NOTICIAS DAS CIENCIAS

ONDAS NOS MARES DE TITÁN

Imaxe de Titán, a maior lúa de Saturno, tomada pola sonda "Cassini"/ EM

Nunca ata agora os científicos detectaran ondas sobre as augas doutro mundo fóra da Terra. A pesar de que se sabía que na superficie de Titán, a Lúa máis grande de Saturno, hai mares de hidrocarburos, non puideran comprobar que fenómenos naturais como as ondas, tan coñecidos na Terra, tamén parecen existir nesta rocha.

É no hemisferio norte deste satélite onde se encontran grandes mares formados a partir de hidrocarburos como o metano e o etano, substancias que se encontran en estado líquido a - 180ºC. Os indicios de ondas detectáronse no lago “Punga Mare”, o terceiro máis grande de Titán, cando a Cassini sobrevoou a súa superficie en xullo de 2012 e encontrou puntos brillantes sobre unha superficie que crían lisa e que se producían pola reflexión da luz solar. Ao igual que un espello redirixe a luz, o mesmo fenómeno sucedía na superficie dos lagos do satélite.

Os estraños puntos foron estudados nos laboratorios e, grazas ás observacións da Cassini, os científicos desta misión, un proxecto coordinado pola Axencia Espacial Europea (ESA) e a Axencia Espacial Estadounidense (NASA), chegaron á conclusión de que as características das imaxes obtidas poderían corresponder a ondas.

Estes indicios que non poderán verificarse ata que en 2017 a sonda espacial Cassini sobrevoe a superficie de Titán e comprobe que os puntos brillantes captados nas imaxes, durante os voos dos anos 2012 e 2013, corresponden realmente a ondas.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia 

O "POLO DO INFERNO", UN NOVO DINOSAURO

Reconstrucción de la apariencia en vida de Anzu /  Carnegie Museum / Blogsayrio-elmundo.es

Científicos atoparon os restos do que chaman o "polo do inferno", un dinosauro duns 225 quilogramos con poutas afiadas que vivíu en Norteamérica hai uns 66 millóns de anos, segundo un artigo publicado por  Public Library of Sciences (PLoS).

Bautizado como Anzu wilie ("anzu" polo demo parecido a un paxaro na mitoloxía de Mesopotamia, e "wiliei" por un neno chamado Wylie que é moi afeccionado aos dinosauros), este animal foi un dos oviraptosaurios máis novos coñecidos, é dicir, que viviu moi preto do período de extinción dos grandes dinosauros.

O seu aspecto sería o dunha "supergaliña" de entre 200 e 300 kg de masa corporal, 1,5 m de altura ao nivel das súas cadeiras e uns 3,5 m de lonxitude, tendo en conta que boa parte desta correspondería a unha cola da que carecen as nosas aves de curral. Tería poutas longas e afiadas, e era omnívoro, xa que comía vexetación, animais pequenos e os ovos doutros animais.

Os científicos atoparon  tres esqueletos parciais do dinosauro (que conforman case un esqueleto completo) durante unha escavación no nivel superior da formación rochosa Hell Creek, en Dakota del Norte e Dakota del Sur.

FONTE: lainformación.com/ciencia

O "ARCO DA VELLA" DE VENUS

  O "arco da vella" de Venus captado pola sonda europea / ESA

Un fenómeno similar a un arco da vella coñecido como gloria  foi captado pola sonda Venus Express de la Agencia Espacial Europea (ESA) na atmosfera do noso veciño máis próximo: Venus. É a primeira vez que un destes fenómenos foi plenamente observado noutro planeta.

Os arcos da vella e as glorias prodúcense cando a luz solar incide sobre as gotas dunha nube: partículas de auga no caso da Terra. Mentres que os arcos da vella arquean en amplas franxas do ceo, glorias as son moito máis pequenas e comprenden unha serie de aneis concéntricos de cores centradas nun núcleo brillante.

As glorias só se ven cando o observador está situado directamente entre o Sol e as partículas das nubes que están a reflectir a luz do Sol. Na Terra, a miúdo son vistas dende os avións, rodeando a sombra dos vehículos nas nubes por debaixo, ou arredor da sombra dos escaladores no cume dos picos das montañas neboentas.

Unha gloria require dúas características: as partículas das nubes deben ser esféricas, e polo tanto o máis probable é que sexan gotas de líquido e todas eles son dun tamaño similar.

Crese que a atmosfera de Venus conteñen gotas ricas en ácido sulfúrico. Mediante imaxes das nubes co Sol directamente deás da nave espacial Venus Express , os científicos esperaban detectar unha gloria co fin de determinar as importantes características das gotas das nubes.

