ZONA VERDE

CARNE E MEDIO AMBIENTE

Os argumentos contra o consumo de carne son moi rechamantes. Non calquera carne, senón especificamente a de vaca. Para ter un quilo de filetes, dise, son necesarios 25 quilos de gran. Se todo ese gran destinásese ao consumo humano poderíanse alimentar 3.500 millóns de persoas máis. Tres cuartas partes do chan arable emprégase para a gandería. Unha soa hamburguesa necesita máis de 1.600 litros de auga. A lista segue.

O malo destes argumentos é que proceden de cálculos simplistas ou incompletos, que non teñen en conta todos os factores implicados, e no seu maior parte producen conclusións incorrectas. É dicir, non soportan un mínimo escrutinio científico.

Isto non quere dicir que o consumo de carne estea libre de pecado. A crueldade animal, a destrución da selva amazónica para plantar gran e pastos para o gando, a contaminación producida polas explotacións intensivas, a perda de biodiversidade, todos eles son problemas moi reais que necesitan solucións urxentes.

Con todo, propagar información parcial e incorrecta sobre o consumo de carne e as súas consecuencias sobre o clima e a auga é moi pouco probable que axude a solucionalos. Como moito, fará perder forza aos necesarios esforzos para atallalos. Vexamos por que.

O doutor Frank Mitloehner é profesor do departamento de ciencia animal da Universidade de California, Davis, e está especializado na medición e mitigación dos contaminantes atmosféricos procedentes da produción gandeira, incluídos os gases de efecto invernadoiro, como o metano.

Mitloehner saltou á fama en 2006 cando respondeu o informe da FAO, “A longa sombra do gando” que aseguraba que o 18% das emisións de gases de efecto invernadoiro proviñan da gandería, máis que o transporte global.

Nada diso, dixo o profesor. A gandería afecta o medio ambiente, pero non está a causar o cambio climático. Na FAO estaban a comparar peras con mazás, incluíndo nas contas todas as emisións das plantas producidas para alimentar vacas, os fertilizantes usados neses cultivos, e todos dos medios de transporte utilizados para a distribución de carne, leite e ovos. Os autores do informe da FAO tiveron que rectificar publicamente e aceptar que as emisións reais do gando estaban ao redor do 5%.

Con todo o dano xa estaba feito e as cifras do informe orixinal séguense citando coma se fose un  mantra. De novo, isto non quere dicir que o impacto non exista.

A produción de comida en xeral representa o 26% das emisións de gases de efecto invernadoiro, e unha terceira parte corresponde á carne e o peixe. Facendo contas, iso é un 8%, aínda lonxe da cifra orixinal da FAO.

Que pasaría entón se toda a poboación volvésese vegana durante un ano? Utilizando as cifras revisadas, e baseándose en datos de EE UU, un dos países onde a produción de carne, e a agricultura en xeral, é máis contaminante, a redución nas emisións de gases de efecto invernadoiro sería dun 2,6%, segundo un estudo publicado en 2017. A práctica tan estendida dun día por semana sen carne representaría unha mínima redución de emisións dun 0,37%. Nin sequera sería medible.

Outro dos argumentos contra o consumo de carne, especialmente de vacún, é o elevado consumo de auga que estes animais representan. Con todo, máis da 87% da auga consumida polo gando é auga de choiva a chamada auga verde, e un 6% adicional augas grises. O resto é auga azul, a auga doce dos encoros. Isto quere dicir que no seu maior parte é auga que ía pasar ao chan directamente en calquera caso, e que só o fará un pouco máis tarde, cando a vaca teña ganas de ouriñar.

O mesmo ocorre coa auga empregada para o gran co que se alimenta o gando, que tamén procede no seu maior parte da choiva, e por completo nos pastos, que en máis da metade dos casos son os que se usan para alimentar animais en terreos non  arables.

Eses 1.600 litros por hamburguesa son no seu maior parte de augas verdes, e só unha pequena cantidade é auga azul, potable ou de rega. En comparación, os regadíos de España consomen a 80% da auga doce do país, segundo datos do INE. Para producir un litro de leite de améndoa necesítanse máis de 900 litros de auga de rega.

Tendo en cuenta o anterior, para producir un filete de 200 gramos serían necesarios 215 litros de auga de rega. En comparación, conseguir 200 gramos de arroz necesita 158 litros. Pode parecer máis eficiente, quilo por quilo, producir arroz que carne. A realidade é un pouco máis complicada.

En 200 gramos de carne hai 50 gramos de proteínas, o nutriente máis importante para o ser humano e cuxa deficiencia provoca a maioría dos problemas de desnutrición no mundo segundo a FAO.

