OPINIÓN E COMENTARIO

O PARADOXO ADOLESCENTE

 

Coñece ben a montaña rusa adolescente porque leva varias décadas acompañando a familias no camiño da educación. “Os 20 anos que nos toca educar aos fillos son os máis complicados da vida e o últimos cinco son os máis difíciles”, recoñece o médico  psicoterapeuta Antonio Ríos.

Licenciado en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Alacante, e doutoramento na Unidade de Psiquiatría na Universidade de Valencia, Ríos é especialista en orientación e psicoterapia familiar, de parella e con adolescentes. “Moitos dos conflitos xéranse nas familias e son elas quen ten que buscar as solucións”, asegura o terapeuta. Actualmente dirixe o Centro FAyPA, un espazo de orientación e terapia en Alacante, España.

Antonio Ríos foi tamén docente en varios másteres de psicoloxía e imparte talleres en escolas de pais e nais. Para axudar a familias e profesores a encarar as pendentes e bucles da adolescencia creou o videolibro ‘Adolescente na casa, 5 anos de trincheira!’. Con singular sentido do humor, Ríos lembra que hai unha parte positiva: “a adolescencia é unha etapa cun principio e un final, é dicir: termínase!”. Non dar renda solta ao pánico.

A DANZA DAS ABELLAS

 

O apicultor e mestre Gerardo Pérez teno claro: o amor á natureza vén polo coñecemento. “Todos os animais son marabillosos, ata o verme máis asqueroso. Todos son incribles... se os coñeces”, afirma. El empezou a traballar coas abellas hai máis de 30 anos, pero continúa fascinándose cada día con elas: “As abellas son grandes descoñecidas. Forman sociedades complexas e perfectamente organizadas, das que os seres humanos poderiamos aprender moito”, explica.

“A desaparición das abellas é un problema moi grave para a humanidade”, engade. E é que calcúlase que estes pequenos insectos son os responsables da polinización dun terzo da alimentación mundial: “É moi probable que os produtos químicos debilitaran o sistema inmunológico das abellas. Os científicos están moi preocupados porque as consecuencias poderían ser graves para o planeta”.

 Tras estudar Maxisterio en Madrid, Gerardo Pérez meteu na maleta a súa vocación de mestre e puxo rumbo a unha vida rural, afastado do ruído urbanita. Chegou á espectacular paraxe da Serra de Gredos e alí creou algo único: a ‘Aula Museo das Abellas’, un centro de educación ambiental onde nenos e maiores poden descubrir o apaixonante mundo destes insectos: “Creo que o amor á natureza vén polo coñecemento. Só poderémola amar e respectar se a coñecemos”, conclúe.

A VIDA NO UNIVERSO SERÍA MOITO MÁIS ANTIGA QUE NA TERRA

A vida no universo sería moito máis antiga que a Terra / Greg Rakozy en Unplash

Hai evidencias indirectas de que a vida que coñecemos non comezou na Terra, afirma o astrofísico Ethan Siegel, senón que existía antes da formación da Terra.

A Terra orixinouse hai uns 4.500 millóns de anos, onde xurdiu a vida hai 3.800 millóns de anos: ocorreu 700 millóns de anos despois da formación do noso planeta e case 10.000 millóns de anos despois do Big Bang.

Siegel destaca tamén que a vida non se puido orixinar inmediatamente despois do xurdimento do universo, pero que tampouco necesitou eses 10.000 millóns de anos para emerxer por primeira vez.

De feito, puido xurdir moito antes, uns centos de millóns de anos despois do Big Bang, calcula Siegel. Outras estimacións, realizadas por astrónomo sueco René Liseau, apuntan a que a primeira vida podería aparecer cando o universo tiña menos de 100 millóns de anos.

O afamado astrónomo de Harvard, Avi Loeb, vai mesmo máis lonxe: estima que a primeira forma de vida puido xurdir só uns 50 millóns de anos despois do Big Bang, cando as primeiras estrelas desenvolveron a nucleosíntese estelar: fusión do hidróxeno en helio e despois en carbono. O carbono e outros elementos formados por este proceso son fundamentais para a vida.

Loeb engade algo non menos sorprendente: a vida podería xurdir tamén no futuro, sen ningunha relación directa coa Terra, en planetas que orbitan ao redor de estrella ananas, como Proxima Centauri, situada a só 4,22 anos luz de nós.

En calquera caso, está asumido que no máis remoto pasado déronse oportunidades para a vida nos centros das galaxias máis antigas. A galaxia máis antiga coñecida formouse 400 millóns de anos despois do Big Bang, cando só existía o tres por cento de todo o universo. Pode ser considerada unha referencia temporal da aparición da vida, uns 9.000 millóns de anos antes de que xurdise na Terra.

Mesmo hoxe apreciamos enormes cantidades de moléculas orgánicas complexas no espazo que rodea os centros das galaxias da Vía Láctea (unhas cinco mil), ou nas contornas onde se están formando futuras estrelas.

