#DígochoEu: Non escribas *tal vez
Alucina! *tal vez non se escribe así! Atención!
#DígochoEu
SABÍAS QUE... A CURIOSA COMPOSICIÓN DO PO DO NOSO FOGAR
A menos que o remediemos o po remata apropiandose das nosas casas coma se dun exército silencioso tratásese. Cada recuncho, cada superficie, cada obxecto cóbrese por unha fina capa esbrancuxada que parece medrar con cada respiración.
Cada unha desas diminutas partículas son un fragmento de vida, un recordo atrapado nunha suspensión temporal, que se converte no gardián dos nosos segredos. Un confidente silencioso que coñece todos os recunchos e recunchos dos nosos fogares.
Cando os raios de sol cóanse polas xanelas ilumínanse as partículas suspendidas no aire, descubríndonos un universo microscópico en constante movemento. Desta forma, os mobles, outrora relucentes, parecen envellecidos por un fino manto; os títulos dos libros ocúltanse baixo unha grosa capa de partículas e as fotografías tínguense dunha brétema opaca. O po fixo acto de presenza.
A composición do po pode variar segundo a localización do fogar, a época do ano e as actividades que realicemos na nosa casa. Pero, en xeral, o po está composto por unha mestura de células procedentes da nosa pel, fibras téxtiles, ácaros de po, partículas de pole e de terra, bacterias, fungos e restos de alimentos.
E é que os seres humanos somos auténticas fábricas de células e constantemente estamos a nos desprender delas. As células mortas mestúranse coas fibras da nosa roupa, das alfombras ou das cortinas e acumúlanse no po dándolle unha maior consistencia.
Neste universo os ácaros son os reis. Estes parentes afastados das arañas e tan pequenos que só se poden ver cun microscopio poderíanse describir como pequenas bolitas con patiñas. Os ácaros do po adoran os lugares cálidos e húmidos e o seu prato preferido son as células mortas, e arrástranse por todas partes de forma sibilina.
A pesar de que non morden nin pican, os ácaros poden ser responsables dalgúns problemas que incumben á nosa saúde, xa que os seus excrementos son moi alerxénicos e poden provocar reaccións alérxicas en persoas sensibles.
Xunto aos ácaros do po, as bacterias e os fungos atopan neste paraíso un ambiente cálido e húmido ideal para medrar e reproducirse.
Pero o po non é un simple amontoamento de partículas e microorganismos, é moito máis que iso. Temos que dimensionarlo como un ecosistema dinámico, onde uns seres invisibles aos nosos ollos interactúan entre si e coa súa contorna.
Por unha banda, as bacterias descompoñen as células mortas e as fibras téxtiles, liberando nutrientes que son utilizados por outros microorganismos, por outra, os fungos medran sobre as partículas de po, formando un armazón de filamentos que lles permite explorar a súa contorna.
O tipo e a cantidade de po que se acumula nun fogar poden proporcionarnos unha información moi valiosa. Por exemplo, un exceso de pole pode indicar que as xanelas non se pechan correctamente ou que hai unha planta con flores na habitación; mentres que a presenza de certas bacterias pode revelar problemas de humidade ou ventilación.
Así que xa sabes, a próxima vez que quites o po do moble pensa por un momento o microuniverso que se esconde ante os seus ollos.
FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia
A NASA FAINOS VOAR ENTRE OS PIARES DA CREACIÓN
En abril de 1995 publicouse a impresionante e icónica imaxe que se deu en chamar os Piares da Creación. Foi tomada polo telescopio espacial Hubble. Décadas despoi, o telescopio espacial James Webb superouna.
O Webb xa tomara imaxes da nebulosa do Águila (onde se atopan os piares), pero agora os astrónomos combinaron os datos do Hubble e do Webb para crear unha asombrosa animación en 3D dun voo a través da nebulosa.
Os Piares da Creación están compostos principalmente por hidróxeno molecular frío e po. Están a ser desgastados por fortes ventos e pola radiación ultravioleta emitida por estrelas novas e quentes próximas. Os piares, que parecen grandes dedos cósmicos, teñen protuberancias adicionais, maiores que o sistema solar, que se estenden desde as súas cimas. Dentro destes dedos hai estrelas novas e quentes. O máis alto dos piares mide tres anos luz de arriba abaixo.
A nova e asombrosa película en 3D leva aos espectadores de viaxe a través das estruturas dos piares, baseándose en datos de observación reais dun estudo científico dirixido por Anna McLeod, profesora asociada da Universidade de Durham (Reino Unido). O vídeo permite aos espectadores facerse unha idea de como poden colaborar os dous telescopios espaciais.
