploración científica encontrou no fondo do Ártico uns microbios que permiten aclarar como, hai máis de 2.000 millóns de anos, unha célula solitaria e primitiva deu lugar á espectacular orxía de vida complexa que abrangue a humanos, animais, plantas e fungos.

Os novos organismos foron bautizados como lokiarqueas, un termo que probablemente abrangue a varias especies ata agora descoñecidas. O seu material xenético encontrouse a 3.283 metros de profundidade, preto dunhas chemineas hidrotermais entre Noruega e Groenlandia coñecidas como o Castelo de Loki, o misterioso deus nórdico. Os seus descubridores cren que son a ponte entre a vida celular máis sinxela, os procariotas, e o resto de seres vivos, os eucarióticas.

Todos os seres vivos que podemos ver ao noso arredor son membros do grande imperio eucariótica. Toda forma de vida cuxas células teñen un núcleo diferenciado para gardar o ADN, un citoesqueleto ben desenvolvido e orgánulos que as manteñen vivas é un eucariótica.

Arquéalas compoñen outro dominio fundamental da vida máis descoñecido. Non teñen núcleo celular, pero si trazos xenéticos que as achegan a nós e as afastan das bacterias e outros procariotas. Os primeiros fósiles de procariotas datan de hai uns 3.500 millóns de anos. Uns 1.500 millóns de anos despois, nunha Terra irrecoñecible, evolucionaron as primeiras células eucarióticas que sustentaron unha incomparable proliferación de novos seres vivos. Como sucedeu é un misterio que varias hipóteses científicas compiten por explicar. As lokiarqueas poden ser a resposta, xa que parecen descendentes directos do noso antecesor microbio.

Só o 1% de todos os microorganismos que habitan a Terra pódense criar no laboratorio e estas novas arqueas non son unha excepción. O equipo investigador puido identificalas e estudalas grazas a unha técnica, a metagenómica, que identifica o código de barras xenético de cada ser vivo de entre os sedimentos mariños e logo intenta recompoñer o resto do seu xenoma.

Segundo o traballo, publicado en Nature, arquéalas de Loki son os microbios sen núcleo máis parecidos ás nosas propias células eucarióticas, das que parecen "irmás" en termos filoxenéticos.

Talvez o máis frustrante deste descubrimento é que non sabemos que aspecto teñen arquéalas de Loki. O estudo non se basea no organismo en si, senón nos seus xenes e proteínas. O novo obxectivo de Ettema será sacar estes microbios do fondo do mar e estudalos baixo o microscopio, o que ofrece unha dobre dificultade. Primeiro, estas arqueas están tan esparexidas no tenebroso e xélido fondo mariño dada a escaseza de nutrientes que as mostras recollidas polos barcos conteñen moi poucas. Segundo, o seu ritmo de división celular é extremadamente lento, pode levar anos, e iso se hai sorte e os científicos adiviñan de que se alimentan. Por iso, ao mesmo tempo, van seguir secuenciando o metaxenoma das profundidades en busca de novas especies que aclaren como a unión entre os dous grandes imperios procariotas deron lugar a un terceiro, o noso.

FONTE : Xornal El País/Ciencia

O PAXARO MÁIS VELLO DO MUNDO

Reconstrución do "Archaeornithura meemannae", que viviu no cretácico temperán / ZONGDA ZHANG

Dous fósiles achados na China acaban de revelar que os paxaros propiamente ditos son seis millóns de anos máis antigos do que cría: remóntanse aos albores do cretácico, a era dos grandes dinosauros carnívoros.

Os dous fósiles definen a nova especie Archaeornithura meemannae, unha curiosa ave zancuda que, provisionalmente polo menos, debe considerarse o paxaro máis vello do mundo. Pertence á familia dos Ornithuromorpha, ou Euornithes (aves verdadeiras), que inclúe o máis recente antecesor común de todas as aves modernas. A presentación deste achado fíxose en Nature Communications.

