SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CLXVII
Regalos típicos de Reis!
SOPA DE LETRAS CLXVII
PUCHO BUFANDA PIXAMA
PATÍNS BICICLETA PATINETE
MÓBIL COLONIA CALCETÍNS
LIBRO XOIA CONSOLA
UNHA QUÍMICA OLVIDADA: ELIZABETH FULHAME
Elizabeth Fulhame: A química olvidada do sécuo XVIII que desmontou a teoría do flogisto / Midjourney/Eugenio Fdz.
Elizabeth Fulhame foi unha química británica que viviu a finais do século XVIII e principios do XIX. Nada se sabe das súas datas de nacemento e morte, tampouco do lugar. Só publicou un texto que tivo certa transcendencia ao divulgarse, pero logo caeu no esquecemento xunto á súa figura. Foi unha obra moderna e adiantada ao seu tempo, na que mesmo se opuxo a algunhas ideas de Priestley e Lavoisier.
En 1794, Elizabeth Fulhame publicou An Essay On Combustion with a View to a New Art of Dying and Painting, wherein the Phlogistic and Antiphlogistic Hypotheses are Proved Erroneous. A súa tradución ao español sería: Un ensaio sobre a combustión con vistas a unha nova arte de tinguir e pintar, no que se refutan as hipóteses flogística e antiflogística. Este libro contiña máis de 120 experimentos detallados, clasificados baixo criterios científicos. Incluíu tanto experimentos exitosos como errados, asemellándose ao estilo dos papers modernos. En 1798 foi traducido ao alemán e apuntado nos Annales de Chimie. A última referencia coñecida de Fulhame data de 1810, cando publicou unha nova edición da súa obra. Máis tarde, o seu traballo foi mencionado no Journal of Physical Chemistry en 1903 e no Bulletin for the History of Chemistry en 1989.
Portada do ensaio mítico de Elizabeth Fulhame / Wikipedia
Cos seus experimentos contribuíu de maneira notable á química. A súa motivación principal foi tinguir fíos con metais, especialmente ouro e prata. E logrouno con éxito. Para iso desenvolveu a redución de metais a temperatura ambiente, técnica que empregou para tinguir fíos cos devanditos metais.
Fulhame estudou a redución experimental de sales metálicos en estados como solución acuosa, estado seco e, en ocasións, disolucións de éter ou alcohol, expoñéndoas a diversos axentes redutores. Entre os sales metálicos que usou destacan ouro, prata, platino, mercurio, cobre e estaño. Como axentes redutores utilizou hidróxeno, gas, fósforo, sulfuro de potasio, sulfuro de hidróxeno, fosfina, carbón e luz. Nas súas propias palabras:
"A posibilidade de facer teas de ouro, prata e outros metais por procesos químicos ocorréuseme no ano 1780. O proxecto, mencionado ao doutor Fulhame e a algúns amigos, considerouse improbable. Con todo, despois dalgún tempo, tiven a satisfacción de realizar a idea, en certo grao, por experimentación".
Máis aló da tinción de teas, pódeselle considerar como a descubridora da fotorredución, sendo unha das primeiras persoas en investigala. Este descubrimento foi crucial para o desenvolvemento da fotografía. De feito, o químico austríaco Josef Maria Eder cualificou o seu traballo como un fito na historia temperá da fotografía. Aínda que Fulhame traballou con sales de prata sensibles á luz sobre teas, nunca tentou plasmar imaxes.
Tamén se lle atribúe a invención da catálise. No seu libro, Fulhame demostrou que moitas reaccións de oxidación ocorren só en presenza de auga, a cal non interviña directamente na reacción, pois se rexeneraba ao final do proceso. Este principio é fundamental na teoría dos catalizadores e precedeu os traballos de Berzelius e Buchner.
O título do seu libro resume perfectamente o contido conceptual e filosófico. Nel abordou a teoría do flogisto, unha antiga visión química que afirmaba que os materiais combustibles contiñan unha substancia chamada «flogisto» que se liberaba ao arder. Esta teoría, xunto coa antiflogística, foi substituída no século XIX pola teoría do osíxeno, cando se descubriu que a combustión implicaba a ganancia de osíxeno en lugar da perda de flogisto. Fulhame adiantouse ao seu tempo ao propoñer que o osíxeno xogaba un papel crucial nas combustións.
A historia foi inxusta co traballo de Fulhame. Xa en 1810, o editor americano da súa obra queixábase de que a súa contribución era menos coñecida do que merecía, e escribiu: "O orgullo da ciencia indignouse ante a idea de ser ensinado por unha muller".
CONVENSIDO
’Convensido’ é o primeiro adianto do novo disco de Heredeiros da Crus que sairá a venta o próximo 21 de febreiro. Este grupo de rock gallego fundouse en 1992 en Ribeira.
Coma sempre cunha letra provocadora!
#DígochoEu: Non digas *cerrajero
Se perdeches as chaves da casa 🔒. A quen Chamo? A un *cerrajero non! Enton?
#DígochoEu
SABÍAS QUE... Por que no universo todo xira?
