NOTICIAS DAS CIENCIAS

700 millóns de anos despois do Big Bang: o telescopio James Webb descobre o buraco negro que apareceu antes que a súa galaxia

Os buracos negros supermasivos son un dos grandes enigmas da astronomía moderna. Están no centro de case todas as galaxias coñecidas e poden alcanzar masas de miles de millóns de veces a do Sol. Con todo, a súa presenza no universo cedo expón unha pregunta difícil: como puideron formarse tan rápido nun cosmos que apenas comezaba a organizarse?

Un novo estudo, publicado en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, baseado en observacións do telescopio espacial James Webb analiza con detalle un destes obxectos extremos, coñecido como QSO1. O traballo non só examina as súas propiedades físicas, senón tamén a contorna que o rodea, achegando pistas crave sobre os procesos que dominaron os primeiros centos de millóns de anos do universo.

O telescopio James Webb abriu unha fiestra sen precedentes ao universo primitivo. Grazas á súa sensibilidade, permitiu detectar unha poboación de núcleos galácticos activos moi débiles que antes eran invisibles. Estes obxectos non encaixan ben co que se coñecía ata o de agora sobre buracos negros en épocas máis recentes.

Moitos deles pertencen a unha categoría coñecida como Little Rede Dots, caracterizada por sinais luminosos particulares e propiedades inesperadas. O propio estudo sinala que “a nova poboación de núcleos activos descuberta por JWST parece ser bastante diferente das poboacións coñecidas previamente”. Isto indica que os modelos clásicos poderían non ser suficientes para explicar a súa orixe.

Entre estes obxectos destaca QSO1, un sistema observado cando o universo tiña uns 700 millóns de anos. A súa análise detallada foi posible grazas a un efecto de lente gravitacional que amplifica a súa luz, permitindo estudar rexións extremadamente pequenas en escalas de apenas centos de anos luz.

O resultado é unha visión moito máis precisa de como eran estes sistemas primitivos. Non se trata simplemente de versións temperás de galaxias actuais, senón de estruturas con dinámicas propias que obrigan a reformular como evolucionan os buracos negros e as súas galaxias anfitrioas.
 Comparación dos sinais de hidróxeno e osíxeno que revela a baixa metalicidade da contorna / Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 

Un dos aspectos máis importantes do estudo é a análise da composición química do gas que rodea ao buraco negro. Para iso, os investigadores mediron a intensidade de diferentes liñas de emisión, especialmente do osíxeno e do hidróxeno.

O resultado é sorprendente. A proporción de certos elementos pesados é extremadamente baixa. O artigo describe que “a debilidade da liña de emisión [Ou III]5007 en relación con Hβ indica unha metalicidade extremadamente baixa”. En termos simples, a contorna contén moi poucos elementos formados en estrelas.

Isto é relevante porque os elementos máis pesados que o hidróxeno e o helio só se crean no interior das estrelas e dispérsanse tras a súa morte. Se o gas ao redor de QSO1 é tan pobre nestes elementos, significa que apenas houbo formación estelar previa.

Os datos apuntan a unha metalicidade de apenas unha fracción mínima da solar, da orde de milésimas. Mesmo en rexións próximas, o material parece aínda máis pobre químicamente. Esta falta de enriquecemento suxire que o sistema está nunha fase moi temperá de evolución.

Noutras palabras, a contorna deste buraco negro parécese máis ao universo primitivo recentemente formado que a unha galaxia desenvolvida. Esta característica é clave para entender que ocorreu realmente nos seus primeiros momentos.

A medida que se combinan as medicións químicas coas estimacións de masa, xorde unha imaxe que desafia as ideas tradicionais. O buraco negro en QSO1 ten unha masa de decenas de millóns de soles, mentres que a galaxia que o rodea parece moito menos desenvolvida.

Isto leva a unha conclusión importante: “explicar un enriquecemento químico tan baixo nun sistema que desenvolveu un buraco negro masivo é un desafío para a maioría das teorías”. É dicir, os modelos actuais non predín facilmente un obxecto así.

En condicións normais, espérase que as galaxias formen primeiro estrelas, que enriquecen o medio, e logo alimenten o crecemento do buraco negro central. Con todo, aquí parece que o proceso seguiu outro camiño.

A interpretación máis coherente é que o buraco negro formouse moi cedo, antes de que a galaxia tivese tempo de desenvolverse plenamente. O artigo mesmo suxire que estes casos poderían non ser raros nesa época do universo.

Este cambio de orde —primeiro o buraco negro, despois a galaxia— obriga a reconsiderar como se ensamblan as estruturas cósmicas. Non se trata só dunha excepción, senón dun posible modo alternativo de evolución.

Mapa do gas de hidróxeno ao redor do buraco negro, coas rexións utilizadas para analizar a súa luz; a zona esquerda non se inclúe por falta de datos completos / Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

Os modelos actuais propoñen varias formas de explicar o crecemento temperán de buracos negros. Algunhas teorías falan de sementes lixeiras que crecen rapidamente, outras de sementes masivas formadas por colapso directo, e mesmo se consideran buracos negros primordiais formados pouco despois do Big Bang.

Con todo, os datos de QSO1 poñen a proba estas ideas. O estudo indica que “os modelos que asumen sementes pesadas ou escenarios de acreción super-Eddington teñen dificultades para explicar as observacións”. Aínda que algúns poden reproducir certos aspectos, ningún encaixa completamente.

Unha posibilidade é que o buraco negro formásese a partir dunha “semente pesada”, é dicir, un obxecto xa moi masivo desde o inicio. Outra opción é que proveña de buracos negros primordiais, unha hipótese que aínda está en desenvolvemento.

Tamén se expón que poderían existir procesos adicionais, como grandes fluxos de gas primitivo que dilúen a metalicidad ou mecanismos que limitan a formación de estrelas. En calquera caso, os resultados mostran que os modelos deben revisarse.

Este tipo de observacións non só cuestiona teorías, senón que axuda a afinalas. Cada novo dato do universo cedo engade restricións que obrigan aos modelos para ser máis precisos.

O caso de QSO1 non parece ser único. Outros obxectos observados a grandes distancias mostran sinais similares, o que suxire que este tipo de sistemas podería ser relativamente común no universo temperán.

Isto implica que a formación de buracos negros e galaxias é máis diversa do que se pensaba. Nalgúns casos, as galaxias poderían crecer ao redor dun núcleo xa formado, en lugar de desenvolver primeiro as súas estrelas.