Supoñemos que esas moléculas orgánicas complexas, precursoras da vida, están tamén en galaxias que están máis aló da Vía Láctea (uns dous billóns), pero temos máis dificultades técnicas para recoñecelas.

Aínda que damos por feito que a auga é o único líquido que pode sustentar a vida, non podemos descartar que no universo primitivo puido haber outros líquidos talvez capaces de acollela.

Loeb sinala respecto diso que, despois de que se formasen as primeiras estrelas, puideron existir no universo outros líquidos que se cadra puideron ser favorables para algún tipo de vida.

Engade que, cando se cre vida artificial no laboratorio, poderemos pescudar se a vida é viable noutros líquidos, ademais da auga, xa que reproduciriamos os mecanismos que fixeron posible o salto da química á bioloxía.

A Terra non está no centro do sistema solar, como se cría en tempos de Copérnico. Tampouco o sistema solar está no centro da Vía Láctea, nin a nosa galaxia é o centro do Universo. Mesmo é posible que o Universo coñecido non sexa o único, senón que pode haber moitos universos máis dos que non sabemos nada. Por lóxica, podemos deducir tamén que a Terra, probablemente, non sexa o único fogar para a vida.

No noso planeta, a vida foi o resultado de condicións extremas que se produciron a unha idade moi temperá da Terra. Hoxe sabemos que esas condicións iniciais son comúns en todo o universo: non hai ningunha razón de peso para dubidar de que a vida, con toda probabilidade, xurdiu noutras partes do universo, aínda que nunca puidemos confirmalo.

De momento estamos a observar que hai indicios indirectos de vida no noso sistema solar, tanto nas lúas de Xúpiter e Saturno, como en Marte. As nubes de Venus estarían tamén infestadas de microorganismos.

Calquera comprobación que podamos obter na nosa veciñanza será un indicio determinante de que a vida, tal como coñecémola, non é exclusiva do planeta que habitamos, e nin sequera da nosa galaxia. Iso cambiaría a mentalidade humana.

FONTE: Eduardo Martínez de la Fe/farodevigo.es

A MOTIVACIÓN É UN AMPLIFICADOR DO TALENTO

 

Quería ser campión de Europa de balonmán e, camiño ao seu soño, Xesco Espar mudou varias veces de pel. A súa casa é o FC Barcelona. Baixo este teito foi xogador, preparador físico e adestrador.

 Espar debutou nas categorías inferiores do club azulgrana e conquistou unha Recopa de Europa e unha Copa do Rei nas dúas únicas tempadas que xogou no primeiro equipo. “Dos malos era o bo, pero dos bos era o malo”, recoñece con humor o exxogador. Licenciado en Ciencias da Actividade Física e do Deporte na Universidade de Barcelona e Máster en Psicoloxía da Aprendizaxe pola Universidade Autónoma de Barcelona pasou a adestrar ao conxunto júnior do club a principios dos noventa. Tras seis anos deu o salto á primeira categoría do FC Barcelona como preparador físico e axudante do adestrador Valero Rivera. Xesco Espar foi o seu sucesor no banco barcelonista e, na súa primeira tempada á fronte do equipo, conquistou —ao fin— a Copa de Europa. “Non cambiei o meu obxectivo, cambiei o vehículo”, asegura o adestrador.

 Durante case 30 anos foi tamén profesor do INEFC Barcelona, pero a última pel de Xesco Espar é a de especialista en planificación e coaching deportivo, alto rendemento, control emocional e motivación. Ademais, é autor dos libros superventas ‘Xogar co corazón’ e ‘O caderno: Os 10 hábitos que constrúen á xente extraordinaria’. Aos seus lectores, como aos seus alumnos, transmite a importancia destes piares: fe, respecto, paixón, determinación e familia. “Os valores son nosa guía na vida”, sentenza.

POR QUE NOS CUSTA TANTO MANTER A ATENCIÓN?

 

"Tiña unha alumna brillante: sentaba en primeira fila, seguía a clase estupendamente, participaba, pero ás veces estaba algo distraída, coma se a súa mente estivese noutra parte. Un día pasaba á beira do seu pupitre e como un escintileo de luz chamoume a atención, e deime conta de que tiña o móbil colocado no bolso, de tal maneira que podía ler as mensaxes a medida que lle chegaban. Unha gran estudante como ela, que ía ser profesora, que lle interesaba moito o tema e, con todo, non podía apartar a mirada do seu móbil. Nese momento díxenme que había que facer algo, había que comprender mellor por que sucedían esas cousas e que podiamos facer respecto diso".
 

O educador James M. Lang leva dúas décadas investigando como mellorar a aprendizaxe na aula e de que forma o profesorado pode motivar aos seus estudantes. Despois dos seus libros ’Small Teaching’, como recompilatorio de consellos prácticos sobre educación baseados na evidencia científica, e ’Cheating Lessons: Learning from Academic Dishonesty’, onde reflexiona sobre os motivos e estratexias dos alumnos que fan trampas nos exames, acaba de publicar ’Distracted: Why Students Can’t Focus and What You Can Do About It’, sobre as dificultades para manter a atención.

