ZONA VERDE

Descobren un inmenso cemiterio de baleas con centos de fósiles a miles de metros de profundidade

A 7.000 metros de profundidade atopáronse centenares de fósiles de cetáceos. Na imaxe, caixa torácica dunha balea Minke / GLOBAL TREND, IDSSE

Investigadores chineses, italianos e un neozelandés fixeron un descubrimento que podería ser un dos do ano. A unha profundidade de 7.000 metros, atoparon un enorme cemiterio con restos de centenares de baleas. Algunhas caeron alí hai tanto tempo que a súa especie xa se extinguiu, pero moitas seguen indo parar aí na actualidade. O achado, cuxos detalles recolle Nature, a principal revista científica, vai máis aló: nestas profundidades do sueste do océano Índico, sen luz nin apenas sedimentos, os cetáceos mortos son fonte de vida, sustentando ecosistemas con infinidade de seres, moitos novos para a ciencia.

En terra, os lugares onde os paleontólogos atoparon as maiores concentracións de fósiles adoitan ser os lagos e meandros dos ríos do pasado. Tamén nalgunha cova usada como refuxio por humanos que levaban ata alí o que cazaban. Pero no mar a cousa complícase. Ou trátase dunha zona emerxida ou a auga lévase por diante todo rastro dos que morren. Os peixes, os seus restos, non poden coa química oceánica e é raro que lles dea tempo a fosilizar. Na historia natural, son poucos os animais mariños que, como algúns dos mamíferos, teñen a suficiente densidade ósea para que aguanten a erosión mentres se fosilizan. Por iso é tan extraordinaria a necrópole de cetáceos achada.

“A densidade de restos de baleas alcanza os 759,5 individuos por quilómetro cadrado”, di Xiaotong Peng, investigador do Instituto de Ciencia e Enxeñería de Augas Profundas da Academia Chinesa de Ciencias (IDSSE, polas súas siglas en inglés) e primeiro autor do estudo. Conta que mediron a superficie da fosa, na chamada fractura Diamantina, fronte ás costas occidentais de Australia, estimando que ten unha extensión de 14.000 quilómetros cadrados. “Isto significa que preto de 10 millóns de restos de baleas poderían estar a xacer no leito mariño desta fosa”, engade Peng.

Durante unha serie de inmersións dun equipo do IDSSE a bordo do buque de investigación Tansuoyihao, en 2023, un batiscafo inspeccionou o fondo dun tramo duns 1.200 quilómetros da Zona Diamantina. Boa parte do traxecto apareceu salpicado de centenares de baleas. Identificaron 485 de distintas especies. Atoparon mesmo restos de cetáceos que morreran non facía moito a profundidades que oscilan entre os 4.616 e os 7.001 metros. Ata o de agora, o cemiterio de baleas máis profundo coñecido, no Atlántico sur, apenas superaba os 4.200 metros.

“Sen dúbida, é o cemiterio de baleas máis profundo xamais descuberto”, di o investigador da Universidade de Pisa (Italia) e coautor do estudo, Giovanni Bianucci. E tamén é o máis antigo, “xa que estivo activo durante cinco millóns de anos, como o testemuña a datación isotópica dalgúns restos fósiles”, detalla nun correo. De feito, a unha profundidade de 6.789 metros, atoparon o cadáver dun zifio, identificado como WF1, composto por tres vértebras alongadas. Trátase da comunidade activa basada nunha balea máis profunda rexistrada. Mentres, o esqueleto máis grande atopado, WF3, duns cinco metros de lonxitude, é o dunha balea Minke antártica (Balaenoptera bonaerensis).

A maioría dos restos identificados son, por agora, de zifios. Trátase de cetáceos odontocetos, é dicir, con dentes, como as orcas ou os golfiños. Na actualidade hai unhas 22 especies, aínda que se coñece moi pouco destes animais e o pouco que se sabe procede dos varados nas praias. No cemiterio atoparon varias especies de zifios, algunhas xa extinguidas, pero outras seguen mergullando os mares, como o zifio de Andrew e o de Layard, ambos os presentes hoxe no sueste do océano Índico. Pero tamén hai grandes baleas barbadas, como a de Minke ou unha extinguida e descoñecida ata o de agora que chamaron Pterocetus diamantinae, lejanamente emparentada coa P. colossus, o maior animal que houbo na Terra.

