OPINIÓN E COMENTARIO

O SENTIDO DA VIDA É AMAR

María Belón gozaba co seu marido e os seus fillos dunhas vacacións paradisíacas en Khao Lak, Tailandia, o 26 de decembro de 2004, nun día de sol, xogos e lectura tranquila xunto á piscina. Cando os paxaros comezaron a voar  despavoridos e empezouse a escoitar un ruído atronador soubo que algo ía mal. Un “monstro negro”, tan alto como un edificio, alzouse diante os seus ollos, mentres os turistas e traballadores do hotel corrían e as palmeiras caían ao seu paso. Non sabía que se converterían na familia española que sobreviviu ao terrible maremoto de Sumatra-Andamán, con máis de 280.000 vítimas mortais e preto dun millón de persoas sen fogar.

A súa historia foi inmortalizada na multipremiada película ‘O imposible’, dirixida por J.A. Bayona. A pesar das feridas físicas e psicolóxicas que a súa familia foi soportando co paso do tempo, María Belón describe aquela experiencia como un “agasallo” da vida: “Hai un momento onde ti tes que decidir se esa dor complicada, situacións que non viviches nunca, o shock postraumático… Hai un momento, como unha "Y" na túa vida, onde dis: ’Que fago? Quedo como vítima? Victimízome o resto da miña vida? Ou escollo a outra vía?’. Non hai medios camiños. E estoutra vía é dicir: ’Que fago para aprender o que a vida me quere ensinar?’".

A SOCIEDADE OLVIDOU A IMPORTANCIA DO AFECTO

 

Mestra, psicopedagoga e formadora de profesores e familias, Sonia López Iglesias destaca que a súa tarefa máis importante é a de ser nai de dous adolescentes. “Ser mamá ou papá é o único oficio do mundo no que primeiro che outorgan o título e logo cursas a carreira. Ademais, unha carreira de fondo, chea de tropezos e de non saber dar resposta”, afirma. Nesta carreira profesional e vital tivo ocasión de traballar en todas as etapas educativas, desde Educación Infantil a Secundaria, e impartir charlas e talleres sobre como mellorar a comunicación familiar, a intelixencia emocional e o que defende como “pedagoxía do querer”. 

“Esta pedagoxía baséase nun acompañamento desde o amor incondicional, desde a confianza, desde o respecto, desde a creación dun vínculo sólido e desde a dispoñibilidade”, expón a experta, que comparte as súas reflexións en varios medios especializados en crianza e no seu blog Equilibrium. Segundo a súa experiencia, en tempos de incerteza e tensión, a sociedade esquece a importancia das mostras de afecto cara aos máis pequenos. “Os nosos fillos necesitan de nós o noso agarimo, tenrura e, sobre todo, que establezamos con eles un vínculo forte. Ese vínculo é o que lles vai a dar seguridade ante a vida”, conclúe.

DA MENTE INFANTIL Á INTELIXENCIA ARTIFICIAL

 

Observa a mente infantil coa mesma fascinación que nenos e nenas observan o mundo que os rodea. Alison Gopnik é un referente mundial das ciencias cognitivas. No laboratorio de aprendizaxe e desenvolvemento cognitivo que dirixe estuda o que ocorre no cerebro dos máis pequenos cando aprenden. A científica defende o potencial infantil en disciplinas que van desde a Filosofía á Intelixencia Artificial. “Os nenos son unha parte crucial e subestimada do pensamento”, argumenta. O seu traballo ten aplicacións no ‘deep learning’, axudou a comprender como os adultos forman vínculos ou a esclarecer en que consiste a creatividade.

Alison Gopnik é profesora de Psicoloxía e profesora afiliada de Filosofía na Universidade de California en Berkeley. Licenciada na Universidade McGill e doctorada na Universidade de Oxford, é autora de máis dun centenar de artigos e de media ducia de libros, entre os que se atopan: ‘O filósofo entre cueiros’, ‘Pais xardineiros ou pais carpinteiros?’ ou ‘The Scientist in the Crib’.