En comparación, 200 gramos de arroz só achegan 14 gramos de proteínas, xa que se compón case por completo de carbohidratos. As plantas son menos densas en nutrientes que a carne. É perfectamente posible sobrevivir comendo só carne, como demostran as ancestrais poboacións de esquimais, pero para conseguir a cantidade necesaria de proteínas é preciso comer un volume de plantas moito maior, Por exemplo, unha peituga de pito de 200 gramos ten as mesmas proteínas que 680 gramos de lentellas fervidas.

Repítese ata a saciedade que co gran que se usa para alimentar vacas, un terzo do total mundial, poderíase usar para alimentar ás persoas. Con todo, segundo os propios datos da FAO, o 86% do que come o gando do mundo é comida non apta para humanos. Do resto, a maior parte utilízase para alimentar pitos e porcos, animais monográstricos como nós, non vacas.

É certo que en países como EE UU a maior parte do gando aliméntase con gran, pero é unha porcentaxe pequena do total mundial. O gando ademais consome os refugallos agrícolas, como a palla, as follas e talos do millo ou as peles das fabas de soia. Non é certo que fagan falta 25 quilos de gran para producir un quilo de filetes. A cifra, segundo o mesmo informe da FAO, é de 2,8 quilos de gran consumible por humanos.

Así que as vacas están a converter comida non apta para humanos en comida apta para humanos, como carne e leite. Na maior parte do planeta, non lle quitan a merenda a ninguén.

No mundo hai 1.000 millóns de vacas. Iso é unha chea de eructos de vaca, que se compoñen sobre todo de metano, que sobe á atmosfera. O metano produce un efecto invernadoiro 25 veces superior ao CO₂. Con todo, o metano descomponse nuns 12 anos, mentres que o CO₂ permanece entre 300 e 1.000 anos na atmosfera.

O 74% das emisións de gases de efecto invernadoiro corresponden ao CO₂. O metano representa só o 16%, do cal  o gando só emite unha cuarta parte. Aínda así podería considerarse un problema. Con todo, o metano que producen as vacas ten a súa orixe no carbono atrapado polas plantas. Cando o metano descomponse, convértese en auga e CO₂, que é absorbido de novo polas plantas. É un ciclo pechado no que non se engaden novos gases.

En cambio, o CO₂ emitido polos combustibles fósiles non pertence a ningún ciclo. O carbono procede de plantas atrapadas no subsolo hai millóns de anos e convertidas en petróleo. Ese carbono foi eliminado da atmosfera hai moito, e devolvémolo a ela todo de golpe en apenas un século. Este é o verdadeiro causante do cambio climático, non as vacas.

Outro argumento habitual é que se toda a terra usada para o gando e o seu alimento dedicásese ao consumo humano non habería necesidade para comer carne, xa que habería moita máis comida dispoñible. Este argumento fai augas por dous lados: os pastos non se pode usar como chan agrícola, e ademais os animais son imprescindibles para fertilizar o chan.

Os pastos representan entre o 22 e o 26% da terra emerxida no planeta libre de xeo. Toda esta enorme extensión de terreo en xeral non serve para a agricultura. Pode ser demasiado escarpado ou demasiado pobre en nutrientes, pero é suficiente para que os ruminantes vivan da herba, sen necesidade dunha achega externa.

Este é o principio da agricultura dexenerativa. Os ruminantes comen pasto, e ao mesmo tempo fertilizan os pastos cos seus excrementos. Hai que ter en conta que a metade dos fertilizantes usados para a agricultura no planeta son esterco de orixe animal.

Por desgraza unha terceira parte do gando do mundo críase en condicións pouco sostibles, e no caso de Brasil, o segundo produtor mundial, sobre terreo arrebatado á selva amazónica.

Pola contra, as vacas son esenciais para o sostemento dos ecosistemas baseados en pastos, e o resultado é carne e leite gratis, que na agricultura rexenerativa non consome ningún recurso aproveitable polos humanos.

Un exemplo do que ocorre cando se elimina aos ruminantes é o desastre ecolóxico que levou á gran crise do ano 1927 en EE UU. Cando os primeiros colonos estendéronse polo territorio que hoxe é Estados Unidos atopáronse con inmensas praderías que sostiñan unha poboación de uso 40 millóns de  búfalos. Pero en 1880 a caza indiscriminada levounos case ao bordo da extinción, cando se contaron menos de 100 exemplares.

A  aniquilación dos bisontes tivo graves consecuencias. As herbas curtas e resistentes, sen ninguén que as comese, foron substituídas por herbas máis altas pero menos estables. A introdución de vacas domésticas fixo que fose necesario máis terra por ruminante, e pronto as praderías desapareceron.

Cando se plantou trigo onde antes estaban as praderías, o chan esgotouse nuns poucos anos. O resultado foi o Dust Bowl dos anos 30, un dos peores desastres ecolóxicos da historia. A destrución as praderías produciu secas que duraron ata oito anos. As terras áridas e cuarteadas provocaron tormentas de po que arruinaron as demais colleitas e causaron a ruína económica e social do país.