“En canto a por que morren aquí, a razón é bastante complexa”, di Xikun Song, investigador tamén do IDSSE e coautor do estudo. En realidade, apuntan varias razóns. “A zona serve de hábitat ou corredor migratorio para os cetáceos”, lembra Song. Pola súa forma, un enorme e longo canón, o fondo serviría como sumidoiro dos animais que morresen arriba. Co paso do tempo, os restos orgánicos máis pequenos descompoñeríanse, quedando só os máis grandes, os ósos dos cetáceos. A maior densidade ósea entre os mamíferos mariños téñena, precisamente, os zifios, que son tamén as especies máis abundantes no cemiterio de baleas. Ademais, estes animais incorren en prácticas de risco indo en busca da súa peza preferida, as luras, ata o punto de xogarse a vida: “Os zifios que se mergullan a máis de 3.000 metros de profundidade poden alcanzar os seus límites fisiolóxicos, o que aumenta o risco de esgotamento mortal ou por descompresión”, completa o investigador chinés.

Hai outra cousa que descubriron: estes cemiterios de baleas están cheos de vida. Unha rexión tan profunda, sen luz e sen apenas sedimentos, debería ser un deserto orgánico. Pero as baleas mortas son o substrato de ecosistemas tan novos que apenas se coñece aos seus integrantes. Nas inmersións atoparon estrelas de mar, bivalvos, vermes especializados en perforar ósos...

“Non existe produtividade primaria nos abismos mariños porque alí non penetra a luz, non hai fotosíntese”, lembra Natacha Aguilar de Soto, investigadora do Centro Oceanográfico de Canarias (IEO/CSIC) e gran experta en cetáceos, en particular en zifios. “Por iso as comunidades profundas viven do maná que chove desde augas máis simples. A caída dunha carcasa de cetáceo, de varias toneladas, é un agasallo do ceo, unha enorme fonte de alimento que dispara a produtividade secundaria ao alimentar a carnazais e detritívoros, que á súa vez atraen a especies carnívoras", explica Aguilar de Soto, que non participou neste traballo. Para ela, este traballo subliña o papel crave dos cetáceos: “En vida realizan transporte de nutrientes latitudinal e vertical na columna de auga, fertilizando zonas de menor produtividade natural desde áreas ricas. Unha vez mortas, o seu labor de fertilización continúa nos fondos mariños desde as plataformas costeiras ata as fosas abisais”.

FONTE: Miguel Ángel Criado/elpais.com/ciencia

A riqueza baixo os carballos: un estudo pioneiro con participación da USC revela a súa diversidade fúnxica

Fungo do xénero Cladophialophora / Wikimedia Commons

Galicia é terra de verdes e, entre esas cores, atópanse os bosques de carballo (Quercus petraea), a árbore por excelencia da comunidade. Con todo, que organismos se atopan baixo eles? Esta é a pregunta que trata de responder a doutoranda Norma Alas Gutiérrez, investigadora da Universidade de Oviedo, na súa tese doutoral a través dunha investigación pioneira no ámbito da micoloxía: coñecer a diversidade fúnxica dos ecosistemas de carballo do norte peninsular e como se relacionan coas especies arbóreas. Para iso, o equipo detrás da investigación estudou tres enclaves nos que medra esta planta, recollidos dentro da Rede Natura 2000, un deles situado en Cabana Vella (Lugo), dentro da Área de Conservación dos Ancares.

No estudo, publicado en People and Nature, tamén participa o investigador Marcos Viejo Somoano, do Departamento de Bioloxía Funcional da Universidade de Santiago de Compostela (USC), quen explica que a maioría das plantas se asocian con fungos a través dunhas estruturas coñecidas como micorrizas. Estas representan relacións simbióticas mutualistas entre as árbores, como os carballos, e os fungos, xa que ambas as partes obteñen beneficio mutuo. “O que ocorre debaixo da terra é descoñecido”, comenta o experto, xa que as hifas dos fungos son tan finas que non se poden ver a simple vista. Así, o que pasa é que un fungo pode estar vinculado a máis dun carballo e, entre fungos, poden establecerse conexións.

