OPINIÓN E COMENTARIO

O PAPEL DA INTERNET NO FUTURO DA EDUCACIÓN

“A historia da internet ensínanos o enorme potencial que ten interconectar a intelixencia humana de forma aberta” (Andreu Veà, Como creamos Internet, 2013). Sen dúbida, un dos grandes protagonistas desa historia é Vinton G. Cerf. Se Gutenberg revolucionou o mundo coa invención da imprenta no século XV, nos anos 70 do século XX Vinton Cerf e Bob Khan crearon os protocolos técnicos que fan posible que hoxe en día esteas a acceder a esta páxina, é dicir, os cimentos da internet e do mundo dixital que hoxe coñecemos. Cerf recibiu numerosos premios, entre os que destacan o Premio Turing das Ciencias da Computación en 2004 e o Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica en 2002 (compartido con Lawrence Roberts, Robert Kahn e Tim Berners-Le).

A paixón polo coñecemento deste enxeñeiro non ten límites. Aos seus 77 anos é vicepresidente mundial e Chief Internet Evangelist de Google. Doutor honoris causa por máis dunha decena de universidades, é ademais cofundador da internet Society, institución desde a que Cerf defende a neutralidade da Rede e mira con esperanza o crecemento de movementos tecnolóxicos e creativos que fomentan a difusión libre do coñecemento para miles de millóns de persoas de todo o mundo.

A FÓRMULA STOP PARA MANEXAR AS PERRENCHAS

 

Coa maternidade recentemente estreada e a premisa simple de que pais e nais queren o mellor para os seus fillos, Míriam Tirado comezou a escribir un blog sobre maternidade, paternidade e crianza. Desde isto pasou unha década. Hoxe, a bitácora conta con máis de mil entradas e ela converteuse nun referente da crianza consciente e respectuosa en España.

 Licenciada en Xornalismo pola Universidade Autónoma de Barcelona e tras case tres lustros como redactora de informativos radiofónicos, Míriam Tirado decidiu cambiar de rumbo. Formouse como ‘Conscious Parenting Coach’ coa psicóloga Shefali Tsabary, e apostou pola divulgación educativa, cuestionando o modelo tradicional de crianza. “Hai outra forma de criar aos fillos desde a conexión, a consciencia e o respecto”, asegura Tirado. A tamén escritora, é autora de contos infantís de xestión das emocións como os superventas ‘Teño un volcán’ ou ‘O fío invisible’. Ademais, escribiu varios libros dirixidos a pais e nais -‘Perrenchas’ ou ‘Maternidade a flor de pel’- e acaba de publicar a súa primeira obra de ficción para adultos: ‘Removidas’.

 Desde o humor e o sentido común, Míriam Tirado fala de asertividade, emocións, comunicación ou límites. No seu traballo, pon o foco na consciencia dos proxenitores e non no comportamento dos fillos. “Educar de maneira consciente é un acto revolucionario”, asegura. Para o cambio de paradigma, Tirado ofrece pautas e consellos de gran utilidade, pero advirte: “criar de maneira respectuosa require de esforzo e grandes doses de paciencia”.

UNHA MÚSICA PARA O DIÁLOGO E O ENCONTRO

 

A súa música transporta a terras afastadas, a tempos ancestrais e a lugares máxicos. É unha invitación para tender pontes entre culturas e unha chamada á tolerancia a través da fusión musical. Para esta compositora, cantante e  instrumentista, a música é o seu vehículo “para chegar á beleza, o diálogo e o encontro”.

 Ana Alcaide é a directora do ‘Festival de Músicas do Mundo’ de Toledo e pioneira en España na divulgación da ‘Nyckelharpa’, un instrumento sueco antigo capaz de facer viaxar no tempo a quen o escoita. Con ela percorreu o mundo, reivindicando o poder transformador da música e o seu valor pedagóxico. Tamén desenvolveu unha intensa actividade investigadora ao redor da música antiga, as súas tradicións e lendas.

