SORPRENDENTE VISISTA A GUARDA DUN FLAMENGO COMÚN

 

A súa visita foi tan inesperada como sorprendente. Coas súas patas longas e o seu corpo esvelto, un exemplar de flamengo común (Phoenicopterus roseus) paseou onte pola tarde polo porto da Guarda. Segundo trasladan dende Anabam, a asociación que deu o aviso, nas primeiras horas desta mañá o animal continuaba no porto. Ao parecer, trátase do segundo exemplar desta especie que visita o Baixo Miño, segundo os rexistros do colectivo. A primeira delas notificouse en setembro de 2016. Amais disto, segundo indican dende o proxecto A Chave, a súa presenza en Galicia é moi rara e cunha presenza irregular.

Dende logo, o flamengo está a espertar a curiosidade dos habitantes e visitantes da Guarda, converténdose en toda unha atracción. Isto débese a que non son habituais na zona. De feito, Anabam cre que o flamengo pode proceder da ría de Aveiro, que é o punto máis próximo á Guarda dende o que se ven estes animais, que está a 125 quilómetros de distancia. Malia isto, advirten que non se poden descartar outros lugares. Ademais, dende a asociación invita a observar a ave, aínda que alertan de que, no futuro, é probable que os vexamos con máis frecuencia.

FONTE: gciencia.com      Vídeo: Agustín Ferreira Lorenzo

O NÚCLEO DA TERRA OSCILA, E ISO CAMBIA A DURACIÓN DOS DÍAS

A ilustración amosa como as oscilacións do núcleo levan a cambiar a dirección de xiro, alterando a duracións dos días / Edward Sotelo/USC/abc.es

Científicos da Universidade do Sur de California (USC), en Estados Unidos, atoparon probas de que o núcleo interno da Terra oscila, contradicindo os modelos previamente aceptados que suxerían que viraba constantemente a un ritmo máis rápido que a superficie do planeta, segundo publican na revista Science Advances.

O seu estudo mostra que o núcleo interno cambiou de dirección no período de seis anos comprendido entre 1969 e 1974, segundo a análise dos datos sísmicos. Os científicos afirman que o seu modelo de movemento do núcleo interno tamén explica a variación da duración do día, que demostrou oscilar de forma persistente durante as últimas décadas.

"A partir dos nosos achados, podemos ver que a superficie da Terra desprázase con respecto ao seu núcleo interno, tal e como vén afirmando desde hai 20 anos -explica John E. Vidale, coautor do estudo e profesor do Decanato de Ciencias da Terra no Dornsife College of Letters, Arts and Sciences da USC-. Con todo, as nosas últimas observacións mostran que o núcleo interno virou lixeiramente máis amodo entre 1969 e 71 e logo moveuse na outra dirección entre 1971 e 74. Tamén observamos que a duración do día creceu e reduciuse, como era de esperar. A coincidencia destas dúas observacións fai que a oscilación sexa a interpretación máis probable", subliña.

O coñecemento do núcleo interno, unha bóla quente e densa de ferro sólido do tamaño de  lutón, ampliouse enormemente nos últimos 30 anos. Demostrouse que se move e/ou cambia durante décadas. Ademais, é imposible observalo directamente, polo que os investigadores esfórzanse por explicar o patrón, a velocidade e a causa do movemento e os cambios mediante medicións indirectas.

Unha investigación publicada en 1996 foi a primeira en propoñer que o núcleo interno xira máis rápido que o resto do planeta (o que tamén se coñece como superrotación), a razón de aproximadamente un grao por ano. Os descubrimentos posteriores de Vidale reforzaron a idea de que o núcleo interno xira a un ritmo máis lento.

Utilizando os datos do Large Aperture Seismic Array (LASA), unha instalación da Forza Aérea de Estados Unidos en Montana, o investigador Wei Wang e Vidale descubriron que o núcleo interno viraba máis amodo do previsto anteriormente, aproximadamente 0,1 graos por ano. O estudo analizou as ondas xeradas polas probas de bombas nucleares subterráneas soviéticas realizadas entre 1971 e 1974 no arquipélago ártico de Novaya Zemlya mediante unha nova técnica de formación de feixes desenvolta por Vidale.

