OPINIÓN E COMENTARIO

AS EMOCIÓNS SON OS GARDIÁNS DA APRENDIZAXE

Dracolino, Pirindicuela ou Chusco, son algúns dos personaxes que nos guían no universo de Begoña Ibarrola. O cosmos desta experta en intelixencia emocional está habitado por dragóns, fadas e animais de toda índole. Actores vergoñosos, orgullosos ou solidarios que representan o mundo emocional. A lectura, sinala a escritora, “é como un espello onde o lector vese reflectido e atopa mesmo solución aos seus problemas”. A fantasía nos seus contos ten como obxectivo axudar ao lector para comprender as súas propias emocións.

Begoña Ibarrola, licenciouse en Psicoloxía na Universidade Complutense de Madrid, é especialista e musicoterapia, intelixencia emocional e exerceu como psicóloga infantil durante quince anos. Na súa consulta descubriu que as historias eran unha poderosa ferramenta terapéutica e hoxe, envorcada na escritura, xa publicou máis de douscentos contos co núcleo nas emocións. Un extenso traballo que deu lugar ás antoloxías ’Contos para aprender a convivir’, ‘Contos para educar a nenos felices’ ou a colección ilustrada ‘Contos para sentir’.

“En canto os profesores traballan as emocións cos alumnos, o clima da aula cambia, aumentan os rendementos e diminúe a ansiedade”, asegura a tamén investigadora e docente, que leva máis de dúas décadas formando a profesores e familias en educación emocional. Ibarrola soña con "unha escola sen materias, inclusiva, accesible e de calidade" e na que, reivindica, "impulsar os estados emocionais favorables para a aprendizaxe".

TRES HISTORIAS DA EXPLORACIÓN ESPACIAL E UNHA MENSAXE PARA A HUMANIDADE

"Por que buscar vida noutros planetas? Porque están aí. Os humanos somos exploradores desde as nosas orixes: se algo define ao cerebro humano é a capacidade de facerse preguntas e explorar. Explorar en procura de novos territorios de caza ou novas paisaxes, ou cando se inventan os barcos, cruzar o mar para ver que hai alén, ou a principios do século XX, coa aviación, ir máis aló do que poderiamos ir con calquera outro medio. Desde os anos 50, a exploración espacial é o mesmo océano que cruzabamos cos barcos e agora tentamos cruzar coas nosas naves. A exploración espacial é a punta de lanza da capacidade dos humanos, do interese dos humanos, por explorar. E a pregunta máis fascinante que nos podemos facer cando imos a outro lugar é se nesoutro lugar pode xurdir vida".

Con esta formulación, a medio camiño entre a ciencia e a ciencia ficción, o científico e escritor Carlos Briones resume o porqué da exploración espacial e da súa propia investigación. Desenvolve a súa carreira como Bioquímico e Biólogo Molecular, doutor en Ciencias e coordinador do Grupo de Evolución Molecular, Mundo RNA e Biosensores no Centro de Astrobioloxía (CSIC-INTA), onde continúa buscando respostas á orixe e evolución temperá da vida, a xenética de virus RNA, a evolución in vitro de ácidos nucleicos e o desenvolvemento de biosensores. Nos seus libros ’Orixes. O universo, a vida, os humanos’ e ’Estamos sós?’ achega ao público xeral os últimos descubrimentos sobre astrobioloxía e  cosmoloxía.

A CIENCIA, UN MOTOR PARA DESCUBRIR O UNIVERSO

O cosmos, a antimateria, as partículas ou o Bosón de Higgs… Son termos científicos que parecen afastados da nosa realidade e que, moitas veces, resúltannos difíciles de entender. Pero hai científicos capaces de conducirnos nunha viaxe extraordinaria a través dos misterios da ciencia, facéndonos comprender e descubrir. Un deles é Alberto Casas, doutor en Física, profesor e investigador do CSIC.