 Alcaide estudou violín no Conservatorio de música de Xetafe e Bioloxía na Universidade Complutense de Madrid. Completou os seus estudos na ‘Malmö Academy of Music’ de Suecia e na Universidade de Baixa California, México. Desde o marco de  inspiración que lle brinda a cidade de Toledo, comezoou a escribir e tocar na rúas as súas cancións, adaptando o seu instrumento ás melodías da  España medieval. A súa  música foi descrita como “a banda sonora de Toledo” pola súa singular reinterpretación da música antiga e sefardí. En 2017 foi galardoada coa Medalla ao Mérito Cultural das Artes Escénicas e a  Música de Castela a Mancha.

A SOBREPROTECCIÓN

Psicóloga especializada en Terapia Breve Estratéxica, filóloga e educadora social, Maribel Martínez dedicou a súa ampla traxectoria profesional ao apoio de familias, nenos e adolescentes. Cando foi nai, con todo, comprobou que os seus coñecementos víanse excedidos pola maternidade e os ensinos da súa filla. Como establecer normas e límites? Considerámonos amigos dos nosos fillos?

No seu libro ‘Cantas veces téñocho que dicir?’ resolve estas e outras preguntas que afectan directamente á crianza e a educación dos nenos. Maribel Martínez analiza as dificultades comúns que afrontan os pais: perrenchas, frustracións e medos, trucos para ensinar autonomía e responsabilidade. A psicóloga sinala tamén as consecuencias negativas da  sobreprotección. “Se o camiño é liso, os nenos afanse a que non hai perigo, non hai problemas, non hai frustración e isto non é a realidade. Se te están sobreprotexendo constantemente, a autoestima baixa. Son nenos máis inseguros, que despois desenvolven máis sensibilidade á ansiedade, que se presentan a un exame e teñen medo a quedar en branco por esa presión e por esa sensación de que non son capaces de realizalo. O que temos que facer, en realidade, sería poñerlles pequenas  pedriñas no camiño e que vaian superando esas dificultades”, conclúe.

QUE É A HAPPYCRACIA?

"Creo que a felicidade existe como un negocio. Nas últimas décadas foi unha das industrias que máis fortemente medrou e que máis beneficios deu, porque capitaliza o malestar e nútrese tamén del. Un pódese preguntar como é que, a estas alturas, non sexamos todos e todas xa moi felices. A resposta é obvia: nin existen tales claves para ser máis felices, nin por tanto descubriunas ninguén".

Con esta formulación crítica sobre discurso da felicidade, Edgar Cabanas abre o debate entre a procura do benestar individualista e consumista, e un concepto colectivo e solidario de alegría común. "En canto convertemos a felicidade nunha elección, automaticamente o sufrimento tamén se converte nunha elección. E, entón, se sofres é porque dalgunha forma queres. A mensaxe ’Se queres, podes’ só engade sufrimento e culpa", sinala.

Edgar Cabanas é doutor en Psicoloxía, investigador na Universidade Camilo José Cela e no Centro de Historia das Emocións do Instituto Max Planck para o Desenvolvemento Humano en Berlín e co-fundador da rede internacional de investigadores Popular Psychology, Self-Help Culture and the Happiness Industry.

Publicou artigos científicos nas revistas Theory & Psychology,  Culture & Psychology e  Psicothema, e é co-editor da serie Therapeutic Cultures na editorial Routledge, e coautor dos libros ’A vida real en tempos de felicidade’ e ’Happycracia: Como a ciencia e a industria da felicidade controla as nosas vidas’.

INTRODUCIR SÓ TECNOLOXÍA NA ESCOLA NON É INNOVAR

Debutou como director nun colexio que ía desaparecer. Pero, en apenas uns anos, multiplicou por sete o alumnado e converteuno nun referente internacional da innovación. Óscar Martín Centeno está convencido de que “a innovación educativa é imparable e calquera centro pode entregarse a ela”. O CEIPS que dirixe en Madrid, Santo Domingo de Algete, forma parte dos prestixiosos ’Apple Distinguished School’.

Licenciado en Historia e Ciencias da Música pola Universidade Autónoma de Madrid, Martín Centeno compaxina a súa labor directiva coa presidencia do Consello de Directores de Madrid. Este educador polifacético é, ademais, poeta. As súas obras ‘Espellos enfrontados’, ‘As cantigas do diaño’ ou ‘Circe’, recibiron varios recoñecementos nacionais e internacionais.