Os novos achados xurdiron cando Wang e Vidale aplicaron a mesma metodoloxía a un par de probas atómicas anteriores baixo a illa de Amchitka, no extremo do arquipélago de Alaska: Milrow en 1969 e Cannikin en 1971. Medindo as ondas de compresión resultantes de lasexplosións nucleares, descubriron que o núcleo interno invertira a súa dirección, sub-rotando polo menos unha décima de grao por ano. Este último estudo supuxo a primeira vez que a coñecida oscilación de seis anos indicábase mediante unha observación  sismológica directa.

"A idea de que o núcleo interno oscila era un modelo que existía, pero a comunidade estaba dividida en canto á súa viabilidade -afirma Vidale-. Penetrámonos nisto esperando ver a mesma dirección e velocidade de rotación no par de probas atómicas anteriores, pero en lugar diso vimos o contrario. Sorprendeunos bastante ver que se movía na outra dirección".

Vidale e Wang sinalan que as investigacións futuras dependerán de que se atopen observacións suficientemente precisas para comparalas con estes resultados. Grazas á utilización de datos sismolóxicos procedentes de probas atómicas en estudos anteriores,  puideron precisar o lugar e o momento exactos do evento sísmico moi simple, di Wang. Con todo, o LASA de Montana pechou en 1978 e a era das probas atómicas subterráneas de Estados Unidos terminou, o que significa que os investigadores terían que basearse en datos sísmicos comparativamente imprecisos, mesmo cos recentes avances en instrumentación.

O estudo apoia a especulación de que o núcleo interno oscila en función das variacións da duración do día (máis ou menos 0,2 segundos en seis anos) e dos campos xeomagnéticos, que coinciden coa teoría tanto en amplitude como en fase. Vidale afirma que os achados proporcionan unha teoría convincente para moitas cuestións expostas pola comunidade investigadora.

"O núcleo interno non está fixo: móvese baixo os nosos pés, e parece ir e vir un par de quilómetros cada seis anos -resume  Vidale-. Unha das preguntas que tentamos responder é se o núcleo interno móvese progresivamente ou se está maiormente bloqueado en comparación con todo o demais a longo prazo. Tentamos comprender como se formou o núcleo interno e como se move ao longo do tempo; este é un paso importante para comprender mellor este proceso", destaca.

FONTE: heraldo.es

#DígochoEu :#ApuntamentoLusófono 45

 

Esther foi a Quimper, na Bretaña francesa, porque o #DígochoEu era candidato en dúas categorías dos premios Celtic Media. Alí atoparon unha grata sorpresa: Marine, a cantante do grupo Ahez que representou a Francia en Eurovisión cunha canción en bretón, tamén fala perfectamente galego! E non perderon a ocasión de traela ao directo para conversar con Esther e Rodrigo sobre como aprendeu galego e a historia da lingua bretoa.

#DígochoEu

GLOSARIO NUTRICIONAL: FIBRA DIETÉTICA

A fibra dietética inclúe as partes dos alimentos vexetais que o corpo non pode dixerir ou absorber. É dicir, mentres que o organismo é capaz de descompoñer as graxas, as proteínas ou os hidratos de carbono, non ocorre o mesmo con este composto. Circula de maneira intacta a través do estómago, o intestino delgado, o colon e finalmente, sae do corpo. Así o explicaba a  dietista-nutricionista, Carolina Mosquera: "A fibra é a parte dos vexetais que non podemos absorber, son substancias que están nos alimentos e entran, pasan un intre connosco, e logo saen. Non as dixerimos".

Diferenciamos:

- As solubles (ou fermentables), serven de alimento para as bacterias que habitan no interior do intestino, sendo beneficiosos na prevención de enfermidades.

- As insolubles, incrementan o tamaño do bolo fecal, facendo que o tránsito sexa máis sinxelo. Está, por así dicilo, é a inimiga do estrinximento.

En xeral, un consumo adecuado de fibra dietética relacionouse coa regulación do tránsito intestinal, unha maior saúde da microbiota intestinal, contribución a regular os niveis de colesterol en sangue, prevención dalgúns cancros como o de colon, mellores niveis de glucemia (prevención de Diabetes Mellitus tipo II), aumento da saciedade e mellor control dun peso adecuado…

FONTE: lavozdelasalud.lavozdegalicia.es e nutricion.org      Imaxe: oleumdietetica.es

O MELLOR MAPA DA NOSA GALAXIA ATA A DATA

 

O movemento estelar de Gaia para os próximos 400 mil años / ESA/Gaia/DPAC;CC  BY-SA 3.0 IGO.