É, tamén, a científica detrás da que se coñece como ’Teoría da teoría’, unha análise da idea de que os nenos aprenden da mesma forma en que o fan os científicos. “Necesitan tempo para explorar e iso require coidados”, asume Gopnik. Membro da Cognitive Science Society e da Asociación Estadounidense para o Avance da Ciencia, así como membro da Academia Estadounidense de Artes e Ciencias, en 2021 foi galardoada co Premio Carl Sagan á popularización da ciencia.

COMO INFLÚE O TEU CORPO NAS TÚAS EMOCIÓNS?

 

A mente de Nazareth Casteláns quedou prendada da idea que “o pai da neurociencia”, Santiago Ramón e Cajal, deixábanos nas súas investigacións: “Todo home pode ser escultor do seu propio cerebro”. O que ben podería entenderse como un xogo entre a arxila e o seu escultor: observar, moldear, construír e deconstruir. Coñecer de que está feita a masa do cerebro, cales son os seus hábitos e como funciona “o bosque de neuronas”; son algúns dos seus grandes retos, e probablemente, un dos enigmas do noso tempo: comprender como tan só “un quilo e pouco” fainos diferentes de calquera outro ser vivo sobre o planeta.

A súa obra ‘O espello do cerebro’, reflicte os resultados da práctica meditación que mostran os cambios cerebrais que suceden cando temos unha actitude contemplativa, amable e consciente. Conclusións ás que chega a través da súa experiencia científica en laboratorios, e a súa continua procura de coñecemento en áreas interconectadas como o medicamento, a filosofía e a espiritualidade.

Casteláns é Física teórica e doutora en Neurociencia pola Universidade Autónoma de Madrid. Estuda a relación cerebro-corpo, os mecanismos neuronais implicados na atención, a regulación emocional e a práctica da meditación. Así como a influencia do exercicio físico na microbiota intestinal. Desde hai varios anos dirixe a investigación do laboratorio Nirakara e a Cátedra extraordinaria de Mindfulness e Ciencias Cognitivas da Universidade Complutense de Madrid, e compaxina o seu labor de investigación coa divulgación científica creando espazos de diálogo entre Oriente e Occidente, para promover a unión entre a comunidade científica e a contorna espiritual.

TRES VIRTUDES PARA UNHA VIDA MÁIS PLENA

 

Cando se fala de “carácter”, a miúdo confúndese este concepto con “temperamento”. Pero segundo explica Rosa Rabbani, doutora en Psicoloxía Social, o carácter vai moito máis alá: “O carácter é aquilo que definen os nosos trazos, tanto positivos como negativos”. Que podemos facer para mellorar o noso carácter e ter unha vida máis plena? Segundo conta Rabbani, a clave está “en coñecernos a nós mesmos”. Coñecer as nosas fortalezas e debilidades permitiranos mellorar a autoestima e ampliar a nosa mirada interior. Fortalecer as “virtudes do carácter” é a chave que nos conduce a forxar unha identidade, asentando as bases da nosa personalidade.

Pódese educar o carácter? Para Rabbani, o carácter “non só se pode, senón que se debe educar”. E é que se non aprendemos a coñecernos desde nenos, “como saberemos cales son nosas mellores virtudes, pero tamén os trazos que debemos puír?”. Psicoloxía e ciencia únense no traballo de Rosa Rabbani: “Grazas ao concepto de neuroplasticidadr do cerebro, hoxe sabemos que o carácter está en constante evolución. E que ata o noso último alento podemos traballar en mellorar o carácter e, por tanto, a nosa vida”, conclúe.

Rosa Rabbani é doutora en Psicoloxía Social, psicóloga clínica e terapeuta familiar. É autora dos libros ‘Maternidade e traballo. Conflitos por resolver’ (2010) e ‘O bo carácter: claves para sacar partido á túa forma de ser’ (2021). Tamén forma parte do ‘Proxecto Virtudes’, un programa internacional para a educación do carácter, galardoado por Nacións Unidas como un modelo educativo apto para todas as culturas. Un dos alicerces deste programa, o manual ‘Guía de Virtudes’, foi patrocinado pola UNESCO.

