SOLUCIÓN ENCRUCILLADO CIV
VERTICAIS: 1. Navia 2. Corgo 3. Estocolmo 5. Creta 6. Midway 8. Trancha.
HORIZONTAIS: 4. Gadoupa 7. Elbrús 9. Pradairo 10. Croscat.
Máis cultura xeral!
ENCRUCILLADO CIV
VERTICAIS: 1. Río do norte da península, cuxo curso se reparte entre Galicia e Asturias, con nacemento no municipio de Piedrafita do Cebreiro (Lugo) e desembocadura no mar Cantábrico, entre o cabo de San Agustín e Peñafurada 2. Camiño estreito e profundo que discorre xeralmente entre valos, cómaros ou outras elevacións do terreo 3. capital e maior cidade de Suecia 5. Illa mediterránea, a maior e máis poboada das illas gregas 6. Nome das illas, onde Mariña dos Estados Unidos repeleu un ataque xaponés, marcando esta vitoria un vento de cambio no escenario da guerra do Pacífico, na Segunda Guerra mundial. 8. Peixe da familia dos clupeidos, duns quince centímetros e cor azulada no lombo e prateada no ventre, que ten as escamas da zona ventral dispostas a modo de quilla e de nome científico Sprattus sprattus.
HORIZONTAIS: 4. Pé dalgúns animais, provisto de unllas fortes, curvadas e aguzadas, dispostas para apresar e esgazar 7. Pico máis elevado de Rusia e Europa, cunha altitude de 5.642 m sobre o nivel do mar 9. Árbore da familia das aceráceas, de copa ampla, casca lisa e agrisada, follas caducas lobuladas e dentadas, flores en acios colgantes, con froitos miúdos en sámara e de nome científico Acer pseudoplatanus 10. Nome do volcán de tipo estromboliano que se atopa no noroeste do municipio de Santa Pau, na comarca da Garrocha en Xirona (Cataluña).
DEZ DATOS FASCINANTES DAS FORMIGAS
As formigas (Formicidae) son insectos heminópteros que non se parecen a ningún outro. De feito, teñen unhas capacidades e habilidades que nalgúns casos superan ás dos humanos. Mesmo se considera que os miles de formigas dun formigueiro actúan en realidade coma se fosen un único ser vivo. As súas sociedades complexas e cooperativas, con moitas especializacións, permítenlles sobrevivir e prosperar en condicións realmente incribles. A continuación explicámosche dez cousas asombrosas sobre as formigas que, como desvela o portal cienciadehoy.com, demostran que son un dos organismos máis cativadores do planeta.
1. Teñen unha forza sobrehumana
As formigas poden levar obxectos que superan 50 veces o seu propio peso corporal, arrastrándoos coas súas mandíbulas, o que dá unha idea da tremenda forza que exercen. En comparación co seu tamaño, os seus músculos son máis grosos que os dos animais máis grandes, incluso os humanos. Se, en proporción, unha persoa tivese músculos como os das formigas, podería lanzar un automóbil cos seus brazos a varios metros de distancia.
2. As formigas soldado usan as súas cabezas para tapar buracos
Certas especies, como as formigas soldado, teñen cabezas modificadas, cunha forma que se corresponde á entrada do formigueiro. Deste xeito, bloquean o acceso ao niño sentándose xusto dentro da entrada, coa cabeza funcionando como un tapón para manter baixo control aos intrusos. Cando unha formiga obreira regresa ao niño, toca a cabeza da soldado para que o garda saiba que pertence á colonia, e esta déixaa pasar.
3. Poden chegar a ‘acordos’ coas plantas
As plantas de formigas, ou mirmecofitas, son plantas que teñen ocos naturais nos que as formigas poden refuxiarse ou alimentarse. Estas cavidades poden ser espiñas ocas, talos ou mesmo pecíolos de follas. As formigas viven nos devanditos ocos, alimentándose de secrecións vexetais azucradas ou das excrecións de insectos chupadores de zume. Que obtén unha planta por ofrecer semellante aloxamento? As formigas defenden a planta hóspede dos insectos herbívoros e mesmo poden podar as plantas parasitas que tratan de medrar nela.
4. Máis masa de formigas que de persoas na Terra
A biomasa total de todas as persoas que hai no mundo non é tan grande como a biomasa de todas as formigas que viven no planeta. É dicir, hai máis masa de formiga que humana na Terra. É máis, os científicos estiman que hai polo menos 1,5 millóns destes insectos no planeta por cada ser humano. Sábese que existen máis de 12.000 especies diferentes, e atópanse en todos os continentes, excepto na Antártida. A maioría vive en rexións tropicais. En 4.000 metros cadrados de selva amazónica poden vivir 3,5 millóns delas.
