NOTICIAS DAS CIENCIAS

O CRATER DE EBERSWALDE DE MARTE

Imaxe do cráter que no pasado foi un lago / NASA

A Axencia Espacial Europea (ESA) publicou, o pasado venres, varias fotografías que presentan un cráter nas terras altas do sur de Marte que foi o leito dun gran lago cando a auga fluía pola superficie dese planeta.

O cráter de Eberswalde, captado pola sonda Mars Express, ten 65 quilómetros de diámetro e formouse hai máis de 3.700 millóns de anos polo impacto dun asteroide.

Aínda que unha parte do Eberswalde foi cuberto polo impacto posterior doutro asteroide, que creou un segundo cráter, na zona visible consérvanse os restos do que nun tempo foi un gran delta, surcado por múltiples brazos fluviais.

O delta tiña uns 115 quilómetros cadrados de superficie e estaba alimentado polos citados ríos. Cando secou, gran parte desas formacións quedaron ocultas baixo unha capa de sedimentos arremuiñados polo vento.

As estructuras analizadas, identificadas orixinalmente pola sonda Mars Global Surveyor da NASA, son unha proba inequívoca de que hai tempo a auga fluía pola superficie de Marte.

Xunto ao Eberswalde hai outro cráter, o Holden, de 140 quilómetros de diámetro e que cando se orixinou proxectou rochas que cubriron gran parte do primeiro.

Un e outro son dous dos catros emprazamentos seleccionados para a aterraxe dunha misión da NASA, o Mars Science Laboratory, que despegará a finais deste ano.

FONTE: El Mundo e ABC

A SUPERNOVA PTF 11kly

A supernova, sinalada cunha frecha verde / Universidade Berkeley

Os astrónomos foron capaces de captar cos telescopios unha supernova no momento preciso que estoupaba no Cosmos. Esta explosión estelar, descuberta na semana pasada, é a máis próxima á Terra observada dende hai máis de 20 anos. Atópase, segundo os investigadores, a 21 millóns de anos luz da Terra e foi captada cando só transcurriran unhas horas dende a explosión.

O achádego, realizado por investigadores da Universidade de Berkeley, en California, revolucionou o mundo astronómico. En todo o mundo, os telescopios xa enfocan de cara a ese lugar, incluso o "Hubble" dende o espacio, para intentar captar máis detalles dese fenómeno cósmico.

Para os astrónomos de Berkeley será, sen dúbida, un blanco de investigación durante a próxima década, polo que xa chámana "a supernova dunha xeneración" e podería ser a máis estudiada da historia. O seu nome: PTF 11kly é a más nova detectada ata agora. Atópase na constelación da Osa Maior.

Durante a súa observación, tomáronse tres imáxes en noites consecutivas. Nunha delas,o 22 de agosto, obsérvase que aínda non hai un punto brillante porque non había estoupado a supernova, que é un millón de veces máis débil que o que detecta un ollo humano. Na sieguiente, do 23 de agosto, obsérvase débilmente, pero aínda é 10.000 veces máis débil do que somos capaces de ver. A última, do 24 de agosto, amosa a supernova seis veces máis brillante que o día anterior. Pénsase que en dúas semanas poderase ver con un par de prismáticos.

FONTE: El Mundo/Ciencia.

LUCY: O PLANETA DIAMANTE

Recreación do "planeta diamante" orbitando á súa estrela / SCIENCE

Un equipo internacional de científicos descubríu, co telescopio "The Dish" en Parkes (Australia), un pequeno "planeta de diamante" orbitando ao redor dun púlsar (estrella de neutróns) a 4.000 anos luz da Terra, na constelación da Serpe.

A composición deste planeta é cristalina e pénsase que gran parte deste corpo "pode ser similar a un diamante", segundo publican os investigadores do achádego na revista Science.

Trátase dun pequeno planeta duns 60.000 quilómetros de diámetro, unha quinta parte da Terra, pero dunha densidade incluso máis alta cá de Xúpiter, moito máis grande. Xunto co púlsar, este astro de carbono forma un sistemas binario estando separados por uns 600.000 quilómetros.

O planeta diamante, que poderíaa ser chamado "Lucy" polos seus descubridores, realiza unh órbita en torno á súa estrela netrónica, chamada PSR J1719-1438, cada dúas horas e 10 minutos terrestres.

Os púlsares son estrelas de neutróns que rotan a gran velocidade e teñen uns 20 quilómetros de diámetro, sendo a súa orixe a explosión dunha estrela en forma de supernova. Estas estrelas neutrónicas emiten pulsos de ondas de radio que son captadas polos telescopios. A pesar de que a distancia entre ámbolos corpos celestes é curta, o planeta non foi destuído polas oscilacións do púlsar debido ao seu tamaño.

Polo que se leva observado, parece estar composto principalmente de carbono e osixeno, con elementos brillantes, como o hidróxeno e o helio.

FONTE: El Mundo/Ciencia.

