SOPA DE LETRAS L
ANXIOGRAFÍA LARINGOSCOPIA ANMIOCENTESE
ANOSCOPIA ERGOMETRÍA GASTROSCOPIA
ELECTRO AUDIOMETRÍA PAAF
ETT ECG HSG
CANTO SABES SOBRE OS PREMIOS NOBEL
Alfred B. Nobel / Imaxe: es.wkipedia.org
Neste días estaños coñecendo os galardoados nos Premios Nobel 2020. A orixe destes premios remóntase ao 27 de novembro de 1895: Alfred B. Nobel asinou o seu último testamento, doando a maior parte da súa fortuna a unha serie de premios en Física, Química, Fisioloxía e Medicina, Literatura e Paz. Así naceron os Premios Nobel. Un testamento que causou unha grande controversia, non só para a súa familia, que se opuxo ao establecemento do Premio Nobel, senón tamén pola opinión pública a nivel internacional. En 1968 incorporouse o Premio de Ciencias Económicas, e desde entón, recoñeceron o labor de case 600 galardoados. Investigadores e literarios cuxa achega merece un oco nunha listaxe histórica, no que figuran nomes tan ilustres Albert Einstein, Alexander Fleming, Martin Luther King Jr., Marie Curie...
Propónoche un cuestionario para por a proba os teus coñecementos sobre os Premios Nobel. Anímaste? Pois empezamos!
1. En que ano se entregou o primeiro Premio Nobel?
- 1901
- 1902
- 1903
- 1914
Mañá a solución e unha nova pregunta!
FONTE: Laura Marcos/muyinteresante.es
#DígochoEu: Non digas *granizo
Nin *granizo, nin *granizar, nin *granizado existen en galego! Esther Estévez Casado dinos os termos que podemos usar!
HUMOR REAL: SÁLVESE QUEN PODA!
O xenail Davila (Luis Davila Malvido, Pontevedra-1972) vólvenos sorprender, atinando de cheo, na monumental liorta que hai na Comunidade de Madrid coas medidas de si ou non de restrición pola pandemia e o comezo da ponte do Pilar.
Real ou imaxinario? Cada cal que conteste segundo o seu criterio, pero hai un que debería estar por encima de todos: a saúde!
FONTE: farodevigo.es
O FEO TAMÉN SORPRENDE
Exterior dos almacéns The Galleria, diseñados por OMA en Gwanggyo (Corea del Sur) / Hong Sung Jun/OMA
Estades vendo ben. Non é un meteorito que caeu nunha cidade. É un edificio, pero que contrasta coa contorna. É feo?
O feo tamén sorprende. Ás veces porque molesta, outras incomodando. O novo edificio de Rem Koolhaas e o seu estudo OMA para os grandes almacéns coreanos The Galleria, en Gwanggyo, ao sur de Seúl, quere ser unha rocha. O inmoble busca engadir peso visual á falta de historia desta cidade-dormitorio levantada a 25 quilómetros da capital en 2004. Anhela sumar capas de expresión e arraigar máis o novo edificio que a maioría dos rañaceos que, segundo os arquitectos holandeses, compoñen a cidade. Certamente, o panelado pétreo triangular de diversas cores convida a pensar na xeoloxía, aínda que remite, máis directamente, á inestabilidade de certos minerais: as construcións cristalinas que, de tan brillantes, lonxe de seducir cegan.
Unha rocha é unha forma mineral estable. E iste cubo deformado polo seu envolvente parece querer ser orgánico desde o inorgánico: os triángulos pétreos coloreados que o envolven pixelándolo.
Unha banda externa, asimétrica de vidro facetado parece escorrerse polo exterior rodeando o edificio. Máis próxima a un tobo que a un corredor, funciona como unha greta que parece estalar desde o centro do inmoble. Permite o paso da luz e ofrece unha iluminación nocturna dos almacéns sorprendente: algo así como un lume fatuo. A banda existe para facilitar o acceso e percorrido dos clientes. Non é a primeira vez que nun edificio circúlase por un percorrido exterior. Máis aló dos inmobles de vivenda con ese tipo de acceso, estes grandes almacéns fan pensar no Pompidou de Renzo Piano e Richard Rogers en versión extraterrestre. Ou primitiva. E esa incapacidade de situar un edificio no tempo forma parte da sorpresa que ofrece o deseño.
Impactante!
FONTE: Anatxu Zabalbeascoa/elpais.com
#DígochoEu: Non, isto non é unha garabata
Esta peza de roupa non se chama garabata en galego. Esther Estévez Casado cóntanol no capítulo de hoxe!
AÍNDA NON CRES QUE O NIVEL DO MARA ESTÁ A SUBIR? MIRA ISTE DATO DA NASA!
A perda de xeo continental e de glaciares (na imaxe Perito Moreno) é unha das principais causas do aumento do nivel do mar / nikpal/nikpal- iStockphoto/lavanguardia.com
Cada vez que un medio de comunicación de ampla difusión publica os resultados dun estudo científico sobre cambio climático recibe mensaxes de persoas, case sempre escondidas baixo pseudónimos, que negan a existencia deste proceso ou polo menos que aseguran que os humanos non temos ningunha responsabilidade sobre esta crise ambiental cientificamente probada.