Óscar Martín Centeno publicou tamén varios textos para docentes como o ‘Manual de creación literaria na era da internet’ e ‘Animación á lectura mediante as novas tecnoloxías’. O mestre reivindica o poder da tecnoloxía para o cambio educativo, pero convida a usala de maneira reflexiva e creativa. “Se metes tecnoloxía nun centro educativo para, en lugar de ter libros, ter libros dixitais en formato PDF, non estás a cambiar absolutamente nada”, conclúe.

NECESITAMOS QUE A SOCIEDADE RESPECTE AOS DOCENTES

O consumo, a política, a sexualidade ou a educación: o desexo de agradar aos demais -ou segundo Gilles Lipovetsky "a sedución"- invadiu todos os ámbitos da vida social. Esa é a tese que defende o filósofo e sociólogo francés no seu último traballo ’Gustar e emocionar’. Recoñecido internacionalmente como un dos pensadores máis orixinais e importantes do cambio de século, Lipovetsky publicou a súa obra principal en 1983: ‘A era do baleiro: ensaio sobre o individualismo contemporáneo’, onde reflexiona sobre o efémero e o superficial.

Leva trinta anos observando e analizando o mundo presente. O ensaísta por excelencia da posmodernidade -que el prefire tratar de ’hipermoderna’- examina o consumismo, a educación e a cultura como mercadorías, os fenómenos de masas, a moda, o ecoloxismo ou os mass media. E faino de maneira clara, con perspectiva histórica e afastándose da óptica filosófica convencional. “Son un sociólogo na filosofía ou un filósofo na socioloxía”,  fuxe de etiquetas Lipovetsky. Entre os seus nutritivos libros, traducidos a máis de vinte idiomas, atópanse os superventas: ‘O imperio do efémero’, ‘Da lixeireza’, ‘A terceira muller’ ou ‘A estetización do mundo’.

Lipovetsky actualmente é profesor de Filosofía na Universidade de Grenoble. Foi nomeado cabaleiro da Lexión de Honra -máxima distinción de Francia- e é doutor ‘honoris causa’ en media ducia de universidades de varios países. Reclama para os seus colegas docentes máis formación e medios: “Os estados deben tomar a formación dos profesores como un investimento, non como un gasto”, asegura. Cre na educación como resposta. “O noso destino depende do compromiso da humanidade coa escola”, sentenza.

UNHA LECCIÓN DE DEPORTIVIDADE DUN ADESTRADOR DE FÚTBOL

Vicente del Bosque é o único exfutbolista, exentrenador e exseleccionador nacional que levou a España a gañar a Copa Mundial de Fútbol en 2010, seguida da Eurocopa en 2012. Como futbolista e adestrador estivo ligado ao Real Madrid Club de Fútbol desde a década dos 70, cunha traxectoria que destacou pola admiración dos seus xogadores e o respecto dos seus rivais.

Cando se retirou en 2016 converteuse no único adestrador campión do Mundial, Eurocopa, Mundial de Clubs e Champions, Balón de Ouro 2012 e nomeado Mellor Adestrador do Mundo en catro ocasiones pola Federación Internacional de Historia e Estatística, e Mellor Adestrador de Europa en 2000 e do Ano 2002 pola UEFA.

O seu liderado foi considerado "amable" porque destacou o aspecto humano, o esforzo e a humildade dos seus equipos por encima de premios, derrotas, títulos e categorías. Ao mesmo tempo, Del Bosque criticou as condutas antideportivas, os erros no campo e fóra del, e sinalou a responsabilidade social dos deportistas como referentes dos máis novos. Unha filosofía que recolle nas súas memorias ’Gañar e perder’, como lección de deporte e de vida que levou ao vestiario, ao terreo de xogo e ao día a día.

"Gañamos, pero tamén perdemos e das derrotas apréndese. Creo que o máis importante no deporte é trasladar as mellores condutas, valores intemporais, de toda a vida, de respecto, educación, bo comportamento, de ser xenerosos e cumprir con ese mínimo compromiso social. O fútbol ten un poder educativo tremendo", conclúe Del Bosque.