TERCEIRA ESPECIE DE NENUFAR XIGANTE, A MÁIS GRANDE DO MUNDO

Carlos Magdalena e Lucy Smith medindo a Vitoria boliviana de Kew -/RBG KEW

O horticultor español Carlos Magdalena, traballador de Kew Gardens, a colección botánica máis grande do mundo, está detrás do descubrimento dun nenúfar xigante, cultivado alí, nomeado especie nova para o mundo da ciencia.

Este recente descubrimento botánico no famoso xénero Vitoria de nenúfares xigantes, o primeiro deste tipo nun século, detállase nun artigo divulgado hoxe na revista Frontiers in Plant Science. Nel obsérvase que, ata a data, tan só había dúas especies coñecidas destes impresionantes nenúfares.

Segundo o estudo, exemplares desa especie levaban depositados no Herbario de Kew desde hai 177 anos e no Herbario Nacional de Bolivia desde fai 34, aínda que durante todo ese tempo críase erroneamente que estes pertencían a Vitoria amazonica. "Esta planta (que chamaron Vitoria boliviana) é tan súper icónica... Se houbese que escoller as dez plantas máis marabillas do reino vexetal, esta estaría sempre", subliña Magdalena.

O científico e horticultor botánico asturiano resalta as características extraordinarias da planta: "Un nenúfar de tres metros, no que podes poñer a unha persoa, na que os paxaros fan niños, que ten flores de 70 centímetros (..) ten unha especie de aura, de exotismo, non hai nada co que comparalo", asegura.

A primeira vez que viu o exemplar foi en foto, en 2006, e asegura que xa entón soubo que se trataba dunha nova especie. "Unha vez que coñeces a unha especie, é como coñecer a unha persoa. Con só unha ollada non fai falta pensar. Un día eu atopeime cunha foto dun xardín de Santa Cruz (...) e deime conta automaticamente en canto a vi", di. Pero apunta que esta nova especie, en realidade, xa foi descuberta e debuxada por primeira vez polo naturalista Tadeo Haenke durante as expedicións españolas de Malaspina en 1801. Foi tamén a primeira especie rexistrada do xénero Vitoria aínda que entón non foi descrita como especie científica.

Como horticultor afirma: "tes un sexto sentido que che di que algo non encaixa pero logo, cando o descobres, non cho podes nin crer. É tan impresionante (...) De súpeto descobres unha cousa que realmente xa estaba descuberta pero que tampouco estaba descuberta".

Tras anos de estudo, o equipo liderado polo español, coa artista botánica independente Lucy Smith, de Kew, e a investigadora de xenómica da biodiversidade Natalia Przelomska, xunto con compañeiros do Herbario Nacional de Bolivia, o Xardín Botánico Santa Cruz de la Sierra e os Xardíns La Rinconada, confirmaron que, efectivamente, era unha nova especie grazas á utilización de datos novos.

O seu nome, Vitoria boliviana, fai honra aos compañeiros bolivianos e ao fogar onde crece o nenúfar en América do Sur, os ecosistemas acuáticos de Chairos de Moxos.

O estudo destaca que Vitoria boliviana é agora o nenúfar máis grande do mundo, con flores brancas que logo se volven rosas, con peciolos espiñentos e con follas que crecen ata os 3 metros de ancho en estado natural. O récord actual posúeno os Xardíns La Rinconada en Bolivia, onde as follas chegaron aos 3.2 metros.

FONTE: elmundo.es/ciencia

DINOSAUROS ASIÁTICOS V

Continúo coa serie adicada aos dinosauros asiáticos. Se o día pasado falamos do Indosaurus, hoxe tócale ao…

5. Titanosaurus

Titanosaurus é un xénero dubidoso de dinosauros saurópodos titanosaurianos, descrito orixinalmente por Richard Lydekker en 1877, e que viviron a finais do período  Cretácico hai aproximadamente 70 millóns de anos, no  Maastrichtiense.

O holotipo atopouse na Formación Lameta da India, aínda que se lle asignaron no pasado varias especies en Sudamérica, Europa e Madagascar. 