PLESIOSAURIOS: O MISTERIO DA SÚA REPRODUCCIÓN

Ilustración do parto dun plesiosaurio / S. ABRAMOWICZ, NHM

Hai uns 80 millóns de anos, na era dos dinosaurios, os grandes predadores dos mares eran os plesiosaurios, réptiles acuáticos carnívoros con catro aletas e cunha forma de reproducirse que foi un misterio dende que hai 200 anos empezaron a identificarse os fósiles atopados, bastante numerosos. O estudio dunha femia de plesiosaurio preñada  acaba de desvelar o misterio.

Detalle do feto fósil de plesiosaurio, baixo a columna vertebral da femia / NATURAL HISTORY MUSEUM OF LOS ANGELES

Este fósil do cretácico foi atopado en 1987 no Estado de Kansas (EE UU) e estaba almacenado nun museo pero ata agora non fora preparado para analizar. Despois deste proceso, quedou exposto no  Museo de Historia Natural dos Ánxeles (EE UU), segundo publica a revistase Science.

O animal fosilizado estudado, de cinco metros de longo, é un exemplar bastante completo de Polycotylus latippinus, unha especie de plesiosaurio. O gran tamaño do feto que contén indica que os plesiosaurios eran vivíparos e que, ao contrario do que lle sucedía con outros réptiles acuáticos da época, parían unha soa cría en vez dunha camada de crías menos desenvolvidas.

FONTE: El País/Ciencia

UNHA SOLUCIÓN AO LIXO ESPACIAL

Esquema do satélite e os seus brazos robóticos / SpaceTech12-System E. Data Package

O lixo espacial estase convertindo nun serio problema para o que as axencias espaciais e os gobernos aínda non teñen solución. Sen ir maís lonxe, no pasado mes de xuño os astronautas da Estación Espacial Internacional (ISS) tiveron que desaloxar a plataforma orbital e refuxiarse nas naves Soyuz ante a ameaza de chocar cun obxecto que se aproximaba. Tratábase dun dos miles de restos de foguetes e satélites inutilizados que se moven pola órbita terrestre. Cando a alerta chegou, estaba demasiado preto para poder maniobrar e correxir a órbita da ISS, como se fai cando existe risco de colisión con algún obxecto, de modo que optouse por evacuar a plataforma.

Pero hai unha posible solución. O científico italiano Marco M. Castronuovo acaba de propoñer un novo sistema basasdo nun satélite dotado de brazos robóticos que permitiría atrapar os fragmentos máis perigosos e levalos a unha órbita máis baixa para que co roce coa atmosfera desparezan desintegrándose.

O sistema funcionaría da siguinte maneira: cando o satélite atopa un obxecto, acóplase ao mesmo por medio dun brazo robótico. Un segundo brazo coloca no obxecto uno dos cinco equipos propulsores que leva o satélite. Despois, o obxecto libérase e o propulsor actívase para conducilo a unha órbita máis baixa, onde se destruirá cando entre en contacto coa atmosfera. Unha vez cumplida a súa misión, o satélite diríxese ata o seu próximo obxectivo para repetir a operación. Cando esgote os cinco equipos propulsores, o satélite irá ao encontro dunha estación de recarga en órbita. Por medio do seu brazo robótico abastecerase de novos equipos propulsores e volverá ao traballo na procura de máis chatarra espacial.

Segundo o proxecto de Marco M. Castronuovo, con este sistema sería posible eliminar cinco obxectos perigosos cada ano. Nos sete anos de vida operativa que tería o satélite podería, polo tanto, recoller 35 dos restos de chatarra espacial considerados máis perigosos.

Aínda que Castronuovo traballa na Axencia Espacial italiana (ASI), esta investigación, publicada na "Acta Astronautica", enmárcase dentro dun proxecto da Universidade Técnica de Delft (Holanda) no que participan profesionais de 12 países e no que a axencia italiana non está involucrada.

Veremos en que remata este curioso proxecto!

FONTE: Ciencia/El Mundo

MORTE ESPACIAL

O satélite de observación ERS2, quedará conducido a unha órbita segura para que non xere basura espacial / ESA

O satélite ERS-2 (European Remote Sensing Satellite), un dos máis veteranos "páxaros espaciais" da Axencia Espacial Europea (ESA), adicado á observación da Terra foi apagado o pasado 6 de xullo, e este mes sacarano da súa órbita para evitar que se convirta nun pedazo máis de chatarra espacial. A finais de agosto, o combustible dos motores esgotarase, tamén as baterías e apagaranse os transmisores.

As observacións de ERS-2 axudaron a investigar o cambio climático, a deforestación, o fenómeno do Neno, o buraco na capa de ozono, o volcán Etna, o nivel e a temperatura do océano, etcétera. Cando foi lanzado, en 1995, ERS2 era o satélite europeo de observación da Terra máis avanzado, xunto co seu irmán case xemelgo ERS-1, lanzado en 1991. Os seus datos nutriron miles de investigacións.

