Blogia

vgomez

OS NEARDENTAIS EUROPEOS INVENTARON O PEGAMENTO

Ferramienta de pedra e mango pegados polos neandertais / Patrick Schmidt

 

O químico Harry Coover fíxose famoso nos anos 40 do século pasado por inventar sen querer o superglue. O seu laboratorio topábase unha e outra vez con este pegañento accidente, ao tratar de fabricar cousas para gañar a Segunda Guerra Mundial. Agora os científicos acaban de descubrir que, sen licenciatura en Química, e cun cerebelo moito máis pequeno, os neandertales inventárono primeiro.
 

Os homínidos empezamos a pegar cousas máis ou menos no Pleistoceno medio, hai uns 200.000 anos, usando brea de cortiza de bidueiro. E ata o de agora críase que o primeiro adhesivo composto databa de hai apenas 70.000 anos, cando o homo sapiens surafricano empezou a pegar ferramentas usando goma vexetal e ocre vermello. Con todo, a súa patente acaba de esborrallarse de forma antropolóxicamente estrepitosa.

Os neandertales europeos xa fabricaban moito antes ferramentas de pedra unidas por un adhesivo de múltiples compoñentes. Un equipo de científicos acaba de toparse, case da mesma forma accidental que Coover, coa evidencia máis temperá dun adhesivo complexo, que ademais suxire que estes predecesores dos humanos modernos tiñan un nivel de cognición, e un desenvolvemento cultural, máis alto do que se pensaba. 

A investigación acaba de ser publicada pola revista Science Advances, e participaron investigadores da Universidade de Nova York, a Universidade de Tubinga e os Museos Nacionais de Berlín. "Estas ferramentas sorprendentemente ben conservadas mostran unha solución técnica moi similar á de ferramentas fabricadas polos primeiros humanos modernos en África, pero a receita exacta reflicte un xiro neandertal, que é a produción de mangos para ferramentas de man", di Radu Iovita, profesor asociado do Centro para o Estudo das Orixes Humanas da Universidade de Nova York. 

O equipo, dirixido por Patrick Schmidt da sección de Prehistoria Temperá e Ecoloxía Cuaternaria da Universidade de Tubinga, e Ewa Dutkiewicz, do Museo de Prehistoria e Historia Temperá dos Museos Nacionais de Berlín, reexaminaron achados anteriores en Lle Moustier, un punto arqueolóxico de Francia que foi descuberto a principios do século XX.

As ferramentas de pedra de Lle Moustier, utilizadas polos neandertales durante o Paleolítico Medio Musteriense, hai entre 120.000 e 40.000 anos, consérvanse na colección do Museo de Prehistoria e Historia Temperá de Berlín e non foran examinadas en detalle previamente. "Estaban envolvidas individualmente e intactas desde os anos 60, polo que as substancias orgánicas conserváronse moi ben", afirma Dutkiewicz.

Betume liquido e ocre antes da mestura para facer pegamento / Patrick Schmidt/MUNDO

 

Alí había rastros dunha mestura de ocre e betume en varias ferramentas de pedra, como raspadores, lascas e follas. O ocre é un pigmento terrestre natural, e o betume é un compoñente do asfalto que pode producirse a partir do petróleo cru, pero que tamén se atopa de forma natural no chan. 

A mestura era o suficientemente pegañenta como para que unha ferramenta de pedra permanecese pegada nela, pero sen adherirse ás mans, o que a convertía nun material adecuado para un mango. De feito, un exame microscópico das pegadas de desgaste destas ferramentas revelou que se utilizaban desta maneira.

O desenvolvemento de adhesivos considérase unha das mellores probas da evolución cultural, e das capacidades cognitivas dos primeiros humanos. Na rexión de Lle Moustier, o ocre e o betume tiveron que recollerse de lugares afastados, o que requiriu moito esforzo, planificación e un enfoque específico, sinalan os autores. "O que o noso estudo mostra é que os primeiros Homo sapiens en África e os neandertales en Europa tiñan patróns de pensamento similares", engade Schmidt. "As súas tecnoloxías adhesivas teñen a mesma importancia para a nosa comprensión da evolución humana".

FONTE: Ricardo F. Colmenero/elmundo.es/ciencia

CANTO SABES DAS FILIPINAS? XIV

Continúo coa serie, adicada ás Filipinas, ese país insular situado no Sueste Asiático, sobre o océano Pacífico e formado por 7.641 illas.

A contestación correcta a pregunta de onte é Católica. A saber...

E imos coa pregunta de hoxe!

14. Idiomas oficiais en Filinas.

- Español e inglés

- Tagalo e inglés

- Español e tagalo

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org      Imaxes: es.wikipedia.org e woolafilipinas.com

SABÍAS QUE... COMO FUNCIONA UN COMPÁS?