Ademais, a existencia de contornas tan pouco enriquecidos químicamente indica que aínda quedan rexións do universo primitivo case intactas, onde os procesos de formación están en etapas moi iniciais.

En conxunto, estes achados ofrecen unha nova perspectiva sobre os primeiros capítulos da historia cósmica. Lonxe de seguir un único camiño, o universo parece explorar múltiples formas de construír as súas estruturas.

FONTE: Eugenio M. Fernández Aguilar/muyinteresante.com

Unha IA descobre máis de cen novos exoplanetas onde os astrónomos só vían ruído

Na ilustración, un tipo único de exoplaneta descuberto co Telescopio Espacial Hubble. O planeta está tan preto da súa estrela que completa una órbita en 10,5 horas. (NASA, ESA, and A. Schaller (for STScI))

É algo parecido a intentar distinguir o voo dun mosquito pasando por diante do faro dun coche a varios quilómetros de distancia. Así de difícil, ou mesmo máis, é a tarefa á que se enfrontan a diario os astrónomos que buscan planetas fóra do noso Sistema Solar. Porque cando un exoplaneta transita ou pasa por diante da súa estrela anfitrioa, igual que o mosquito por diante do faro, provoca unha minúscula, case imperceptible diminución no brillo dese astro.

Detectar ese leve parpadeo nun océano de millóns de estrelas é unha tarefa ímproba. E se a iso sumámoslle que o Universo está cheo de ’falsos positivos’, como estrelas binarias que se eclipsan mutuamente e enganan aos nosos telescopios, o problema parece irresoluble. Pero agora, a Intelixencia artificial entrou en escena para cambiar as regras do xogo.

Un equipo de investigadores da Universidade de Warwick, no Reino Unido, acaba de anunciar un avance espectacular. Utilizando unha nova ferramenta de Intelixencia artificial bautizada como RAVEN, lograron validar máis de 100 exoplanetas, entre os cales se inclúen 31 mundos que xamais foran detectados. Este escuadrón de novos planetas atopábase escondido a plena vista no inmenso caudal de datos recompilados polo satélite TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) da NASA durante os seus primeiros catro anos de operacións.

Os resultados, recentemente publicados en varios artigos en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (1, 2 e 3), supoñen un fito na historia da exploración espacial e a minería de datos astronómicos.

As varias misións de caza de novos mundos identifican habitualmente miles de ’candidatos’ a planetas. Candidatos cuxas sinais deben despois ser confirmados con outras observacións, tarefa que segue supoñendo un enorme desafío cos métodos actuais. Para solucionalo, o equipo de Warwick aplicou RAVEN á análise exhaustiva das observacións de máis de 2,2 millóns de estrelas.

O foco principal deste traballo estivo nos mundos que orbitan moi preto das súas estrelas, completando unha volta enteira en menos de 16 días. Entre os achados destacan poboacións de enorme valor científico: desde planetas de período ultracorto, que completan o seu ano particular en menos de 24 horas terrestres, ata sistemas multiplanetarios de órbitas pechadas, incluíndo parellas planetarias descoñecidas ata a data que viran de forma sincronizada ao redor dun mesmo sol.

«Usando a nosa nova ferramenta RAVEN -afirma Marina Lafarga Magro, primeira autora dun dos estudos- fomos capaces de validar 118 planetas novos e máis de 2.000 candidatos a planetas de alta calidade, dos cales case 1.000 son completamente novos. O cal representa unha das mostras mellor caracterizadas de planetas próximos e axudaranos a identificar os sistemas máis prometedores para o seu estudo futuro».

Como en todas as IA, o verdadeiro poder de RAVEN (Clasificación and Validation of ExoplaNets) radica na súa fase de adestramento previo. Coa diferenza que, en lugar de linguaxe falada, datos médicos ou estruturas de proteínas, esta IA aprendeu de forma autónoma a diferenciar un planeta real dunha ’mancha’ ou ilusión cósmica.

Explícao Andreas Hadjigeorghiou, responsable do desenvolvemento desta arquitectura: «O desafío radica en identificar se o oscurecimiento dunha estrela é causado efectivamente por un planeta en órbita ao seu redor ou por algunha outra cousa, como estrelas binarias eclipsantes. A forza de RAVEN provén do noso conxunto de datos, coidadosamente creado, con centos de miles de planetas simulados de xeito realista e outros eventos astrofísicos que poden facerse pasar por planetas».

Ao adestrar aos modelos de aprendizaxe automática para identificar estes sutís patróns na luz, a IA sobresae alí onde a capacidade de cálculo humana colapsa. «Ademais -subliña Hadjigeorghiou- RAVEN está deseñado para manexar todo o proceso dunha soa vez, desde a detección do sinal ata a súa selección con aprendizaxe automática e a súa validación estatística. Isto dálle unha vantaxe adicional sobre outras ferramentas contemporáneas».

Alén de confirmar a existencia de novos mundos, a extraordinaria precisión de RAVEN está a resolver, tamén, antigos misterios astrofísicos. De feito, e grazas ao novo catálogo, tan limpo de impurezas e falsos positivos, os científicos puideron ’dar un paso atrás’ e estudar as poboacións de exoplanetas no seu conxunto.

Noutro dos artigos, en efecto o equipo explica como logrou medir, cun detalle sen precedentes, a frecuencia coa que se forman os planetas próximos a estrelas similares ao noso Sol. E descubriron que entre o 9 e o 10% destas estrelas alberga un planeta próximo. Unha cifra que concorda á perfección coas antigas estimacións do soado telescopio espacial Kepler, pero cunha diferenza esencial: grazas a esta nova ferramenta, a incerteza nos datos é ata dez veces menor.

Pero quizá o achado máis sorprendente sexa a primeira medición directa do chamado ’deserto neptuniano’. En astrofísica, este concepto define unha rara rexión moi próxima ás estrelas onde a teoría nos di que debería ser case imposible atopar planetas do tamaño de noso Neptuno. De feito, crese que a intensa e abrasadora radiación da estrela nai nesa zona evaporaría rapidamente a atmosfera do xigante, deixando apenas un núcleo rochoso espido.

«Por primeira vez -afirma Kaiming Cui, primeiro autor do estudo poboacional- podemos poñer un número preciso o baleíro está este ’deserto’». As cifras non menten: apenas un 0,08% das estrelas similares ao Sol alberga un planeta nesta implacable zona. «Estas medicións -engade Cui- mostran que TESS agora pode igualar, e nalgúns casos superar, a Kepler para o estudo de poboacións planetarias».

