NOTICIAS DAS CIENCIAS

AS "ARAÑAS" DE MARTE

 

Arañas en Marte? Non, non nos fererimos a ese grupo de animais atrópodos, senón a unhas xigantescas canles con forma radial existentes no polo sur marciano.

A Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), a sonda da NASA que chegou ao Planeta vermello hai seis anos, captou coa súa cámara de alta resolución HiRISE unha paisaxe diferente a calquera lugar da Terra. Chámaselles "arañas de Marte" ou, máis formalmente «araneiform terrain», e aparecen en filas e en moitos tamaños.

Os científicos cren que as arañas formanse pola erosión na primavera marciana. Durante o inverno, unha cuberta estacional composta de xeo seco cobre a rexión polar. Ao chegar a primavera, o gas que sae de debaixo do xeo erosiona as canles na superficie. A medida que o gas escapa á atmosfera deposita o material que transporta, formando as manchas escuras que vemos na imaxe. O resultado final é unha paisaxe única e inquietante que parece habitada por unhas xigantescas arañas extraterrestres.

Aclarado o misterio!

FONTE: Xornal abc/Ciencia

O CONGO GALEGO ESTÁ EN PENOUTA

 

Como profesor, estivén destinado en A Veiga e en Viana do Bolo (1980-1981), ámbalas dúas localidades na provincia de Ourense. Lembro que nesta última localidade, fixen unha saída co alumnado ás Minas de Penouta, situadas aproximadamente a 11 km.

As Minas de Penouta pasaron por varios propietarios, o último foi RUMASA, do coñecido Ruíz Mateos, que despois da súa expropiación (1983) foi abandoada. É unha explotación de casiterita (SnO₂.Mena do estaño) e tantalita ((Fe,Mg,Mn)Ta₂O₆) do que se obtén o tantalio ou tántalo).

Recentemente lin na prensa que unha empresa canadiense Pacific Strategic Minerals, que traballa a través da súa filial española, Salamanca Ingenieros S L, localizou nesa mina importante reserva de tantalio. Ata quí era previsible, salvo por unha razón: este material, non renovable, xunto co columbio (tamén chamado niobio) do coltan (onde a República Democrática do Congo é a productora do 80% mundial) é moi valorado (192€/kg) para o seu uso na novas tecnoloxías:teléfonos móbiles, GPS, satélites artificiais, televisores de plasma, videoconsolas, ordenadores portátiles, PDAs, MP3, MP4, etc.

Segundo informacións publicadas nos medios de comunicación, a citada empresa solicitou permiso á Xunta de Galicia para aproveitar o material de estaño, que aínda contén a mina, e extraer a precida tantalita. So hai un problema, a zona está localizada nun espazo protexido, con forte valor ambiental.

Poderase conxugar o respecto pola natureza e a explotación da mina (que aportaría riqueza e traballo para azona)? Co tempo atoparemos a resposta!

O PLANETA ERRÁTICO

Impresión artística do planeta errático / ESO

Un mundo errante vaga polo espazo. O insólito obxecto cósmico, detectado polo Observatorio Austral Europeo (ESO), flota libremente polo Universo sen estrela anfitriona.

Este corpo, que se atopa a unha distancia  duns 100 anos luz, denominado CFBDSIR2149, parece formar parte dun grupo cercano de estrelas novas coñecido como Asociación estelar de AB Doradus.

Os investigadores atoparon o obxecto nunhas observaciónss realizadas cun telescopio CFHT (Canada France Hawaii Telescope) e avproveitaron as capacidades do VLT (Very Large Telescope) da ESO para examinar en profundidade as súas propiedades.