“As árbores separadas fisicamente poden estar conectadas debaixo da terra e enviarse sinais entre elas”, apunta Viejo Somoano. Estas conexións entre plantas permiten que sexan máis resilientes e mesmo compartir recursos entre si, a pesar de que compitan por factores como o sol. Así, como explica, “as redes micorrícicas son as que permiten a conexión entre os exemplares”. Por iso, os investigadores decidiron estudar parcelas situadas en carballeiras cun clima atlántico temperado e húmido, representativas das súas áreas protexidas.

Entre as numerosas funcións que teñen as micorrizas está o mellor acceso aos recursos do solo que precisa a árbore en forma de minerais e auga: “Os fungos realizan este labor dunha forma máis eficiente ca as raíces da árbore”, explica. Desta forma, o carballo está mellor nutrido e é capaz de resistir episodios extremos, como as secas prolongadas no verán, situándose dentro dun rango óptimo de necesidades hídricas. A pesar de que esta é a vantaxe básica pola que as árbores empregan as micorrizas, segue a ser unha relación simbiótica, polo que os carballos tamén teñen que ofrecer algo a cambio: o alimento é a resposta, proporcionando carbohidratos para que o fungo medre. “Canto mellor estea cada parte, mellor funciona o todo”, subliña.

Con todo, poden darse dous escenarios: por unha banda, existen plantas moi específicas que prefiren unha especie concreta de fungo, da que teñen dependencia; e, por outra, hai máis variabilidade. Así, no caso dos carballos, parece que pertencen ao segundo caso. “Pode variar dependendo do desenvolvemento da árbore, de se son máis grandes ou máis pequenas, de se reciben máis ou menos luz, de se medran entre as pedras ou en zonas máis húmidas”, explica. Nos estudos previos das zonas de estudo leváronse a cabo análises dos factores abióticos, que teñen que ver co tipo de solo, as condicións de pH ou a pluviometría. “Estes factores van afectar os fungos que viven nesas árbores e cales son os fungos que as árbores precisan máis”, subliña. Así, relaciona estas afirmacións coa plasticidade tanto dos fungos como dos carballos, que son quen de adaptarse ás súas relacións simbióticas.

Área de Conservación dos Ancares (Lugo) estudada na investigación. Imaxe extraída do artigo publicado en ‘Mycological Progress’.

A metodoloxía da investigación baseouse na recollida de mostras de árbores por parte da doutoranda Norma Alas nas tres localizacións da Cornixa Cantábrica. A selección veu dada porque ningunha delas é unha plantación comercial e trátase de poboacións establecidas que teñen certo percorrido. “As especies están en equilibrio e permiten facer unha fotografía representativa dun momento e dun lugar que pode perdurar no tempo”, sinala o investigador. Ademais, a escasa intervención humana permite reflectir de forma máis rigorosa a composición e diversidade fúnxica.

Desta forma, tomáronse mostras sistemáticas nun período de 30 días: as raíces de cada árbore foron desenterradas para garantir que pertencesen a cada un dos 12 individuos concretos e obtivéronse raíces ata unha profundidade de 20 centímetros. Despois, dividíronse en submostras de 10 centímetros. A partir das mostras histolóxicas realizáronse diversos tipos de análises morfométricas e extraccións de ADN para identificar os fungos presentes nos carballos. “Son grupos taxonómicos moi amplos, polo que a nivel basal son difíciles de identificar”, explica Viejo Somoano, polo que intentan acadar o máximo nivel de detalle con técnicas como o metabarcoding. Trátase dunha técnica que identifica simultaneamente múltiples especies nunha soa mostra: “Cada unha das hifas ten un identificador único, o que vai permitir comparalas entre si a nivel molecular”.