A nova visualización permite comprender como dúas dos telescopios espaciais máis potentes do mundo colaboran para ofrecer unha visión máis detallada. O Hubble capta obxectos que brillan en luz visible a miles de graos, mentres que a cámara infravermella do Webb é sensible a obxectos máis fríos a só centos de graos e pode penetrar no po para revelar estrelas incrustadas no seu interior.
A película fai algo máis que crear un vídeo espectacular. Axuda aos espectadores para explorar distintas zonas e etapas da formación estelar. O piar central, por exemplo, é abordado e pode observarse cunha protoestrela incipiente incrustada no seu parte superior. Na imaxe infravermella pódella ver brillando en vermello intenso. Preto da parte superior do piar esquerdo hai un chorro diagonal de material que foi expulsado dunha estrela recentemente nada. A nova estrela quente non pode verse, pero o chorro delata a súa presenza. Por último, na punta dunha das protuberancias do piar esquerdo hai unha estrela recentemente nada que brilla intensamente.
Outra marabillosa vantaxe da nova visualización en 3D é a creación dun modelo imprimible en 3D dos Piares da Creación. A información converteuse a un formato de arquivo STL que pode descargarse e imprimirse en casa con impresoras 3D. Isto non só será de fabuloso interese para os aficioinados, senón que tamén terá un inmenso valor educativo para as escolas.
FONTE: Baltasar Pérez/quo.eldiario.es/ciencia
CANTOS CONTINENTES HAI NO MUNDO? SORPRESA!
Aínda que poida parecer unha pregunta incriblemente sinxela, o certo é que non existe un consenso global respecto diso. Son cinco? Seis? Sete? Oito, quizá? Na escola aprendemos que eran sete: Asia, África, América do Norte, América do Sur, Antártida, Europa e Oceanía, sempre que dividísemos América, senón serían cinco. Pero son realmente sete os continentes? Para entender de que estamos a falar, primeiro deberiamos concretar que é exactamente un continente.
Para empezar aquí nacen as discrepancias. Se o miramos desde unha perspectiva xeolóxica, un continente defínese por características específicas que o diferencian da codia oceánica. Estas características inclúen a súa composición, espesor e papel no marco tectónico da Terra. Non son simplemente enormes pedazos de terra, senón entidades dinámicas moldeadas pola actividade tectónica do noso planeta ao longo de miles de millóns de anos. Con todo, se o vemos desde unha perspectiva xeográfica, o Glosario de Xeoloxía da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais descríbeo como "cada unha das grandes divisións das terras emerxidas, separadas entre si por océanos".
No modelo máis comunmente ensinado, o mundo está dividido en sete continentes. Esta división baséase en gran medida na separación xeográfica por masas de auga e distincións culturais:
- Asia: o continente máis grande e máis poboado, caracterizado por unha enorme diversidade cultural e xeográfica.
- África: coñecido pola súa rica biodiversidade e un amplo abanico de culturas, sendo, ademais o segundo continente máis grande.
- América do Norte: que comprende Canadá, Estados Unidos, México e América Central, e é coñecido pola súa variedade de climas e paisaxes.
- América do Sur: famoso pola selva amazónica e a cordilleira de Ándes, á parte de que conta cunha ampla variedade de ecosistemas.
- Antártida: o continente xeado e practicamente deshabitado no Polo sur, utilizado principalmente para a investigación científica.
- Europa: un continente de gran importancia histórica con culturas, idiomas e paisaxes políticos de toda índole.
- Oceanía: o continente máis pequeno e menos poboado da Terra; é un continente insular que comprende Australia e as illas próximas como Fidxi, as illas Cook, Samoa e a non tan pequena Nova Zelandia.
As investigacións máis recentes suxiren que esta crenza tan arraigada de que existen sete continentes na Terra podería non ser a correcta. En realidade hai seis e non sete continentes. Así o testemuña un novo estudo desenvolvido por científicos da Universidade de Derby e publicado na revista Gondwana Research no que os expertos analizaron os procesos xeolóxicos detrás da ruptura dos continentes europeo e norteamericano, indagando de que maneira estas masas de terra evolucionaron ao longo de millóns de anos. E hai unha sorpresa: "O descubrimento indica que as placas tectónicas de América do Norte e Eurasia aínda non se separaron, como se cre tradicionalmente que sucedeu hai 52 millóns de anos", explica Jordan Phethean, autor principal do estudo.