5. Crían as súas ‘granxas’ de insectos
As formigas farán case calquera cousa para obter as secrecións azucradas dos insectos chupadores de zume, como os pulgóns ou os saltafollas. Para manter unha subministración próxima de melaza, algunhas formigas crían pulgóns. As formigas toman o zume producido por estes e protexen os seus ovos a cambio. Así é como as formigas crean verdadeiras granxas de insectos que, por certo, son terriblemente daniñas para as nosas plantas. Os pequenos pulgóns chupan o zume das partes máis tenras das plantas e transfórmana en melaza, unha especie de líquido xeelatinoso azucrado moi apreciado polas formigas.
6. Algunhas formigas escravizan a outras
Hai especies de formigas toman cativas a membros doutras especies, obrigándoas a realizar tarefas domésticas para a súa propia colonia. As formigas honeypot mesmo escravizan exemplares da súa propia especie, tomando individuos de colonias estranxeiras para que se poñan ás súas ordes. As raíñas de Polyergus, tamén coñecidas como formigas amazonas, asaltan as colonias de formigas formica desprevidas. A raíña amazona atopa e mata á raíña de Formica, e, finalmente, escraviza aos traballadores desta raíña. Os obreiros escravizados axudan á raíña usurpadora a criar a súa propia prole. Cando a súa descendencia Polyergus chega á idade adulta, o seu único propósito é asaltar outras colonias de formica e traer de volta as súas pupas, asegurando así unha subministración constante de traballadores escravizados.
7. Xa vivían cos dinosauros
As formigas evolucionaron hai uns 130 millóns de anos durante o período Cretácico temperán. A maior parte da evidencia fósil de insectos atópase en anacos de ámbar antigo ou resina vexetal fosilizada. O fósil de formiga máis antigo coñecido, unha especie primitiva e agora extinta chamada Sphercomyrma freyi, atopouse en Cliffwood Beach, Nova Jersey (EEUU). Aínda que ese fósil ‘só’ remóntase a 92 millóns de anos, outra formiga fósil que demostrou ser case tan vella ten unha liñaxe clara coas actuais, o que suxire unha liña evolutiva moito máis larga do que se supoñía anteriormente.
8. Comezaron a cultivar moito antes que os humanos
As formigas cultivadoras de fungos comezaron as súas empresas agrícolas uns 50 millóns de anos antes de que os humanos pensasen en cultivar as súas propias plantas. Os achados máis recentes suxiren que as formigas comezaron a cultivar desde hai 70 millóns de anos, a principios do período Terciario. E o que é aínda máis sorprendente: utilizaron sofisticadas técnicas hortícolas para mellorar o rendemento dos seus cultivos, incluída a secreción de substancias químicas con propiedades antibióticas para inhibir o crecemento de mofo e a elaboración de protocolos de fertilización, utilizando esterco.
9. As ‘supercolonias’ poden abarcar miles de quilómetros
As formigas arxentinas, nativas de América do Sur, agora habitan todos os continentes excepto a Antártida, debido a introducións accidentais. Son, por tanto, unha especie invasora. Cada colonia de formigas ten un perfil químico distintivo que permite aos membros do grupo recoñecerse entre si e alertar á colonia da presenza de estraños. Os científicos descubriron recentemente que as supercolonias masivas en Europa, América do Norte e Xapón comparten o mesmo perfil químico, o que significa que son, en esencia, unha supercolonia global.
10. Formigas exploradoras crean carreiros de cheiro para guiar a outras
Seguindo os rastros de feromonas establecidos polas formigas exploradoras da súa colonia, as súas compañeiras recolectoras poden atopar e almacenar alimentos de maneira eficiente. Unha exploradora abandona primeiro o formigueiro en busca de comida e deambula ao azar ata que descobre algo comestible. Logo consome parte da comida e regresa ao niño en liña recta. Ao longo do seu roteiro de regreso, as formigas exploradoras deixan un rastro de feromonas, que son aromas especiais que segregan, e coas que guían ás súas compañeiras de formigueiro cara á comida. As que buscan alimento logo seguen o camiño designado pola exploradora, cada unha agregando máis cheiro ao camiño para reforzalo para os demais.
FONTE: farodevigo.es/informacion.es/medio-ambiente Imaxes:cpoecologiaquintoc25022014.wordpress.com e admagazine.com
DINOSAUROS SURAMERICANOS (II)
Continúo coa serie adicada aos dinosauros americanos . Se onte falamos do Tyrannotitan, hoxe tócalle ao...
2. Argentinosaurus
O Argentinosaurus huinculensis é a única especie coñecida do xénero extinto Argentinosaurus de dinosauro saurópodo titanosauriano que viviu a mediados do período Cretácico, entre hai 97 e 93,5 millóns de anos, no Cenomaniense, no que hoxe é América do Sur.