A Gran Depresión tróuxonos obras inmortais como “As uvas da ira” pero debería ser un recordatorio de que necesitamos aos ruminantes para que este planeta funcione.

FONTE: Darío Pescador/quo.es

OS ANIMAIS ESTÁN ENCOLLENDO

A variación xenética que permitía que un salmón pasase catro anos no mar alcanzando os 20 quilos de peso está a desaparecer de entre os salmóns atlánticos / Mikko Kytökorpi

Os ratos de campo (Apodemus sylvaticus) do parque nacional de Doñana pesan hoxe un terzo do que pesaban hai 40 anos. As píntegas de fazulas grises do norte (Plethodon montanus) dos montes Apalaches (EE UU) encolleron un 8% desde 1960. Os salmóns do norte de Finlandia (Salmo salgar) son máis pequenos e chegan antes á madurez sexual que hai catro décadas. E un dos xigantes do mar, a balea dos vascos (Eubalaena glacialis), minguou máis dun metro desde os anos oitenta. Que está a pasar cos animais? 

Nos últimos anos fóronse acumulando probas de que está en curso a chamada sexta gran extinción. O ritmo de desaparición de especies é 100 veces maior desde o século  XX. As causas son diversas, algunhas globais, como o cambio climático ou a pesca, e outras máis rexionais, como a deforestación das selvas tropicais. Pero todas ou case todas son directa ou indirectamente provocadas polos humanos. Con todo, non todas as especies sófrena por igual: traballos recentes demostraron que canto máis grande é o animal, máis en perigo está a especie. E hai outro fenómeno que se está producindo dentro de moitas poboacións: xa non se trata de que sexan cada vez menos en número, senón de que son máis e máis pequenos. Este fenómeno de encollemento prodúcese en todas as familias do reino animal.

O caso dos ratos de Doñana é un dos máis extremos. A súa poboación, como a doutros pequenos roedores do parque, foi minguando nos últimos anos. Un artigo científico na revista ambiental Quercus dá algúns datos. En 1978, cando os científicos empezaron a poñer trampas para calcular as poboacións, capturaron 300 liróns caretos e 200 ratos de campo. Usando unha cantidade similar de trampas por noite na mesma zona, cada poucos anos repetiron a mostraxe e sempre observaron unha tendencia á baixa. Corenta anos despois xa non acharon ningún lirón careto, e só 27 ratos. Igual de rechamante é o feito de que os poucos que quedan pasaron de ter unha media de 30 gramos a sumar apenas 20 gramos.

Miguel Delibes de Castro, profesor honorífico da Estación Biolóxica de Doñana, apunta varias posibles causas do empequenecemento dos ratos. “A primeira é climática, ten que ver coa temperatura”, di. E lembra o que estipula a regra de Bergmann, unha especie de lei biolóxica segundo a cal dentro da mesma especie os animais que habitan en lugares máis fríos tenden a ser máis grandes que os seus conxéneres de zonas máis cálidas. Doñana, como toda a rexión, foise quentando nas últimas décadas polo cambio climático. “Os ratos agora acharían o óptimo con tamaños máis pequenos”, engade Delibes de Castro.

Outra posibilidade é máis específica do parque: que a ausencia de coellos estea a provocar que os depredadores se ceben cos roedores máis grandes. Isto causaría unha presión selectiva en favor dos máis pequenos. Con todo, para saber se tal presión incorporouse á xenética dos ratos habería que pescudar se se produciron variacións na parte do xenoma que ten que ver co tamaño. E isto si que o observaron cos salmóns atlánticos no outro extremo de Europa, no norte de Finlandia.

O biólogo da Universidade de Helsinqui (Finlandia) Craig Primmer leva anos estudando os cambios xenéticos nos salmóns. En particular, fixouse nas variacións nun xene, o  vgll3, que aparece relacionado con “a idade na que os salmóns regresan da súa migración mariña, maduran e reprodúcense”. Ese xene intervén tamén no inicio da puberdade nos humanos. O papel na maduración dos peixes é clave no tamaño que poidan alcanzar.

Primmer estivo investigando dúas poboacións de salmóns que regresan a dous ríos diferentes a  desovar e morrer. Uns, os do río Inarojoki, non cambiaron de tamaño medio en case 40 anos. Os segundos, o do río Tenojoki, perderon a metade do seu peso medio nos machos e un 10% nas femias. Ao estudar os seus xenes, non detectaron grandes cambios nos salmóns do primeiro río, pero no segundo a frecuencia da variante xenética que favorece un maior tamaño reduciuse nun 18% en catro décadas.