Tiveron éxito. A gloria desta imaxe foi vista nos cumes das nubes de Venus, a 70 quilómetros por enriba da superficie do planeta, o 24 de xullo de 2011. Isto é 1.200 quilómetros de ancho como se ve dende a nave espacial, a 6.000 quilómetros.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

CAPTAN O PRIMEIRO "ECO" DO BIG BANG

As ondas gravitacionais xeran un leve pero claro patrón de xiro na polarización da radiación de fondo que captou o telescopio BICEP2 / BICEP2 COLLABORATION

O 17 de marzo de 2014 pasará a ser unha das datas clave en cosmoloxía pola detección das ondas gravitacionais xeradas instantes despois da orixe do universo e que supón a confirmación definitiva da teoría da inflación cosmolóxica. Simplemente saber que temos unha pegada de algo que aconteceu no universo nunha trillonésima de trillonésima de segundo despois da súa orixe xa é sobrecolledor, pero o importante é que estas ondas nos permiten corroborar aspectos esenciais sobre as nosas ideas de como se orixinou o universo.

O fondo de radiación de microondas, detectado hai 50 anos, resultou ser unha fonte extraordinaria de información, non só sobre o momento en que este fondo se xerou, cando se formaron os primeiros átomos e a radiación se desadaptou da materia, senón tamén sobre o universo primordial de ínfimas fraccións de segundo despois da súa orixe. As medidas que acaban de anunciar os científicos do telescopio BICEP2 no polo Sur ábrennos unha nova ventá á comprensión dos primeiros instantes do noso universo.

A teoría inflacionaria xurdiu pola necesidade de resolver os problemas de planitud e homoxeneidade da teoría do Big Bang e predí un período de expansión acelerada do universo fraccións infinitesimais de segundo despois da súa orixe cuántica, e é responsable de todo o que vemos a grande escala, de toda a materia e a radiación, así como da súa distribución no espazo. O devandito proceso inflacionario xera flutuacións cuánticas que son estiradas pola expansión do universo e determinan as perturbacións do espazo-tempo que observamos no fondo de radiación. Estas perturbacións son de dous tipos: ondas de densidade e ondas gravitacionais. As primeiras foron observadas inicialmente polo satélite COBE, en 1992, e máis tarde polos WMAP e Planck, e as súas propiedades estaban perfectamente de acordo coas predicións de inflación. As segundas non foran observadas ata agora e constituían unha das predicións máis buscadas da teoría.

Con este descubrimento a cosmoloxía entra nunha nova era, na que observacións e teoría terán que ir da man e poderán avanzar a grandes pasos. Vivimos un momento fascinante.

FONTE: Xornal El País/Ciencia/Juan García-Bellido

O MANTO TERRESTRE ALBERGA GRANDE CANTIDADE DE AUGA NO SEU INTERIOR

Ringwoodita / Imaxe:americaeconomia.com

Ao parecer o escritor Julio Verne non ía moi descamiñado cando en 1864 visionou unha "Viaxe ao centro da Terra" na que os protagonistas se atopaban un auténtico océano nas profundidades do noso globo. O descubrimento dun diamante rico en auga ofrece novas probas sobre a existencia de grandes volumes de auga nas profundidades da Terra.

O achado deste mineral chamado ringwoodita, foi posible grazas a un equipo de investigadores da Universidade de Alberta (Canadá) , os cales encontraron a pedra en 2008 no leito dun río brasileiro mentres buscaban outros minerais. O mineral saíu á superficie dende as profundidades da Terra debido a que probablemente tería sido arrastrado á superficie por unha rocha volcánica coñecida como kimberlita.

A análise deste determinou que o 1,5 % do seu peso é auga, o que equivale a unha cantidade significativa, confirmando así as teorías acerca da existencia de gran cantidade de auga no profundo da Terra. Os investigadores aclaran que é posible que entre 410 e 660 quilómetros cara ao interior da terra haxa tanta auga coma se unísemos todo o líquido dos océanos do planeta.

A ringwoodita podería ser o mineral máis abundante desta zona do manto (entre os mantos superior e inferior), segundo afirman os investigadores no seu estudo publicado na revista Nature. 

FONTE: Revista MuyInteresante

NANUQSAURUS HOGLUNDI: O DINOSAURO ANANO DE ALASKA

Ilustración do dinosaurio anano de Alaska “Nanuqsaurus hoglundi” / KAREN CARR

O Tiranosaurio Rex tiña un primo anano adaptado a vivir no Ártico. O seu cranio medía pouco máis de 60 centímetros de longo fronte ao metro e medio do carnívoro máis famoso entre os dinosauros e sería un animal adaptado a vivir nas condicións difíciles do extremo Norte. A esta conclusión chegan os paleontólogos que analizaron uns fósiles do cranio dun dinosauro de hai 70 millóns de anos achados no Norte de Alasca e que, dadas as súas características, inclúen na familia dos tiranosauros, aínda que se trate, afirman, dunha especie nova que bautizaron Nanuqsaurus hoglundi.

Os fósiles do novo tiranosauro foron recollidos no norte de Alasca en 2006 e estaban incrustados en bloques de rocha; leváronse ao Museo de Dallas e onde os especialistas os sacaron e limparon. Actualmente expóñense na devandita institución. Son tres pezas dun cranio incompleto: un fragmento do maxilar, outro da parte superior do cranio e o terceiro da cara.