Dentro da investigación, a análise identificou 1.043 variantes correspondentes a 297 especies de fungos nos tres enclaves analizados, o que amosa a diversidade fúnxica das carballeiras. Así, dentro dos Ancares, a zona estudada de Galicia, o xénero Cladophialophora foi o máis presente a través da súa especie Cladophialophora chaetospira. Trátase dun fungo saprófito, é dicir, que se alimenta de materia orgánica en descomposición. Marcos Viejo explica que “se comporta coa planta como un fungo endófito, que vive dentro dos tecidos da planta sen producir danos”. Desta forma, funciona como os fungos micorrícicos, facilitando a nutrición da árbore. Así, os resultados revelan a complexa rede de relacións que se agocha baixo as carballeiras e poñen de manifesto a estreita convivencia entre árbores e fungos.

Dúas producións audiovisuais amosan a vida do rorcual común (e outros cetáceos) nas Rías Baixas

Sabías que entre 1920 e 1985 máis de 7.000 exemplares de rorcual común (Balaenoptera physalus) foron capturados en augas galegas? Esta especie, a segunda máis grande do planeta, foi intensamente explotada pola industria baleeira, provocando un forte declive poboacional. Con todo, tras a moratoria internacional da caza, os avistamentos na plataforma continental aumentaron nas últimas décadas, o que apunta a unha recuperación progresiva do rorcual no Atlántico nororiental. Esta é unha das historias filmadas nas Rías Baixas que narra o documentalista submariño vigués José Isarri en O regreso dos xigantes: rorcuais no Atlántico galego, unha das dúas producións audiovisuais lanzadas polo Instituto Español de Oceanografía (IEO-CSIC) para amosar o traballo de campo do grupo MegaMAR dende o proxecto EMPHATIC.

Para estudar este fenómeno, o IEO consolidou durante os últimos tres anos unha serie de campañas científicas baixo o nome de RorquGAL, unha liña de investigación específica que monitoriza activamente as diversas especies de delfínidos presentes ao oeste das Rías Baixas. Así, o equipo combina métodos de seguimento tradicionais con ferramentas tecnolóxicas avanzadas: por exemplo, os drones permiten obter imaxes aéreas de alta resolución para realizar biometrías precisas e estimar a condición corporal.

Ademais, poden recoller, de forma non invasiva, o aire espirado para analizar o seu microbioma respiratorio, proporcionando indicadores de saúde. Desta forma, o material xenético obtido, xunto co ADN ambiental illado nas mostras de auga, permite detectar a súa presenza e mellorar o coñecemento sobre a súa conectividade poboacional. Pero o seguemento da especie non debe parar, xa que coñecer a abundancia e as ameazas do rorcual é fundamental para definir medidas de conservación eficaces no marco das políticas europeas. 

Outra das pezas narradas por Isarri ten como título O océano dos arroaces: ao oeste das Rías Baixas. Esta zona da costa galega é unha área de confluencia de diversas especies de cetáceos dada a súa produtividade mariña. Entre eles, moitos delfínidos empregan as súas augas para alimentarse, desprazarse e reproducirse. Neste vídeo, o profesional ensina imaxes de distintas especies de golfiños no medio natural e remarca de novo o traballo científico do grupo MegaMAR para estudar e conservar aos cetáceos.

O equipo combina métodos de observación directa con ferramentas innovadoras que permiten comprender mellor a bioloxía e ecoloxía destas poboacións. Os drones tamén permiten realizar biometrías precisas, avaliar a condición corporal e analizar diferenzas morfolóxicas entre individuos e poboacións, como é o caso do arroaz. Así, as técnicas empregadas coas baleas tamén son aplicables a estes cetáceos.

Dende o IEO sinalan que se trata dun avance especialmente relevante nun contexto no que os golfiños están sometidos a diversas presións de orixe humana, como a captura accidental en pesquerías, considerada unha das principais ameazas en augas europeas. Así, ambas as pezas poñen en valor como as novas metodoloxías non invasivas están a revolucionar a comprensión sobre a bioloxía mariña.

FONTE: Andrea Veiga/gciencia.com

DÍA MUNDIAL DOS OCÉANOS 2026

O océano cobre máis do 70% do planeta. É a nosa fonte de vida e sustento da humanidade e de todos os demais organismos da Terra.