A última publicación de datos do catálogo Gaia inclúe información nova e mellorada de case 2.000 millóns de estrelas da Vía Láctea e "descubrimentos sorprendentes", como a observación de terremotos estelares e de astros descoñecidos.

A terceira entrega deste mapa contén, ademais, o maior conxunto de datos recollidos ata a data de estrelas binarias, de miles de obxectos do sistema solar (como asteroides e lúas de planetas) e millóns de galaxias e cuásares situados fóra da nosa galaxia.

Gaia é unha misión da Axencia Espacial Europea (ESA) lanzada en 2013 co obxectivo de crear o mapa multidimensional máis preciso e completo da Vía Láctea, o que axudará aos astrónomos reconstruír a evolución pasada e futura da nosa galaxia durante miles de millóns de anos.

O director xeral da ESA, Josef Aschbacher, sinalou en rolda de prensa que "é un día emocionante" que esperaban "desde hai moito tempo" porque este catálogo "abrirá as portas a unha nova ciencia na Vía Láctea".

O Catálogo Gaia de estrelas próximas contén 331.312 obxectos, que se estima que son o 92% das estrelas dentro dos 100 parsecs (326 anos luz) do Sol. O censo anterior da veciñanza solar, chamado Catálogo Gliese de estrelas próximas, levou a cabo en 1957.

O catálogo inclúe nova información que inclúe composicións químicas, temperaturas estelares, cores, masas, idades e a velocidade á que as estrelas se achegan ou se afastan de nós.

Un dos descubrimentos máis sorprendentes que xorden dos novos datos é que Gaia é capaz de detectar terremotos de estrelas (pequenos movementos na superficie dunha estrela) que cambian as formas das estrelas, algo para o que o observatorio non se construíu orixinalmente.

"Os terremotos estelares ensínannos moito sobre as estrelas, especialmente sobre o seu funcionamento interno. Gaia está a abrir unha mina de ouro para a ’asterosismoloxía’ de estrelas masivas", afirma Conny Aerts de KU Leuven en Bélxica, quen é membro colaborador de Gaia.

De que están feitas as estrelas pode falarnos sobre o seu lugar de nacemento e a súa viaxe posterior, e por tanto sobre a historia da Vía Láctea. Coa publicación de datos de hoxe, Gaia revela o mapa químico máis grande da galaxia axustado a movementos 3D, desde a nosa veciñanza solar ata as galaxias máis pequenas que rodean a nosa.

Algunhas estrelas conteñen máis "metais pesados" que outras. Durante o Big Bang só formáronse elementos lixeiros (hidróxeno e helio). Todos os demais elementos máis pesados, chamados metais polos astrónomos, constrúense dentro das estrelas. Cando as estrelas morren, liberan estes metais no gas e o po entre as estrelas chamado medio interestelar, a partir do cal se forman novas estrelas. A formación e morte de estrelas activas conducirá a unha contorna máis rica en metais. Por tanto, a composición química dunha estrela é un pouco como o seu ADN, o que nos brinda información crucial sobre a súa orixe.

Con Gaia, vemos que algunhas estrelas da nosa galaxia están feitas de material primordial, mentres que outras, como o noso Sol, están feitas de materia enriquecida por xeracións anteriores de estrelas. As estrelas que están máis preto do centro e o plano da nosa galaxia son máis ricas en metais que as estrelas a distancias maiores. Gaia tamén identificou estrelas que orixinalmente proviñan de galaxias diferentes á nosa, en función da súa composición química.

FONTE: elmundo.es

GLOSARIO NUTRICIONAL: VITAMINAS

As vitaminas son a outra gran pata dos micronutrientes. Non só o organismo as precisa en pequenas cantidades, senón que a concentración presente en alimentos é tamén mínima. Non existe un alimento que conteña as cantidades adecuadas de cada tipo, senón que se reparten entre os distintos grupos. E ollo, porque de non fornecerse nos valores adecuados, pode aparecer unha enfermidade carencial específica. De forma xeral, clasifícanse en dous grupos:

- As hidrosolubles. Tales como a vitamina C, as do grupo B: tiamina (B1), riboflavina (B2), niacina (B3), a B6, a biotina, o ácido fólico, a vitamina B12 e o ácido  pantoténico. Como o seu propio nome adianta, asócianse a alimentos cunha maior achega de auga.