En setembro, a órbita do ERS-2 baixará dos 800 quilómetros de altura aos 550 grazas ás operacións de acendido de motores controladas dende o Centro Europeo de Operacións Espaciais (ESOC), en Darmstadt (Alemaña). Unha vez na súa nova posición, a ESA espera que ERS-2 vaia perdendo altura pouco a pouco ata que dentro duns 25 anos volva a entrar na atmosfera desintegrándose.

O seu sucesor é o satélite Envisat (Environmental Satellite).

Adeus a un dos pioneiros da xeneración de satélites que están resultando indispensables para entender o funcionamiento do planeta.

ACTIVIDADE SOLAR

 

O Sol alterna periodos de relativa tranquilidade con outros de gran actividade. Para estudialos, os científicos estableceron o que denominan ciclo de actividade solar. Os máximos solares rexístranse cunha periodicidade aproximada de 11 anos, aínda que esta pode variar. Segundo calculan os astrónomos, será en 2012 e 2013 cando o actual ciclo acade a súa máxima intensidade.

A erupción detectada o pasado 9 de agosto (X6.9) é tres veces máis grande que a do pasado mes de febreiro (intensidade X2.2), considerada ata agora a máis potente do actual ciclo solar. Naquela ocasión, a laparada non apuntaba directamente  cara a Terrra, polo que tampouco se rexistraron incidentes.

Os científicos clasifican estas erupcións de menor a maior intensidade, empregando as letras B, C, M e X. Cada unha destas categorías vai acompañada dunha escala numérica (do 1 ao 9). As catalogadas como X son, polo tanto, as máis fortes. As de intensidade B ou C non son capaces de producir consecuencias na Terra mentras que as de categoría M si poden afectar aos astronautas e aos nosos sistemas de comunicación. A letra A designa ás máis débiles.

O sistema de clasificación é similar ao da escala de Richter usado cos terremotos. A categoría X é dez veces maior que a M, e cen veces superior á C. Segundo destaca a NASA, o estoupido máis intenso captado ata agora ocurríu en 2003, durante o último periodo de máxima actividade solar rexistrado. Foi capaz de inutilizar os instrumentos que se empregaban para medir a actividade solar. Aínda que os equipos deixaron de funcionar cando a laparada acadou unha intensidade de X17, os científicos consideran que puido chegar a X45.

Os investigadores cren que o Sol produce unha cantidade de enerxía máis ou menos constante, aínda que a enerxía que escapa cara ao resto do Sistema Solar varía. O Sol compórtase como se fose un xigantesco imán e os científicos cren que o seu campo magnético é o que controlaría a enerxía que escapa da súa superficie.

Ademais de producir interferencias nos sistemas de comunicación, os científicos cren que as erupcións solares son capaces de alterar o campo magnético e o clima terrestre. Tamén, poden poñer en perigo aos astronautas senón se protexen adecuadamente. A pesar do risco, provocan tamén un dos fenómenos naturais máis fermosos que se poden observar na Terra: as auroras boreais.

FONTE: El Mundo

ATOPAN ELEMENTOS DE ADN NOS METEORITOS

Meteorito procedente de Marte / NASA

Os meteoritos que caen na Terra chegan con importantes pistas sobre os elementos químicos que había cando o Sistema Solar estaba formándose e cada vez hai máis evidencias de que puideron participar na orixe da vida. Nos últimos anos, atopáronse aminoácidos na súa composición, pero non se lograra confirmar a existencia de núcleobases, os "ladrillos" do ADN e o RNA, ata agora.

Unha investigación, publicada na revista "Proceedings of National Academy os Science" conclúe que estas nucleobases poden ter unha orixe extraterreste porque hainos en gran cantidade e diversidade nalgúns dos meteoritos estudados, 11 condritas e unha ureilita.

Nas condritas carbonáceas, un tipo de meteorito moi rico en elementos orgánicos, xa se localizou hai uns anos a presenza de aminoácidos, que son a base da formación das proteínas. Nalgunhas tamén foran detectadas nucleobases, pero non se tiña a certeza de que non procederan dunha contaminación terrestre.

Os investigadores, dirixidos por Michael P. Callahan, da NASA, e James Cleaves, do Carnagie Institute, analizaron e purificaron as mostras cunha nova técnica espectroscópica. Só dúas das condritas foran estudadas previamente.

Finalmente, atoparon que dous dos meteoritos tiñan un gran número de nucleobases, e dunha gran diversidade. Incluso había compostos similares, pero que non eran o mesmo, aos que chamaron "análogos ás nucleobases". Tres destes últimos, tamén, son moi raros na Terra e, de feito, non se encontraron nas cercanías do lugar onde caeran as pedras do espazo.

Os autores do traballo están convencidos de que só este feito proba que a súa orixe é extraterrestre, pero para confirmarlo decidiron realizar algúns experimentos que o probaran. Estes consistiron en reproducir as nucleobases e os seus análogos creando as mesmas reaccións químicas, grazas ao amoníaco e ao cianuro, que se producen no espazo exterior.

O resultado foi o esperado: as súas nucleobases sintéticas eran prácticamente iguais ás dos meteoritos, e a diferencia podía deberse a que estes últimos viaxaran polo espazo.

FONTE:El Mundo