Primmer ten dúas posibles explicacións a esta redución: “Unha é a menor supervivencia do salmón durante a súa migración mariña, o que tería un efecto maior (negativo) na daqueles individuos que pasan máis anos no mar, é dicir, os de maduración tardía, que tamén son os máis grandes. A outra é que a pesca selectiva de individuos máis grandes podería resultar nunha redución do tamaño medio. En ambos os casos, sería adaptativo (maior probabilidade de sobrevivir para reproducirse) que o salmón regresase do mar antes e, por tanto, sería máis pequeno en media”.

O adianto da migración é un dos maiores impactos que está a ter o cambio climático en moitas especies, en particular entre as aves. É o que veñen comprobando ornitólogos do Museo Field de Historia Natural (Chicago, EE UU). Desde hai décadas teñen o macabro costume de recoller os paxaros que chocan contra os rañaceos próximos. Os edificios están no medio da migración cara ao sur. E comprobaron que as aves cada vez chocan antes. Pero ao medilas e pesalas tamén han visto que pesan cada vez menos aínda que as súas ás sexan cada vez máis grandes. 

O ornitólogo da Universidade de Michigan (EE UU) Brian Weeks expón as dúas hipóteses que hai sobre estes cambios: “Un tamaño corporal máis pequeno significa que hai un maior cociente de área superficial por volume. Isto pode axudar a disipar a calor e conferir unha vantaxe selectiva en temperaturas máis cálidas. Isto está relacionado coa explicación clásica da relación espacial entre tamaño e temperatura”, di. Por tanto, aparece de novo a regra de Bergmann vista nos ratos de Doñana. A outra explicación ten que ver coa plasticidade, coa capacidade de adaptarse aos cambios máis rápidos: “Neste caso, os individuos que crecen en contornas con temperaturas máis cálidas desenvólvense máis rápido, pero son máis pequenos; isto non necesita de ningunha selección nin cambio xenético. Este mecanismo está moi estendido entre os ectotermos [animais de sangue fría] e tamén pode ser o que está a impulsar a relación entre temperatura e tamaño nos endotermos, pero non o sabemos”, conclúe Weeks.

Esas dúbidas dominan ás certezas sobre a universalidade do encollemento da vida animal e as súas causas. Jennifer Sheridan, do Museo de Historia Natural Carnegie (Pittsburgh, EE UU), publicou hai unha década unha revisión sobre o que a ciencia sabía do que estaba a pasar cos animais. Agora está a revisar de novo os últimos estudos e segue sen haber unha resposta clara sobre o que e os porqués.

“Curiosamente, o proceso de contracción non parece ser universal e aínda estamos a tratar de saber máis sobre patróns xerais”, responde Sheridan nun correo. Entre as dúbidas, “aínda non sabemos se a redución de tamaño é máis común entre os ectotermos ou nos endotermos (nos dous houbo  encogimiento, pero tamén ausencia de cambios), ou se os organismos tropicais ou os de climas tépedos teñen máis probabilidades de sufrir este impacto”, engade. No seu novo estudo, aínda por publicar, volven observar que non hai unanimidade sobre o carácter universal do empequenecemento.

Máis certezas existen sobre as causas, aínda que Sheridan lembra que hai que ir caso por caso: “Para os casos nos que a alteración da temperatura é a responsable, é bastante seguro dicir que son antropoxénicos, porque sabemos que o cambio climático é en gran medida antropoxénico. Hai outros exemplos de diminución de tamaño non relacionados co cambio climático, como os debidos a presións pesqueiras, que tamén son debidas aos humanos. Máis aló diso, ata que se identifiquen os mecanismos específicos, non saberemos canto de todo isto débese a causas antropoxénicas”.

FONTE: Miguel Ángel Criado/elpais.com/ciencia

A TERRA PERDE 87.000 QUILÓMETROS CADRADOS DE XEO CADA ANO

O Ártico na área de Alaka

A criosfera da Terra (isto é, os compoñentes conxelados do planeta, como os glaciares, os casquetes polares, o xeo mariño e o permafrost) redúcese nuns 87.000 km² cada ano, o que equivale á superficie de Andalucía.

Así se desprende da primeira avaliación global de superficie da Terra cuberta por xeo mariño, neve e chan conxelado. O estudo, publicado na revista Earth’s Future, foi realizado por investigadores de China e de Estados Unidos. A extensión da terra cuberta por auga conxelada é tan importante como a súa masa porque a superficie branca brillante reflicte a luz solar e arrefría o planeta.

Os cambios no tamaño ou a localización do xeo e a neve poden alterar as temperaturas do aire, cambiar o nivel do mar e, mesmo, afectar as correntes oceánicas en todo o mundo. "A criosfera é un dos indicadores climáticos máis sensibles e o primeiro en demostrar un mundo cambiante", apunta Xiaoqing Peng, xeógrafo físico da Universidade de Lanzhou (China), quen engade: "O seu cambio de tamaño representa un cambio global importante, máis que un problema rexional ou local".

