OPINIÓN E COMENTARIO

TRES FORMAS DE FALAR COS TEUS FILLOS ADOLESCENTES

 

Coñece ben a montaña rusa adolescente porque leva varias décadas acompañando a familias no camiño da educación. “Os 20 anos que nos toca educar aos fillos son os máis complicados da vida e o últimos cinco son os máis difíciles”, recoñece o médico psicoterapeuta Antonio Ríos.

Licenciado en Mediina e Cirurxía pola Universidade de Alacante, e doutoramento na Unidade de Psiquiatría na Universidade de Valencia, Ríos é especialista en orientación e psicoterapia familiar, de parella e con adolescentes. “Moitos dos conflitos xéranse nas familias e son elas quen teñen que buscar as solucións”, asegura o terapeuta. Actualmente dirixe o Centro FAyPA, un espazo de orientación e terapia en Alacante, España.

Antonio Ríos foi tamén docente en varios másteres de psicoloxía e imparte talleres en escolas de pais e nais. Para axudar a familias e profesores a encarar as pendentes e bucles da adolescencia creou o videolibro ‘Adolescente na casa 5 anos de trincheira!’. Con singular sentido do humor, Ríos lembra que hai unha parte positiva: “a adolescencia é unha etapa cun principio e un final, é dicir: termínase!”. Que non cunda o pánico.

WOUNDA, UNHA HISTORIA DE ESPERANZA

 

A Doutora Jane Goodall conta unha historia real vivida por si mesma: ’Wounda, unha historia de esperanza’ é un relato que nos lembra que todos os seres vivos estamos conectados. Unha narración que nos convida a imaxinar e traballar xuntos por un futuro máis sustentable. Porque, como lembra Goodall: Non esquezamos que cada día, coas nosas accións, cada un de nós podemos marcar a diferenza.

Jane Goodall dedicou a súa vida ao estudo e conservación dos chimpancés e está considerada unha das mulleres científicas de maior impacto no século XX. Foi distinguida con máis de 100 galardóns internacionais como o Premio Príncipe de Asturias de Investigación en España, a Lexión de Honra da República de Francia, o título de Dama do Imperio Británico, ademais da Medalla de Ouro da UNESCO e o recoñecemento como Mensaxeira da Paz de Nacións Unidas, entre outros.

NON HAI RETOS GRANDES, SENÓN PERSOAS PEQUENAS

 

No barrio dos Pajaritos (Sevilla), nos anos 80 e 90, a heroína levou por diante á metade dunha xeración. A outra metade sobreviviu como puido. Alí vivía Sergio López, coñecido artisticamente como Haze, icona do rap flamenco sevillano e autor de bandas sonoras que retratan a vida da periferia, en películas como ‘Eu son a Juani’ ou ‘Sete virxes’. 

Aquel escenario de penurias económicas, drogas, rúa, delincuencia e prisión foi o caldo de cultivo para a súa música, que pasou de vender en maquetas a tres euros, a asinar grandes contratos con multinacionais discográficas. Despois de abandonar os estudos na adolescencia e recuperalos con 31 anos, Sergio López acaba de aprobar a oposición como profesor de Secundaria, que compaxina coa escritura e a produción musical. 

A súa experiencia e leccións de vida reúnense no seu recente poemario autobiográfico, ‘O neno que saíu do barrio’, e no seu último disco, ‘Carne de canón’. “Aos mozos que están agora na ESO, en Bacharelato, que teñen as mesmas dificultades ou unha contorna parecida á miña, diríalles que nunca é tarde para estudar, para formarse. E aos pais deses alumnos que, polo mero feito de que vivan na periferia, nun barrio pobre, nun sitio difícil, crean que os seus fillos van fracasar, téñolles que dicir que deben apoialos, que deben fomentar a curiosidade, que deben avivar a chama do coñecemento, que deben convencer aos seus fillos de que poden conseguir o que se propoñan”, reflexiona o músico e profesor.