Etimolóxicamente compás (brúxula en castelán) procede do italiano bussola, que significa caixiña, e esta de o latín buxis, caixa, en referencia ao receptáculo que contiña e protexía á agulla imantada. Algúns defenden que compás é o diminutivo de ’bruxa’, xa que no Renacemento algúns europeos pensaban que un artefacto que sempre apuntaba cara ao mesmo punto xeográfico tiña que ser cousa de bruxas.

A verdade é que o magnetismo fascinou ao ser humano durante milenios. Os gregos e os chineses foron os primeiros en experimentar cos imáns e descubrir que a calamita, un tipo de ferro coñecido como actualmente como magnetita, posuía unha forza de atracción notable. Foron os chineses os primeiros en descubrir que un fragmento de calamita, que se move dentro dun círculo, sempre apunta nunha mesma dirección.

O compás é un invento chinés que apareceu no século XI. Cóntase que nas súas orixes os adivinos utilizaban unhas pedras magnetizadas para construír as súas táboas adivinatorias e que, nalgún momento, un deles decatouse de que as pedras sinalaban sempre cara a unha mesma dirección, o cal deu orixe á elaboración dos primeiros compases da historia.

Como é fácil imaxinar aqueles primeiros compases debían ser moi rudimentarios, apenas unhas agullas imantadas que flotaban en vasillas cheas de auga. Co paso do tempo o invento foise mellorando e reducindo en tamaño ata converterse nun instrumento fácil de transportar.

O primeiro uso práctico déronllo os navegantes, xa que grazas a ela podían completar a súa orientación. Ao parecer foi Zheng Hei, un navegante chinés da provincia de Yunnan, o primeiro en darlle un uso práctico durante as moitas viaxes que realizou pola mar oceánica.

O que quizais moitos non saben é que o compás de Zheng Hei apuntaba cara ao sur, do mesmo xeito que os compases chineses (luopan); a diferenza dos europeos que o fan ao norte, motivo polo cal algúns estudosos defenden que o compás do Vello Continente foi un invento independente.

Actualmente sabemos que a Terra crea un campo magnético na dirección Norte-Sur e compórtase como un imán moi grande, aínda que moi débil, situado ao longo do eixo de rotación, que é o eixo que pasa polo polo norte xeográfico (Norte) e o polo sur xeográfico (Sur). Por iso, os compases oriéntanse indicando precisamente esa dirección Norte-Sur.

Os compases están fabricadas con agullas de ferro imantadas e por iso senten atraídas polo «imán terrestre». Para construír os compases, primeiro as súas agullas deben ser imantadas utilizando un imán.

Un imán é un corpo que posúe magnetismo, é dicir, a capacidade de atraer a outros imáns e a metais como o ferro. Nestes corpos tamén falamos de polo norte e polo sur, aínda que non son exactamente o mesmo que os polos da Terra. En realidade, desde o punto de vista magnético, o polo norte da Terra correspóndese co polo sur dun imán.

A diferenza do noso polo norte xeográfico, que é fixo, o norte magnético da Terra desprázase a unha velocidade dun 15 km/ano. Este cambio de posición é debido ao ferro do núcleo terrestre que xera correntes eléctricas que producen un campo magnético. Nestes momentos o polo norte magnético atópase a un 1.600 km do polo norte xeográfico, preto da illa de Bathurst, na parte setentrional de Canadá.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: es.wikipedia.org

CANTO SABES DAS FILIPINAS? XIII

Continúo coa serie, adicada ás Filipinas, ese país insular situado no Sueste Asiático, sobre o océano Pacífico e formado por 7.641 illas. 

A contestación correcta a pregunta de onte é Peso. O peso filipino é a moeda de curso legal de Filipinas. Divídese en 100 céntimos e o seu código ISO 4217 é PHP. Antes de 1967, o idioma utilizado en billetes e moedas era o inglés, e polo tanto, a denominación era «peso». Pouco tempo despois utilizouse o nome filipino, pasando a denominarse piso.

E imos coa pregunta de hoxe!

13. Cal é a relixión dominnate en Filipinas?

- Musulmá

- Católica

- Evanxélica

- Igrexa Ni Cristo

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org      Imaxes:  filateliamonge.com e es.wikipedia.org

#DígochoEu: Non digas *carámbano

*Carámbano é un castelanismo! Esther danos as alternativas!

#DígochoEu

UN DISORAURO CARNÍVORO ACHADO NA RIOXA E ÚNICO NO MUNDO

Ilustración que reconstrúe o aspecto do Riojavenatrix lacustris / Ardián Blázquez

Foi bautizada como Riojavenatrix lacustris e é unha nova especie dinosauro, única no mundo da paleontoloxía. O fósil, achado en Igea (A Rioxa), corresponde a un exemplar da familia dos espinosáuridos de entre 7 e 8 metros de lonxitude, 2,5 metros de altura e ao redor de 1.500 quilogramos de peso, que camiñaba sobre as súas extremidades traseiras no Cretácico inferior, hai 120 millóns de anos aproximadamente. O seu retrato complétase con outras características propias dos terópodos (un grupo que inclúe aos grandes dinosauros carnívoros): unha cabeza cun cranio baixo e alongado, unhas prominentes mandíbulas con dentes afiados e uns brazos cunhas poderosas garras de tres dedos funcionais, coas que podía arrincar sen problema a cabeza ás súas presas.

A súa dieta principal era a base de peixe. “É posible que pescase ás beiras do lago, de aí o seu nome, Riojaventrix lacustris, que fai referencia á cazadora do lago da Rioxa, aínda que tampouco se descarta que puidese alimentarse de presas terrestres”, explica Francisco Sáez Benito, director honorífico do Centro de Interpretación Paleontolóxica da Rioxa.

Esta investigación, cuxos primeiros restos fósiles atopáronse en 1.983 nun dos xacementos existentes en Igea (unha poboación rioxana de apenas 650 habitantes), publicouse na revista británica Zoological Journal of the Linneal Society e confirma “a existencia dun novo xénero e especie de espinosáurido”, segundo testemuñan os responsables do traballo.É o primeiro dinosauro descrito na Rioxa”, engaden os autores do estudo, e o quinto espinosáurido rexistrado neste período da prehistoria na Península Ibérica. Súmase así a unha lista na que figuran xa o Camarillasaurus, en Aragón; o Vallibonavenatrix e o Protathlitis, na Comunidade Valenciana, e o Iberospinus, en Portugal.

Ilustración de reconstrución do dinosaurio descubierto ma Rioxa / Ardián Blázquez

Este achado recóllese na tese doutoral a cargo do investigador da Universidade do País Vasco, Erik Isasmendi. “O novo xénero e especie, ao que coloquialmente chamamos Britney, é froito do descubrimento dun esqueleto parcial, que consta de membros posteriores (fémur, morna, fíbula, ósos do nocello e falanxes do pé) e da pelvis (pube e isquion), así como un resto vertebral”, matiza Isasmendi sobre os achados do equipo de investigación Garras, que traballa no xacemento de icnitas (restos fósiles) da pequena localidade rioxana de Igea.

O paleontólogo destaca ademais que o novo dinosauro “presenta unha combinación de caracteres anatómicos que o fan único e permite diferencialo doutros espinosáuridos, incluíndo o Baryonyx”, en referencia ao icónico esqueleto dese dinosauro que se exhibe no Museo de Historia Natural de Londres.

O Riojavenatrix non é o único gran achado nese xacemento paleontolóxico. Alí tamén se atoparon outros restos fósiles, como é o caso dun dos esqueletos “máis completos e que se coñecen en Europa e o mundo” dun dinosauro espinosáurido, que foi bautizado como Villar.

Os fósiles descubertos son de gran interese paleontolóxico e permítennos poñer á Rioxa no mapa mundial dos espinosáuridos e dos dinosauros carnívoros”, apunta Xabier Pereda, un dos directores da tese doutoral e director de escavación en Igea.Estes descubrimentos expoñen moitas e novas preguntas sobre a ecoloxía destes animais, é dicir, sobre como conviviron estas especies entre si. E iso lévanos a reformularnos futuros estudos máis detallados sobre os espinosáuridos dos que, seguro, obteranse resultados importantes”, reflexiona Elena Custa, coautora do estudo e investigadora no Museo Paleontolóxico Egidio Feruglio (Arxentina) e na Universidade Ludwig Maximilian de Múnic (Alemaña).

FONTE: Victor Espuelas/elpais.com/ciencia

CANTO SABES DAS FILIPINAS? XII

Continúo coa serie, adicada ás Filipinas, ese país insular situado no Sueste Asiático, sobre o océano Pacífico e formado por 7.641 illas.

A contestación correcta a pregunta de onte é Lagoa de Bay. É o lago máis grande de Filipinas,​ e o segundo lago de auga doce terra dentro no sueste asiático, despois do lago Toba, en Sumatra, Indonesia. Está localizado na illa de Luzón, entre as provincias da Lagoa (ao sur) e Rizal (ao norte). A súa superficie é de 949 km², e ten unha profundidade media de só 2 m. O lago ten unha forma parecida a un W, con dúas penínsulas saíndo da costa norte. A parte central da lagoa é formada por unha caldeira volcánica mergullada. A Lagoa de Baý drena cara á baía de Manila, a través do río Pasig.

E imos coa pregunta de hoxe!

12. Cal é a moeda oficial de Filipinas?

- Rupia

- Peso

- Renminbi

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org      Imaxes: es.wikipedia.org e es.topasiatour.com

#DígochoEu: Non digas *abejorro

 

O macho da abella non é *abejorro!

#DígochoEu