Blogia

vgomez

RIQUEZA NATURAL E PAISAXÍSTICA DE ESPAÑA V

Continúo coa serie Riqueza natural e paisaxística de España, na que facemos un pequeno percorrido polas marabillas que a natureza esculpíu ao longo dos anos e aqueles espazos que son o resultado do traballo e enxeño do ser humano.

Hoxe imos a...

5. O Parque do Pasatempo (Galicia)

O Parque do Pasatempo é un espazo considerado como unha combinación perfecta entre un xardín de recreo e un parque cultural, de estilo enciclopédico. Coa súa construción pretendíase dar a coñecer distintas culturas do mundo, que aínda podemos gozar a través das súas grandes paredes e muros, ademais de parques e fontes.

Situado na cidade de Betanzos (A Coruña), é un parque construído inicialmente en 1893 e rematado en 1914 (aínda que posteriormente tivo certas restauracións), a instancias do benfeitor e emigrante betanceiro na Arxentina Juan García Naveira.

Dende febrero diste ano, 2020, foi declarado Ben de Interese Cultural coa categoría de Xardín Histórico. É un dos lugares de visita recomendada para os peregrinos que fan o Camiño inglés.

Mañá outro lugar alucinante!

FONTE: Idea orixinal abc.es/viajar, es.wikipedia.org  Imaxe: gl.wikipedia.org

CONDRITA DE ENSTATITA: A CLAVE DA ORIXE DA AUGA NA TERRA

Meteorito de condrita de enstatita / Didier Descouens/Wikicommons

A auga é un alicerce básico na existencia de vida; non en balde, o 71% da superficie está cuberta deste líquido elemento. Con todo, segundo os modelos de formación do Sistema Solar, a Terra debería estar seca: estaba demasiado preto do Sol. Aínda así, os vastos océanos ou a atmosfera húmida do noso planeta azul desafían esta teoría, convertendo o noso mundo en único entre os outros mundos rochosos do Sistema Solar interior. É por iso que a pregunta de como chegou en primeiro lugar á Terra aínda xera unha forte controversia no seo da comunidade científica: estaba aquí desde o principio ou chegou a bordo dun cometa ou un asteroide?

Un novo estudo publicado na revista Science vén inclinar a balanza a favor da primeira teoría: a Terra sempre foi húmida.

Investigadores do Centre de Recherches Petrographiques  et Geochimiques (CRPG, CNRS/Universidade de Lorraine) en Nancy, Francia, determinaron que un tipo de meteorito chamado condrita de enstatita, e que podería ser o material para partir do cal se orixinou o noso planeta, contén suficiente hidróxeno para encher polo menos tres veces a cantidade de auga que existe nos océanos da Terra. Aínda que probablemente sexa capaz de albergar moito máis.

O noso descubrimento mostra que os bloques de construción da Terra poderían contribuír significativamente á auga no noso planeta”, afirma a autora principal do estudo. “O material que contén hidróxeno estaba presente no Sistema Solar interior no momento da formación do planeta rochoso, a pesar de que as temperaturas eran demasiado altas para que a auga se condensara”.

As condritas de enstatita están compostas por completo de material do Sistema Solar interior; de feito, pénsase que este tipo de raro meteorito, do que só se atoparon 24 mostras, orixináronse por dentro da órbita de Mercurio. É dicir, moi preto do Sol. As principais teorías apuntan a que se trata de parte dos “ladrillos” que formaron os planetas rochosos da nosa veciñanza cósmica, incluída a Terra. Pero ao estar tan preto da nosa estrela, dábase por feito de que se trataba dunha rocha “seca”, xa que as temperaturas serían demasiado altas para que a auga se condensara e se xuntara con outros sólidos durante a formación do planeta.

Con todo, no seu interior estes meteoritos gardaban unha sorpresa: as condritas de enstatita conteñen unha inesperada alta abundancia de auga.

Para estudar materiais extraterrestres, como os meteoritos caídos á Terra, analízase a presenza de determinados isótopos como unha firma distintiva que permite coñecer de onde proceden. E, aínda que as condritas, que teñen diferentes subtipos, sexan raras, a súa similitude isotópica coa Terra fainas particularmente atractivas. Sabíase que as condritas de enstatita teñen isótopos de osíxeno, titanio e calcio similares aos do noso planeta; pero agora estas novas análises revelan que tamén os seus isótopos de hidróxeno e nitróxeno son iguais aos nosos.

Ademais, a auga non sería o único elemento básico que proporcionaron ao noso planeta. O documento tamén propón que unha gran cantidade do nitróxeno atmosférico, o compoñente máis abundante da atmosfera da Terra, podería provir das condritas de enstatita.