Segundo o experto, estas placas aínda estanse estirando e continúan no proceso de separarse, o que altera a nosa comprensión preconcibida das placas tectónicas así como a formación e separación dos continentes da Terra.
Os científicos propuxeron que Islandia, unha illa volcánica situada entre o mar de Groenlandia e o océano Atlántico Norte que se cre que xurdiu hai uns 60 millóns de anos como resultado da dorsal mesoatlántica, xunto coa dorsal Groenlandia-Islandia-Faroes, contén fragmentos xeolóxicos das placas tectónicas europeas e norteamericanas. Este achado indica que estas áreas non son meramente formacións xeográficas illadas, senón partes interconectadas dunha estrutura continental máis extensa que bautizaron como "meseta magmática oceánica fracturada" (ROMP).
Se o equipo está no certo, os continentes europeo e norteamericano seguen en proceso de fragmentación, o que representaría que América do Norte e Europa poderían ser considerados como un só continente no canto de dous.
“É controvertido suxerir que o Complexo da cordilleira Groenlandia-Islandia-Faroe (GIFR) contén unha gran cantidade de codia continental no seu interior, e que as placas tectónicas europea e norteamericana talvez aínda non se fragmentaran oficialmente”, admite Phethean. Con todo, os seus achados apoian esta audaz hipótese.
Os investigadores planean explorar rochas volcánicas en Islandia para obter evidencia máis concreta de codia continental antiga e, quen sabe se finalmente ofrecer unha perspectiva transformadora sobre a nosa comprensión dos continentes da Terra.
FONTE: Srah Romero/muyinteresante.com Imaxe:
A ORIXE DAS PALABRAS: A ESPADA DE DAMOCLES
A expresión a espada de Damocles é amplamente utilizada na linguaxe cotiá para referirse a unha ameaza constante ou a un perigo latente.
A súa historia remóntase á antiga Grecia, onde existía un rei chamado Dionisio II de Siracusa, no século IV a.C.
Este monarca, coñecido polo seu extravagante estilo de vida e a súa falta de habilidades políticas, espertou o descontento do seu pobo. Un dos seus cortesáns, Damocles, nun intento de afagar ao rei, expresou o seu desexo de experimentar o que significaba estar no poder.
O rei Dionisio aceptou a petición de Damocles e colocouno no seu trono, rodeado de luxos e praceres. Con todo, había unha espada afiada suspendida sobre a súa cabeza, sostida unicamente por un cabelo de cabalo. Esta espada simbolizaba a constante ameaza e os perigos inherentes ao exercicio do poder.
SABÍAS QUE... O PEIXE MÁIS VELENOSO DO MUNDO
Peise pedra Synanceia verrucosa / aquariumbcn.com
No mundo submarino, non tes que ser a criatura máis grande para ser a maior ameaza. O peixe pedra ou peixe rocha, que acada unha lonxitude media de 30 a 40 centímetros e ata 2 kg de peso, é o peixe máis velenoso do mundo, portando sacos velenosos en cada unha das súas 13 espiñas.
Aínda que a ameaza para os mergulladores responsables é minúscula, contámosvos 5 datos que desexarás coñecer sobre estas interesantes e tóxicas criaturas submarinas (se as atopas).
1. Hai cinco especies de peixe pedra da familia Synanceiidae que se poden atopar nas rexións costeiras dos océanos do Indo-Pacífico.
2. Como o peixe máis velenoso no mar, a maioría asumiría que o peixe pedra mata á súa presa usando o veleno nas súas espiñas, pero este non é o caso. En cambio, o peixe pedra captura á súa presa con gran velocidade. Para cazar á que vai ser a súa comida, os peixes pedra esperan a que apareza a presa e logo nadan rápido e atácana velozmente. O ataque pode durar apenas 0.015 segundos! Cando non persegue á súa presa, o peixe pedra normalmente nada moi moi lentamente.
3. Ten excelentes capacidades de camuflaxe, polo que o peixe pedra pode ser difícil de distinguir. Se che gusta mergullar, por suposto que é emocionante detectar as criaturas que mellor se camuflan, pero lembra prestar atención ao que se esconde no fondo rochoso ou o coral.
4. Non entres en pánico se o ves, o peixe pedra non se desviará do seu camiño para atacarte, senón que usará o seu veleno como mecanismo de defensa contra os depredadores. O veleno xeralmente libérase cando se aplica presión á espiña do peixe pedra, o que significa que o veleno emítese con máis frecuencia cando o peixe pedra é atacado por un depredador ou pisado por un humano. Nunca irá directo a atacar a un humano. Se por algunha razón accidentalmente pisas un peixe pedra, busca tratamento inmediato, xa que o veleno pode causar dor severa, insuficiencia cardíaca e mesmo a morte se non se trata. A auga quente pódese usar como alivio temporal; con todo, é esencial buscar atención médica e dispoñer dun antídoto.