Non cabe sospeitar que puidese ser unha cría, xa que polas características dentais, o novo exemplar era todo un animal adulto, explican os investigadores no seu artigo publicado na revista PlosOne.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

UNHA ESTRELA SUPERXIGANTE: HR5171A

A estrela HR5171A, unha hiperxigante amarela cun diámetro de máis de 1300 veces o Sol, foi observada o conxunto de telescopios VLT, en Chile / ISO/DIGITALIZED SKY SURVEY 2 

A estrela HR5171A está a uns 12.000 anos luz da Terra, na constelación do Centauro, e é unha xigante amarela, tan enorme que, cun diámetro de 1.300 veces o Sol, resulta a maior que se coñece deste tipo. É aproximadamente un millón de veces máis brillante que a nosa estrela. Descubriuno un equipo internacional co conxunto de telescopios VLT (do Observatorio Europeo Austral, ESO) en Chile e cunha técnica avanzada de observación, pero combinando os seus resultados con datos doutros telescopios e de traballos de astrónomos afeccionados que os científicos profesionais cualifican de "excelentes". É unha das dez estrelas máis grandes, cun tamaño un 50% superior á famosa superxigante Betelgeuse.

As hiperxigantes amarelas son pouco correntes, só coñécese unha ducia delas na Vía Láctea, e están nunha fase da súa evolución na que son inestables e cambian rapidamente, expulsando e formando unha nebulosa extensa ao seu arredor. En concreto HR5171A, está a facerse máis grande nos últimos 40 anos, arrefriándose ao medrar.

HR5171A forma un sistema binario cunha compañeira de masa inferior e algo máis quente, cunha temperatura da primeira na súa superficie que rolda os 5.000 graos centígrados; a menor dá unha volta completa arredor da maior cada 1.304 días terrestres, cunha marxe de erro de seis días máis ou menos. Esta formación de sistema binario foi unha sorpresa para os astrónomos ao realizar as últimas observacións.

FONTE: Xornal El País/Ciencia 

UN NOVO ESTADO DA MATERIA: "HIPERUNIFORMIDADE DESORDENADA"

 

Aínda que sorprendente, non nos resultaría demasiado estraño que os físicos descubran un novo estado da materia nun grande acelerador como o LHC ou nalgún outro experimento de alta tecnoloxía, pero o que é difícil de imaxinar é que semellante achado se encontre nos ollos dun animal, concretamente nos dun polo común e corrente. Pero, polo visto, é posible. Polo menos, así afírmao un equipo de físicos da Universidade de Princeton e a de Washington en St. Louis (EUA), que observaron unha inusual disposición de células nos ollos destas aves, o que, segundo eles, constitúe a primeira aparición biolóxica dun potencialmente novo estado da materia chamado «hiperuniformidade desordenada».

Este tipo de materiais teñen propiedades únicas na transmisión e o control das ondas de luz, segundo explican os autores na revista Physical Review E  .

Esta disposición das partículas parece desorganizada a pequenas distancias, pero ten unha orde oculta que permite que o material se comporte tanto como un cristal como un líquido. Combinadas, estas características significan que os circuítos ópticos hiperuniformes, detectores de luz e outros materiais poden ser controlados para ser sensibles ou insensibles a certas ondas de luz.

O descubrimento produciuse cando os investigadores estudaban os conos (pequenas células sensibles á luz que permiten a percepción da cor) nos ollos dos polos. Para estas aves e outras que son máis activas durante o día, estes fotorreceptores veñen en catro variedades de cor diferentes (violeta, azul, verde e vermello) e un quinto tipo para detectar os niveis de luz, e cada tipo de cono ten un tamaño diferente.

Os investigadores crearon un modelo computacional para imitar a disposición dos conos do polo e descubriron unha configuración sorprendentemente ordenada. Arredor de cada cono hai unha rexión coñecida como «zona de exclusión» que prohibe que outros conos da mesma variedade se acheguen demasiado. Isto significa que cada tipo de cono ten o seu propio arranxo uniforme, e cada un deles descansa en capas diferentes unha enriba da outra dunha forma organizada pero desordenada. A distribución só recoñécese uniforme a gran distancia, iso é a «hiperuniformidade desordenada».

Os materiais nese estado son como cristais, xa que manteñen a densidade de partículas consistentes a través de grandes distancias espaciais. Pero tamén como os líquidos, xa que teñen as mesmas propiedades físicas en todas as direccións. Segundo os investigadores, o máis asombroso do asunto é que é a primeira vez que se observa esta orde nun sistema biolóxico. Anteriormente, só vírase en sistemas físicos como o helio líquido e plasmas simples.

Pero, que vantaxes ten isto para un polo? Os investigadores cren que este arranxo permite ás aves capturar de forma uniforme a luz entrante. Os investigadores cren que científicos e enxeñeiros poden aprender deles para crear circuítos ópticos e detectores de luz que sexan sensibles ou resistentes a certas lonxitudes de onda.

FONTE: Xornal abc/ciencia