Só existen unhas poucas condritas de enstatit  prístinas: as que non foron alteradas nin no asteroide que as transportaba nin na Terra, afirman os investigadores. No noso estudo, seleccionamos coidadosamente os meteoritos de condrita enstatita aplicando un procedemento analítico especial para evitar contaminación debido á entrada de auga terrestre nas mostras”. Concretamente, grazas á combinación de dúas técnicas analíticas, a espectrometría de masas convencional e a espectrometría de masas de ións secundarios (SIMS), permitiu aos investigadores medir con precisión o contido e a composición das pequenas cantidades de auga nos meteoritos.

Antes deste estudo, “asumíase que estas condritas formábanse preto do Sol”, indicase no estudo, polo que “as condritas de enstatita considerábanse comunmente ’secas’. Esta suposición que se reafirma con frecuencia probablemente impedise que se realicen análises exhaustivas para o hidróxeno”. Unha proba de que mirar desde outro ángulo pode proporcionar un punto de vista revolucionario.

FONTE: Patricia Biosca/abc.es/ciencia

LABIRINTO LÓXICO I

En 2009 Erich Friedman (1965) creou un novo tipo de labirinto lóxico: os “hamilton mazes”, nos que o obxectivo é atopar o único ciclo hamiltoniano posible nun  grafo dado. Aquí tes un exemplo:

Atopa neste labirinto o ciclo hamiltoniano; é dicir, un loop que pasa por todos os puntos unha única vez.

Mañá a solución!

FONTE: bbvaopenmind.com/ciencia

#DígochoEu: Aprende en 1 minuto como fan os animais en galego!

 

Hoxe, Esther Estévez Casado cóntanos nun minutiño como se chaman os sons que fan os animais en galego!  

#DígochoEu

RIQUEZA NATURAL E PAISAXÍSTICA DE ESPAÑA IV

Continúo coa serie Riqueza natural e paisaxística de España, na que facemos un pequeno percorrido polas marabillas que a natureza esculpíu ao longo dos anos e aqueles espazos que son o resultado do traballo e enxeño do ser humano.

Hoxe imos a...

4. Os bufóns de Pría flysch (Principado de Asturias)

Un bufón é unha formación kárstica que consiste nun orificio vertical formado a poucos metros do bordo dun cantil de rocha calcaria e que inferiormente comunica co mar. Cando a marea sobe e as ondas baten con forza, expulsa cara arriba un chorro de auga de mar pulverizada, o que provoca un son característico que é o que lle dá o nome de bufón. A columna de auga pulverizada pode alcanzar máis de 10 metros de altura e o bufido oírse a varios quilómetros.

Os bufóns de  Pría atópanse na localidade de Llanes de Pría, no concello asturiano de Llanes. Trátase da agrupación de bufóns máis occidental da costa asturiana. Está integrado dentro da Paisaxe Protexida da Costa Oriental de Asturias.

Mañá outro lugar alucinante!

FONTE: Idea orixinal abc.es/viajar, es.wikipedia.org e desnivel.com  Imaxe: guiarepsol.com

#DígochoEu: Non digas *respostar

 

Mellor que non *respostes a este vídeo, porque *respostar é incorrecto! Esther Estévez Casado danos a alternativa!

#DígochoEu

É O CANCRO PRODUTO DA EVOLUCIÓN BIOLÓXICA DUN SER VIVO?

Células do cancro vistas co microscopio electrónico / Zeiss Merlin HR-SEM

O cancro é, xeralmente, unha enfermidade asociada ao envellecemento na que os factores xenéticos e ambientais xogan papeis fundamentais. Cando dicimos que é unha enfermidade asociada ao envellecemento hai que ter claro que non é só iso, e por esa razón os nenos tamén poden ter cancro, aínda que o infantil está tipificado como enfermidade rara pola súa baixa frecuencia. En esencia, poderiamos dicir que o cancro é unha consecuencia evolutiva da vida celular asociada á división das células. Cantas máis veces se dividen as células, máis erros poden aparecer e o cancro xorde unido a algúns deses erros. A modo de curiosidade, os tumores aparecen en moitas especies animais pero aínda así existen algunhas que desenvolven menos cancro que outras. De feito, para aprender do cancro humano estúdanse animais que son moi resistentes a esta enfermidade como o elefante ou outro moi curioso que é a rata toupa espida.