- As liposolubles, cuxa absorción estará asociada ao consumo de alimentos graxos. Estas posúen maior capacidade de acumularse no organismo, e por tanto, un maior risco de intoxicación. Non ocorre o mesmo coas hidrosolubles, que se excretan de forma máis sinxela e é máis común que presenten déficits. As vitaminas A, D, E e K son liposolubles.

Onde atopalas?

- A tiamina, ou a vitamina B1 pódese localizar en fontes dietéticas de orixe animal como as vísceras, a carne (e especialmente, na carne de porco).
- A niacina, ou vitamina B3 está presente nos cereais, nos legumes, no aguacate, figos, dátiles ou ameixas, en froitos secos, en peixes ou en casquería como fígado, riles ou corazón.
- A vitamina B6 atópase en alimentos de orixe vexetal como  os cereais, nos plátanos, ou nas luces. Tamén peixes, carnes e ovos.
- O ácido fólico atópase nas verduras de folla verde como as espinacas ou as acelgas no fígado, nos garavanzos e nas sementes.
- A vitamina B12 está presente nos lácteos, en ovos, riles, ostras e en todas as carnes e peixes.
- A vitamina C está na maioría de froitas e verduras, especialmente as críticas, os pementos, os tomates e o brócoli.
- As fontes principais de vitamina A son as espinacas, a leituga, os chícharos, o allo porro, a col rizada e a xema de ovo.
- A vitamina D está presente en peixes graxos como o bonito, o  atún, a cabala ou o arenque. Tamén en lagostinos, leite e derivados graxos ou a xema do ovo.
- A vitamina E atópase principalmente no xerme de cereais, froitos secos, aceites vexetais, verduras de folla de cor verde intensa, ovos, leite e manteiga.
- Por último, a K pódese localizar, especialmente, en vexetais de folla verde como as espinacas ou os legumes. Tamén, nas carnes, ovos e cereais.

Continuará!

FONTE: lavozdelasalud.lavozdegalicia.es       Imaxe: infosalus.com

Gala dos Premios #DígochoEu

Parabéns a todos os gañadores! Bo traballo!

#DígochoEu

FENÓMENO ASTRONÓMICO: ALIÑACION DE CINCO PLANETAS

O ceo contará cunha anómala aliñación dos planetas, colocados no ceo segundo a súa distancia ao Sol / Observatorio Astronómico Nacional

Este mes de xuño trae consigo o primeiro fenómeno astronómico do verán: dende o pasado domingo ata o final desta semana os planetas Mercurio, Venus, Marte, Xúpiter, Saturno e máis a Lúa, poderán observarse a simple vista no ceo, sen precisar telescopio. Este feito, apuntan os expertos, non é algo habitual, aínda que xa acontecera no século pasado e, máis recentemente, no ano 2014.

“Sobre o mes de novembro tamén tivemos unha aliñación observable a vista de todo o mundo, na que estaban Venus, Xúpiter e Saturno, e na que entrou despois a Lúa. Pero a que está a a acontecer agora é moito máis completa, porque van estar todos os planetas observables a simple vista (Venus, Marte, Xúpiter e Santurno) e tamén os dous que requiren de telescopio para poder ser apreciados no ceo: Urano e Neptuno”, explica José Ángel Docobo, director do observatorio astronómico Ramón María Aller Ulloa, da Universidade de Santiago de Compostela (USC).

Este sorprendente escenario poderá ser visto sen telescopio entre 45 minutos e 1 hora antes da saída do Sol, comezando dende o leste. Neste momento os planetas aliñaranse no ceo segundo a súa distancia co Sol, de forma que o máis baixo de todos será o que máis preto se atope da gran estrela. “Este feito é algo moi curioso. Primeiro estará Mercurio, logo Venus, Marte, Xúpiter e por último Saturno. Ademais, os outros dous planetas, que únicamente poderán ser vistos cun telescopio, posicionaranse entre os xa mencionados: Urano estará no medio de Venus e Marte e Neptuno entre Xúpiter e Saturno”, expón Docobo. “Este fenómeno tardará, polo menos, 18 anos máis en volver repetirse“, engade o experto.

Segundo expón o Real Observatorio de Madrid en Twitter, esta semana, ao anoitecer, a Lúa iluminará todo o ceo polo sudeste e hoxe, martes 14 de xuño, o satélite da Terra estará en fase chea, coincidindo a súa saída coa posta de Sol. Ademais, será lixeiramente máis grande do habitual.

FONTE: gciencia.com