A criosfera contén case tres cuartas partes da auga doce da Terra e os glaciares minguantes dalgunhas rexións montañosas ameazan as subministracións de auga potable. Moitos científicos documentaron a redución das capas de xeo, a diminución da capa de neve e a perda de xeo mariño do Ártico debido ao cambio climático. Pero ningún estudo previo considerou toda a extensión da criosfera sobre a superficie da Terra e a súa resposta ao quecemento das temperaturas.

Peng e outros colegas da Universidade de Lanzhou calcularon a extensión diaria da criosfera e promediaron eses valores para chegar a estimacións anuais. Aínda que a extensión da criosfera medra e redúcese coas estacións, atoparon que a área media cuberta por partes xeadas da Terra contraeuse en xeral desde 1979, o que se correlaciona co aumento das temperaturas do aire.

A contracción ocorre principalmente no hemisferio norte, cunha perda de aproximadamente 102.000 km² cada ano, case tanto como a superficie de Islandia. Esas perdas compénsanse lixeiramente co crecemento no hemisferio sur, onde a criosfera expándese nuns 14.000 km² ao ano.

Este crecemento prodúcese principalmente no xeo mariño no mar de  Ross, ao redor da Antártida, probablemente debido aos patróns de vento e correntes oceánicas, e a adición de auga fría de desxeo das capas de xeo antárticas. Os investigadores apuntan que non só se reduce a criosfera mundial, senón que moitas rexións permanecen conxeladas durante menos tempo. O primeiro día media de conxelación agora ocorre unhas 3,6 xornadas máis tarde que en 1979 e o xeo desconxélase uns 5,7 días antes.

Para compilar a súa estimación global da extensión da criosfera, os autores dividiron a superficie do planeta nun sistema de cuadrícula. Utilizaron conxuntos de datos existentes de extensión global de xeo mariño, cobertura de neve e chan conxelado para clasificar cada célula na cuadrícula como parte da criosfera se contiña polo menos un dos tres compoñentes.

Logo estimaron a extensión da criosfera diaria, mensual e anual, e examinaron como cambiou ao longo dos 37 anos do seu estudo. Os autores din que o conxunto de datos global agora pódese utilizar para investigar máis a fondo o impacto do cambio climático na criosfera, e como estes cambios afectan os ecosistemas, o intercambio de carbono e o momento dos ciclos de vida das plantas e os animais.

FONTE: servimedia/elmundo.es/ciencia

O ÁRTICO DERRÉTESE O DOBRE DE RÁPIDO DO QUE SE PENSABA

O Ártico está gravemente enfermo, posto que o quecemento global aféctao con máis intensidade que ao resto do planeta. Os científicos acaban de descubrir que se  derrite moito máis rápido do que se cría e iso fará posible en breve prazo a navegación dos grandes mercantes a través do océano ata o de agora xeado.

O xeo mariño nas rexións costeiras do Ártico derrítese ata o dobre de rápido do que se pensaba anteriormente, segundo un novo estudo dirixido por investigadores da Universtity College London (UCL), que empregou novas técnicas, máis precisas e fiables. 

Os científicos axustan esta situación utilizando un mapa da profundidade da neve no Ártico, pero eses mapas permanecen sen actualizar desde hai décadas e non ten en conta o cambio climático.

No novo estudo, publicado na revista The Cryosphere, os investigadores substituíron o uso deste mapa polos resultados dun novo modelo informático deseñado para estimar a profundidade da neve que varía dun ano a outro.

Deste xeito, concluíron que o xeo mariño en rexións costeiras clave da rexión ártica se  derrite a un ritmo acelerado.  En concreto, o xeo podería estar a se fundir entre un 70% e un 100% máis rápido do que se pensaba anteriormente.

Robbie Mallett (UCL Earth Sciences), o estudante de doutoramento que dirixiu o estudo, dixo: "O espesor do xeo mariño é un indicador sensible da saúde do Ártico. É importante, xa que o xeo máis groso actúa como unha manta illante, para evitar que o océano quente a atmosfera no inverno e para protexer o océano da luz do sol no verán. Tamén é menos probable que o xeo máis delgado sobreviva durante o desxeo do verán ártico".

"Os cálculos anteriores do espesor do xeo mariño baséanse nun mapa de neve actualizado por última vez hai 20 anos. Debido a que todos os anos o xeo mariño comeza a formarse cada vez máis tarde, a neve na parte superior ten menos tempo para acumularse. Os nosos cálculos teñen en conta esta diminución da profundidade da neve por primeira vez, e suxiren que o xeo mariño está a adelgazar máis rápido do que pensabamos", agregou.