Proba diso é que o océano produce polo menos o 50% do osíxeno do planeta, alberga a maior parte da biodiversidade da terra e é a principal fonte de proteínas para máis de 1000 millóns de persoas en todo o mundo. Ademais resulta clave para a nosa economía, xa que se estima que, para 2030, haberá ao redor de 40 millóns de traballadores en todo o sector relacionado cos oceános.

Con todo, a pesar de todos os seus beneficios, necesita máis apoio que nunca.

Co 90% das grandes especies marítimas de peces mermadas e o 50% dos arrecifes de coral destruídos, estamos a extraer máis do océano do que se pode repoñer. Debemos traballar xuntos para crear un novo equilibrio no que non esgotemos todo o que este nos ofrece, senón que restauremos a súa vitalidade e devolver unha nova vida.

Reimaxina, tema do Día Mundial dos Océanos 2026, invítanos a cambiar a forma en que vemos e coidamos o océano. Durante moito tempo percibímolo como algo afastado, cando en realidade forma parte da nosa vida diaria: do aire que respiramos, dos alimentos que consumimos e do equilibrio climático que fai posible a nosa existencia. Deixemos de ser simples beneficiarios dos seus recursos e convertámonos en verdadeiros gardiáns do seu futuro.

Implícate!

FONTE: un.org/es         Imaxe:.instagram.com

Científicos de Vigo descobren o primeiro exemplar vivo en augas galegas dunha «estrela cesta» típica do Mediterráneo

O gorgoncéfalo atopado en augas galegas  / Jacinto Pérez-Dieste

Un achado sen precedentes. Investigadores vigueses descubriron por primeira vez en Galicia un exemplar vivo do equinodermo Astrospartus mediterraneus, coñecido como gorgoncéfalo ou estrela cesta, a 33 metros de profundidade na ría de Arousa, na contorna da zona de mergullo da Tartaruga. Trátase de «un ofiuroideo de hábitos crípticos e nocturnos, caracterizado polos seus brazos altamente ramificados», sinalan os investigadores que documentaron o espécime, pertencentes ao Instituto Español de Oceanografía (IEO, CSIC) e ao Grupo de Estudo do Medio Mariño (GEMM). O caso acaba de ser publicado na megarevista PeerJ e «amplía significativamente o límite norte coñecido desta especie», algo que podería estar vinculado o cambio climático e oceanográfico que está a experimentar o Atlántico.

O estudo contempla distintas hipóteses que explicarían a presenza no litoral galego deste novo animal mariño, cuxa morfoloxía e xenética coinciden case ao 100% coas das poboacións que habitan no Mediterráneo, onde nos últimos anos protagonizou varios episodios de proliferación que impactaron na pesca. A súa migración podería deberse ao transporte larvario da especie, impulsado polas correntes do sistema de afloramento do noroeste ibérico; ao aumento da temperatura do mar, o que situaría estas augas dentro do rango térmico que tolera estrélaa cesta; ou á dispoñibilidade de ecosistemas adecuados, esenciais para o seu asentamento. Aínda que os expertos ven improbable a curto prazo unha invasión similar á que acolle a costa este, si deixan claro que «o seu eventual establecemento podería alterar a estrutura das comunidades bentónicas locais».

«Trátase dun rexistro excepcional que non só amplía a distribución coñecida da especie, senón que expón novas cuestións sobre a conectividade entre as poboacións mediterráneas e atlánticas», expón Bruno Almón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e autor principal do estudo. «Ata o de agora, os rexistros atlánticos eran escasos e case sempre baseados en exemplares mortos ou capturados accidentalmente. Atopar un individuo vivo e en bo estado en Galicia é un cambio de escenario», indica pola súa banda Jacinto Pérez-Dieste, coautor do traballo.

FONTE: Jorge Garnelo/farodevigo.es

DÍA MUNDIAL DO MEDIO AMBIENTE 2026

O planeta non discute. Non alega. Non negocia. Envía sinais: mares en ascenso, furiosos incendios, ondas de calor, glaciares en desxeo. Dixemos que 1,5 °C era o límite. Ese límite, estamos a cruzalo.