David Armstrong, profesor asociado en Warwick e coautor principal dos estudos, resume a transcendencia deste momento: «RAVEN permítenos analizar conxuntos de datos enormes de forma consistente e obxectiva. Debido a que a ferramenta está ben probada e coidadosamente validada, esta non é só unha lista de planetas potenciais; é o suficientemente confiable como para usala como unha mostra para mapear a prevalencia de distintos tipos de planetas».

Os investigadores liberaron os catálogos e postos ao dispor da comunidade científica ferramentas interactivas baseadas no estudo. Grazas ao cal, astrónomos de todo o mundo poderán apuntar os seus telescopios terrestres, ou preparar futuras misións espaciais como o inminente PRATO da Axencia Espacial Europea (ESA), cara aos recunchos máis prometedores da nosa galaxia.

FONTE: José M. Mieves/abc.es/ciencia

A gran evasión: así escaparon o Sol e os seus 'xemelgos' do mortífero centro da Vía Láctea

Miles de estrelas similares ao noso Sol emigraron en masa desde o centro da Vía Láctea, hai aproximadamente entre 4 e 6 mil millóns de anos. (Observatorio Astronómico Nacional de Xapón (NAOJ))

A nosa galaxia, a Vía Láctea, non foi sempre a pacífica e ordenada illa de estrelas que vemos hoxe. Moi ao contrario, hai ao redor de 4.600 millóns de anos, aínda en plena formación, o seu centro era un ateigado e caótico rebumbio de estrelas, dominado por un xigantesco buraco negro e enteiramente bañado por unha radiación mortal.

Pero foi precisamente alí, naquela contorna hostil en que as estrelas xigantes morrían rápido e as explosións de supernovas estaban á orde do día, onde naceu o Sol. E non naceu só, senón practicamente ao mesmo tempo que miles de copias case exactas a el. Pouco despois, e xunto a ese exército de ’xemelgos’, a nosa estrela emprendeu unha migración monumental, unha viaxe interminable ao longo de máis de 10.000 anos luz (aproximadamente 94.600 billóns de km) a través dos incipientes brazos espirais, surfeando as ondas gravitacionais dunha galaxia en pleno desenvolvemento.

Desta forma, e tras un longo e azaroso periplo, o Sol chegou aos tranquilos suburbios galácticos que ocupa na actualidade. Nin que dicir ten que sen aquel éxodo masivo, a vida na Terra xamais tería a oportunidade de florecer. É máis, seguramente sería aniquilada antes sequera de empezar.

A asombrosa viaxe da nosa estrela acaba de coñecerse grazas ao traballo dun equipo liderado polos investigadores Daisuke Taniguchi, da Universidade Metropolitana de Tokio, e Takuji Tsujimoto, do Observatorio Astronómico Nacional de Xapón. A súa investigación, que se publicará proximamente en dous artigos de Astronomy & Astrophysics (dispoñibles xa no servidor arXiv, AQUÍ e AQUÍ), lanza nova luz non só sobre o lugar de orixe do noso Sistema Solar, senón tamén sobre a propia evolución da Vía Láctea a gran escala.

Durante décadas, os arqueólogos galácticos (astrónomos que rastrexan a historia e o movemento ancestral das estrelas) enfrontáronse a un auténtico crebacabezas. Sabían perfectamente, pola abundancia de elementos pesados na súa composición química, que o Sol naceu hai 4.600 millóns de anos e moito máis preto do centro galáctico do que está hoxe en día. Pero, como logrou entón escapar despois e chegar á súa posición actual, tan lonxe do núcleo central?

As observacións máis recentes mostran que a Vía Láctea posúe unha xigantesca estrutura central en forma de barra onde as estrelas son moito máis abundantes que na periferia, o noso fogar actual. Esta inmensa acumulación de materia preto do o seu núcleo crea o que os científicos denominan unha barreira de corrotación, unha especie de muro gravitacional infranqueable que fai que sexa extraordinariamente difícil para as estrelas escapar cara aos bordos da galaxia. Un muro que, evidentemente, o noso Sol conseguiu atravesar. Pero como?

Para resolver o misterio, o equipo de Taniguchi e Tsujimoto decidiu buscar á familia perdida do Sol. E para iso mergulláronse no océano de datos da sonda espacial Gaia da Axencia Espacial Europea (ESA), un satélite que cartografou cunha precisión inédita máis de 2.000 millóns de obxectos celestes da nosa galaxia. O obxectivo era atopar ’xemelgos solares’, é dicir, estrelas cunha temperatura, gravidade superficial, idade e composición química (metalicidade) practicamente idénticas ás do noso Sol.

Ata o de agora, estudos previos baseados no uso de espectrógrafos e mostraxes masivas de estrelas, apenas lograran identificar a uns poucos centos de soles irmáns, limitados ademais á nosa veciñanza cósmica máis inmediato. Con todo, e grazas ao inmenso catálogo de Gaia, os investigadores xaponeses lograron elaborar un catálogo de 6.594 ’xemelgos solares’ con idades extremadamente precisas. É unha colección case 30 veces maior que a de calquera estudo precedente. Un auténtico tesouro para os científicos. 

Ao analizar esta colosal base de datos e corrixir o rumbo de selección estatístico (posto que as estrelas máis brillantes son máis fáciles de ver), os astrónomos atopáronse cunha gran sorpresa. A distribución de idades destes xemelgos do Sol mostraba un claro e amplo pico de estrelas que tiñan exactamente entre 4.000 e 6.000 millóns de anos. Entre elas, por suposto, encádrase o noso Sol, que ten unha idade de 4.600 millóns de anos.

Ademais, e ao viaxar xuntas, esas estrelas similares á nosa atópanse, case exactamente, á mesma distancia do centro galáctico que nós. E iso significa, como recalcan os autores do estudo, que o noso Sol non está na súa posición actual por mero accidente, senón como parte dunha migración estelar moito maior. O Sol, en definitiva, forma parte dun éxodo masivo de miles de estrelas, que fuxiron xuntas da convulsa zona central da galaxia. O cal, unha vez máis, devólvenos ao enigma inicial da barreira gravitacional infranqueable. Como lograron o Sol e os seus miles de compañeiras atravesar o cerco?

«A barreira de corrotación creada pola estrutura da barra no centro galáctico -explican os investigadores- en principio non permitiría un evento masivo deste tipo. Con todo, a historia cambia por completo se temos en conta que a barra aínda se estaba formando naquel momento».

