NOTICIAS DAS CIENCIAS

OS DINOSAURIOS, ANIMAIS CON SORTE.

A revista Science publica un estudo dun equipo de científicos do Museo Americano de Historia Natural da Universidade de Columbia (Nueva York) e do Departamento de Ciencias da Terra da Universidade de Bristol (Reino Unido). Este grupo de investigadores  estudiaron unha serie de fósiles co obxectivo de determinar a relación entre a evolución dos dinosaurios e os seus principais competidores, os arcosaurios crurotarsais, durante o Triásico tardío, hai uns 200 millóns de anos.

Segundo o estudo os dinosauros a diferenza dos «arcosaurios» -de onde proceden os crocodilos, outros réptiles e as aves- sobreviviron durante millóns de anos na Terra, porque tiveron sorte. As conclusións do estudo apuntan que os arcosaurios crurotarsais morreron por casualidade e non como resultado dunha sustitución por competencia.Tamén indícase que os dinosaurios, pola súa parte, non estaban predestinados ao éxito, senón que máis ben  beneficiáronse da extinción del primer grupo.

Para poñer a proba estas teorías, os científicos mediron a evolución en ámbolos dous grupos. Basados nos datos recollidos de 437 esqueletes de 64 especies de dinosaurios e crurotarsais e en novos árbores filoxenéticos, desenvolveron dous cálculos para analizar os seus patróns evolutivos: tasas evolutivas e  disparidade morfolóxica.

 

LHC

LHC (Foto EFE)

LHC son as iniciais en inglés de Gran Colisionador de Hadróns. En cristiano ven a ser un acelerador de partículas que se atopa dentro do Consello Europeo para a Investigación Nuclear (CERN) que se atopa en Suíza.

O acelerador está construído dentro dun túnel de 27 km de circunferencia a máis de 90 metros de profundidade. Nel viaxan protóns que chocan entre si a unha velocidade preto á da luz. Deste xeito pódense crear as condicións que se deron un instante despois do Big Bang (Gran exploxión) tratando de atopar as partículas máis elementais e a orixe do Universo.

Hoxe comenzaron os experimentos. A curto prazo teremos moitas novidades científicas.

Se queres coñecer por dentro o LHC preme AQUÍ

GLÓBULOS VERMELLOS ARTIFICIAIS

Un campo de glóbulos vermellos e un leucocito. (Ilustración: Donal Bliss | National Cancer Institute)

O sangue humana está composta dun 22 %  de elementos sólidos e un 78 % de auga. Os seus compoñentes son:

• O plasma, no que se atopan suspendidas as células sanguíneas, incluíndo:
  
  
  • Glóbulos vermellos (eritrocitos ou hematies) - transportan osíxeno dende os pulmóns cara ao resto do corpo.
    
    
  • Glóbulos brancos (leucocitos) - axudan a combatir as infeccións e asisten no proceso inmunolóxico. Os distintos tipos de glóbulos brancos son:
    
    
    • Linfocitos
    • Monocitos
    • Eosinófilos
    • Basófilos
    • Neutrófilos (granulocitos)
      
      
  • Plaquetas (trombocitos) - axudan na coagulación do sangue.
    
    
• Glóbulos de graxa
  
  
• Sustancias químicas, entre as que se inclúen:
  
  
  • Carbohidratos
  • Proteínas
  • Hormonas
    
    
• Gases, entre os que se inclúen:
  
  
  • Osíxeno
  • Dióxido de carbono
  • Nitróxeno

Durante todo o ano, pero máis especialmente en períodos de vacacións, multiplícanse as campañan de doazón. Pois ben, esto, nun prazo medio-longo, podería rematar, xa que segundo publica a revista "Blood"  un equipo de investigadores de California conseguíu crear no laboratorio hematíes a partir de células nai embrionarias.

O equipo está dirixido polo prestixioso científico Robert Lanza, e conta cun grupo de investigadores da empresa Advanced Cell Tecnologies, e coa participación da Universidade de Chicago e da clínica Mayo (as tres en EEUU).