A coautora, a profesora Julienne Stroeve (UCL Earth Sciences), manifestou: "Hai unha serie de incertezas na medición do espesor do xeo mariño, pero cremos que os nosos novos cálculos son un gran paso adiante para interpretar con maior precisión os datos que temos dos satélites".

"Esperamos que iste traballo póidase utilizar para avaliar mellor o rendemento dos modelos climáticos que prognostican os efectos do cambio climático a longo prazo no Ártico, unha rexión que se está quentando a tres veces máis rápido que a taxa mundial e cuxos millóns de quilómetros cadrados de xeo son esenciais para manter fresco o planeta", engadiu.

Para calcular o espesor do xeo mariño, os investigadores utilizaron un radar do satélite CryoSat-2 da Axencia Espacial Europea. Ao medir o tempo que tardan as ondas de radar en rebotar desde o xeo, poden calcular a altura das placas xeadas sobre a auga e a partir de aí poden inferir o espesor total do xeo.

No novo estudo, os investigadores utilizaron un modelo de neve novo desenvolvido previamente por investigadores da UCL e a Universidade Estatal de Colorado, Snow Model-LG, que calcula a profundidade e densidade da neve utilizando datos como a temperatura do aire, as nevadas e os datos de movemento do xeo para rastrexar canta neve acumúlase sobre o xeo mariño mentres se move ao redor do Océano Ártico.

Combinando os resultados do modelo de neve coas observacións de radar por satélite, estimaron a taxa xeral de diminución do espesor do xeo mariño no Ártico, así como a variabilidade do espesor do xeo mariño dun ano a outro.

Descubriron que a taxa de diminución nos tres mares costeiros árticos de Laptev, Kara e Chukchi aumentou nun 70%, un 98% e un 110%, respectivamente, en comparación con cálculos anteriores. Tamén atoparon que, nos sete mares costeiros, a redución no espesor do xeo mariño dun ano a outro aumentou nun 58%.

O xeo mariño nos mares costeiros varía tipicamente de medio metro a dous metros de espesor. De forma cada vez máis evidente, o xeo desta rexión non logra sobrevivir ao desxeo do verán e se  derrite con máis intensidade.

Esta maior perda de xeo mariño nos mares costeiros do Ártico ten implicacións para a actividade humana na rexión, tanto en termos de navegación ao longo do Roteiro do Mar do Norte durante unha gran parte do ano (cousa que ata o de agora non era posible), como na extracción de recursos do fondo mariño como petróleo, gas e minerais.

Mallett afirmou respecto diso: "Os barcos que sigan o novo roteiro ao redor de Siberia reducirían as emisións de combustible e carbono necesarias para mover mercadorías ao redor do mundo, particularmente entre China e Europa. Con todo, tamén aumenta o risco de derrames de combustible no Ártico, cuxas consecuencias podería ser terrible”.

“O adelgazamento do xeo mariño costeiro tamén é preocupante para as comunidades indíxenas, xa que deixa os asentamentos na costa cada vez máis expostos ao clima forte e a acción das ondas do océano emerxente", agregou.

Mallett, o profesor Stroeve e o coautor, o Dr. Michel Tsamados (UCL Earth Sciences), pasaron varias semanas investigando a neve e o xeo no Ártico a bordo do buque de investigación alemán Polarstern, que explorou o Océano Ártico central en 2019 e 2020.

FONTE: elmundo,es/ciencia      Imaxe: Larissa Beumer/Greenpeace

5 DE XUÑO: DÍA MUNDIAL DO MEDIO AMBIENTE

 

Durante demasiado tempo, estivemos explotando e destruíndo os ecosistemas do noso planeta. Cada tres segundos, o mundo perde unha superficie de bosque equivalente a un campo de fútbol e, tan só no último século, destruímos a metade dos nosos humidais. O 50% dos nosos arrecifes de coral xa se perderon e para 2050, poderían desaparecer ata o 90%, mesmo se o quecemento global limítase a un aumento de 1,5° C.

A perda dos ecosistemas está a privar ao mundo de sumidoiros de carbono, como os bosques e as turbeiras, nun momento en que a humanidade xa non pode permitilo. As emisións globais de gases de efecto invernadoiro aumentaron durante tres anos consecutivos e o planeta está a un paso dun cambio climático potencialmente catastrófico.

A aparición da COVID-19 tamén demostrou o desastrosas que poden ser as consecuencias da perda de ecosistemas. Ao reducir a área de hábitat natural para os animais, creamos as condicións ideais para que os patóxenos, incluídos os coronavirus, propáguense. 

Diante deste gran problema, o Día Mundial do Medio Ambiente céntrase na restauración de ecosistemas co lema "Reimaxina, recrea, restaura".