Naquela época, non obstante, os Ornithuromorpha non eran as únicas aves. Compartían o ceo cretácico con outra gran familia, os Enantiornithes, ou "paxaros opostos", porque a súa escápula e outros ósos teñen a orientación invertida respecto aos Ornithuromorpha e a todas as aves actuais. Tamén debían ser máis agresivos, porque tiñan dentes no pico e poutas nas ás. Pero curiosamente, extinguíronse todos ao mesmo tempo que os dinosauros, hai 66 millóns de anos.

Esa grande extinción, asociada ao impacto dun meteorito xigantesco e unha orxía de erupcións volcánicas, marca o final do cretácico e a orixe dun novo mundo en que os mamíferos empezamos a dominar a terra firme. A extinción masiva non só varreu do mapa aos dinosauros e ás aves con dentes, senón tamén á metade das demais especies vivas da época, nun dos episodios Xeológicos máis violentos da historia do planeta.

Pero o recén descuberto Archaeornithura meemannae é moi anterior a todo iso, e puido datarse en 131 millóns de anos atrás, no Cretácico temperán. É unha época da que quedaron moi poucos espécimes de paxaros fósiles, e na que cada novo achado bota polo tanto unha luz fresca sobre os albores evolutivos das aves modernas. Todas as aves, actuais ou extintas, evolucionaron a partir dos dinosauros na era anterior, o xurásico.

Os dous fósiles foron desenterrados na conca de Sichaku, en Hebei, nordés de China. O seu excelente estado permite observar a plumaxe case completa, e as súas adaptacións aerodinámicas ao voo. Seguramente era unha ave acuática zancuda, segundo indican a lonxitude e a ausencia de plumas no segmento superior da pata (tibiotarso, na xerga). As plumas aí non dificultan o voo, pero si os longos paseos polas augas superficiais en busca do almorzo.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

MANIPULAR O ADN DUN EMBRIOR PARA CURALO

Reconstrución dunha molécula de ADN en 3D tal e como concibiron o modelo Watson e Crick hai 60 anos / Imaxe: Science Photo Library / Cordon Press

O primeiro paso deuno Reino Unido tras aprobar o pasado mes de febreiro unha técnica de reprodución asistida que se baseaba na utilización do ADN de tres persoas (con óvulos de dúas mulleres e o esperma dun home) para evitar que ningún bebé naza con enfermidades transmisibles, sobre todo aquelas incurables como a síndrome X fráxil, unha enfermidade xenética rara.

Agora, un equipo de científicos españois liderados por Juan Carlos Izpisúa dende o Instituto Salk en La Jolla en California (EUA) descubriu un modo alternativo para non ter que utilizar ADN de tres persoas co obxecto de eliminar as enfermidades mitocondriais (aquelas que se transmite unicamente por vía materna e que o conforman unhas 150 patoloxías tremendamente desvastadoras para o organismo). A nova técnica elimina os xenes alterados directamente no embrión ou mesmo no propio óvulo antes de ser fecundado.

Esta edición xenética borra dun plumazo o debate ético que si apuntaba á técnica de reprodución asistida de Reino Unido polo feito de contar con ADN de alguén máis que non fosen os futuros pais. Pero, a pesar de eliminar este debate ético en concreto, abre un novo: a posibilidade de poñer en práctica o "adn á carta". Esta demostración confirmada de que se pode cambiar o material xenético dunha persoa non só levaríanos a corrixir ou erradicar enfermidades transmisibles senón que poderiamos conseguir que os bebés fosen máis altos, que tivesen os ollos azuis, que foran máis intelixentes...

Neste caso concreto os científicos non editaron o ADN nuclear; unicamente se borrou selectivamente o ADN mitocondrial mudado tanto en óvulos coma en embrións de ratos, descubrindo que unha vez nacidas as crías, todas elas naceron sas. Como opera a técnica? A técnica funciona coma se dunhas tesoiras moleculares se tratase, empregando nucleasas que detecta o ADN alterado e o corta. Este corte non elimina todas as copias mudadas pero si as suficientes para asegurar unha descendencia sa.