5. O peixe pedra pode sobrevivir ata 24 horas fóra da auga, o que é un trazo pouco común entre os peixes.
Fiel ao seu nome, o peixe pedra parece estar formado por rochas encostradas ou entullos no fondo do mar. Pero se se observa detidamente, veremos algunhas características interesantes, como que a maioría son de cor marrón ou gris con manchas amarelas, alaranxadas ou vermellas no seu corpo.
FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.com
ROSAS SEN ESPIÑAS
Se pensamos en espiñas, é moi probable que nos viña á mente a rosa como planta paradigmática. Cada rosa ten a súa espiña, que cantaba Poison na súa mítica canción. Con todo, esta especie non é a única portadora desta arma natural que lles serve, principalmente, para defenderse dos animais herbívoros. Porque as espiñas evolucionaron varias veces e de forma independente en todo o reino vexetal, e atopámolas tamén en plantas tan dispares como berenxenas (presentes nas follas, talo e cáliz do froito, a parte superior verde que o recubre) ou mesmo nos cultivos de arroz e cebada (a parte das espigas que provoca que se che queden pegadas á roupa son, cientificamente, espiñas).
E aínda que todo o mundo sabe que son, e seguramente todos sufrimos a súa existencia, a ciencia aínda non ten do todo claro por que aparece este trazo con tanta frecuencia en especies, a priori, tan lonxe relacionadas. Agora, un estudo internacional no que participan investigadores da Universitat Politècnica de València (UPV) lanza luz sobre este espiñento asunto: detrás desta característica hai un xene que comparten todas elas, mesmo despois de millóns de anos de separación evolutiva. As conclusións acaban de publicarse na revista Science.
Todo empezou, precisamente, coa berenxena. O grupo SOLbreeding do Instituto de Conservación e Mellora da Agrodiversidad Valenciana (COMAV) da UPV encabezado por Jaime Prohens leva anos investigando acerca da súa mellora xenética. "Para as variedades modernas interésanos que non teñan espiñas. Así é máis fácil de cultivar e colleitar, á parte de ofrecer outras vantaxes como que non se piquen unhas a outras na caixa e cren feridas que aceleren a súa putrefacción", explica Prohens.
Mergullando entre o ADN da berenxena, atoparon unha familia de xenes chamada Lonely Guy (LOG), responsable de producir unha hormona que causa a división e a expansión celular. Nun relatorio en liña, Prohens contactou co investigador Zachary Lippman, do prestixioso Laboratorio Cold Spring Harbor (CSHL). El, xunto co seu pupilo James Satterlee, estaban a investigar sobre solanáceas, unha categoría que inclúe tomates, patacas e berenxenas. “Deime conta de que moitas solanáceas tiñan espiñas moi prominentes. Entón pregunteime: ‘Que sabemos sobre iso? Que está a pasar con esta adaptación? Resultou que non sabiamos case nada”, afirma Lippman nun comunicado.
Así, ambos os equipos empezaron a investigar en máis tipos de berenxenas, como berenxenas africanas ou berenxenas silvestres, algunhas delas con moitas espiñas. Déronse conta de que cando nun xene da familia LOG atopábanse mutacións, as berenxenas non presentaba espiñas, mentres que todas as que presentaba espiñas tiñan a mesma versión do xene. Entón, o grupo pensou en probar máis aló deste cultivo. "Eu estaba a facer unha estancia no CSHL cando propuxeron probar con rosas (conta Gloria Villanueva Párraga, investigadora da UPV). Ao principio pareceume unha tolemia. Pero despois vin que todo tiña sentido e que encaixaba".
Efectivamente, cando un dos equipos colaboradores conseguiu silenciar o xene correspondente nas rosas, obtiveron rosas sen espiñas. E o mesmo ocorreu co azufaifo, unha planta moi popular no levante e Marrocos, tamén pertencente á mesma familia. Non quedou aí e o grupo foise ampliando con investigadores franceses, ingleses ou alemáns. "Converteuse nun grupo multidisciplinar, coa colaboración de moitas organizacións diferentes", sinala David Alonso Martín, tamén investigador da UPV.