James M. Lang é profesor e director do D’Amour Center for Teaching Excellence en Assumption College en Estados Unidos; imparte conferencias e talleres sobre como crear mellores contornas de aprendizaxe e foi consultor de Nacións Unidas nun proxecto sobre ética e integridade para o profesorado.

OA CATRO PIARES PARA CULTIVAR A VIDA

 

“A procura de felicidade fainos infelices”, asegura a filósofa, psicóloga e escritora Emily Esfahani. Un paradoxo que descubriu na súa infancia. Naceu en Suíza e medrou en Canadá inmersa nunha comunidade de meditación sufí. “Deles aprendín que a pesar de ter unha vida moi dura e de que non buscaban a felicidade, as súas vidas tiñan sentido”, recoñece. Así foi como, desde adolescente, comezou a investigar unha alternativa á felicidade: o sentido da vida. “Unha vida con sentido proporciona, a longo prazo, un sentimento de satisfacción máis profundo e duradeiro”, asegura a experta.

 A tamén xornalista, é autora do libro superventas ‘A arte de cultivar unha vida con sentido’ que foi traducido a máis de 15 idiomas. Unha obra na que se serve da psicoloxía, a socioloxía ou a neurociencia para analizar cales son as claves que dan sentido á vida. O estudo incide nestes catro piares: a pertenza e as relacións cos demais, o propósito na vida, un relato coherente sobre nós mesmos e espazo para a transcendencia.

 Emily Esfahani estudou Filosofía no Dartmouth College, unha das universidades máis antigas e prestixiosas dos Estados Unidos, e realizou un máster en Psicoloxía Positiva na Universidade de Pennsylvania. Foi columnista de The New Criterion e editora da institución Hoover da Universidade de Stanford. O seu traballo apareceu en numerosas publicacións como o New York Times ou o Wall Street Journal. Hoxe dedícase a divulgar por todo o mundo que hai máis cousas na vida que ser feliz.

SETE ESTILOS EDUCATIVOS, CAL É O TEU?

En que momento un fillo adolescente non quere saír da súa habitación, estudar, cumprir as normas ou compartir tempo cos seus pais? É a adolescencia un sinónimo de conflitos e tensións familiares? Alejandro Rodrigo dedicou máis de 15 anos á intervención social e educativa con menores en risco de exclusión social, no ámbito das medidas xudiciais. A súa experiencia na orientación familiar e educativa levoulle a impartir talleres, conferencias e consultorías, onde expón ferramentas e reflexións que recolleu no libro ’Como previr conflitos con adolescentes’.

Identificar distintos estilos educativos ou distinguir a diferenza entre consecuencias e castigos son algunhas ferramentas que suxire para mellorar a relación cos mozos. A clave, asegura, consiste en non esquecer o adolescente que fomos para empatizar e comprender que unha tensión familiar pode esconder unha necesidade non expresada. "Como pais debemos ter a mirada ben enfocada e observar se nos atopamos diante unha crise evolutiva ou involutiva nos nosos fillos. Crises evolutivas son aquelas en as que os nosos nenos e nenas van enfrontarse a problemas e ser capaces de resolvelos. As crises involutivas son xa zonas de maior risco", conclúe o educador.

COMO COMUNICARNOS CON ASERTIVIDADE

Investiga, examina e analiza a linguaxe coma se dunha cirurxiá das letras fose. A experta en lingüística hispánica e catedrática de Lingua Española na Universidade de Barcelona, Estrela Montolío, é un dos referentes da Filoloxía en España. “A linguaxe é a capacidade humana máis potente da que dispón o ’Homo sapiens sapiens’", afirma con fascinación a experta.

Montolío foi profesora e relatora visitante en case un centenar de universidades nacionais e internacionais. Un dos seus focos de estudo son os intercambios comunicativos profesionais, o que a levou a asesorar a importantes empresas e institucións. É autora, ademais, de numerosas publicacións entre as que se atopan ‘Manual de escritura académica e profesional’ ou ‘Comunicación Clara’. No seu último libro, ‘Cousas que pasan cando conversamos’, incide sobre a importancia da conversación e analiza os mecanismos que a regulan. “A conversación é un fío que tece as nosas vidas desde que nos levantamos ata que nos imos á cama”, argumenta.  Montolío insiste na urxencia de reflexionar sobre os nosos diálogos “porque a conversación é consustancial coa nosa vida e coa construción de nós mesmos”.

A  lingüista colabora tamén en varios diarios españois e é responsable da sección ‘Todo é linguaxe’ en Radio Nacional de España. O seu traballo é tan vivo e grande como a linguaxe. “Ler e escribir son aprendizaxes que non se deteñen ao longo da vida”, conclúe.