VIAXE Á SABEDORÍA DAS XENTES DO DESERTO

 

Baixo o aparente baldío do deserto, o xornalista Josto Maffeo ve brotar todas as súas bondades. Define o ceo nocturno do Sahara como “a ‘Capela Sixtina’ do universo”; reivindica a descoñecida pluralidade das súas terras, e concede o don da xenerosidade e a sabedoría ás xentes que as habitan. “Máis aló da postal da palmeira e as dunas hai xente leal que che daría a metade da súa pinga de auga se puidese”, asegura o tamén viaxeiro.

Durante catro décadas Josto Maffeo compaxinou o seu traballo como correspondente na península ibérica para Il Messaggero de Roma con continuas expedicións ao deserto africano. O xornalista aterrou en España para contar a Transición e quedou para relatar aos italianos - en prensa, radio e televisión - a transformación do país. Desde o que recoñece como “privilexio de correspondente” fíxose un oco en diferentes espazos informativos españois: colaborou no ‘Informativo matinal’ de Radio Televisión Española, no programa televisivo ‘A mirada crítica’ de Telecinco, ou en ‘Non é un día calquera’ en Radio Nacional de España.

Pero a súa gran paixón ten nome de deserto e é o obxecto do libro coescrito coa xornalista Anxos Branco: ‘Sahara, unha viaxe á sabedoría das xentes do deserto’. Nel, Maffeo comparte as súas experiencias e aventuras e introduce a algún dos personaxes que coñeceu durante as súas viaxes. Ademais, conta o seu labor solidario no terreo, que lle valeu multitude de recoñecementos como a honra de Caballero da Orde da Estrela da Solidariedade Italiana. “Creo que educar sen viaxar un pouquiño, sen afastarse un pouco de onde un vive habitualmente e confrontar outras maneiras de vivir e de pensar, queda nunha pobre experiencia”, conclúe.

DEBEMOS EDUCAR AOS NENOS PARA DEFENDER DA NATUREZA

 

O biólogo Miguel Delibes de Castro lembra que o seu pai, o novelista Miguel Delibes, foi quen inculcoulle o amor pola natureza e a curiosidade por entendela. Xuntos, pai e fillo, publicaron ‘A terra ferida’ en 2005, como advertencia sobre o futuro preocupante do medio ambiente. “A conclusión era que o mundo que iamos deixar aos nosos fillos non era moi positivo, pero agora mesmo as cousas van peor. Desde o punto de vista da perda de vida silvestre, da contaminación, do CO₂ na atmosfera, do cambio climático, todos os indicadores son negativos”, advirte Delibes de Castro, profesor de investigación do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e presidente da Sociedade Española para a Conservación e Estudo de Mamíferos. 

Despois de escribir a ‘Enciclopedia Salvat da Fauna’ con Félix Rodríguez de la Fuente, o científico viviu e traballou na Estación Biolóxica de Doñana, onde comezou a súa loita contra a extinción do lince ibérico, do que é considerado un experto a nivel internacional. “Desaparecen miles de especies cada ano. Se segue a este ritmo, os expertos consideran que entre o ano 890 e 2150 extinguiríanse o 75% das especies. Iso é unha extinción masiva. Debemos conservar a natureza e darlle unha importancia que os apóstolos do cambio climático desdeñan”, sinala.

Autor de numerosas investigacións, artigos científicos e libros de divulgación, Delibes de Castro recibiu, entre outros, o Premio Nacional Félix Rodríguez de la Fuente á Conservación da Natureza e o Premio Nacional de Investigación Alejandro Malaspina.

O SENTIDO DA VIDA É AMAR

María Belón gozaba co seu marido e os seus fillos dunhas vacacións paradisíacas en Khao Lak, Tailandia, o 26 de decembro de 2004, nun día de sol, xogos e lectura tranquila xunto á piscina. Cando os paxaros comezaron a voar  despavoridos e empezouse a escoitar un ruído atronador soubo que algo ía mal. Un “monstro negro”, tan alto como un edificio, alzouse diante os seus ollos, mentres os turistas e traballadores do hotel corrían e as palmeiras caían ao seu paso. Non sabía que se converterían na familia española que sobreviviu ao terrible maremoto de Sumatra-Andamán, con máis de 280.000 vítimas mortais e preto dun millón de persoas sen fogar.