É dicir, que hai uns 5.000 millóns de anos a Vía Láctea, moito máis nova, era unha galaxia aínda dinámica e moldeable. E esa xigantesca barra de estrelas que hoxe encerra o corazón galáctico como os barrotes dunha cela de máxima seguridade, aínda estaba en construción, e coas portas da prisión parcialmente abertas. Millóns de estrelas recentemente nadas aproveitaron ese momento único de transición para saír disparadas cara á afastada e pacífica periferia. As idades destes miles de xemelgos solares revelan, por tanto, non só cando ocorreu a gran evasión da nosa estrela, senón a marxe de tempo exacto durante o cal terminou de cristalizar a barra central da nosa Vía Láctea.

As implicacións do descubrimento son profundas. Sabemos con absoluta certeza que o centro da galaxia é unha contorna moitísimo menos hospitalario para a evolución da vida que as tranquilas rexións exteriores nas que habitamos. A intensa radiación ultravioleta, a proximidade a potentes fontes de raios X, a densidade de buracos negros e as continuas explosións estelares farían case imposible que un planeta retivese unha atmosfera estable e permitise o fráxil desenvolvemento de moléculas biolóxicas complexas.

Así que, ao parecer, todos nós somos o afortunado resultado dunha fuga cósmica a gran escala. Se o Sol permanecese atrapado alí, no seu turbulento e afastado lugar de nacemento, a Terra probablemente sería hoxe unha rocha estéril, calcinada e sen rastro de vida. Os novos artigos, por tanto, lanzan unha inesperada luz sobre unha parte importante da nosa historia: como o noso Sistema Solar, e en consecuencia o noso fráxil planeta azul, acabou atopando o seu lugar nunha rexión da galaxia o suficientemente apracible como para que os organismos puidesen prosperar, evolucionar e, miles de millóns de anos despois, mirar ao ceo estrelado e pescudar de onde vimos.

FONTE: José manuel Nives/abc.es/ciencia

O insólito 'crocodilo' que nacía de poutelas e de adulto volvíase bípedo

 

Na ilustración, Sonselasuchus cedrus na súa contorna no que hoxe é o Parque Nacional do Bosque Petrificado, hai 215 millóns de anos. (Gabriel Ugueto)

Hai entre 225 e 201 millóns de anos, durante o Triásico Tardío, o mundo era un lugar moi distinto ao actual. Os continentes estaban unidos nunha inmensa masa de terra chamada Panxea, e nas frondosas arboledas que moito tempo despois converteríanse no Parque Nacional do Bosque Petrificado, en Arizona (EE.UU.), a vida ensaiaba formas que hoxe nos resultarían, cando menos, desconcertantes.

Un excelente exemplo é un pequeno animal que corría entre as árbores. Se puidésemos velo, diriamos sen dubidalo que se trata dun dinosauro corredor parecido a un avestruz. Pero estariamos completamente equivocados. En realidade, era un dos tatarabuelos dos nosos actuais crocodilos.

Un equipo de expertos do Departamento de Bioloxía da Universidade de Washington e do Museo Burke sacou á luz os asombrosos segredos deste animal, bautizado como Sonselasuchus cedrus. E nun novo estudo publicado en Journal of Vertebrate Paleontology revelan que, sorprendentemente, esta criatura empezaba a súa vida desprazándose sobre as súas catro patas pero, a medida que medraba e achegábase á idade adulta, aprendía a camiñar e correr unicamente sobre as súas dúas patas traseiras. É dicir, que pasaba de cuadrúpedo a bípedo. Un auténtico salto evolutivo, pero no transcurso dunha única vida.

Na actualidade, moi poucos vertebrados terrestres cambian a súa postura de forma tan radical ao longo da súa vida. O achado foi posible grazas á minuciosa análise de case mil ósos fósiles da mesma especie, o que permitiu estudar diferentes etapas vitais.

«Ao analizar as proporcións dos esqueletos das extremidades de diferentes animais -explica Elliott Armour Smith, autor principal do estudo- determinamos que a súa postura bípeda puido ser o resultado dun patrón de crecemento diferencial».

Un estraño crebacabezas cuxas pezas, con todo, terminaron encaixando de forma inesperada. «Pensamos -subliña o investigador- que Sonselasuchus tiña extremidades anteriores e posteriores máis proporcionadas cando era nova, e que as súas extremidades posteriores medraban máis e volvíanse máis robustas ao longo da idade adulta. Esencialmente, cremos que estas criaturas comezaban a súa vida de poutelas... e logo empezaban a camiñar sobre dúas patas a medida que crecían. O cal é particularmente peculiar».

Sonselasuchus pertencía a un grupo de arcosaurios coñecidos como shuvosáuridos (Shuvosauridae), a maioría de cuxos membros tiña un aspecto que imitaba case á perfección ao dos dinosauros ornitomímidos (eses dinosauros rápidos, bípedos e con aspecto de avestruz, como o famoso Gallimimus da película ’Parque Xurásico’), cos que compartían a paisaxe.

Con todo, tratábase de criaturas do todo diferentes. As liñaxes evolutivas dos crocodilos e os dinosauros, de feito, separáronse moito tempo atrás. E por que entón se parecesen tanto? A resposta é o que en Bioloxía coñécese como ’evolución converxente’. O mesmo, por exemplo, que sucede coas quenllas (que son peixes) e os golfiños (que son mamíferos) e que con todo posúen corpos hidrodinámicos similares, ambos con aletas dorsais. Ou coas ás, que as aves comparten con insectos, morcegos e mesmo algúns peixes. En poucas palabras, a natureza tende a aplicar a mesma ’solución’ física aos mesmos problemas, independentemente de que os beneficiarios sexan ou non parentes próximos.

Pois ben, neste caso, a Sonselasuchus ocorreulle o mesmo, e desenvolveu características que asociamos instintivamente cos dinosauros. Segundo destacan os autores, este réptil, duns 60 cm de alto, tiña un pico sen dentes, grandes concas oculares e, do mesmo xeito que as aves actuais, ósos ocos para alixeirar o seu peso.

«Aínda que moi parecidos aos dinosauros ornitomímidos -afirma pola súa banda o coautor do estudo Armour Smith-, estas características evolucionarían de forma separada. Esta similitude debeuse probablemente ao feito de que os arcosaurios da liñaxe dos crocodilos e os da liñaxe das aves evolucionaron nos mesmos ecosistemas e converxeron en roles ecolóxicos similares».