Os planetas errantes son obxectos de masa planetaria que vagabundean polo espazo sen estar atados a ningunha estrela. As investigacións aínda deben continuar para certificar se este obxecto é definitivamente un planeta errante.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

DESCUBERTO O PLANETA EXTRASOLAR MÁIS PRÓXIMO A NÓS

Exoplaneta  tipo Terra orbitando Alfa Centauri B / Imaxe: ESO, Observatorio Europeo Austral

O trofeo máis desexado dos astrónomos cazadores de planetas extrasolares é atopar un que sexa como a Terra, que estea na chamada zona habitable (a unha distancia da súa estrela na que pode haber auga líquida) e que o astro se pareza ao Sol. Entre os máis de 750 planetas extrasolares descubertos ata agora (máis 2.300 posibles e pendentes de confirmación), aínda non se encontrou o premio gordo. Pero un prestixioso equipo da Universidade de Xenebra estase aproximando moito e o seu último triunfo é o planeta máis lixeiro descuberto ata agora (cunha masa similar ao do noso) en órbita dunha estrela de tipo solar. Non está en zona habitable, pero ten algo importante: está en órbita de Alpha Centaury B, unha das tres estrelas que forman o sistema estelar máis próximo á Terra. É, polo tanto, o planeta extrasolar máis próximo a nós descuberto ata a data, a só 4,3 anos luz de distancia de nós.

Alpha Centauri B é un pouco máis pequena e un pouco máis fría que o Sol. O planeta atopado dando voltas ao seu arredor tarda 3,2 días en cumprir unha órbita en torno ao seu astro (un ano) e faino a unha distancia moi inferior á da órbita terrestre; 0,04 UA (unha UA, Unidade Astronómica, é a distancia media da Terra ao Sol, é dicir uns 150 millóns de quilómetros). É dicir, ese planeta está moito máis preto de Alpha Centaury B que Mercurio do Sol, demasiado quente para ser habitable. A estrela forma parte dun sistema dobre con Alpha Centauri A polo que "será un obxecto moi brillante no ceo visto dende ese planeta", sinalan dende o Observatorio Europeo Austral (ESO) de La Silla (Chile).

O descubrimento dáse a coñecer na revista Nature. O líder da investigación é Dumusque (investigador da Universidade de Xenebra e da de Porto, Portugal) e forman parte do mesmo Michel Mayor e Didier Queloz, os descubridores do primeiro planeta extrasolar (51 Pegasi b) en torno a unha estrela de tipo solar, en 1995, que por certo, era 150 veces maior que o descuberto agora.

Para esta investigación empregaron unha ferramenta especial: o espectógrafo HARPS (Buscador de Planetas por Velocidade Radial de Alta Precisión).

FONTE: Xornal El País/Ciencia

BURACO NA MAGNETOSFERA TERRESTRE

O campo magnético da Terra é a nosa primeira liña de defensa. Esta burbulla magnética protéxenos do vento solar, unha corrente de plasma lanzada polo Sol que ten o seu propio campo magnético e que, baixo certas circunstancias se nos dá de cheo, pode provocar espectaculares auroras e incluso interromper as comunicacións de GPS ou afectar ás redes terrestres de enerxía. A vida no planeta depende deste xigantesco escudo para sobrevivir, pero resulta que non é  tan sólido como pensabamos. Os satélites Cluster da Axencia Espacial Europea (ESA) descubriron algúns coadoiros na magnetosfera que permiten pasar o vento solar nun rango máis amplo do que se cría. Un destes buracos está provocado por un proceso coñecido como a reconexión magnética, polo que as liñas do campo magnético que apuntan en direccións opostas rómpense espontaneamente e volven a conectarse con outras liñas do campo próximas. Isto redirixe a súa carga de plasma na magnetosfera, abrindo a porta ao vento solar e permitindo que chegue á Terra.

En 2006, os satélites da ESA fixeron un descubrimento sorprendente: enormes remuíños de plasma de 40.000 quilómetros de longo no límite da magnetosfera (a magnetopausa) permitirían que entrase o vento solar. Estes remuíños atopábanse en latitudes baixas e ecuatoriais, onde os campos magnéticos estaban máis estreitamente aliñados.