Para entender por que o cancro si ten relación coa evolución biolóxica hai que saber como é o noso xenoma. O xenoma está dividido en xenes. Para que o entendas, imaxínache que noso ADN é unha biblioteca, cada xene é un libro e ese libro ten receitas. Imos supoñer que a finalidade desas receitas é facer unha tortilla. A tortilla sería a proteína. Dun xene que é o libro de receitas pasamos á proteína. Cando ti fas esa receita poden aparecer erros. Eses erros serían as mutacións. E o resultado dese erro pode ser unha tortilla que che sae fatal e a funcionalidade da tortilla xa non é a mesma. Ou pode saír unha mega tortilla, se pos demasiadas patacas ou demasiado ovo sáeche tamén unha tortilla (proteína) que non funciona. O que ocorre é que ao longo dos anos, e por iso asóciase o cancro ao envellecemento, as nosas células vanse dividindo día a día miles de veces. Para esa división a célula ten que duplicar o ADN. Nós temos 3,2 x 109 pares de bases en cada célula que son os nucleótidos que forman os xenes (o que serían as letras do libro). En cada división, unha célula ten que duplicar esa enorme cantidade de letras. Se volvemos ao símil da biblioteca, imaxínache que tes que copiar un libro a man, pois seguro que vas cometer erros e iso é o que pasa normalmente nas células. En cada división que fai unha célula hai erros. Esa aparición de erros, ou mutacións, está medida: calcúlase que 35 bases por xeración saen erróneas. Esas mutacións vanse acumulando ata que chega unha que, xunto coas outras, marcan a diferenza, xa que achegan á célula unhas capacidades adaptativas distintas ao resto. Ese é o compoñente xenético. Tamén debes saber que non sempre esas 35 mutacións por xeración acumúlanse, xa que moitas se corrixen porque as células teñen sistemas para arranxar eses erros.

Cando eses erros vanse acumulando interveñen tamén os factores ambientais, por exemplo se fumas, se bebes, se te expós a radiación… Entón chega un punto no que unha célula descontrólase. Por exemplo, deixa de obedecer aos sistemas de reparación dos que falabamos antes ou estes sistemas estráganse, e as mutacións acumúlanse. Deixa de ser unha célula sa que actúa como as outras células sas e empeza a facer cousas que danan ao corpo. A partir de aquí podemos ver un paralelismo coa teoría da evolución de Darwin para os organismos: as células que desenvolvan novas capacidades adaptativas serán as que máis se multipliquen ou as que mellor sobrevivan. De feito sabemos que a metástase, que é o que realmente mata os enfermos de cancro en xeral e que é a diseminación do cancro a outros órganos, é un proceso moi ineficiente. Da maioría de células que son capaces de escapar do tumor primario morren moitísimas e das que conseguen chegar a órganos vitais como o pulmón ou o cerebro morren case todas. Só aquelas que son capaces de adaptarse a esas contornas tan diferentes a aqueles dos que saen poden sobrevivir e por iso vanse seleccionando as máis malignas, as que teñen máis capacidade de sobrevivir nesas contornas que, en principio, para elas son hostís.

A nosa especie humana xurdiu hai uns 350.000 anos grazas á acumulación de mutacións que fan que as especies estean máis adaptadas. Pero se pensamos no cancro, un tumor tarda en desenvolverse, imos poñer unha xanela duns 80 anos, a vida media dunha persoa. Ese tempo que para nós é moito, se o comparas con 350.000 anos é pouquísimo, é dicir, a capacidade que teñen as células tumorais como órgano evolutivo é enorme. As células canceríxenas están súper adaptadas e por iso adoitan ser tan resistentes. E ese é o problema para tratar o cancro.

Hai que ter claro que o cancro non ten só unha compoñente xenética, tamén ten unha ambiental. Xa sabiamos que fumar é un hábito que provoca cancro ou que a radiación solar tamén pode facelo pero tamén se está estudando agora moito a obesidade. En resumo, o cancro si está asociado á evolución e por tanto ao envellecemento, é dicir á acumulación de mutacións polas múltiples divisións das células.

FONTE: Verónica Torrano e Mª Múñoz Caffarel/ elpais.com/ciencia

RIQUEZA NATURAL E PAISAXÍSTICA DE ESPAÑA III

Continúo coa serie Riqueza natural e paisaxística de España, na que facemos un pequeno percorrido polas marabillas que a natureza esculpíu ao longo dos anos e aqueles espazos que son o resultado do traballo e enxeño do ser humano.

Hoxe imos a...

3. O flysch (País Vasco)

O termo flysch é unha palabra bastante descoñecida. Un fenómeno xeolóxico de millóns de anos de antigüidade e que os científicos levan estudando décadas, pero que para a maioría soa a chinés ou alemán, orixe desta palabra.

Entre Zumaia e Mutriku desprégase o flysch, unha sucesión de cantís e estratos. Iste tramo de litoral atópase no Xeoparque da Costa Vasca (Geoparkea), espazo protexido (en 2015 a UNESCO integrouno na súa rede mundial de xeoparques), preto de San Sebastian.

Unha clase en vivo de Historia e Xeografía que hai que compasar coa hora da marea baixa, o momento do día en que o mar Cantábrico retírase e deixa ver no seu máximo esplendor os estratos rochosos verticais que o mar acaba engulindo.

Curiosamente, foron o escenario da última tempada de Xogo de Tronos.

Mañá outro lugar alucinante!

FONTE: Idea orixinal abc.es/viajar, es.wikipedia.org e traveler.es  Imaxe: turismo.euskadi.eus