O investigador engade que, «ademais, a pesar de que características como o bipedismo, un pico sen dentes, ósos ocos e unha gran órbita son características dos dinosauros terópodos ornitomímidos, os shuvosáuridos como Sonselasuchus demostran que esas mesmas características evolucionaron tamén na liñaxe dos crocodilos».

Non é a primeira vez que a ciencia se topa con este elaborao ’disfrace’ evolutivo. Xa en 2007, por exemplo, un revelador estudo publicado no Bulletin of the American Museum of Natural History polo paleontólogo Sterling Nesbitt describía a Effigia okeeffeae, outro shuvosáurido que desconcertou a todos polo seu asombroso parecido cos terópodos. E non só iso. Durante décadas, os fósiles de especies estreitamente emparentadas como Shuvosaurus inexpectatus foron confundidos sistematicamente con dinosauros, ata que a aparición de esqueletos completos permitiu situalos na verdadeira rama da árbore da vida: a dos pseudosuquios, os antepasados directos dos crocodilos.

O nome da nova criatura, Sonselasuchus cedrus, é toda unha homenaxe á súa contorna. A primeira parte recoñece a unidade xeolóxica da que provén o animal (o Membro Sonsela da Formación Chinle, en Arizona). E a denominación cedrus fai referencia á árbore do cedro, unha conífera de folla perenne moi similar ás que poboaban os densos bosques nos que habitaba o animal.

O xacemento resultou ser unha auténtica mina de ouro para comprender o pasado da Terra. Christian Sidor, colega de Armour Smith no Museo Burke e coautor do estudo, formou parte do equipo inicial que descubriu o lugar en 2014. Desde entón, rescataron 950 fósiles pertencentes a polo menos 36 individuos desta nova especie.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

Un xigantesco saurópodo achado no actual Brasil revela unha conexión inesperada con dinosauros do sur de Europa en plena fragmentación de Gondwana

Un estudo confirma que un saurópodo xigante descuberto no actual Brasil estaba emparentado con dinosauros do sur de Europa cando os continentes formaban un único bloque / Recreación artística ChatGPT-4ou/Christian Pérez

Hai uns 120 millóns de anos, cando o supercontinente Gondwana comezaba a fragmentarse pero o océano Atlántico aínda non separaba por completo os continentes do sur, un dinosauro de pescozo longo e cola poderosa percorría o que hoxe é o norte de Brasil. O seu nome é Dasosaurus tocantinensis, e a súa descrición formal acaba de publicarse na revista Journal of Systematic Palaeontology, tal e como adiantou o equipo encabezado polo paleontólogo Max C. Langer, da Universidade de São Paulo.

O achado parte dun esqueleto parcial recuperado na Formación Itapecuru, no municipio de Davinópolis (Maranhão). Trátase dun conxunto notablemente informativo: vértebras caudais, ósos das extremidades anteriores e posteriores, elementos do pé e fragmentos de costelas. Aínda que incompleto, o material permitiu identificar unha combinación anatómica única que non encaixa con ningunha especie descrita ata o de agora.

Segundo indica o estudo, Dasosaurus alcanzaba aproximadamente 20 metros de lonxitude. As súas dimensións sitúano no límite entre os saurópodos de tamaño medio e os grandes titáns do Cretácico. Pero máis aló do seu tamaño, o verdadeiramente relevante é a súa posición na árbore evolutiva e o que esta implica sobre a historia dos continentes.

Os investigadores clasificaron a Dasosaurus tocantinensis dentro de Somphospondyli, un grupo de titanosauriformes que inclúe tanto formas primitivas como os soados titanosaurios que dominarían o hemisferio sur durante o Cretácico superior. Con todo, o novo dinosauro brasileiro non pertence á liñaxe dos titanosaurios propiamente devanditos, senón que ocupa unha posición máis basal dentro do grupo.

Que o fai diferente? Tal e como detalla o artigo científico, as vértebras da súa cola presentan un complexo sistema de tres cristas alongadas dispostas longitudinalmente, acompañadas de surcos ben definidos. Este patrón, relacionado coas insercións musculares, non se documentou en combinación con outros trazos específicos en ningún outro saurópodo coñecido.

A iso súmase unha característica rechamante no fémur: unha protuberancia lateral ben desenvolvida (aínda que non tan extrema como noutros parentes) que alcanza aproximadamente o 40% do ancho mínimo do óso. A forma máis esvelta e curvada do fémur, xunto coa ausencia de certas liñas musculares na súa superficie anterior, reforzan a súa singularidade anatómica.

A comparación detallada con outros titanosauriformes foi clave. A análise filogenético, baseado nunha matriz de máis de 500 caracteres anatómicos, sitúa a Dasosaurus como o parente máis próximo de Garumbatitan morellensis, unha especie descrita recentemente en España e datada no Barremiense, hai uns 122 millóns de anos.

A conexión coa especie española é un dos aspectos máis fascinantes do descubrimento. Como é posible que dous dinosauros tan emparentados aparezan a miles de quilómetros de distancia, a ambos os dous lados do Atlántico?

O equipo de Langer non se limitou a describir ósos. Tal e como revelou o estudo, leváronse a cabo análise bioxeográficos cuantitativos para reconstruír os posibles escenarios de dispersión. Os resultados suxiren que a liñaxe común de Dasosaurus e Garumbatitan puido orixinarse en Europa, e que unha das súas ramas dispersouse cara a Sudamérica a través do norte de África nalgún momento entre o Valanginiense (hai uns 137–133 millóns de anos) e o Aptiense (121–113 millóns de anos).

Unha análise microscópico dun dinosauro bebé de 67 millóns de anos revela que morreu antes de cumprir un ano e tiña patas proporcionalmente máis longas que os adultos

Lonxe de ser un recuncho illado, o norte de Sudamérica aparece así como parte dunha rede dinámica de migracións e conexións continentais. O achado reforza a idea de que a fragmentación de Gondwana foi un proceso gradual, durante o cal aínda existiron corredores terrestres funcionais para grandes vertebrados.

O estudo non se detén na morfoloxía externa. O equipo tamén analizou a microestructura ósea mediante cortes histolóxicos do fémur, a morna e unha costela. Estas análises permiten asomarse ao crecemento e a bioloxía do animal.

Tal e como indica o traballo, o tecido óseo mostra unha combinación de trazos que ata o de agora se observaron por separado en saurópodos máis primitivos e en titanosaurios máis avanzados. Identifícanse restos de tecido laminar primario xunto cun elevado grao de remodelación secundaria, ademais da presenza dun sistema fundamental externo que suxire que o individuo alcanzara a madurez.