Titanosaurus foi un cuadrúpedo de pescozo longo e dentes en forma de lapis, como o Saltasaurus; posuía placas óseas na pel, medía entre 9 e 12 metros e pesaría 13 toneladas.

Mañá o último dinosauro asiático!

FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org    Imaxes: cdlyke.blogpost.com/primeval-fanon.fandom.com/wiki

HERBARIO DE ROSALIA DE CASTRO

Rosalía de Castro (1837-1885), autora fundacional da cultura galega, tratou todos os temas da poesía: a natureza, o amor, a temática cívico-social, a existencial e a metapoesía.

Tamén é unha das grandes poetas da paisaxe. Na beleza e a grandiosidade da paisaxe galega (no que “a man do home deixou paso á man de Deus”), Rosalía sustenta un discurso de dignificación que abarca tamén ás xentes que a habitan e a lingua que estas falan.

Co obxectivo de recoller o nexo entre literatura e natureza da súa obra, e para render unha homenaxe á creadora literaria que nos ensinou a mirar a paisaxe doutra maneira, elaborouse un herbario (Herbario de Rosalía de Castro. Nasín cando as plantas nasen) a partir das mencións de plantas, flores e árbores.

En total, son 150 pregos de plantas o que compoñen este herbario, creado polos profesores da Universidade de Santiago de Compostela María López Sández, Fernando Cabo Aseguinolaza e Maria do Cebreiro Rábade Villar e que pode verse agora en Madrid, no Real xardín Botánico.

Vexamos algún deses pregos!

Comezaremos hoxe coa...

A rosa

    Exemplar de rosa do Herbario de Rosalía. Fonte: Miguel Franga Vila

A rosa é a raíña indiscutible da obra de Rosalía. En Cantares gallegos, o suxeito lírico preséntase como Rosa, nome paronomásico co de Rosalía. Con máis de cen rexistros, aparece en ocasións como rosa, espida doutros atributos, pero tamén como “rosa purpurina”, “rosa de Alexandría”, “rosa oriental” ou “rosa silvestre”.

A rosa, identificada coa muller, convértese na máxima expresión da beleza. Así, en Flavio as raparigas preséntanse baixo a forma de rosas:

“Frescas rosas que abrían sus hojas al primer beso del sol, así eran ellas; verlas y no amarlas era imposible”

Pero a rosa que se identifica coa muller non é unicamente a rosa en esplendor, senón tamén a “rosa marchita”, imaxe coa que se describe nun punto da narración a Esperanza en La hija del mar, ao dar expresión ao carácter efémero da vida humana:

“Voume quedando murchiña / como unha rosa que inverna”.

Rosalía emprega os valores contraditorios codificados na rosa como emblema amoroso e tributo fúnebre. Pero mesmo no tratamento desta flor percíbese en Rosalía a especial inclinación cara á variedade salvaxe, o gusto pola natureza silvestre que marca a estética romántica e moi particularmente a obra de Rosalía:

“Hay un niño de rosas silvestres

Cabo d’a fonte escondido,

E un prado de herba trebiña

Alfombra ô arredor sombriso”

Follas Novas

Continuará...

---

FONTE: María López Sández e María do Cebreiro Rábade Villar/gciencia.com    Imaxes: (Rosalía);metropolitano.gal e (cartel exposición):rjb.csic.es

A realización deste proxecto contou con financiación no marco do proxecto Cartografías del afecto y usos públicos de la memoria: un análisis geoespacial de la obra de Rosalía de Castro, código FF12017-82742-P, financiado pola Axencia Estatal de Investigación do Ministerio de Ciencia, innovación e Universidades (AEI/MCIU) e parcialmente polo Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER) da Unión Europea.

SABÍAS QUE... O PELO

O pelo, ese escuro obxecto de desexo. Ás mulleres preocúpalles telo bonito e aos homes que non nos caia, algo doutra banda inevitable: como dixo un profesor o único que detén a caída do pelo é o chan e para conservalo, unha caixiña.