Segundo explica: “O motor que move a un científico é a curiosidade, entender algo da natureza que non se entende e que hai que desvelar”. Esa curiosidade, asegura, témola todos de maneira innata, pero imos perdendo a medida que medramos. Para Alberto Casas, é impresionante o que a ciencia chegou a descubrir sobre os misterios da natureza: “Agora sabemos que son as estrelas, por que locen, como foi a orixe do universo ou por que arde a madeira”. Con todo, engade, “aínda quedan moitas preguntas profundas sen responder, moitas incógnitas ás que a ciencia debe dar resposta”. Para el, continuar investigando é “un exercicio de creatividade fascinante”.

Alberto Casas é doutor en Física Teórica e profesor de Investigación do CSIC. As súas áreas de investigación son a física de partículas elementais e a cosmoloxía. Traballou no CERN (Centro Europeo de Física de Partículas) de Xenebra e nas universidades de Oxford e California. Tamén é autor dos libros de divulgación científica ‘O lado escuro do universo’ (2013), ‘O LHC e a fronteira da física’ (2019) e ‘O cosmos e a materia escura’ (2017), entre outros.

DISCIPLINA POSITIVA

"Que é educar? Creo que temos demasiada información e demasiadas expectativas. Esquecéusenos a mirada desde a curiosidade e non facemos caso ás nosas intuicións, que realmente están aí. Desde onde educamos e para que educamos é o que van recibir os nosos fillos. Que queremos? Que os nosos fillos sintan que nos preocupamos por eles ou que nos ocupamos deles?". María Soto é considerada unha das máximas representantes da Disciplina Positiva en España, unha metodoloxía que aposta por unha crianza baseada na firmeza e a amabilidade, onde os límites establécense sen usar premios nin castigos.

Despois de estudar Logopedia e Psicoloxía, María Soto certificouse como facilitadora para impartir talleres e cursos sobre Disciplina Positiva, que desenvolveu no seu proxecto e libro, ’Educa Bonito’, con consellos e ferramentas para unha crianza e educación baseadas no respecto mutuo. "A sociedade, a ciencia, a tecnoloxía cambiaron, pero as ’frases de nai’ seguen sendo as mesmas. Os valores, os principios morais non deben cambiar, pero si debemos revisar como ensinalos, porque estamos a educar á xeración do século XXI con ferramentas educativas do século anterior", conclúe a autora.

CUN LIBRO NUNCA ESTÁS SÓ

De pequena tiña medo a falar en público e soñaba con vivir en Nova York. Hoxe inspira a miles de persoas coas súas conferencias e leva 20 anos habitando a Gran Mazá. Para Bisila Bokoko non hai obstáculo que a free, nin soño que non se propoña alcanzar. “Se cres, creas”, asegura esta filántropa e emprendedora nada en España con raíces en Guinea Ecuatorial.

Bokoko está considerada unha das mulleres españolas máis influentes na actividade empresarial en Estados Unidos. Foi Directora Executiva da Cámara de Comercio España en Nova York e é, ademais, unha recoñecida empresaria. “A educación foi a chave da miña liberdade”, asegura esta muller decidida e inquieta que pisou África por primeira vez cando tiña 35 anos. Aínda que, admite Bokoko, "sabía moito das miñas raíces grazas aos libros e ás historias que me contaban os meus avós". Un dos seus proxectos máis ambiciosos pretende plantar o coñecemento nas zonas máis remotas do continente. É o ’African Literacy Project’: unha rede de bibliotecas en varios países para promover a alfabetización nos pobos africanos.

Bisila Bokoko defende o empoderamento das persoas a través do desenvolvemento persoal. O seu traballo valeulle multitude de galardóns internacionais. En 2019 a ONU honrouna co premio ‘Cidadá do Mundo’. “É o recoñecemento que mellor describe quen son”, sentenza.

O PAPEL DA INTERNET NO FUTURO DA EDUCACIÓN

“A historia da internet ensínanos o enorme potencial que ten interconectar a intelixencia humana de forma aberta” (Andreu Veà, Como creamos Internet, 2013). Sen dúbida, un dos grandes protagonistas desa historia é Vinton G. Cerf. Se Gutenberg revolucionou o mundo coa invención da imprenta no século XV, nos anos 70 do século XX Vinton Cerf e Bob Khan crearon os protocolos técnicos que fan posible que hoxe en día esteas a acceder a esta páxina, é dicir, os cimentos da internet e do mundo dixital que hoxe coñecemos. Cerf recibiu numerosos premios, entre os que destacan o Premio Turing das Ciencias da Computación en 2004 e o Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica en 2002 (compartido con Lawrence Roberts, Robert Kahn e Tim Berners-Le).