Este dato é importante: aínda que o esqueleto non corresponde ao maior tamaño posible dentro do grupo, o exemplar estudado xa era adulto. Isto abre novas preguntas sobre os patróns de crecemento e a evolución da remodelación ósea nos titanosauriformes, especialmente en fases temperás da súa diversificación.

Os titanosaurios do Cretácico superior son coñecidos por presentar taxas moi altas de reciclaxe ósea. Determinar cando xurdiu este trazo na historia evolutiva do grupo é unha cuestión aínda aberta. Dasosaurus, pola súa posición filogenética intermedia, podería axudar a estreitar esa brecha.

A Formación Itapecuru, onde se acharon os restos, xa proporcionara fósiles de dinosauros terópodos e outros saurópodos. Con todo, a maioría dos rexistros brasileiros de titanosauriformes proceden do Cretácico superior e doutras concas, como a de Bauru.

Este novo achado amplía a diversidade coñecida para o Aptiense no norte de Sudamérica e confirma que a rexión albergaba unha fauna variada e evolutivamente significativa nunha etapa crave da historia dos dinosauros.

Ademais, o feito de que o exemplar fose descuberto nun noiro de estrada e escavado baixo protocolos oficiais pon de relevo a importancia da vixilancia e a investigación sistemática en áreas aparentemente xa exploradas.

En conxunto, Dasosaurus tocantinensis non é só un nome novo na lista de dinosauros brasileiros. É unha peza crave para comprender como se dispersaron os grandes herbívoros do Cretácico, como evolucionaron os seus esqueletos e como os continentes que hoxe vemos separados estiveron, noutro tempo, unidos por roteiros que permitiron o intercambio de xigantes.

A historia deste saurópodo é, no fondo, a historia dun mundo en transformación, onde os movementos tectónicos e as migracións biolóxicas entrelazáronse para dar forma á biodiversidade que hoxe tentamos reconstruír óso a óso.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com

O Hubble apunta ao espazo profundo e capta unha 'burbulla alieníxena' ao redor dunha estrela similar ao Sol

Unha vista ampliada da ’Avelaíña’ e a súa astrosfera / raios X: NASA/John Hopkins Univ./C.Lisse et ao.; infravermellos: NASA/ESA/STIS; procesamento: NASA

Nunha estrela situada a apenas uns 117 anos luz da Terra, os astrónomos lograron observar por primeira vez a “burbulla” protectora de gas quente que rodea a unha estrela similar ao Sol, un fenómeno coñecido como astrosfera. Na nosa propia veciñanza cósmica existe algo parecido: a heliosfera, unha enorme envoltura creada polo vento solar (unha corrente constante de partículas cargadas que flúe desde o Sol) e que actúa como escudo fronte á radiación do espazo interestelar. 

Onde termina esa burbulla protectora comeza realmente o espazo interestelar. Agora, grazas a novas observacións, os científicos atoparon unha versión equivalente ao redor doutra estrela.

A protagonista deste descubrimento é HD 61005, unha estrela nova con masa e temperatura similares ás do Sol, pero con apenas 100 millóns de anos de idade, comparados cos 4.600 millóns de anos da nosa estrela. Esta diferenza de idade converte a HD 61005 nunha especie de máquina do tempo astronómica, unha oportunidade única para observar como puido comportarse o Sol durante a súa turbulenta infancia.

O achado foi posible grazas ao Observatorio de raios X Chandra da NASA, cuxos datos se combinaron con observacións ópticas e infravermellas procedentes do Telescopio Espacial Hubble e do Observatorio Interamericano de Cerro Tololo en Chile. A fusión destas observacións permitiu crear unha imaxe espectacular: no centro brilla un núcleo branco de raios X rodeado por un resplandor púrpura que marca a fronteira da astrosfera. 

Un dos trazos máis curiosos do sistema é a súa peculiar forma. HD 61005 posúe unha longa cola de po con aparencia de ás, formada por restos do material que quedou tras o nacemento da estrela. Esa estrutura fixo que os astrónomos alcumen ao sistema “The Moth” (A Avelaíña), xa que a súa silueta lembra ao insecto cando se observa en lonxitudes de onda infravermellas.

Pero o que realmente fascina aos científicos é a forza do vento estelar que emana desta nova estrela. As estimacións indican que estas correntes de partículas viaxan tres veces máis rápido e son ata 25 veces máis densas que o vento solar actual. Este fluxo intensificado empuxa o gas circundante e xera a enorme burbulla que Chandra logrou detectar en raios X. Esa interacción constante entre vento estelar e material interestelar crea un laboratorio natural para estudar a evolución dos sistemas planetarios.

Explorar este tipo de estruturas tamén axuda a entender algo fundamental: como o Sol protexe á Terra. A heliosfera actúa como un escudo fronte a partículas enerxéticas procedentes do espazo profundo. Sen esa barreira magnética, a radiación cósmica que alcanzaría o noso planeta sería moito maior. A NASA explica que esta burbulla esténdese moito máis alá dos planetas exteriores e define o límite real do sistema solar.

Os investigadores sospeitan ademais que o novo Sol puido atravesar rexións do espazo moito máis densas en gas e po que a actual, o que alteraría o tamaño da súa propia burbulla protectora. De feito, se HD 61005 estivese na posición do Sol, o seu astrosfera podería ser ata dez veces máis grande que a nosa heliosfera actual.

A captura desta primeira astrosfera ao redor dunha estrela similar ao Sol é o resultado de décadas de procura. Desde os anos noventa, os astrónomos tentaron observar directamente estas burbullas, pero normalmente resultaban invisibles desde a nosa perspectiva. Neste caso, a clave foi que o potente vento estelar chocou contra unha rexión especialmente densa do medio interestelar, xerando raios X detectables por Chandra.

Máis aló da espectacular imaxe, o descubrimento ofrece algo aínda máis valioso: unha xanela ao pasado do propio sistema solar. Contemplar esta moza estrela soprando a súa burbulla na galaxia é, en certo xeito, mirar unha versión primitiva do noso Sol.

FONTE: Sergio Parra/nationalgeographic.com.es

Científicos descobren a 5.500 metros de profundidade un molusco con lingua recuberta de ferro e vermes que se alimentan das súas feces

Miles de persoas participaron na elección do nome científico do novo molusco descuberto, finalmente bautizado como Ferreiraella populi / Senckenberg Ocean Species Alliance

A ciencia das profundidades mariñas acaba de sumar un novo protagonista inesperado: un pequeno molusco acoirazado, con lingua mineralizada en ferro, que vive a máis de 5.500 metros de profundidade e cuxo nome foi elixido por miles de persoas na internet. Non é unha esaxeración dicir que a súa historia combina taxonomía clásica, exploración abisal e cultura dixital nunha mesma criatura.