O número de pelos que temos na cabeza depende da súa cor: os que o teñen roxo teñen ao redor de 170.000 e os morenos 200.000, mentres que os louros quedan nun punto intermedio. O cabelo componse de células que brotan en forma de tira desde uns diminutos orificios que hai na cabeza (folículos). O seu ciclo vital é curioso. Durante tres anos vai medrando, pasados os cales morre nunhas 3 semanas. Pero non cae enseguida, senón que segue metido no coiro cabeludo polo menos 3 meses máis, ata que o novo pelo empúxalle e cae. Para que se deslicen con elegancia fóra deses orificios, na pel existen unhas bolsiñas que segregan un lípido que serve de lubricante: é o que comunmente chamamos graxa. Se non fóra por estas glándulas sebáceas sentiriamos unha gran comechón.

A medida que vai crecendo, esa graxa líquida solidifica formando escamas que se aferran ao coiro cabeludo e póñeno cada vez máis teso, por iso ao pasar os dedos polo pelo notámolo ríxido e graxento. Ademais, eses paquetiños de graxas son como imáns para diferentes elementos que flotan no aire: po e sucidade, fragmentos de insectos microscópicos, moléculas odoríferas, feluxe, pole… Deste xeito cada cabelo da nosa cabeza compórtase como un deses pegañentos atrapamoscas: no caso de que o cabelo mida 23 cm e teña uns 90.000, significa que hai un pouco máis de 20 quilómetros de atrapaporquería na cabeza, que en dous días levará pegada uns 15 gramos de sucidade. Se non se lavase o pelo en todo un ano o nivel de porcallada alcanzaría os 3 quilos e en dez anos acumularía o peso equivalente a un ser humano.

Por iso é tan importante lavarse a cabeza. Se nos fixamos, os anuncios de champú prométennos limpeza e beleza para o noso cabelo ao mesmo tempo que nos ensinan unha cabeleira envolta en escuma. Con todo, a escuma non limpa. Os fabricantes inclúena porque moi poucos comprariamos un champú que non fixese escuma. En realidade a limpeza corre a cargo do deterxente que contén, que é o 15% do contido do bote de champú. O seu labor é ben simple: arrincar as placas de graxa e sucidade agarradas ao xeito.

Agora ben, a situación non é tan simple como pode parecer. O pelo é eléctricamente neutro pero o champú só actúa sobre as zonas onde hai cargas positivas, co que o pelo perde o seu equilibrio eléctrico. Os cabelos, electrificados pola acción do champú, tenden a repelerse o que lles obriga a realizar un curioso baile, coma se dun twist tratásese. Se encima nos cepillamos o pelo xusto despois de habelo secado o que conseguimos é agravar a situación, porque se nos cepillamos 100 veces a carga eléctrica do cabelo aumenta tamén case 100 veces.

A única solución para evitar este enredo é meter a cabeza nun barreño de manteiga. Así a graxa do porco, ou de pato se somos máis elegantes, imita nosa propia graxa, mantendo illadas as diferentes superficies eléctricas que ocupan lugares contiguos. Como iso non sería moi agradable non nos queda máis remedio que utilizar o suavizante e o fixador. O suavizante proporciona as cargas eléctricas positivas necesarias para equilibrar as negativas sobre as que non actúa o champú, e o fixador non é máis que un plástico líquido cuxa única función é deixar o pelo alí onde se quedou durante o cepillado. Noutras palabras, manter o peiteado que desexamos.

FONTE: Miguel Ángel Sabadell/muyinteresante.es       Imaxe: consalud.es

PARA QUE SERVEN AS MATEMÁTICAS?

Doutor en matemáticas pola Universidade da Rioxa, onde actualmente exerce como profesor de Linguaxes e Sistemas Informáticos, Eduardo Saénz de Cabezón realiza unha intensa divulgación das matemáticas como membro e fundador do grupo de científicos e investigadores “Big Van Científicos como unha seda”. Ademais, participa en conferencias e talleres por todo o mundo contaxiando a súa paixón por esta “linguaxe das ciencias". A súa labor investigador céntrase na área do álxebra computacional á que contribuíu con numerosos artigos e colaboracións con matemáticos españois e europeos.

