SABÍAS QUE... (ZIFIO DE CUVIER)

Un zifio de Cuvier cunha etiqueta na súa aleta dorsal / Andrew Read/Universidade de Duke

O zifio de Cuvier (Ziphius cavirostris) é un mergullador extraordinario. Este cetáceo, que adoita habitar augas afastadas á costa, alcanza case os 3.000 metros de profundidade nas súas inmersións. Ata o de agora, calculábase que os ballenatos, relativamente diminutos en comparación cunha balea azul pero máis grandes que un elefante, permanecían mergullados durante uns 33 minutos antes de esgotar o seu osíxeno e recorrer á respiración anaeróbica. Con todo, un equipo da Universidade de Duke (EE. UU.) descubriu que son capaces de aguantar moitísimo máis baixa a auga, logrando o incrible récord de inmersión de 3 horas e 42 minutos.

Os investigadores de  Duke sospeitaban que estes tímidos mamíferos eran capaces de mergullar durante moito máis tempo do que se cría. Por ese motivo, decidiron seguir aos zifios e etiquetalos desde un buque. Non é tarefa fácil, xa que estes animais pasan moi pouco tempo na superficie para evitar aos seus depredadores, as orcas.

Durante un período de cinco anos, o equipo marcou a 23  ballenatos e rexistrou máis de 3.600 inmersións, que van desde 33 min a 2 h e 13 min, todas as cales superaron amplamente o punto no que se pensaba que os zifios de Cuvier quedaban sen osíxeno. Sabendo que aproximadamente o 95% das inmersións realizadas por outros mamíferos complétanse antes de que diminúan os seus reservas de osíxeno, o equipo volveu verificar os seus datos e deuse conta de que se ocorre o mesmo cos zifios, entón poderían permanecer mergullados durante uns incribles 77,7 min antes de recorrer á respiración  anaeróbica. "Realmente sorprendeunos que estes animais fosen capaces de ir moito máis alá do que as predicións suxiren que deberían ser os seus límites de mergullo", admite o responsable do estudo publicado na revista Journal of Experimental Biology.

Ademais, o equipo rexistrou dúas inmersións extraordinarias en 2017, que superaban con fartura as súas mellores expectativas. Unha durou case tres horas, mentres que a outra se prolongou durante tres horas e 42 minutos.

Prodixioso!

FONTE: abc.es/ciencia

#DígochoEu: Non digas *pestillo

 

En galego non botamos o *pestillo porque é un castelanismo! Esther Estévez Casado  danos alternativas!

#DígochoEu

PREMIO NOBEL QUIMICA 2020

A francesa Emmanuelle Charpentier (1968) e a estadounidense Jennifer Anne Doudna (1964) gañaron o premio Nobel de Química 2020 “polo desenvolvemento dun método para a edición xenómica”, segundo anunciou hoxe a Real Academia de Ciencias Sueca.

Son as creadoras das revolucionarias "tesoiras xenéticas" CRISPR/Cas9, por "reescribir o código da vida". Con estas novas ferramentas, din desde a Real Academia das Ciencias sueca, os investigadores poden cambiar o ADN de animais, plantas e microorganismos cunha precisión extremadamente alta. E o que é máis emocionante, esta tecnoloxía está a contribuír a novas terapias contra o cancro e pode facer realidade o soño de curar enfermidades hereditarias.

FONTE: elpais.es e abc.es

PERIMIO NOBEL FÍSICA 2020

Penrose, Ghez e Genzel / EFE/milenio.com

Iste ano, o Premio  Nóbel de Física 2020 dividiuse entre o británico Roger Penrose (1931), o alemán Reinhard Genzel (1952) e a  estadunidense Andrea Ghez (1965), por investigar o "máis exótico secreto" do universo, o buraco negro, partindo da Teoría da Relatividade de Albert Einstein.

A Real Academia das Ciencias Sueca de Estocolmo explicou que Penrose recibiu o galardón por "o descubrimento de que a formación dos buracos negros é unha predición  robusta da Teoría da Relatividade". Mentres que a Genzel e a Ghez distíngueselles "polo descubrimento dun obxecto compacto  supermasivo no centro da nosa galaxia".

Parabéns!