O protagonista é Ferreiraella populi, unha nova especie de quitón descrita oficialmente na revista Biodiversity Data Journal polo equipo da Senckenberg Ocean Species Alliance (ESLAMIADA). Tal e como revelou o propio artigo científico, o animal foi achado en 2024 na fosa de Izu-Ogasawara, fronte a Xapón, a 5.506 metros baixo a superficie do océano. Alí, en plena chaira abisal, vive sobre madeira afundida: restos de troncos que, tras caer ao mar, descenden lentamente ata converterse en illas de vida na escuridade eterna.

Os quitóns son moluscos mariños facilmente recoñecibles polo seu deseño inconfundible: oito placas superpostas que lles permiten flexionarse e adherirse con firmeza ao substrato. Adoitan compararse cunha mestura entre caracol e escaravello, aínda que a súa anatomía é aínda máis singular.

No caso de Ferreiraella populi, o estudo describe un corpo ovalado de ata 25 milímetros, con placas de cor crema salpicadas por depósitos minerais escuros. A súa estrutura é baixa e aplanada, ideal para aferrarse á madeira en descomposición nunha contorna onde as correntes poden ser traizoeiras.

Pero o máis rechamante está no seu aparello bucal. Como todos os quitóns, posúe unha rádula: unha especie de cinta dentada coa que raspa o seu alimento. Tal e como indica o paper, os dentes laterais principais están mineralizados e presentan cúspides tridentadas aplanadas, mentres que os dentes “varredores” teñen forma de culler cun bordo similar a un peite. Noutros quitóns documentouse a incorporación de minerais como magnetita na rádula, o que lles permite raspar superficies duras. Nesta liñaxe abisal, esa adaptación adquire unha dimensión aínda máis fascinante: ferro na lingua para sobrevivir na escuridade total.

O estudo tamén detalla un trazo insólito: preto da válvula caudal, na zona posterior do corpo, obsérvanse pequenos vermes asociados ao animal. Estes invertebrados, segundo documentouse, aliméntanse dos refugallos do quitón. Non é parasitismo, senón unha forma de comensalismo extremo nun dos ecosistemas máis inhóspitos do planeta.

O xénero Ferreiraella é particularmente selectivo. Tal e como subliña o traballo científico, é o único membro da familia Ferreiraellidae e está restrinxido a hábitats de madeira afundida en augas profundas. Non vive en rochas nin en arrecifes, senón exclusivamente en troncos que descenderon ata o fondo oceánico.

Estes “wood-falls” son auténticos oasis efémeros. Cando un tronco cae ao mar e termina no abismo, convértese en fonte de carbono e enerxía para comunidades especializadas: bacterias, crustáceos, moluscos e vermes que evolucionaron para explotar este recurso puntual. A descrición de Ferreiraella populi reforza a idea de que estes ecosistemas albergan liñaxes moi especializadas e aínda pouco coñecidos.

O exemplar tipo foi recollido mediante un sumergible da axencia xaponesa JAMSTEC en maio de 2024. Apenas dous anos despois, a especie xa conta con descrición formal, material depositado en museos e secuencias xenéticas asociadas. En taxonomía, onde os procesos poden prolongarse durante décadas, esta rapidez resulta significativa.

Tal e como adiantou o equipo de ESLAMIADA, a elección do epíteto específico abriuse ao público tras a aparición do animal nun popular vídeo de divulgación científica. En apenas unha semana recibíronse máis de 8.000 propostas de nome a través de redes sociais.

O resultado final foi populi, termo latino en xenitivo que significa “do pobo”. Once persoas, de forma independente, suxeriron exactamente esa palabra. O equipo científico optou por ela como homenaxe á participación masiva. Nun campo tan tradicional como a taxonomía, a apertura do proceso ao público marca un precedente interesante.

A nomenclatura zoológica está rexida por normas estritas do Código Internacional de Nomenclatura Zoológica (ICZN). O nome debe ser único, latinizado e non estar previamente utilizado. Dentro dese marco, o autor que publica a descrición ten a potestade de elixilo. Neste caso, a decisión final recaeu na investigadora Julia D. Sigwart, coautora do estudo, quen apostou por reflectir a dimensión colectiva do proceso.

Tal e como sinala o artigo, moitas especies mariñas, especialmente invertebrados, desaparecen antes sequera de ser descritas. A minería en augas profundas, a alteración dos ciclos bioxeoquímicos e o impacto humano nos océanos ameazan hábitats cuxa biodiversidade apenas empezamos a comprender.

Dar nome a unha especie non é un xesto simbólico. É o primeiro paso para poder estudala, incluíla en avaliacións de conservación e entender o seu papel ecolóxico. No caso dos ecosistemas de madeira afundida, cada nova especie achega pezas a un quebracabezas evolutivo que conecta o fondo oceánico con procesos globais como o ciclo do carbono.

Ademais, o estudo non se limita a esta especie. Forma parte dunha serie que describe tres novos quitones de hábitats distintos: un de Madagascar e outro de Papúa Nova Guinea, incluíndo unha liñaxe carnívoro. Xuntos amplían o mapa de diversidade do grupo e subliñan canto queda por descubrir.

A 5.500 metros de profundidade non hai luz solar. A presión supera as 500 atmosferas. A temperatura rolda os 2 °C. E, aínda así, a vida prospera en formas que desafían a intuición.

Ferreiraella populi é un exemplo desa resiliencia. Acoirazado, con dentes reforzados por minerais, asociado a vermes oportunistas e especializado en madeira afundida, encarna a capacidade evolutiva dos invertebrados mariños.

A súa historia tamén reflicte un cambio cultural na ciencia: a combinación de exploración tecnolóxica, análise molecular e participación pública. Un molusco abisal logrou algo pouco habitual en taxonomía: saír do laboratorio e converterse en conversación global.

E quizá ese sexa o seu maior mérito. Lembrarnos que, mesmo nas zonas máis escuras do planeta, aínda quedan historias por contar.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com

Achado no deserto do Sahara un “marabilloso” dinosauro de 13 metros con crista de cores

 

Recreación dun Spinosaurus mirabilis que se alza sobre un cadáver na beira dun río de hai uns 95 millóns de anos, no que hoxe é o deserto do Sahara en Níxer / Dani Navarro

“Non podo crelo”, exclama o recoñecido paleontólogo estadounidense, Paul Sereno, ante o español Daniel Vidal, cando este móstralle in situ o maior descubrimento da campaña. “É a primeira vez que se atopa material do cranio dun Spinosaurus en máis dun século. É o máis fráxil e imposible de achar. É o premio gordo”, conclúe.