A súa historia foi inmortalizada na multipremiada película ‘O imposible’, dirixida por J.A. Bayona. A pesar das feridas físicas e psicolóxicas que a súa familia foi soportando co paso do tempo, María Belón describe aquela experiencia como un “agasallo” da vida: “Hai un momento onde ti tes que decidir se esa dor complicada, situacións que non viviches nunca, o shock postraumático… Hai un momento, como unha "Y" na túa vida, onde dis: ’Que fago? Quedo como vítima? Victimízome o resto da miña vida? Ou escollo a outra vía?’. Non hai medios camiños. E estoutra vía é dicir: ’Que fago para aprender o que a vida me quere ensinar?’".

A SOCIEDADE OLVIDOU A IMPORTANCIA DO AFECTO

 

Mestra, psicopedagoga e formadora de profesores e familias, Sonia López Iglesias destaca que a súa tarefa máis importante é a de ser nai de dous adolescentes. “Ser mamá ou papá é o único oficio do mundo no que primeiro che outorgan o título e logo cursas a carreira. Ademais, unha carreira de fondo, chea de tropezos e de non saber dar resposta”, afirma. Nesta carreira profesional e vital tivo ocasión de traballar en todas as etapas educativas, desde Educación Infantil a Secundaria, e impartir charlas e talleres sobre como mellorar a comunicación familiar, a intelixencia emocional e o que defende como “pedagoxía do querer”. 

“Esta pedagoxía baséase nun acompañamento desde o amor incondicional, desde a confianza, desde o respecto, desde a creación dun vínculo sólido e desde a dispoñibilidade”, expón a experta, que comparte as súas reflexións en varios medios especializados en crianza e no seu blog Equilibrium. Segundo a súa experiencia, en tempos de incerteza e tensión, a sociedade esquece a importancia das mostras de afecto cara aos máis pequenos. “Os nosos fillos necesitan de nós o noso agarimo, tenrura e, sobre todo, que establezamos con eles un vínculo forte. Ese vínculo é o que lles vai a dar seguridade ante a vida”, conclúe.

DA MENTE INFANTIL Á INTELIXENCIA ARTIFICIAL

 

Observa a mente infantil coa mesma fascinación que nenos e nenas observan o mundo que os rodea. Alison Gopnik é un referente mundial das ciencias cognitivas. No laboratorio de aprendizaxe e desenvolvemento cognitivo que dirixe estuda o que ocorre no cerebro dos máis pequenos cando aprenden. A científica defende o potencial infantil en disciplinas que van desde a Filosofía á Intelixencia Artificial. “Os nenos son unha parte crucial e subestimada do pensamento”, argumenta. O seu traballo ten aplicacións no ‘deep learning’, axudou a comprender como os adultos forman vínculos ou a esclarecer en que consiste a creatividade.

Alison Gopnik é profesora de Psicoloxía e profesora afiliada de Filosofía na Universidade de California en Berkeley. Licenciada na Universidade McGill e doctorada na Universidade de Oxford, é autora de máis dun centenar de artigos e de media ducia de libros, entre os que se atopan: ‘O filósofo entre cueiros’, ‘Pais xardineiros ou pais carpinteiros?’ ou ‘The Scientist in the Crib’.

É, tamén, a científica detrás da que se coñece como ’Teoría da teoría’, unha análise da idea de que os nenos aprenden da mesma forma en que o fan os científicos. “Necesitan tempo para explorar e iso require coidados”, asume Gopnik. Membro da Cognitive Science Society e da Asociación Estadounidense para o Avance da Ciencia, así como membro da Academia Estadounidense de Artes e Ciencias, en 2021 foi galardoada co Premio Carl Sagan á popularización da ciencia.