Aprender matemáticas convértenos en “cidadáns máis libres, máis difíciles de manipular… Sirve para comprender o mundo no que estamos pero tamén para comprendernos a nós mesmos”, destaca este recoñecido divulgador.

#DígochoEu: Como é? Tempada ou temporada?

 

Cal é a correcta? Tempada ou temporada? Toma nota da explicación de Esther Estévez!

#DígochoEu

DINOSAUROS ASIÁTICOS IV

Continúo coa serie adicada aos dinosauros asiáticos. Se o día pasado falamos do Rajasaurus, hoxe tócale ao…  

4. Indosaurus

Indosaurus matleyi é a única especie coñecida do xénero extinto Indosaurus, dinosauro terópodo abelisáurido, que viviu a finais do período Cretácico, hai aproximadamente 69 millóns de anos, no Maastrichtiense, no que hoxe é o  subcontinente indio.

Indosaurus era un depredador de aproximadamente 700 quilogramos de peso e ao redor de 6 metros de longo, cun cranio de gran tamaño que probablemente posuía adornos que, aínda que non chegaban a ser cornos como no  Carnotaurus, eran característicos do clado.

Mañá outro dinosauro asiático!

FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org    Imaxes: dinosaurdisney.blogspot.com  e  es.wikipedia.org/wiki

PUNTO NEMO

En 1992, o enxeñeiro croata-canadense Hrvoje Lukatela calculou a localización exacta do que tecnicamente se coñece como “o polo oceánico de inaccesibilidade”. Trátase do punto máis remoto de todo o planeta Terra con respecto a calquera superficie terrestre.

Situado en pleno Océano Pacífico, denomínaselle máis comunmente como ‘Punto Nemo’, en homenaxe, por unha banda, ao capitán Nemo, o protagonista da novela de Xulio Verne 20.000 leguas de viaxe submarina, pero tamén polo significado que ofrece a súa tradución do latín: “Ninguén”.

Coas coordenadas 48°52.6′S 123°23.6′W, este punto logrou calcularse debuxando sobre o Pacífico a maior circunferencia posible sen que esta tocase ningunha área terrestre. Así xurdiu o Punto Nemo, que ocupa o centro dunha circunferencia de 16.900 quilómetros e no que non hai nin un illote que o sinale á vista humana.

Esta inhóspita rexión do planeta Terra atópase a case 2.700 quilómetros de distancia das tres illas máis próximas. Son, ao norte, a Isla Ducie (das illas Pitcairn), ao nordés a de Motu Nui (illote da Illa de Pascua) e ao sur, a Isla Maher.
O Punto Nemo é o punto máis inaccesible da Terra

Por iso, dise que os humanos máis próximos a esta recuncho do planeta son os astronautas da Estación Espacial Internacional, que se atopan a 400 quilómetros da Terra.

E falando do espazo, precisamente a distancia coa vida humana fan do Punto Nemo o lugar perfecto para lanzar todo aquel lixo espacial que procede das misións e que debe volver á Terra sen supoñer un risco para a poboación.

Por exemplo, nas profundidades desta localización repousan no as profundidades do Océano Pacífico os restos da antiga estación espacial soviética MIR, a primeira dedicada á investigación que estivo habitada de forma permanente.

Localización do Punto Nemo / Google Earth

Esta estación lanzada ao espazo pola antiga Unión Soviética. Despois de 15 anos en órbita, quedou obsoleta e ordenouse a súa desorbitación e desintegración na atmosfera. Así quedou destruída e precipitouse de forma controlada ao océano Pacífico, ao momento Nemo, en 2001.

Este é só un exemplo das naves, satélites e outros restos de lixo espacial que chegaron a este polo de inaccesibilidade desde que se descubriron as súas coordenadas exactas hai exactamente 30 anos.

En canto á vida mariña, considérase que é máis ben escasa, debido a que non son demasiadas as especies que se desenvolven a estas grandes profundidades, ademais da falta de alimento existente provocado polo efecto das correntes, que bloquean a entrada de augas frías.

Neste punto, a profundidade é de 3.700 metros e considéralla unha das rexións oceánicas con menos actividade biolóxica do mundo.

FONTE: Ana I. Montañez/farodevigo.es/medio-ambiente