Por décadas, o mundo escoitou a historia do clima: advertencias, metas, prazos afastados. Con demasiada frecuencia, a resposta foi opacada polo ruído: demora, distracción, denegación.

Pois agora, aguzosa atención. Baixo ese ruído xorde outro sinal. Paneis solares que cobren os teitos. Turbinas eólicas que delinean o horizonte. Cidades que están a ser redeseñadas para as persoas. Bosques sendo restaurados. Puntos de inflexión positivos arraigándose en cada recuncho do planeta.

O Día Mundial Do Medio Ambiente 2026 céntrase no cambio climático: nos urxentes sinais que nos envía a Terra e nos acenos que eliximos enviarlle de regreso. A campaña mundial do PNUMA chámanos a actuar POLO CIMA XA e a orientar un mundo que xa está en movemento. 

Involúcrate!

FONTE: worldenvironmentday.global/es      Imaxe: sustainability-academy.org/es

A invasión “silenciosa” dunha medusa que xa está en 17 países europeos: o 80% da poboación nin sequera sabe que existe

Craspedacusta sowerbii / Álmos Becz

Un equipo de científicos confirmou que unha medusa invasora de auga doce xa se estendeu por polo menos 17 países europeos e máis do 80% das persoas nin sequera recoñece o seu nome científico. O achado, publicado na revista People and Nature, revela como Craspedacusta sowerbii colonizou silenciosamente lagos, encoros e estanques europeos mentres permanece practicamente invisible para a opinión pública.

A especie leva máis dun século expandíndose fóra do seu hábitat natural desde a conca do río Yangtsé na China. Con todo, o máis inquietante para os investigadores non é só a súa propagación, senón o feito de que a maioría dos cidadáns nin sequera sabe que estas medusas viven en auga doce. De feito, case a metade dos enquisados creu velas no mar, unha confusión que evidencia ata que punto esta invasión biolóxica avanza “baixo o radar”.

O quecemento global podería estar a favorecer a súa aparición masiva nos próximos anos, un detalle que desconcerta especialmente aos científicos.

A especie foi detectada por primeira vez fóra da China en 1880 nun estanque ornamental de Londres. Desde entón, terminou aparecendo en seis continentes, probablemente transportada de forma accidental mediante plantas acuáticas, aves migratorias ou pequenos fragmentos adheridos a embarcacións e substratos mergullados.

Hoxe a súa presenza está documentada desde España e Italia ata Finlandia e Rusia. Pero a diferenza doutras especies invasoras máis visibles ou mediáticas, esta medusa protagonizou unha expansión case pantasma. O seu ciclo vital inclúe fases microscópicas extremadamente difíciles de detectar, o que permitiu que colonice ecosistemas enteiros sen espertar alarmas públicas.

Investigadores de varios países realizaron unha enquisa multilingüe durante 22 meses en 17 estados europeos para comprender ata que punto a sociedade europea coñece esta invasión. Participaron 1.388 persoas e os resultados foron sorprendentes: só o 10% logrou identificar correctamente a especie.

O 49% dos enquisados asegurou observar a medusa no mar a pesar de que se trata dun organismo exclusivamente de auga doce. Segundo os autores, esta “confusión taxonómica” reflicte o peso das imaxes mediáticas asociadas ás medusas mariñas tradicionais.

A investigación suxire que esta falta de recoñecemento converte a Craspedacusta sowerbii nunha especie “críptica”: está presente, reprodúcese e dispérsase, pero pasa desapercibida para a maioría da poboación.

As persoas que se cruzan con estas medusas adoitan reaccionar cunha mestura de asombro e cautela a pesar da súa expansión silenciosa. Os participantes do estudo describiron ao animal con palabras como “fermosa”, “delicada” ou “sublime”. Máis do 20% cualificouna directamente como “bela”, unha percepción moi diferente á que adoitan xerar outras especies invasoras.

As proliferacións masivas durante os meses cálidos do verán xeran nerviosismo e preocupación en máis da metade dos enquisados. E non é para menos: observar decenas ou centos de pequenas medusas flotando nun encoro europeo xera unha sensación tan estraña como hipnótica.