Aínda que por agora non hai unha maquinaria lista para fabricar en serie unidades para ser transfundidas a persoas, este traballo achega moito máis a posibilidade de,que nun futuro próximo, poder contar cun reposto sanguíneo en cualquera momento e a ventaxa de poder xerar células en condiciones libres de patógenos libres. Deste xeito, non teremos que preocuparnos da hepatite, o sida e outras enfermidades infecciosas.

¡Un futuro prometedor!

GÉISERES DE XEO EN ENCÉLADO

 A sonda espacial Cassini (proxecto conxunto da NASA e da ESA,  lanzada o 15 de outubro de 1997) acaba de localizar puntos dos que xurden torrentes de xeo na superficie da lúa Encelado.

Encelado é unha lúa de Saturno descuberto en 1789 por William Herschel.  É pequena: Masa de 1,08 x 10²⁰ kg e un Diámetro principal de 498,8 km.

O Laboratorio de Propulsión a barullo (JPL), que analizou as fotografías enviadas pola sonda,  indica que as imaxes revelan con detalles fracturas (que teñen unha profundidade de 300 metros) dende as cales emanan os géiseres. Nas ladeiras desas grietas hai grandes depósitos dun material fino e bloques de xeo que poden ser de varios metros ata o tamaño dunha casa.

Os científicos da misión teñen previstas dúas aproximacións de Cassini a Encélado no próximo outubro. A primeira delas levarase a só 25 km da lúa.

LO HUECO

Cola dun dinosaurio (Foto: Antonio Heredia)

Lo Hueco é unha zona do municipio de Fuentes, na provincia de Cuenca. O seu nome provén , segundo contan os campesiños, de que ao pasar as mulas por alí, cambiaba o son das súas pisadas como se o chan estivese oco (hueco).

Pero agora sabemos  que o que había debaixo eran ósos ¡Si, ósos de dinosaurios! E todo pos unha casualidade. Alí estan construindo un tunel para o AVE e así atoparon o maior xacemento de Europa do Cretácico Inferior. Hai 70 millóns de anos, cando os xigantes réptiles habitaban esta zona da península.

Nestes momentos paleontólogos tratan de reconstruir a maraña de ósos nun xigantesco laboratorio nas aforas de Cuenca. Seguro que a pouco tempo teremos máis información deste impresionante achádego.

 

¿INVISIBILIDADE?

As revistas Science e Mature publicaron onte, simultaneamente, un artigo dos investigadores estadounidenses Jason Valentine e Xihan Zadan da Universidade de Berkley no que manifestan que conseguiron desenvolver uns novos metamateriales que permiten a invisibilidad dos obxectos tridimensionales.

Os metamateriales son estructuras creadas artificialmente e que non se poden atopar na natureza. Tratase de compostos ordenados con propiedades físicas distintas a dos seus constituíntes. Por exemplo, o indice de refracción dun metamaterial por ser negativo mentres que o índice de refracción das partes constituíntes é sempre positivo. Algúns deles fabrícanse con técnicas de nanotecnoloxía (ciencia de fabricar e controlar estructuras e máquinas con tamaños menores a un micrón) similares ás que se empregan para fabricar micromáquinas e circuítos integrados.

Os sistemas creados polos investigadores posúen unha capacidade de refracción negativa, un fenómeno que se produce tamén cando, por exemplo, introducimos unha cana de palla na auga e vémola dobrada, xa que o líquido desvirtuou a traxectoria natural da luz. Así pois, e do mesma xeito que a cana aparece aos nosos ollos cunha forma diferente á que ten en realidade, os metamateriales conseguen que a luz rodee o obxecto que non absorbe nin reflicte a luz, polo cal convérteo en invisible

Para lograr este curioso efecto, os científicos utilizan dous procesos distintos. A invisibilidad comeza cando unha rede de capas de metal desvía a dirección da luz, mentres que outra estrutura de diminutos cables de prata a difumina.