Este fito en medicina, que polo momento foi probado con éxito en ratos (o seguinte paso será probalo en seres humanos), foi publicado na revista Cell. A súa posta en práctica nos humanos podería previr, antes de nacer, enfermidades hereditarias como o cancro, a diabete ou as enfermidades neurodexenerativas.

FONTE: Revista Muy Interesante/Ciencia

O SUPERBALEIRO DE 1.800 MILLÓNS DE ANOS LUZ DE DIÁMETRO

 

Cando estudaban unha área xigante do espazo demasiado fría e raramente baleira, un grupo de astrónomos internacionais descubriron un así chamado “superbaleiro” de 1.800 millóns de anos luz de diámetro relativamente preto do noso sistema solar: a uns 3.000 millóns de anos luz de nós. Segundo István Szapudi, científico da Universidade de Hawaii que encabeza o estudo, "rátase da maior estrutura individual xamais identificada pola humanidade", informa The Guardian.

O chamado “punto frío” foi descuberto na zona hai 10 anos e o seu achado asombrou aos investigadores, pois a teoría do Big Bang non prevé zonas frías de tales dimensións. O novo estudo suxire que este “punto frío” pode ser explicado grazas a un baleiro xigante no seu centro que drena a enerxía da luz que o atravesa.

Non se trata dun baleiro no sentido exacto, senón dunha rexión xigante un 20% máis baleira que outras partes do universo. Os astrónomos chegaron á conclusión de que alí “faltan” ao redor de 10.000 galaxias.

Trátase dun achado único, debido á rara combinación do seu tamaño e da súa vacuidade, que se dá moi poucas veces no espazo, segundo os astrónomos. Non obstante, o achado agranda o misterio do “punto frío”, xa que non se pode explicar totalmente a súa temperatura baixa.

Ademais, os científicos aínda non saben explicar con certeza como se formou a estrutura. Por un lado, a esctructura pode indicar a existencia de "físicas exóticas", aínda descoñecidas. Por outro lado, é probable que o superbaleiro que coincide co “punto frío” pode ser explicado coa expansión crecente do universo, grazas a que os fotóns reducen a velocidade e, polo tanto, se arrefrían mentres cruzan o baleiro. Finalmente, a existencia da devandita estrutura evidencia a existencia de enerxía escura, explica o profesor Carlos Frenk de la Universidad de Durham, citado por “The Guardian”.

FONTE:rt.com/ciencia

O SOL TAMÉN TEN ESTACIÓNS

O Sol tamén ten estacións / Imaxe:larednoticias.com

O feito de que durante o ciclo de 11 anos que vive o Sol se amplifiquen ou debiliten as tormentas solares que poden chegar á atmosfera da Terra débese a que a nosa estrela pasa por un tipo de variabilidade estacional, segundo se desprende do último estudo levado a cabo por un equipo de investigadores do Centro Nacional para a Investigación Atmosférica (EUA) que recolle a revista Nature Communications.

Actualmente encontrámonos no Ciclo Solar 24, que comezou oficialmente o 8 de xaneiro de 2008 e ata agora se descoñecía por que crecía e minguaba a súa actividade dentro do mesmo ciclo ata que culmina no "máximo soar" cada 11 anos aproximadamente.

O certo é que o Sol pasa por dúas variacións, como dúas estacións, impulsadas por unhas bandas de fortes campos magnéticos en cada hemisferio solar. Examinando a influencia das bandas magnéticas en varios ciclos interrelacionados de magnetismo solar descubriron dúas bandas paralelas superpostas de polaridade magnética oposta que se moven lentamente ao longo dun período de case 22 anos dende os hemisferios cara ao ecuador do Sol.

O traballo formula que as bandas superpostas son alimentadas pola rotación interna de Sol; así, a medida que as bandas se moven dentro dos hemisferios, a actividade elévase a un máximo nun período que dura uns 11 meses e logo comeza a diminuír. Esta variación podería equipararse na Terra como o paso dunha estación chuviosa a unha seca (como nas zonas ecuatoriais e tropicais).

Este descubrimento foi posible grazas aos datos de varios satélites da NASA así como de observatorios terrestres que recollen información diaria sobre a estrutura do Sol e a natureza das erupcións solares e das execcións de masa coronal.