FONTE: milenio.com

#DígochoEu: Non digas *archimillonario

 

Se a Esther Estévez Casado lle toca a lotería, sería *archimillonaria? Pois non! En galego dicímolo doutro xeito.

#DígochoEu

UN MUNDO EXTREMO DO UNIVERSO: WASP-189b

Parámetros clave do sistema planetario WASP-189 segundo o determinado pola misión de  exoplanetas Cheops da ESA / ESA

Desde que en 1995 descubríuse o primeiro exoplaneta, os telescopios acharon mundos de todo tipo e condición. E coa intención de ir aumentando a lista lanzouse a misión CHEOPS, que agora acaba de achar un dos planetas máis extremos xamais achados no Universo: un xigante  gaseoso máis grande que Xúpiter e que se atopa tan preto da súa estrela que a temperatura sobe ata converter o ferro a estado gasoso. As conclusións acábanse de publicar na revista Astronomy & Astrophysics.

Chamado WASP-189b, este mundo orbita a peculiar estrela HD 133112, unha das máis quentes que se sabe que é posuidora dun sistema planetario. O sistema WASP-189 está a 322 anos luz de distancia e atópase na constelación de Libra.

"WASP-189b é especialmente interesante porque é un xigante gasoso que orbita moi preto da súa estrela anfitrioa. Lévalle menos de tres días dar a volta, e está 20 veces máis preto dela que a Terra do Sol", apunta  a autora principal do estudo. Ademais, é 1,5 veces máis grande que Xúpiter, o noso mundo máis grande. A astrónoma afirma que os obxectos planetarios como WASP-189b son moi exóticos: "Teñen un lado de día permanente, que sempre está exposto á luz da estrela e, en consecuencia, un lado de noite permanente". Isto significa que o seu clima é completamente diferente ao dos nosos xigantes gasosos, Xúpiter e Saturno.

"Baseándonos nas observacións usando CHEOPS, estimamos que a temperatura de WASP-189b é de 3.200 graos Celsius. Planetas como WASP-189b denomínanse ’Xúpiter ultraquentes’. O ferro derítese a unha temperatura tan alta que mesmo se volve gasoso. É por iso que é un dos planetas máis extremos que coñecemos ata a data", afirma.

Como non podemos ver o planeta cos nosos telescopios, xa que está demasiado lonxe de nós e demasiado preto da súa estrela anfitrioa, os astrónomos teñen que utilizar métodos indirectos. Para iso, CHEOPS utiliza medidas de brillo moi precisas: cando un planeta pasa por diante da súa estrela mentres miramos desde a Terra, a estrela parece máis débil durante un breve período de tempo. Este fenómeno chámase tránsito. 

Pero as sorpresas non acabaron aí. O equipo tamén descubriu que o tránsito do xigante  gaseoso fronte á súa estrela mostra unha forma inclinada, é dicir, non viaxa ao redor do ecuador, senón dos polos da estrela.

Se a comparamos co noso Sol, presenta moitas diferenzas: A estrela é considerablemente máis grande que a nosa. Ademais máis de 2.000 graos Celsius máis quente que o noso Sol. Debido a que fai tanto calor, a estrela parece azul e non amarelo-branca como o Sol.

A pesar de que a misión CHEOPS só leva oito meses desde o inicio da súa viaxe, a sonda xa levou a cabo importantes descubrimentos. Trátase dunha misión da Axencia Espacial Europea (ESA) e Suíza na que participan 21 institucións científicas de dez países diferentes, entre os que se atopan dous investigadores do Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC). O obxectivo é o seguimento de exoplanetas previamente xa descubertos para analizar con precisión a súa densidade, o que resulta esencial para entender a súa estrutura e composición. Por exemplo, infórmanos de se son predominantemente gasosos ou rochosos ou, quizais, se conteñen océanos.

FONTE: abc.es/ciencia

SABÍAS QUE... (KOALA)

Sabías que...

- O koala (Phascolarctos cinereus) é un herbívoro marsupial arbóreo espeso endémico de Australia, e o único representante da súa familia, Phascolarctidae.

- A palabra "koala" provén da palabra aborixe que significa "o que non bebe". Non é que non beban auga en si e non a necesiten, senón que a obteñen doutros alimentos ou doutras maneiras.