A escena figura nun vídeo difundido á prensa como parte dun dossier que anuncia o descubrimento dunha nova especie: Spinosaurus mirabilis. É a segunda tras o achado, en 1915, en Exipto, do holotipo que definiu ao grupo, a única ata onte. Este novo dinosauro de espiñas “marabilloso” (o que significa mirabilis en latín) foi descuberto en 2022 no deserto de Sahara, en Níxer, e publicado recentemente na revista Science cun artigo asinado por 29 científicos de cinco países.

Este carnívoro extinto habitou o norte de África hai uns 95 millóns de anos, medía uns 13 metros de longo e pesaba entre 6 e 7 toneladas. Tiña unha dentadura entrelazada que funcionaba como unha perfecta trampa para peixes e unha gran crista sobre o cranio en forma de cimitarra (un tradicional sabre persa) que, segundo estiman os investigadores, sería de cores brillantes. Esta singularidade, xunto á típica vela dorsal que distingue a todo o grupo, confirma que era un ornamento de exhibición visual, non unha estrutura funcional para a caza.

A investigación comparou a morfoloxía do cranio do animal, as proporcións do pescozo e as súas extremidades posteriores, con 43 depredadores actuais e extintos. Os autores conclúen que os espinosáuridos, incluída a nova especie, eran piscívoros que cazaban vadeando en augas baixas, ao estilo das garzas actuais, e non depredadores acuáticos que mergullaban como os crocodilos. A distancia da costa, ademais, refuta esa teoría de que estes terópodos poderían ser completamente acuáticos.

O equipo de científicos e científicas liderados polo paleontólogo estadounidense Paul Sereno pasou tres meses nunha paisaxe extrema e hostil co financiamiento principal dun doante anónimo e pequenos achegas particulares.

Case ninguén quería investir na arriscada fazaña paleontolóxica de Sereno. A máis ambiciosa da súa carreira, segundo el mesmo. Buscar fósiles de dinosauros nun dos sitios máis inhóspitos do mundo, con 50 graos de calor baixa o sol desértico en agosto, era un investimento arriscado para algunhas institucións científicas. Con todo, o lendario paleontólogo de 68 anos tíñao claro. En 2019, recollera de alí varios fósiles e restos dunha mandíbula de espinosaurio. Este científico da Universidade de Chicago necesitaba profundar eses descubrimentos, así que pasou os dous anos de pandemia e illamento planificando o regreso e buscando fondos para iso. En 2022 conseguiunos.

 

Recreación de dous Spinosaurus mirabilis disputándose un peixe / Dani Navarro 

A urbanización máis próxima, Agadez, está a 300 quilómetros (unhas seis horas se non se presenta ningún inconveniente imprevisto) a través da area sen camiños. O acceso á auga potable limítase á capacidade do camión que poida chegar. Os perigos inclúen mordidas de serpes e escorpiones, tormentas de area, intoxicacións alimentarias, malaria, avarías de todo tipo, roubos e ata golpes de estado (como o que interrompeu o traslado de fósiles en 2023). Para escorrentar aos cazadores de tesouros, as autoridades locais dotáronlles dunha garda armada de 64 homes que os escoltaron durante toda a escavación. Como man dereita para esta odisea, Sereno confiou no español Daniel Vidal.

En 2019, preto de 100 persoas, entre científicos, técnicos, gardas e realizadores audiovisuais, instaláronse no deserto para explorar, en principio, dúas áreas durante tres meses. Inesperadamente, a dúas semanas do final da campaña, un tuareg achegóuselles en moto para revelarlles a existencia dunha zona que non aparecía nos mapas e que ningún científico visitara antes. Con esa pista chegaron, en 2022, ao terceiro xacemento (Jenguebi).

Para a nova paleontóloga española Ana Lázaro esta expedición pillouna no mellor momento posible. “Tiña a posibilidade de aceptalo sen miramientos porque era agosto, estaba de vacacións e acababa de terminar o máster. Tiña a vida por diante e era unha oportunidade única. Non o meditei moito. A posteriori si que pensei nos perigos, en que é unha tolemia realmente. Se cadra unha persoa nos seus cabais non o fixese, pero eu si”.

O tamén español Álvaro Simarro lembra que con só dous anos de idade xa decidira dedicar a súa vida aos dinosauros, que o espinosaurio era o seu favorito e que creceu vendo os documentais de Sereno. “Recordo cando me chegou o correo de Paul convidándome á expedición. Foi dos momentos máis felices da miña vida”. Aínda non termina de crer que, ademais, achou ao seu favorito.

María Ciudad Real foi a encargada de estudar ao detalle a peculiar crista mediante tomografías computerizadas e creando, logo, imaxes en tres dimensións. “Aínda que non estiven exactamente alí cando acharon ao Spinosaurus, vivín con moita emoción ese descubrimento e tantos outros que se produciron”, lembra.

A Noelia Sánchez Fontela recrutárona polo seu coñecemento en xeoloxía e a súa experiencia como escavadora. “Uninme sen ningunha universidade que me apoiase. Foi totalmente voluntario e independente”. A súa achega foi crucial para reconstruír o ecosistema extinto de todos os animais atopados. No caso do espinosaurio, sóubose que, aínda que estaba afastado da costa marítima, vivía rodeado de grandes ríos serpenteantes, sen conexión directa co océano, onde abundaban os peixes de auga doce. O achado, ademais, de grandes herbívoros dá conta dunha contorna con moita vexetación, suficiente para alimentalos.

Paul Sereno traballa para abrir en Níxer dous museos que exhiban os fósiles achados logo de que terminen de estudalos en Chicago e sexan repatriados ao país africano. O plan inclúe a creación dun instituto para formar museólogos, arqueólogos e paleontólogos nixerianos baixo a supervisión da súa fundación, Niger Heritage.

O Spinosaurus mirabilis será un dos dinosauros máis destacados nunha serie que incluirá outros carnívoros grandes como o Carcharodontosaurus, unha ducia de novos saurópodos, un pequeno carnívoro escavador, un crocodilo sen armadura, un peixe xigante e outras novas especies.

FONTE: María Victoria Ennis/elpais.com