Axudará, entre outras cousas, a obter mellores predicións de tormentas xeomagnéticas masivas na atmosfera exterior da Terra que ás veces interrompen as operacións de satélites, comunicacións, redes eléctricas e outras tecnoloxías.

FONTE: Revista Muy Interesante/Ciencia

AUGA LÍQUIDA EN MARTE, DURANTE A NOITE

Mastro e cuberta do rover Curiosity, onde se atopan os sensores do instrumento REMS / NASA, JPL-CALTECH, MSSS

Un equipo de investigadores liderados polo español Javier Martín-Torres (Instituto Andaluz de Ciencias da Terra) acaba de demostrar que a auga líquida pode seguir existindo en Marte, polo menos durante a noite e na súa zona ecuatorial. O traballo acaba de publicarse en “Nature Geoscience”.

Martín-Torres chegou a esta conclusión tras analizar os datos da humidade e a temperatura atmosférica do planeta durante un ano marciano completo (equivalente a máis de dous anos terrestres).

Ises datos proceden dun dos instrumentos do rover Curiosity, REMS (Rover Environmental Monitoring Station), unha estación meteorolóxica deseñada en España por investigadores do CSIC e integrada no vehículo da NASA, que dende hai anos explora o cráter Gale, no ecuador marciano. Nese tempo, o vehículo robótico percorreu máis de 9 km no interior do cráter.

Segundo a investigación, nos 5 primeiros centímetros do chan do cráter danse as condicións ambientais necesarias para que exista auga líquida salgada (salmoira) durante a noite. Pouco despois da alba e a medida que as temperaturas aumentan, as salmoiras sécanse, pero cando volve caer a noite os sales presentes no chan (percloratos), volven absorber o vapor de auga da atmosfera. Os resultados suxiren, pois, un activo intercambio de auga entre a atmosfera marciana e a superficie de Marte.

A investigación afirma que ”A presenza de auga líquida é un feito extremadamente relevante, xa que é un dos requisitos esenciais para que exista vida tal e como a coñecemos. Durante as horas nas que é posible a existencia de auga líquida, non obstante, as temperaturas en Gale son demasiado baixas para o metabolismo e a reprodución celular tal e como se dá actualmente na Terra, pero a posibilidade de que exista auga líquida en Marte ten implicacións enormes para a habitabilidade de todo o planeta, para a súa futura exploración, e para todos os procesos xeolóxicos que estean relacionados coa auga”.

O cráter Gale, no ecuador de Marte, é unha das zonas máis quentes e secas do Planeta Vermello. Por iso, os autores do estudo cren que se se encontrou salmoira nunha zona onde as temperaturas favorecen a sequidade, esta podería existir tamén no resto da superficie.

Ao afondar no terreo máis alá dos 5 cm. a auga pode permanecer tamén durante o día, aínda que en forma de xeo.

O traballo tamén ofrece unha posible explicación aos desprendementos de material que se observaron por todo o planeta. Estes desprendementos suceden de forma estacional, nos períodos máis cálidos, nas abas de moitos montes de Marte. E segundo os investigadores estas derrubas poderían estar causadas polos cambios de estado das salmoiras presentes nos materiais do chan.

FONTE: Xornal abc/ciencia

A FORMA MÍNIMA DE VIDA

 

Un equipo do Departamento de Enerxía do Lawrence Berkeley National Laboratory e a Universidade de California conseguiu encontrar o que se podería definir como os límites da vida, as denominadas bacterias ultra pequenas.

Durante as últimas dúas décadas, a falta de tecnoloxía para detectar estes organismos mantivera aberto un intenso debate na comunidade científica en torno á súa existencia.

Os investigadores ademais apuntan que este tipo de bacterias, non só estarían presentes de forma abundante na Terra, senón que poderían desempeñar un papel importante nos ecosistemas e o clima.

Este vídeo fla precisamente deste descubrimento.

FONTE:”videoblog:”Materia Oscura”/xornal abc/ciencia