Ademais da inmensidade das probas ratificadas durante os últimos anos por centenares de estudos pode resultar interesante que os negacionistas do cambio climático tomen nota de que mesmo expertos de entidades tan destacadas como o California Institute of Technology e dunha institución na actualidade tan pouco proclive a destacar este tema como a NASA seguen achegando estudos que reiteran o alcance desta crise planetaria.
O caso máis recente é un estudo, publicafo na revista Nature, liderado por expertos da NASA no que se analiza cun detalle ata o de agora non alcanzado o proceso de elevación do nivel de mares e océanos a escala planetaria e as causas ambientais e antropoxénicas deste proceso.
Como os científicos explicaron reiteradamente, o nivel do mar atópase sometido a variacións determinadas, entre outras causas, pola temperatura da auga (polo fenómeno de expansión térmica) ou a achega de auga procedente de masas de xeo existentes en zonas terrestres (glaciares de zonas de montaña e superficies xeadas na Antártida, por exemplo).
O aumento da temperatura da auga, derivada de forma inequívoca polo cambio climático provocado por accións humanas como a combustión de hidrocarburos (entre outras causas) e o proceso de desxeo, tamén por efecto do quecemento, de grandes masas de auga xeada en zonas de alta montaña, as terras árticas e a Antártida sumáronse nas últimas décadas ata producir unha elevación do nivel do mar a escala global claramente superior á rexistrada a principios e mediados do século XX, como se observa con claridade nun dos gráficos difundidos pola NASA para documentar este estudo científico.
Evolución do proceso de elevación do nivel do mar, media de todo o planeta, nos últimos 100 anos (NASA)
O aumento da temperatura da auga é, xunto ao derretimiento do xeo en zonas terrestres (xeos continentais), a principal causa da elevación do nivel do mar. Este proceso de debe á expansión térmica da auga. A auga cando sobe de temperatura aumenta de volume. A máxima densidade da auga, é dicir, cando a auga está máis concentrada, ocupa menos volume, é a 4 graos centígrados (sobre cero).
Cando a temperatura da auga empeza a subir, a partir destes 4 graos, perde densidade e por tanto, aumenta de volume. En consecuencia, o nivel do mar está a aumentar tamén por causa do aumento da temperatura da auga mariña.
FONTE: Joaquim Elcacho/lavanguardia.com/natural
A SOMBRA DO BURACO NEGRO SUPERMASIVO M87* CAMBALEA
En abril do ano pasado, o mundo quedou atónito ao contemplar a primeira imaxe dun buraco negro da historia. Ou, máis concretamente, a silueta da súa ominosa sombra rodeada por un brillante anel de materia incandescente e alaranxada. O monstro, a 55 millóns de anos luz da Terra, era o buraco negro supermasivo M87*, cunha masa equivalente á de 7.000 millóns de soles e situado no centro dunha galaxia de idéntico nome. A fazaña científica conseguiuse tras longos anos de esforzos de centenares de investigadores da colaboración internacional que opera o Event Horizon Telescope (EHT), un telescopio virtual case do tamaño da Terra formado por unha rede de potentes radiotelescopios repartidos en varios continentes.
Agora, a análise de datos non publicados de observacións de M87* realizadas entre 2009 e 2013 polos científicos do EHT revelou que a sombra do xigantesco buraco negro estase a cambalear, e virou de forma significativa durante os dez últimos anos. Os resultados completos deste traballo acábanse de publicar en The Astrophysical Journal.
A animación mostra un ano completo de evolución de M87* segundo as simulacións informáticas / G. Wong, B. Prather, cap. Gammie, M. Wielgus/colaboración EHT
Os datos, con todo, tamén revelan que o colosal buraco negro ocultaba unha sorpresa: o brillante anel que vira ao seu ao redor cambaléase, e iso é unha gran noticia para os investigadores. Por primeira vez, en efecto, poderá estudarse a estrutura dinámica do fluxo de acreción do buraco negro. E é precisamente esa rexión a que ten a clave para comprender por que moitos buracos negros lanzan polos seus polos grandes chorros de enerxía case á velocidade da luz.
Eses chorros de partículas a toda velocidade resultan á súa vez de vital importancia para comprender como se relaciona o buraco negro coa súa galaxia anfitrioa. Pero volvamos ao brillante anel de acreción.
O gas que se achega e cae cara a un buraco negro quéntase ata alcanzar unha temperatura de miles de millóns de graos, ionízase e vólvese turbulento debido á presenza de fortes campos magnéticos. E esa turbulencia é a que, precisamente, fai que a aparencia do buraco negro varíe co tempo.
A investigación, pois resulta do máximo interese, xa que o fluxo de acreción contén materia que se achega o suficiente ao buraco negro como para permitir aos científicos observar os efectos dunha gravidade extrema e, nalgunhas circunstancias, poñer a proba as predicións da relatividade xeral. Algo que os investigadores fixeron neste estudo.
A análise continuada que permiten as observacións pasadas e as que levarán a cabo no futuro conducirá a unha mellor comprensión das propiedades dinámicas de M87* e dos buracos negros en xeral.
FONTE: J. Manuel Nieves/abc.es/ciencia