Restaurar os ecosistemas significa previr, deter e reverter este dano, pasar de explotar a natureza para curala. Para iso, e precisamente neste día, arrincará o Decenio das Nacións Unidas sobre a Restauración de Ecosistemas (2021-2030), unha misión global para revivir miles de millóns de hectáreas, desde bosques ata terras de cultivo, desde a cima das montañas ata as profundidades do mar. Só con ecosistemas saudables podemos mellorar os medios de vida das persoas, contrarrestar o cambio climático e deter o colapso da biodiversidade.

FONTE: un.org/es

O TIGRE DO LOUREIRO: UN DIMINUTO INSECTO INVASOR DESCOÑECIDO

Non se coñecen con exactitude nin a data nin o roteiro de entrada. De momento, a primeira confirmación científica da súa presenza na península Ibérica foi publicada nun artigo no Boletín da Asociación Española de Entomoloxía, versión en liña 30 de marzo de 2021.

Trátase dun pequeno insecto (de pouco máis de 3 milímetros de lonxitude) fitófago, é dicir, que se alimenta de vexetais. En concreto, a súa especialidade é o loureiro (Laurus nobilis). De aí, do loureiro, xurdiron o nome científico do insecto, Stephanitis lauri, e a súa denominación común, tigre do loureiro (o de tigre, suponse, polas raias do seu corpo e ás).

Un dato destacado deste insecto agora observado por primeira vez na Península Ibérica (en concreto, a primeira presenza confirmada produciuse nos Xardíns de Santa Clotilde, en Lloret de Mar, no verán de 2020) é que a existencia desta especie (en xeral, a escala mundial) non foi descuberta ata o ano 2014.

É dicir, ata hai sete anos, cando se documentou a súa presenza en loureiros da illa de Creta, os científicos non sabían da existencia deste tipo de himenóptero (insecto con boca de tipo picador-chupador e ás membranosas) da familia dos tíngidos ou chinches de encaixe (pola curiosa forma do tecido que cobre o seu corpo).

Os autores do artigo agora publicado, indican que "non se coñecen os detalles da bioloxía da especie" e só poden indicar  que no caso de que sexa similar a outros tíngidos de aspecto parecido (como  como o Corythucha ciliata e o C.arcuata "desenvolvería 2 xeracións anuais en condicións normais e  hata 3-4 xeracións se o clima é cálido".

A Universidade de Barcelona lembra, nunha nota informativa publicada para presentar o artigo asinado pola súa investigadora Marta  Goula, que o tigre do loureiro "foi descrito por primeira vez por  Siegfried  Rietschel na illa de  Creta en 2014". "Desde entón, varias citas científicas habían confirmado a súa presenza en diversos puntos da costa mediterránea de Francia e Italia".

O descubrimento deste insecto fitófago en Catalunya incrementa o inventario entomolóxico das especies do xénero Stephanitis identificadas na península ibérica: Stephanitis chlorophana (Fieber, 1861), citado en Ciudad Real, Leiria (Portugal) e Marrocos; Stephanitis pyri (Fabricius, 1775), un insecto que é praga habitual de maceiras e  perales e que se atopou na Rioxa, Barcelona, Xirona, Tarragona, Valencia e Xaén, entre outras localizacións; e finalmente, Stephanitis takeyai (Drake & Maa, 1955), unha especie exótica nativa de Xapón estendida na India, en moitos países europeos e en Estados Unidos, que no ámbito ibérico localizouse na provincia de Pontevedra e no Porto (Portugal).

Os tíngidos ou chinches de encaixe son insectos de pequeno tamaño, o que dificulta distinguilos a primeira ollada. Se se dispón dunha lupa de campo ou duns binoculares, o ollo experto pode apreciar os detalles de forma e coloración que axudan a distinguir as diversas especies. En concreto, S. lauri pódese confundir con outros insectos autóctonos, en particular, con S. pyri, pero tamén con tíngidos doutros xéneros, como o tigre do plátano (Corythucha ciliata).

O insecto instálase na cara inferior das follas para alimentarse.

Exemplar de tigre do loureiro e anverso de follas afectadas / Naturalista

O intenso comercio nacional e internacional de plantas ornamentais, como algunhas lauráceas, a familia do loureiro, podería abrir a porta de entrada de S. lauri no continente europeo. Aínda non se sabe se a presenza simultánea do tigre do loureiro en distintos países europeos é consecuencia de diversos episodios de introdución ou ben da dispersión a partir dun único punto inicial.

Por agora, o S.lauri só foi atopado no loureiro, unha árbore típica da vexetación autóctona mediterránea que se atopa en hábitats húmidos (fondos de vales, sombrías ou beiras de correntes de auga, por exemplo) e tamén no ámbito ornamental dos espazos verdes, xa que é unha planta moi utilizada en xardinería.