É un dos animais terrestres máis grandes dos que se ten coñecemento actualmente, pero os restos coñecidos son escasos, polo que non se pode estimar de maneira precisa as súas dimensións corporais. De entre as diferentes estimacións propostas, a media sería de 33 metros de lonxitude e 67 toneladas de peso, o que o sitúa entre os maiores dinosauros coñecidos.
Mañá outro dinosauro suramericano!
FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org Imaxe:
SOMOS DIFERENTES, PERO XUNTOS FACEMOS COUSAS EXTRAORDINARIAS
Un asubío anuncia a conclusión do partido. É a final da Copa Mundial de Rugby de 1995 e o capitán dos Springboks, a selección surafricana, alza os brazos ao ceo para, de inmediato, fincar o xeonllo no chan, abatido pola emoción. Aquel deportista de case dous metros é François Pienaar, un home consciente de que aquela vitoria transcendía o deporte. “No escenario, o señor Mandela entrégame o trofeo, ponme a man no ombreiro e dime: “François, grazas polo que fixeches por este país”. E eu respóndolle: “Non, señor. Grazas polo que vostede fixo por este país”, lembra o exxogador.
Os alleos ao rugby recoñecen a Pienaar porque saltou mundialmente á fama grazas á película ‘Invictus’, baseada no libro superventas ‘O factor humano’ de John Carlin. Pouco despois da abolición do sistema do Apartheid en Sudáfrica, o presidente Nelson Mandela puxo en mans de Pienaar un logro capaz de unir e inspirar á nova nación surafricana: o triunfo da súa selección oficial de rugby no mundial.
Mandela deu todo o seu apoio ao equipo e espertou un forte nacionalismo no país a medida que avanzaba o torneo. Gañaron. François Pienaar converteuse accidentalmente nunha peza crave da historia. E o rugby, un deporte tradicionalmente asociado á minoría branca, transformouse no emblema da reconciliación de todo un país. “Abrazábase xente de todas as razas”, rememora o deportista.
SINAIS DUNHA CIVILIZACION EXTRATERRESTRE?
Radiotelescopio de 500 metros de diámetro FAST
Nun informe publicado o 14 de xuño (e despois súbitamente eliminado) no boletín oficial do Ministerio de Ciencia chinés Science and Technology Daily, afirmábase que un equipo de científicos da Universidade Normal de Pequín, entre eles o astrónomo Zhang Tonjie, fora capaz de captar sinais de polo menos unha civilización extraterrestre grazas ao novo e enorme radiotelescopio de 500 metros de diámetro FAST (Five hundredmeter Aperture Spherical radio Telescope), instalado no suroeste da provincia de Guizhou e coñecido como ’Sky Eye’, ou ’Ollo do Ceo’. FAST é, de lonxe, o maior radiotelescopio que existe no mundo.
Segundo o informe, Zhang e o seu equipo detectaron dous ntrigantes conxuntos de sinais en 2020, mentres os científicos revisaban os datos recompilados por FAST en 2019.
Máis tarde, iste mesmo ano e durante un programa de análise de exoplanetas coñecidos, os investigadores atoparon un terceiro sinal de radio de banda estreita, a que normalmente utilizan os avións e satélites humanos. Con todo, o propio Zhang sinalou tamén a posibilidade de que os sinais non sexan máis que o produto de interferencias de radio, algo que os investigadores están a comprobar.
"Trátase de varios sinais electromagnéticos de banda estreita diferentes a outras do pasado -di Tonije-, e o equipo está a traballar actualmente nunha maior investigación. A posibilidade de que o sinal sospeitoso sexa algún tipo de interferencia de radio tamén é moi alta, e debe confirmarse ou descartarse con máis estudos. Isto pode ser un proceso longo".
Nada máis publicarse, o informe empezou a circular por internet e a ser recollido por numerosos medios de todo o mundo. E China, sen dar explicación algunha, eliminouno repentinamente do seu boletín.
Desde logo, non é a primeira vez que un sinal de radio procedente do espazo profundo desconcerta aos científicos. Na memoria de todos queda, por exemplo, o estalido electromagnético dun minuto de duración captado por SETI en agosto 1977 co telescopio Big Ear da Universidd Estatal de Ohio e xunto a cuxa gráfica o científico Jerry Ehman, que traballaba no telescopio esa noite, escribiu ’Wow!’
Os sinais captados por FAST producíronse nunha frecuencia moi utilizada pola nosa tecnoloxía, o que levou aos científicos para preguntarse se unha posible civilización alieníxena tamén a estaría usando para as súas comunicacións. En todo caso, antes de dicir nada concluínte, haberá que esperar a que Tonjie e o resto do seu equipo depuren os sinais e demostren que non son interferencias dos nosos propios dispositivos electrónicos. Non esquezamos o que sucedeu cos supostos sinais alieníxenas captadas entre 2011 e 2014, e que ao final resultou que eran producidas polos propios investigadores cada vez que quentaban os seus xantares no microondas...
FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia
DINOSAUROS SURAMERICANOS
Aínda que os dous continentes americanos non sempre estiveron unidos, a masa de terra do sur deu lugar a bestas saurios que se parecían ás especies do norte. Tyrannotitan era unha gran criatura tipo diplodocus descuberta en Arxentina, duns 40 pés desde o nariz ata a cola, cun peso de cinco toneladas.
Outro rival Diplodocus desenterrado no mesmo país moderno foi o Argentinosaurus acertadamente chamado. Descubertos en 1987, os restos do Cretácico tiñan case 100 millóns de anos. No que respecta a os dinosauros non terópodos, este foi un dos especímenes máis grandes xamais atopados, cun estimado de 100 pés de longo e 80 toneladas. Amazonsaurus é outro diplodociano de pescozo longo que se atopa en Brasil.
Pero o continente austral non estaba enteiramente poboado por enormes e plácidos herbívoros. Coñece a Carnotaurus, tamén coñecido como o "Touro carnívoro" da Patagonia. Con 25 pés e 1,3 toneladas, este terópodo de Arxentina era un cazador famento, e o único dinosauro con cornos! Giganotosaurus era outra máquina de matar saurios, un rival de T. Rex, cunha lonxitude estimada de 40 pés e unha masa próxima ás 15 toneladas.
Pois de todos eles imos falar a partir de hoxe.
Comezamos!
1. Tyrannotitan
Tyrannotitan chubutensis é a única especie do xénero Tyrannotitan, un dinosauro terópodo carcarodontosáurido, que viviu a mediados do período Cretácico, hai aproximadamente de 118 a 112 millóns de anos, na época do Aptiense, no que hoxe é Sudamérica. Está estreitamente relacionado cos depredadores xigantes como Giganotosaurus e Carcharodontosaurus, aínda que posúe uns brazos moi curtos, similares aos de Tyrannosaurus.
Tamaño estimado, comparado ao dun humano
Estímase que tería un peso de 5,6 toneladas e unha lonxitude estimada de 11,4 metros.
Mañá outro dinosauro suramericano!
FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org Imaxes: es.wikipedia.org
PREMIO PRINCESA DE ASTURIAS 2022: INVESTIGACIÓN CIENTÍFICA E TÉCNICA
Os científicos expertos en intelixencia artificial Geoffrey Hinton (canadense e británico), Yann LeCun (franco-estadounidense), Yoshua Bengio (canadense) e Demis Hassabis (británico) foron galardoados co Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica 2022, segundo fixo público onte o xurado encargado da súa concesión.
Os catro expertos en intelixencia artificial conseguiron impulsar nos últimos anos as redes neuronais, ferramentas baseadas en complexos modelos matemáticos que pretenden reproducir o funcionamento do cerebro humano nun computador e que se aplican en robótica, sistemas de seguridade de vehículos, asistentes de voz ou tradución de idiomas
Geoffrey Hinton (Londres, Reino Unido, 6 de decembro de 1947) fraduose en Psicoloxía Experimental na Universidade de Cambridge en 1970 e doutorouse en Intelixencia Artificial pola Universidade de Edimburgo en 1975.
Yann LeCun (Soisy-sous-Montmorency, Francia, 8 de xullo de 1960) graduose en Enxeñería Eléctrica na Escola Superior de Enxeñeiros en Electrotécnica e Electrónica de París en 1983 e doutorouse en Ciencias da Computación pola Universidade Pierre et Marie Curie (París) en 1987.
Yoshua Bengio (París, Francia, 5 de marzo de 1964) graduose en Enxeñería Informática en 1986 na Universidade McGill (Canadá), onde tamén cursou un máster e doutorouse en Ciencias da Computación. Cumpriu estudos postdoutorais no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) e nos AT&T Bell Laboratories, xunto ao grupo de LeCun. Desde 1993 é profesor no Departamento de Ciencias da Computación e Investigación Operativa da Universidade de Montreal.
Demis Hassabis naceu en Londres (Reino Unido) o 27 de xullo de 1976. Neno prodixio do xadrez (aos trece anos era xa un recoñecido xogador) e apaixonado da programación, aos dezasete uniuse á compañía Bullfrog Productions como deseñador de videoxogos, onde creou xogos de éxito como Theme Park. Estudou na Universidade de Cambridge, na que se graduo en 1997 en Ciencias da Computación, e en 1998 fundou a empresa de videoxogos Elixir Studios, coa que creou proxectos para multinacionais como Microsoft ou Vivendi. En 2009 doutorouse en Neurociencia Cognitiva no University College de Londres e completou os seus estudos en Harvard (EE. UU.) e o Instituto Tecnolóxico de Massachusetts (MIT).
Parabéns!
FONTE: fpa.es