Estes vórtices xigantes son impulsados por un proceso coñecido como o efecto Kelvin-Helmholtz (KH), que pode acontecer en calquera lugar na natureza cando dous fluxos adxacentes deslízanse entre si a velocidades diferentes. Os exemplos inclúen ondas azoutadas polo vento deslizándose pola superficie do océano, ou nubes atmosféricas cunha curiosa forma rizada.

FONTE: Xornal ABC/Ciencia

UN PLANETA CON CATRO SOLES

O planeta PH1 orbitando ao rededor do sistema circumbinario / Europa Press

 

Un equipo de astrónomos afeccionados, en colaboración con expertos dá Universidade de Yale, descubriu un sistema único non Universo. Por primeira vez, observaron un planeta con catro estrelas. Trátase do planeta PH1, que xira ao redor dun sistema estelar binario que, á súa vez, é orbitado por un segundo par de estrelas distantes.

Segundo explicaron os expertos, trátase do primeiro sistema destas características e sinalaron que é unha configuración planetaria extremadamente rara: "Actualmente só se coñecen seis planetas que orbitan dúas estrelas, e ningún deles se moveu en órbita arredor doutras compañeiras estelares". Os astrónomos chamaron a este "mundo" recén descuberto "sistema circumbinario". Os planetas circumbinarios son os extremos da formación de planetas.

PH1 é un xigante de gas cun raio de ao redor de 6,2 veces ou da Terra -algo maior que Neptuno- e é denso, cunha masa unhas 170 veces maior que o noso planeta. Xira en torno ás súas estrelas máis ou menos cada 138 días. Máis alá da órbita do planeta, a unha distancia de ao redor de 1.000 UA (a distancia entre a Terra e ou Sol) está ou segundo par de estrelas que orbita o sistema planetario.

Segundo os expertos, o descubrimento destes sistemas obriga aos expertos a volver á mesa de debuxo para entender como estes planetas poden nacer e evolucionar dinamicamente nestes ambientes difíciles.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

UNHA ROCHA ÍGNEA DE MARTE

Rocha de Marte / Imaxe: nasa.gov

O vehículo robot "Curiosity" descubriu un tipo de rocha en Marte ata agora descoñecida e que se asemella a unha rocha volcánica da Terra, segundo confirmou a axencia espacial estadounidense NASA.

"Esta rocha ten unha composición química similar á dun tipo de rocha ígnea inusual encontrada en varias rexións volcánicas da Terra", dixo Edward Solper, do Instituto de Tecnoloxía en Pasadena, estado norteamericano de California, sobre a primeira mostra de rocha analizada polo vehículo, que aterrou en Marte o 6 de agosto.

Polo momento non se deron a coñecer máis detalles sobre esta rocha nin sobre as implicancias do achado. Marte é considerado dende hai tempo un planeta rochoso que se asemella máis que calquera outro deste sistema solar á Terra.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

UN PLANETA DE DIAMANTE

Recreación do planeta 55Cancri / Reuters

Científicos da Universidade de Yale (EUA) descubriron un planeta rochoso composto de grafito e diamante, dúas veces máis grande que a Terra e cunha masa oito veces maior.

O planeta, chamado 55 Cancri, é un dos cinco planetas que orbitan en torno a unha estrela similar ao Sol na constelación de Cáncer, a 40 anos luz da Terra, relativamente preto, polo que se pode ver a simple vista.

O planeta orbita tan rápido que un ano dura 18 días, fronte aos 365 da Terra, é ademais extremadamente quente xa que, segundo os investigadores, a súa temperatura alcanza os 2.148 ºC.

Parece estar composto principalmente de carbono (como o grafito e o diamante), ferro, carburo de silicio, e, posiblemente, algúns silicatos, apuntan os investigadores que publicarán o estudo na revista The Astrophysical Journal Letters.

O planeta foi observado por primeira vez o ano pasado e os científicos asumiron inicialmente que podería ter unha composición química similar á auga, pero tras novas investigacións determinaron que o planeta non ten auga.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia