Blogia

vgomez

KEM KANG NOI: A LECCIÓN DUN TSUNAMI


María Belón gozaba co seu marido e os seus fillos dunhas vacacións paradisíacas en Khao Lak, Tailandia, o 26 de decembro de 2004, nun día de sol, xogos e lectura tranquila xunto á piscina. Cando os paxaros comezaron a voar despavoridos e empezouse a escoitar un ruído atronador soubo que algo ía mal. Un “monstro negro”, tan alto como un edificio, alzouse ante os seus ollos, mentres os turistas e traballadores do hotel corrían e as palmeiras caían ao seu paso. Non sabía que se converterían na familia española que sobreviviu ao terrible maremoto de Sumatra-Andamán, con máis de 280.000 vítimas mortais e preto dun millón de persoas sen fogar.

A súa historia foi inmortalizada na multipremiada película O imposible, dirixida por J.A. Bayona. A pesar das feridas físicas e psicolóxicas que a súa familia foi soportando co paso do tempo, María Belón describe aquela experiencia como un “agasallo” da vida: “Hai un momento onde ti tes que decidir se esa dor complicada, situacións que non viviches nunca, o shock postraumático… Hai un momento, como un "Y" na túa vida, onde dis: ’Que fago? Quedo como vítima? Victimízome o resto da miña vida? Ou escollo a outra vía?’. Non hai medios camiños. E estoutra vía é dicir: ’Que fago para aprender o que a vida me quere ensinar?’".

#DígochoEu: Non digas *decolorar

 

Nin *decolorar nin *decolorante! En galego temos varias palabras onde escoller e Esther Estévez dínolas!

#DígochoEu

SOBRE A GRAVIDADE IV

Continuo coas reflexións sobre a gravidade, que a NASA define como "a forza pola que un planeta ou outro corpo atrae obxectos cara ao seu centro. A forza de gravidade mantén a todos os planetas en órbita ao redor do Sol".

Se onte falamos de como é a gravidade na Terra, hoxe tócalle a…

4. A gravidade no Sistema Solar

A forza en que a gravidade afecta os corpos depende de dúas cousas: Unha é a masa dos obxectos. Outra é a distancia entre os obxectos. A medida que aumenta a masa dun obxecto, a atracción aumenta. Se a distancia entre os obxectos aumenta, a atracción diminúe.

Esta é a gravidade no nosos Sistema Solar:

Mercurio    3,7 m/s²

Venus        8,87 m/s²

A Terra      9,807 m/s²

Marte        3,71 m/s²

Xúpiter    24,79 m/s²

Saturno   10,44 m/s²

Urano       8,87 m/s²

Neptuno  11,15 m/s²

A gravidade da Lúa é 1,62 m/s² e a gravidade de Plutón que é un planeta anano é de 0,62 m/s². A gravidade do Sol a nosa estrela é de 274 m/s².

Continuará...

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es e deplanetas.com      Imaxe: flexbooks.ck12.org/cbook

OS DINOSAUROS MÁIS ANTIGOS DE ÁFRICA

Reconstrución artística do novo dinosauro Mbiresaurus Raathi (en primeiro plano) co resto de animais atopados en Zimbaue / ANDREY ATUCHIN/VIRGINIA TECH

 

Un equipo internacional de paleontólogos descubriu no norte de Zimbaue os fósiles dos dinosauros máis antigos de África, entre eles o esqueleto case completo dunha nova especie de herbívoro de pescozo longo de 1,8 metros de lonxitude e entre 10 e 30 quilos de peso. Estes animais viviron a comezos do Triásico, na época Carniana, hai 230 millóns de anos. O achado, publicado en Nature, suxire que os primeiros dinosauros do planeta limitáronse a unha rexión tépeda no extremo sur do antigo supercontinente de Panxea.

Os restos son, segundo os investigadores, un auténtico tesouro fósil. Recuperar dinosauros tan antigos é unha auténtica rareza que, ata o de agora, só conseguiuse en poucos lugares do mundo, principalmente no norte de Arxentina, o sur de Brasil e a India.

Os fósiles foron atopados durante o curso de dúas escavacións levadas a cabo en 2017 e 2019. Entre eles incluíase un dinosauro herrerasaurio, parentes de mamíferos primitivos como os cinodontes, parentes de crocodilos acoirazados como os aetosaurios, e uns «réptiles arcaicos e estraños» chamados Rhynchosaurus.

Pero o exemplar máis rechamante é un novo sauropodomorfo, un dinosauro de pescozo longo, denominado Mbiresaurus raathi. Segundo os investigadores, este dinosauro parábase sobre dúas patas e a súa cabeza era relativamente pequena. Tiña dentes pequenos, aserrados e en forma de triángulo, o que suxería que era un herbívoro ou potencialmente omnívoro.

"Non esperabamos atopar un esqueleto de dinosauro tan completo e ben conservado", recoñece Christopher Griffin, entón no Instituto Politécnico e Universidade Estatal de Virginia (Virginia Tech) e agora investigador na Universidade de Yale, ambos en EE.UU. "Cando atopei o fémur de Mbiresaurus, inmediatamente recoñecino como pertencente a un dinosauro e souben que tiña nas miñas mans ao máis antigo xamais atopado en África. Cando seguín cavando e atopei o óso da cadeira esquerdo xusto á beira do óso da coxa esquerda, tiven que determe e tomar alento; sabía que gran parte do esqueleto probablemente estaba alí, aínda articulado en posición de vida", relata.

O descubrimento de Mbiresaurus levou aos investigadores para propoñer unha nova teoría sobre a migración dos dinosauros. África, como todos os continentes, foi unha vez parte do supercontinente chamado Panxea. Crese que o clima en Panxea dividiuse en fortes cintos latitudinais húmidos e áridos, con cintos máis tépedos que abarcan latitudes máis altas e desertos intensos nos trópicos inferiores. Os científicos crían anteriormente que estes cintos climáticos influían e restrinxían a distribución de animais en Panxea.

"Debido a que os dinosauros dispersáronse inicialmente baixo este patrón climático, a dispersión temperá dos dinosauros debería ser controlada pola latitude", sinala Griffin. "Os dinosauros máis antigos coñécense de aproximadamente as mesmas latitudes ao longo do cinto de clima tépedo do sur que estaba nese momento, aproximadamente 50 graos ao sur", puntualiza.

Griffin e o seu equipo dirixíronse deliberadamente ao norte de Zimbabue, xa que o país caeu ao longo de leste mesmo cinto climático, pechando unha brecha xeográfica entre o sur de Brasil e a India durante a Idade do Triásico Tardío.

Máis aínda, estes primeiros dinosauros estaban restrinxidos por bandas climáticas ao sur de Panxea, e só máis tarde na súa historia dispersáronse por todo o mundo. A ruptura destas barreiras e unha onda de dispersión cara ao norte coincidiron cun período húmido en todo o mundo, ou o Evento Pluvial Carniense, hai entre 237 e 227 millóns de anos. Despois disto, as barreiras regresaron, ’suxeitando’ aos dinosauros nas súas distintas provincias a través de Panxea durante o resto do Período Triásico.

Os autores suxiren que os controis climáticos influíron na composición inicial dos dinosauros terrestres e outros grupos principais⁠, como mamíferos, tartarugas, anfibios e réptiles⁠, moitos dos cales persisten ata o día de hoxe.

FONTE: Judith de Jorge/abc.es/ciencia

SOBRE A GRAVIDADE III

Continuo coas reflexións sobre a gravidade, que a NASA define como "a forza pola que un planeta ou outro corpo atrae obxectos cara ao seu centro. A forza de gravidade mantén a todos os planetas en órbita ao redor do Sol".

Se onte falamos de que a gravidade é unha teoría, non unha lei, hoxe tócalle a…

3. Como é a gravidade na Terra?

A aceleración dos obxectos debido á gravidade na Terra é de ao redor de 9,807 m/s². Se ignoramos a resistencia do aire (arrastre), a velocidade dun obxecto que cae á Terra aumenta a esta cifra. A intensidade dun campo gravitatorio represéntase coa letra g e mídese, no Sistema Internacional, en N/kg (newtons por quilogramo) ou na forma equivalente de m/s².

O peso dun obxecto na supericie da Terra é a forza cara abaixo sobre ese obxecto, dada pola segunda lei de movemento de Newton, ou F = ma ( forza = masa × aceleración). A aceleración gravitacional contribúe á aceleración da gravidade total, pero outros factores, como a rotación da Terra, tamén contribúen e, por tanto, afectan o peso do obxecto. A gravidade normalmente non inclúe a atracción gravitacional da Lúa e o Sol, que se explican en termos de efectos de marea. É unha cantidade vectorial (física), cuxa dirección coincide cunha chumbada.

A Terra non é unha esfera perfecta e a súa composición tampouco é uniforme en todo o mundo. Os diferentes tipos de rochas, concentracións de minerais e a xeografía, en xeral, fai que afecte directamente á gravidade, sendo diferente en segundo que lugares da superficie da Terra. Nos polos, a gravidade é distinta. Débese aos cambios na latitude e na altitude. Alí pesaremos pesaremos 0,5% máis que estando no ecuador.

Continuará…

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es e gl.wikipedia.org

#DígochoEu: Cinco palabras 'raras' en galego

 

Xa vimos que no último #ApuntamentoLusófono da temporada Esther e Rodrigo xogaron a adiviñar significados de palabras. Velaquí van os termos en galego que tanto o sorprenderon a el!

#DígochoEu

SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CIV

SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CIV

Animais domésticos!

SOBRE A GRAVIDADE II

Continuo coas reflexións sobre a gravidade, que a NASA define como "a forza pola que un planeta ou outro corpo atrae obxectos cara ao seu centro. A forza de gravidade mantén a todos os planetas en órbita ao redor do Sol".

Se onte falamos das cuestións preliminares e un camino de xenios, hoxe tócalle a…

2. A gravidade é unha teoría, non unha lei

A gravidade é unha das catro forzas fundamentais da natureza, xunto co electromagnetismo, a forza débil e a forza forte. Goberna o movemento dos planetas ao redor do Sol, mantén unidas ás galaxias e determina a estrutura do propio universo. Aínda que a antiga lei de Newton da gravitación universal é precisa na maioría de escenarios, a física moderna utiliza a teoría da relatividade xeral de Einstein, para describila. É unha das teorías máis exitosas coas que conta o ser humano.

En física, a relatividade xeral é a xeneralización, publicada en 1915 por Albert Einstein, da Teoría da gravitación de Newton. Esta nova teoría, tendo en conta as ideas descubertas na relatividade restricta sobre o espazo e o tempo, propón a xeneralización do principio da relatividade do movemento de referenciais en movemento uniforme para a relatividade do movemento mesmo entre referenciais en movemento acelerado. Esta xeneralización ten implicacións profundas no coñecemento do espazo-tempo, levando entre outras conclusións á de que a materia (enerxía) curva o espazo e mailo tempo ao redor seu. É dicir, a gravitación é un efecto da xeometría do espazo-tempo.

Moitas previsións da relatividade xeral difiren significativamente das da física clásica, especialmente no que respecta ao paso do tempo, a xeometria do espazo, o movemento dos corpos en caída libre, e a propagación da luz. Exemplos desas diferenzas son a dilatación gravitacional do tempo, o desvío gravitacional para o vermello da luz, e o tempo de atraso gravitacional. As previsións da relatividade xeral foron confirmadas en todas as observacións e experimentos feitos até o presente. Porén a relatividade xeral non é a única teoría relativística da gravidade, pero é a máis simple das teorías que son consistentes cos datos experimentais. Mentres, hai cuestións aínda sen resposta, sendo a máis fundamental delas o explicar como a relatividade xeral pode ser conciliada coas leis da física cuántica para producir unha teoría completa e autoconsistente da gravitación cuántica.

A teoría de Einstein ten importantes implicacións astrofísicas. Apunta á existencia de buracos negros (rexións do espazo onde o espazo e o tempo son distorsionados de tal forma que nada, nin mesmo a luz, pode escapar) como un estado final para as estrelas macizas. Hai evidencias de que eses buracos negros estelares, como outras variedades macizas de buracos negros, son responsábeis da intensa radiación emitida por certos tipos de obxectos astronómicos, como núcleos activos de galáxias ou microquásares. O desvío da luz pola gravidade pode levar ao fenómeno de lente gravitacional, onde varias imáxenes do mesmo obxecto astronómico distante son visíbeis no ceo. A relatividade xeral tamén prevé a existencia de ondas gravitacionais, que xa foran medidas indirectamente; unha medida directa é o obxectivo dalgúns proxectos, como o LIGO. Alén diso, a relatividade xeral é a base dos actuais modelos cosmolóxicos dun universo sempre en expansión.

Continuará...

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es e gl.wikipedia.org