- Son os que máis dormen ao día: unhas 22 horas cada día. Que fan o resto do tempo? Non queda moito tempo, así que basicamente comer e  asearse.

- O tamaño medio dun koala adulto oscila entre os 60 e 85 cm e uns 4-15  kgs de peso. As femias, como na maioría de especies animais, son máis pequenas. Os koalas máis grandes viven nos lugares menos cálidos.

- Todas as crías de marsupiais chámanse joeys. Nacen con apenas 1 gramo de peso, como unha gominola e sen orellas, sen pelame e cegos. As crías desenvólvense na bolsa da nai durante uns seis meses e, despois deste tempo, viaxan sobre as costas da nai durante outros seis meses, utilizando unicamente a bolsa materna para alimentarse e durmir.

- Os machos comezan a aparearse aos tres ou catro anos de idade e as femias cando teñen dous anos de idade. Xeralmente dan a luz unha vez ao ano, durante os seguintes 10 a 15 anos. O período de xestación dunha  koala femia é de 35 días, e dá a luz unha soa cría. É posible que teñan xemelgos, pero é algo bastante raro. O nacemento do joey adoita ter lugar entre os meses de novembro e febreiro.

- O corpo do koala non posúe  glándulas  sudoríparas, así que non poden suar. E como refrescan o seu corpo?  Lamiéndose os brazos ou estirando ben o seu corpo entre as ramas frescas das árbores para que circule o aire.

- Aliméntanse a base de follas de eucalipto, pero son uns comedores voraces. Poden chegar a inxerir ata 1 kg de follas por día. É bastante rechamante, sobre todo considerando que o eucalipto é  venenoso para a maioría dos animais. Grazas a que posúe un órgano especial de dixestión de fibra son capaces de desterrar os químicos tóxicos presentes nas follas e gozar dun agradable refrixerio. Iso si, prefiren as follas máis altas das árbores, porque estas conteñen máis líquido e nutrientes

- Un koala en liberdade, en estado salvaxe, pode chegar a vivir uns 10 anos; normalmente as femias viven máis porque son menos conflitivas. En cativerio poden chegar a vivir 20 anos.

- Existen tres subespecies de koalas: o koala de  Queensland, o máis pequeno das tres subespecies que posúe unha pelame máis prateada e curta; o koala de Vitoria, que é o máis grande das tres subespecies e posúe unha pelame é moito máis longa e de cor marrón e o  koala de Nova Gales do Sur, de tamaño medio e o máis reconocible de todos os koalas pola súa pelame moito máis agrisada.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresantes.es

PREMIO NOBEL DE MEDICINA 2020

Michael Houghton, Harvey-J-Alter e Charles M. Rice

 A Asemblea Nobel do Instituto Karolinska de Estocolmo distinguiu co Premio Nobel de Medicina 2020 aos Harvey  J.  Alter (Nova York, 1935), Michael Houghton (Reino Unido, 1949) e Charles M. Rice (Sacramento-California),1952), polo descubrimento do virus da hepatite C. Estes tres científicos fixeron unha contribución decisiva á loita contra a hepatite de transmisión sanguínea, un importante problema de saúde mundial que causa cirrose e cancro de fígado en persoas de todo o mundo, grazas a que lograron identificar o virus da hepatite  C.

En concreto, os estudos metódicos da hepatite asociada a transfusións realizados por  Harvey J. Alter demostraron que un virus descoñecido era unha causa común de hepatite crónica; mentres que Michael Houghton utilizou unha estratexia non probada para illar o xenoma do novo virus que se denominou virus da hepatite C; e Charles M. Rice, proporcionou a evidencia final que mostra que o virus da hepatite C por si só podería causar hepatite.

Antes do traballo destes tres investigadores, o descubrimento dos virus da hepatite A e B fora un paso crítico cara a adiante, pero a maioría dos casos de hepatite transmitida polo sangue seguían sen explicación. O descubrimento do virus da hepatite C revelou a causa dos casos restantes de hepatite crónica e posibilitou análise de sangue e novos medicamentos que salvaron millóns de vidas.

Parabéns!

FONTE: laregion.es