Así, traballaron co Xardín Botánico de Nova York para examinar especímenes con e sen espiñas. Os colaboradores da Universidade de Cornell utilizaron a edición xenómica para eliminar as espiñas nas uvas do deserto, unha baga colleitada por aboríxenes australianos que, cando se secan, transfórmanse nunha especie de pasas moi doces. En total, o equipo chegou a asociar as espiñas con xenes relacionados con LOG nunhas 20 especies.
"Trátase dun caso de evolución converxente: un xene que compartían o devanceiro de todas estas plantas hai 165 millóns de anos evolucionou de forma paralela en diferentes especies cara á mesma característica, a de ter espiñas", resume Prohens. "É similar ao que ocorre coa ecolocalización nos morcegos e as baleas: ambos evolucionaron de forma independente cara á mesma singularidade. E isto é algo que ocorre raramente na natureza".
Máis aló de coñecer como evolucionou este mecanismo, este traballo ten aplicacións directas. "Este estudo é importante porque a maior parte das plantas modelo non teñen espiñas, polo que esta característica, a pesar de ser tan cotiá, pasou desapercibida para a ciencia e non foi tan estudada como outras (afirma pola súa banda Pietro Gramazio, investigador da UPV). Coñecer o mecanismo detrás das espiñas non é só interesante a nivel de ciencia básica, senón que tamén ten implicacións a nivel económico".
Así, abre a porta a que con técnicas de edición xenética como CRISPR (o chamado cortapega xenético que consegue evolucións naturais dirixidas de forma moito máis eficiente), mellórense os cultivos. "Por exemplo, agora mesmo as plantacións da uva do deserto, unha especie silvestre emparentada coa berenxena que necesita moi pouca auga para o seu crecemento, son imposibles debido a que teñen moitas espiñas. Pero se conseguimos quitarllas, abren a porta a un novo cultivo que nun contexto de cambio climático pode ser moi interesante", indica Prohens.
Este estudo baséase nas plantas que teñen espiñas que xorden da epidermis das plantas. "Pero pódese explorar se os mesmos xenes inflúen noutras plantas cuxas espiñas xorden do que ían ser ramas, como as silvas; ou dos cactos, cuxas follas son as que se converteron en petiscos", sinala o autor. "Quédannos por explorar outras especies, pero tamén saber que fai exactamente este xene e como un pelo dunha planta convértese nunha espiña". E quizá, se as rosas creadas por este equipo fanse populares, Poison deba actualizar a súa canción.
FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia Imaxe: blog.florespatry.com
A MIÑA MAIOR AVENTURA É A MIÑA VIDA
O primeiro ser humano en subir á estratosfera e ver a curvatura da Terra cos seus propios ollos foi o seu avó. A primeira persoa en descender nun batiscafo ata a fosa das Marianas, o lugar máis profundo dos océanos, o seu pai. E el, Bertrand Piccard, conquistou a volta ao mundo en globo sen escalas por primeira vez na historia. Nin o ceo nin a terra teñen límites para esta saga de exploradores, a familia Piccard, que levan a aventura marcada no seu ADN. “De neno parecíame normal facer cousas imposibles”, asegura Bertrand Piccard.
Mentres a liñaxe masculina da súa familia ensinoulle a levar ao límite as capacidades tecnolóxicas, a influencia da súa nai, música e filósofa, levou a Bertrand Piccard un paso máis aló. A súa perspectiva integradora foi clave para lograr o éxito nas súas misións. “Cando digo que son psiquiatra e explorador, a xente non ve a relación, pero, para min, é algo obvio: explorar o mundo exterior e explorar o mundo interior”, argumenta Piccard. A autohipnose, os equipos multidisciplinares e unha particular filosofía vital permitiron que Piccard consiga xestas asombrosas. O Breitling Orbiter 3 co que logrou unha exitosa volta ao mundo en globo, ou o Solar Impulse, outra circunnavegación terrestre co primeiro avión impulsado por enerxía solar, dan boa conta das súas extraordinarias fazañas.
Máis aló dos seus logros na aviación, Bertrand Piccard destacou como defensor do medio ambiente e a innovación sostible, polo que recibiu distincións como o Premio da Terra da ONU ou o título de Cabaleiro da Lexión de Honra de Francia. “Hai que facer que o ecoloxismo resulte atractivo e emocionante e presentalo como unha aventura do noso mundo para abrir novas oportunidades”, asegura o explorador. A través da Solar Impulse Foundation, Piccard busca identificar e promover solucións tecnolóxicas para protexer o medio ambiente de maneira rendible. O seu próximo proxecto xa está en marcha: o Climate Impulse, que pretende ser o primeiro voo sen emisións ao redor do mundo.