Os planetas viran ao redor do Sol, e o Sol e o resto das estrelas tamén viran e viran igualmente os buracos negros ou, mesmo, as galaxias /GETTY
É certo que os planetas viran ao redor do Sol, e o Sol e o resto das estrelas tamén viran e viran igualmente os buracos negros ou, mesmo, as galaxias. En xeral o xiro hérdase do astro proxenitor, por exemplo, as estrelas masivas que se converten en estrelas de neutróns non deixan de virar a medida que se compactan. De feito, viran máis rápido, como cando unha patinadora recolle os brazos inicialmente estendidos.
Pero tamén hai estruturas, as moi grandes como os filamentos, que non viran. A diferenza coas galaxias é que a materia nestas agrégase nun proceso de rotación nun plano, por así dicilo, mentres que nos filamentos que forman a rede cósmica a materia vaise aglomerando ao longo dunha liña.
Simplificando moito, podemos comparala como o movemento dun proxectil, que viaxa en vertical e en horizontal, así que podemos pensar na curva da súa traxectoria como unha especie de xiro. En cambio, a formación do filamento sería como a traxectoria dunha pedra que deixamos caer sen máis ao abrir a man que a suxeitaba. Se queremos concretar e realmente falamos de xiros específicos, é dicir, de volver ao mesmo punto unha e outra vez sabemos que os cometas ou polo menos moitos deles teñen órbitas que non son un xiro, son traxectorias abertas, é dicir, só achegaranse ao Sistema Solar unha vez durante a súa existencia.
Á escala maior imaxinable, atopamos o fondo de radiación de microondas, que tampouco vira porque se virase iso suporía que o universo tería vorticidade, é dicir moveríase a semellanza dun ciclón e as observacións dannos moita seguridade de que iso non ocorre. E se baixamos á escala subatómica, o modelo que aprendemos no colexio, ese que di que os electróns viran, desde o punto de vista da mecánica cuántica non é válido.
Seguindo na escala subatómica, as partículas teñen unha propiedade que é o espín pero que, a pesar do seu nome (en inglés spin de onde procede significa virar ou xiro), non significa que viren. Nas súas interaccións con outras partículas parece coma se estivesen a virar, por exemplo, o electrón, pero realmente non viran.
Resumindo, moitas das estruturas que coñecemos a diferentes escalas, estrelas, planetas e outras máis grandes si viran, pero non todo xira no universo. E por que vira o que si xira? Na mecánica hai dúas propiedades moi importantes cando os sistemas están gobernados pola gravitación: a conservación da enerxía mecánica e a conservación do momento angular. Por estas dúas características, cando unha partícula que vira súmase a outra que tamén xira, ese xiro se amplifica. É dicir, se unha chea de partículas que viran xúntanse por exemplo para formar unha galaxia, por conservación do momento angular, coma se dixésemos por conservación da suma dos xiros, todo iso vai seguir virando. Pero tamén existen efectos colectivos que se traducen en forzas que se opoñen á gravitación, as coñecidas forzas de rozamento, que poden ser responsables da retardación do xiro.
En resumo, moitos dos obxectos e estruturas do universo si viran pero non todos.
FOMTYE Ruth Lazkoz/elpais.com
Feliz (1+2 +3+4+5+6+7+8+9)²!
Durante estas datas, nas felicitacións do ano que comezou, entre bos desexos, árbores de Nadal, paisaxes nevadas e outros elementos de tempada, ás veces, cóanse propiedades matemáticas da nova cifra: se é primo ou, en caso contrario, se se pode descompoñer nos seus factores de forma curiosa, se se pode expresar como unha suma rechamante… O ano acaba de comezar, 2025, admite unha fórmula deste tipo: é o cadrado dos nove primeiros números naturais. É dicir:
2025 = (1+2 +3+4+5+6+7+8+9)²
Trátase dun número poligonal: un número natural que se pode representar gráficamente como un polígono regular.
De arriba abaixo, números triangulares, cadrados e pentagonales, os tres primeiros tipos de números poligonales.
No caso dos números cadrados, son o 1, o 4, o 9… Este tipo de cifras, que se estudan desde a antigüidade, tamén poden expresarse con fórmulas. Por exemplo, para calquera número natural n, a fórmula do n-ésimo número cadrado é n².
Como 2025 = 45², 2025 é o cuadraxésimo quinto número cadrado.
A fórmula para os números triangulares tamén é sinxela: o n-ésimo número triangular obtense ao sumar os n primeiros números naturais. É dicir, o primeiro número triangular é o 1, o segundo o 3 (1+2), o terceiro, o 5 (1+2+3) e así sucesivamente. O 45 é o noveno número triangular. Por tanto, 2025 non é só un número cadrado, senón que se trata do cadrado do noveno número triangular.
Ademais, como o cadrado da suma dos n primeiros números é igual á suma dos cubos dos n primeiros números 2025 tamén se pode escribir como:
1³+2³+3³+4³+5³+6³+7³+8³+9³
FONTE: Manue de Leon e Ágata A. Timón/elpais.com Imaxe: Olga Peshkova/los40.com
#DígochoEu: #cibercarrachos: Isto é o que tes que facer se alguén publica fotos íntimas túas
Atención a publicación de fotos íntimas túas! Denuncia! Os #cibercarrachos 😈 non paran!
#DígochoEu