AS ENSINANZAS DE VIDA DUN AVÓ AO SEU NETO

 

“A mellor herdanza que un avó pode deixar aos seus netos é explicarlles que aprendeu da vida”, sentencia o creativo barcelonés Luís Bassat. Para este mítico publicitario español, a clave da existencia resúmese en que “o verdadeiramente importante é axudar aos demais, especialmente a aqueles que non coñeces”. Aos 79 anos, Luís Bassat está considerado un dos maiores expertos mundiais en creatividade e unha das persoas máis influentes no ámbito da publicidade en España, onde recibiu máis de 400 premios e distincións, entre eles o ‘Premio ao Mellor Publicitario español do século XX’ e o ‘Premio Nacional de Publicidade’ en 2008. A pesar de todo o seu éxito, asegura: “Os valores humanos, como a lealdade e a honestidade, tamén son esenciais na vida profesional”.

En 1975, Luís Bassat Coen fundou a axencia de publicidade Bassat & Asociados, que anos máis tarde convertiríase no importante grupo de comunicación ‘Bassat Ogilvy’. É coleccionista e promotor de arte contemporánea, doutor ‘Honoris Causa’ pola Universidade Europea de Madrid e autor de case unha decena de libros de cabeceira sobre publicidade e marcas, como ‘O libro vermello da publicidade’ (1993) ou ‘Confesións persoais dun publicista’ (2008). En 2020 publicou o libro inspiracional ‘Soña como Luther King, fala como Obama, manda sen mandar e se ti mesmo’.

FILOSOFÍA, UN MODO DE ESTAR NO MUNDO

 

Nun momento de crise persoal, a filósofa e escritora Ilaria Gaspari decidiu facer uso da filosofía antiga como cura do seu presente. Tras unha ruptura sentimental emprendeu unha viaxe de seis semanas nas que viviu baixo os preceptos das principais correntes de pensamento da Antiga Grecia. Un experimento existencial que plasma no seu libro ‘Seis semanas con filósofos gregos’. “Na semana escéptica non me puxen as lentes, víao todo un pouco borroso, e así desconfiaba da miña propia percepción”, exemplifica.

Gaspari estudou Filosofía na Escola Normal Superior de Pisa e ten un doutoramento pola Universidade de París I Panthéon-Sorbonne. A escritora reclama a filosofía como materia novelable en ’Vita segreta delle emozioni’, ‘Etica dell’acquario’ ou ‘Ragioni e sentimenti’, un conto filosófico achega do amor. Aspira a desterrar o tópico de que a Filosofía nos afasta da realidade e na súa obra analiza as aplicacións prácticas en temas tan humanos como a ansiedade, a felicidade ou a amizade.

O seu labor de divulgación esténdese a múltiples colaboracións en medios italianos e franceses e imparte cursos de escritura creativa na Scuola Holden. Gaspari reivindica con entusiasmo o coñecemento filosófico: “Non só é necesario seguir ensinándoo, no meu mundo ideal, empezariamos moito antes a practicar a filosofía, na escola primaria”.

AS CORES DA BIOTECNOLOXÍA

 

Ve botánica detrás do gol de Iniesta no Mundial ou espírito crítico escondido nun cartón de leite. José Manuel López Nicolás mantén as que el chama “lentes do científico” cando goza dun partido de fútbol ou vai ao supermercado. Desde a súa ambición divulgativa anima ao público a probar eses anteollos para que “descubran a ciencia da vida cotiá”.

Licenciado en Ciencias Químicas pola Universidade de Murcia e Premio Extraordinario de Doutoramento, actualmente é Vicerreitor de Transferencia e Divulgación Científica ademais de Catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da mesma universidade. Publicou máis dun centenar de artigos nos campos da bioquímica, a nutrición ou a biotecnoloxía e, no seu afán de traducir a ciencia en termos comprensibles para todos, leva unha década detrás do blog SCIENTIA. Unha bitácora pola que López Nicolás recibiu numerosos premios no ámbito da comunicación científica. “Transferir o coñecemento á sociedade é unha ferramenta imprescindible para o progreso da humanidade”, sentencia o científico.

Na educación recoñece un gran poder transformador. Na intimidade da aula derrama entusiasmo pola ciencia: “É importante que os profesores emocionemos aos alumnos para motivalos a aprender”, asegura. Pero a paixón divulgativa de José Manuel López Nicolás exprésase tamén en forma de libros. Os máis recentes: ‘Un científico no supermercado’ ou ‘A ciencia dos campións’, nos que relaciona diferentes disciplinas científicas coas pequenas cousas que nos rodean.