A especie é percibida máis como unha curiosidade estética que como unha ameaza física directa. Aínda que un 8% asegurou sufrir picaduras, máis da metade non sentiu dor algún e os casos graves foron excepcionalmente raros.

Os autores propoñen reforzar programas de ciencia cidadá e experiencias directas na contorna natural porque consideran que as campañas tradicionais baseadas unicamente en datos científicos poderían resultar insuficientes fronte a especies pouco coñecidas como esta.

Os científicos sospeitan que a especie podería alterar delicadamente as cadeas alimentarias acuáticas aínda que o seu impacto ecolóxico exacto aínda se está investigando. Sábese, por exemplo, que compite coas larvas de peixes polo zooplancton, un recurso esencial para numerosos ecosistemas de auga doce.

O aumento das temperaturas da auga podería facilitar a transición cara á súa forma medusa máis visible e activa. Dito doutro xeito: os veráns cada vez máis cálidos poderían multiplicar os episodios de proliferación masiva en lagos e encoros europeos.

Os autores consideran que as políticas sobre especies invasoras seguen centradas en organismos máis visibles ou economicamente daniños deixando fose ameazas silenciosas como esta. Por iso insisten en incorporar especies “invisibles” aos programas de vixilancia ecolóxica.

A cidadanía podería converterse na clave para detectar cambios ecolóxicos sutís antes de que se agraven mediante plataformas de ciencia cidadá capaces de recompilar observacións espontáneas.

A verdadeira ameaza desta medusa podería ser a súa extraordinaria capacidade para pasar desapercibida. Porque ás veces as transformacións máis profundas non chegan con estrondo. Chegan flotando lentamente baixo a superficie dun lago aparentemente tranquilo, case transparentes, como unha pequena pantasma biolóxica que ninguén esperaba atopar.

FONTE: Sergio Patta/muyinteresante.com

Un 16% da vexetación, en perigo

Imaxe dunha sequoia no oeste dos Estados Unidos / Edu Borja 

A perda de hábitat asociada aos impactos do cambio climático podería impulsar a extinción de entre o 7 e o 16% das plantas coñecidas a finais de século, segundo un estudo recolleito en Science, que advirte de que a restauración ecolóxica será clave para evitar esta perda. Partindo dunha gran base de datos de case 68.000 especies de plantas, que constitúen o 18% da flora mundial, un grupo de investigadores de varias universidades estadounidenses proxectou a distribución destas especies ata o ano 2100 tendo en conta os impactos climáticos previstos no seu hábitat, como secas ou ondas de calor.

Os seus resultados indican que entre o 7% e o 16% das especies vexetais estudadas a nivel mundial perderían máis do 90% da súa área de distribución, o que as expoñería a un elevado risco de extinción para o 2100 segundo as proxeccións actuais sobre o cambio climático. As taxas máis altas de extinción prevense no sur de Europa, o oeste dos Estados Unidos e o sur de Australia, o que supoñería un risco tanto para especies vexetais ancestrais como para aquelas de importancia económica, como é o caso de especies de árbores que son claves para a industria madeireira.

«Isto suxire que as estratexias de conservación centradas na migración asistida, nas que as persoas facilitan os desprazamentos das especies, poderían non reducir as extincións de plantas a nivel mundial provocadas polo cambio climático», apunta unha da autoras, Xiaoli Dong, profesora da Universidade de California en Davis. «O que provoca a extinción non é que as plantas non se despracen o suficientemente rápido, senón que os impactos climáticos destrúen o hábitat apto para as plantas. Se a nosa prioridade é evitar a extinción habemos de reducir drasticamente as nosas emisións», engade.

Os cambios na distribución das plantas polos impactos climáticos poden, con todo, aumentar a riqueza de especies vexetais no 28% da superficie terrestre. «As zonas que probablemente gañen en riqueza de especies vexetais atópanse en rexións húmidas ou naquelas que se prevé que se volvan máis húmidas, como o leste dos Estados Unidos, India, o sueste asiático e o sur de Sudamérica», afirma.

FONTE: lavozdegalicia.es