Sobre as posibilidades de que estas novas estruturas de refracción negativa supoñan o paso definitivo á tan ansiada invisibilidad total, tema principal dalgunhas películas de ciencia ficción, os investigadores quixeron mostrar os seus reservas, xa que, segundo afirmaron, calquera tipo de fórmula máxica para conseguir que os obxectos desaparezan ao ollo humano aínda está moi lonxe de conseguirse.

PERSEIDAS

As Perseidas ou "Bágoas de San Lorenzo" é unha chuvia de estrelas fugaces que todos os veráns invítannos a observar o ceo e aproximarnos un chisco máis á astronomía.

As estrelas fugaces ou meteoritos son pequenas partículas de po, non máis grandes que a cabeza dun alfinete, que se desintegran a uns 100 quilómetros de altura. A velocidade estimada que teñen as Perseidas, como término medio, é de 60 km/h e o seu brillo é producido pola ionización causada pola liberación da súa enerxía nas capas altas da atmósfera. As Perseidas reciben este nome porque o seu radiante, punto imaxinario onde se cortan as prolongaciones cara atrás dos trazos meteóricos, atópase  na constelación de Perseo.

As Perseidas, tamén se chamadas "Bágoas de San Lorenzo" pola proximidade da súa máximo  actividade á festividade de San Lorenzo (10 de agosto).

O corpo proxenitor das Perseidas é o cometa 109P/Swift-Tuttle que ten un diámetro de 9,7 quilómetros e unha órbita ao redor do Sol que dura un perído de 135 anos. A súa cola corta á órbita da Terra. Os restos da citada cola, áo entar en contacto coa atmosfera terrestre produce este fenómeno tan curioso.

Este año, por ser bisiesto, o seu avistamento, adiántese un día, á noite de hoxe luns, non sendo moi visible nesta ocasión polas condicións meteorolóxicas por un lado e porque o momento de máximo apoxeo, con cen estrelas fugaces por hora, será mañá martes, de 13,30 a 16 horas.

Teremos que conformarnos con ver as imaxes na televisión ¡Unha pena!

ALIÑACIÓN PLANETARIA

Dado que os planetas do Sistema Solar xiran sobre ás súas órbitas con velocidades diferentes, en apariencia dende a Terra vémolos desprazarse sobre o ceo nocturno a diferencia das estrelas que tamén en apariencia parecen estar sempre fixas unhas con respecto a outras.

Algunhas veces os planetas parecen aproximarse uns a outros e cando a separación é mínima dise que están en conxunción.  A chamada  aliñación non se refire a unha liña exacta na que estarán os planetas, senón que todos os obxectos celestes observaronse cara un mesmo lado do ceo comprendido nun ángulo de 26º de arco.

Pois ben, hoxe  entre as 21,15 e as 22 horas, xusto no momento do crepúsculo,  haberá unha  aliñación de catro planetas:  Mercurio, Venus, Saturno e Marte, na constelación de Leo.

 Nun primeiro momento, e como un punto brillante, poderá distinguirse Mercurio moi preto do horizonte occidental; algo máis alto e moito máis brillante divisarase Venus e, xusto encima, resplandecerá Saturno cos seus aneis, mentres que Marte aparecerá máis elevado aínda. Xa entrada a noite, poderase contemplar Xúpiter, visible na dirección da constelación de Saxitario, cara ao sureste, mentres que a Lúa poderase ver en cuarto crecente na constelación de Libra.

É importante facer constar que este fenómeno astronómico NON CAUSA NINGUNHA CALSE DE DISTURBIOS sobre o noso planeta. Para que nos fagamos unha idea, a suma total das forzas gravitatorias deses planetas e supoñendo que estiveses en lina exacta exercerían unha forza moito menñor da que a diario exerce a Lúa sobre calquera punto do noso planeta.

¡Procurade ver este espectáculo astronómico!