A maioría das citas de S.  lauri corresponden ao medio urbano (maioritariamente, a parques públicos ou xardíns particulares). Agora ben, tamén se detectaron danos causados nos pés de loureiros silvestres relativamente próximos a vías de comunicación, que poderían explicarse pola dispersión de insectos a través do transporte de mercadorías ou da circulación de vehículos.

Na actualidade hai poucos produtos fitosanitarios cuxa aplicación no ámbito da xardinería estea autorizada. Ademais, tampouco hai produtos insecticidas autorizados polo ámbito forestal. Estes feitos fan que a xestión do tigre do loureiro co uso de fitosanitarios sexa difícil.

FONTE: Joaquim Elcaho/lavanguardia.com

ADVERTENCIA DA OMM: A TEMPERATURA GLOBAL PODERÍA SUBIR TEMPORALMENTE POR RIBA DE 1,5º ANTES DE 2025

Un oso polar no Polo Norte / Norsk Polarinstitutt

A Organización Meteorolóxica Mundial (OMM) adverte que o aumento medio das temperaturas do planeta pode superar temporalmente nos próximos cinco anos o listón de 1,5 graos con respecto á que había na era preindustrial. Segundo o novo estudo, auspiciado pola Met Office británica e por outras 10 institucións a nivel mundial, existe un 40% de posibilidades de que se produza ese rexistro antes do 2025.

Os expertos destacaron, con todo, que ese feito puntual non supoñería por si un incumprimento do Acordo de París, pois o valor que contará realmente será o que resulte da evolución continuada das temperaturas ao longo dos anos. Con todo, consideran que trátase dunha tendencia preocupante que fixo saltar as alarmas e que se suma aos rexistros do último quinquenio.

Así, durante 2016, o ano máis caloroso da historia que se rexistrou desde que se realizan medicións sistemáticas, xa houbo dous meses nos que superou a subida global de 1,5 graos. A escala planetaria, as temperaturas pasaron xa o teito dun grao, aínda que en puntos determinados (de Australia ao Ártico) experimentouse mesmo un quecemento superior ao grao e medio.

O Cumio de París, subscrito por 195 países en decembro de 2015, estipula o compromiso de manter o aumento da temperatura mundial neste século moi por baixo dos dous graos centígrados, proseguindo os  esfuezos para limitar o aumento a 1,5 graos.O Cumio do Clima de Glasgow (COP26), cuxa celebración está prevista para novembro diste ano, está considerada como o momento crítico da acción climática para evitar que se pase ese límite por encima do cal a comunidade científica cre que as consecuencias do cambio climático serán moi graves a escala mundial. Baseándose nos seus modelos climáticos, os científicos alertaron que a temperatura global pode aumentar ata tres graos a finais de século se se mantén o nivel actual de emisións de gases de efecto invernadoiro.

O informe da OMM advirte que a variabilidade natural pode traducirse nalgún ano máis frío do habitual de aquí ao 2025, pero cunha tendencia xeral a un aumento global das temperaturas da orde de 1,2 graos. Pese ao 40% de posibilidades de que se pase temporalmente o listón de 1,5 graos, os científicos estiman que podemos estar aínda a unha ou décadas de que ese límite supérese permanentemente.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia

O ICEBERG MÁIS GRANDE DO MUNDO

Foron os satélites da Axencia Espacial Europea os que detectaron o desprendemento do iceberg bautizado como A-76 na Antártida. O anaco de xeo en forma de dedo, que ten aproximadamente 170 quilómetros de longo e 25 quilómetros de ancho, frota agora libremente no mar de Weddell, unha gran baía no oeste da Antártida onde o explorador Ernest Shackleton perdeu unha vez o seu barco, o Endurance, debido precisamente a un bloque de xeo.

Este iceberg de 4.320 quilómetros cadrados converteuse no máis grande do mundo superando ao iceberg A-23A que ten uns 3.380 quilómetros cadrados e tamén flota no mar de Weddell.

O A-76 foi detectado por primeira vez polo British Antarctic Survey e confirmado polo Centro Nacional de Xeo de EE. UU. Primeiro foi captado pola misión Copérnico da Unión Europea, unha constelación de dous satélites que orbita os polos da Terra, que confirmou unha observación anterior realizada polo mencionado British Antarctic Survey, que foi a primeira organización en darse conta da dramática e xigantesca ruptura.

A plataforma de xeo de Ronne no flanco da península antártica é unha das máis grandes das enormes capas de xeo flotantes que se conectan coa masa terrestre do continente e esténdense cara aos mares circundantes. Aínda que forma parte do ciclo natural que anacos se desprendan, non podemos obviar que algunhas plataformas de xeo ao longo da península antártica sufriron unha rápida desintegración nos últimos anos, un fenómeno que os científicos cren que pode estar relacionado co cambio climático.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es