A paixón polo coñecemento deste enxeñeiro non ten límites. Aos seus 77 anos é vicepresidente mundial e Chief Internet Evangelist de Google. Doutor honoris causa por máis dunha decena de universidades, é ademais cofundador da internet Society, institución desde a que Cerf defende a neutralidade da Rede e mira con esperanza o crecemento de movementos tecnolóxicos e creativos que fomentan a difusión libre do coñecemento para miles de millóns de persoas de todo o mundo.

A FÓRMULA STOP PARA MANEXAR AS PERRENCHAS

 

Coa maternidade recentemente estreada e a premisa simple de que pais e nais queren o mellor para os seus fillos, Míriam Tirado comezou a escribir un blog sobre maternidade, paternidade e crianza. Desde isto pasou unha década. Hoxe, a bitácora conta con máis de mil entradas e ela converteuse nun referente da crianza consciente e respectuosa en España.

 Licenciada en Xornalismo pola Universidade Autónoma de Barcelona e tras case tres lustros como redactora de informativos radiofónicos, Míriam Tirado decidiu cambiar de rumbo. Formouse como ‘Conscious Parenting Coach’ coa psicóloga Shefali Tsabary, e apostou pola divulgación educativa, cuestionando o modelo tradicional de crianza. “Hai outra forma de criar aos fillos desde a conexión, a consciencia e o respecto”, asegura Tirado. A tamén escritora, é autora de contos infantís de xestión das emocións como os superventas ‘Teño un volcán’ ou ‘O fío invisible’. Ademais, escribiu varios libros dirixidos a pais e nais -‘Perrenchas’ ou ‘Maternidade a flor de pel’- e acaba de publicar a súa primeira obra de ficción para adultos: ‘Removidas’.

 Desde o humor e o sentido común, Míriam Tirado fala de asertividade, emocións, comunicación ou límites. No seu traballo, pon o foco na consciencia dos proxenitores e non no comportamento dos fillos. “Educar de maneira consciente é un acto revolucionario”, asegura. Para o cambio de paradigma, Tirado ofrece pautas e consellos de gran utilidade, pero advirte: “criar de maneira respectuosa require de esforzo e grandes doses de paciencia”.

UNHA MÚSICA PARA O DIÁLOGO E O ENCONTRO

 

A súa música transporta a terras afastadas, a tempos ancestrais e a lugares máxicos. É unha invitación para tender pontes entre culturas e unha chamada á tolerancia a través da fusión musical. Para esta compositora, cantante e  instrumentista, a música é o seu vehículo “para chegar á beleza, o diálogo e o encontro”.

 Ana Alcaide é a directora do ‘Festival de Músicas do Mundo’ de Toledo e pioneira en España na divulgación da ‘Nyckelharpa’, un instrumento sueco antigo capaz de facer viaxar no tempo a quen o escoita. Con ela percorreu o mundo, reivindicando o poder transformador da música e o seu valor pedagóxico. Tamén desenvolveu unha intensa actividade investigadora ao redor da música antiga, as súas tradicións e lendas.

 Alcaide estudou violín no Conservatorio de música de Xetafe e Bioloxía na Universidade Complutense de Madrid. Completou os seus estudos na ‘Malmö Academy of Music’ de Suecia e na Universidade de Baixa California, México. Desde o marco de  inspiración que lle brinda a cidade de Toledo, comezoou a escribir e tocar na rúas as súas cancións, adaptando o seu instrumento ás melodías da  España medieval. A súa  música foi descrita como “a banda sonora de Toledo” pola súa singular reinterpretación da música antiga e sefardí. En 2017 foi galardoada coa Medalla ao Mérito Cultural das Artes Escénicas e a  Música de Castela a Mancha.